Bên Dòng Cửu Long - Đặc sản miền sông nước.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
27 thg 6, 2025
Nam Kỳ 6 tỉnh em ơi, sông Cửu Long 9 cửa, nước chảy xui 1 nguồn
Miền Tây là 1 vùng đất thuộc Nam Kỳ lục tỉnh ngày xưa, gồm có Gia Định, Định Tường, Biên Hòa, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên
Đây là 1 vùng đất rất trù phú các loài sản dật, cũng như là phù sa màu mỡ
Theo thời gian, tên Nam Kỳ lục tỉnh chỉ còn là tên gọi cũ thôi
Bây giờ miền Tây mình có tới 13 tỉnh thành gắn bó bên nhau trên dòng sông Cửu Long
Hiền hòa đầy tôm cá, Cửu Long là hạ nguồn của sông Mê Công
Mà khi chảy về tới Việt Nam đó thì sẽ chia thành 2 nhánh lớn, đó là sông Tiền và sông Hậu
Từ đó đổ ra biển theo 9 nhánh cửa sông, nhiều 9 con rồng che chở cho mảnh đất miền Tây 2 mùa mưa nắng
Không phải tự nhiên mà người ta thương mến kêu dùng đất tây nam bộ bằng cái tên quê hương miền sông nước
Thiệt vậy, đi khắp cái xứ này, đâu đâu người ta cũng thấy sự hiện diện của những dòng sông
Những con nước rồng nước lớn trải qua theo cuộc sống bình dị của bà con nơi đây
Những dòng sông hiền hòa của quê hương đã đồng hành cùng những đứa con của miền đất này
Trong hành trình từ thời thơ ấu cho tới khi khôn lớn rồi trở thành những người già tốt bạc
Con nít ở quê có nhiều trò vui lắm
Nào là trèo cây hái trái, đào hang bắt dế, năm mười nhảy dây, bành đũa, và cả trò tắm sông nữa
Dưới làng nước má của sông quê, những đứa nhỏ tha hồ ngập lặng, dãy dùng tát nước vô nhau
Rồi cười vui rộn rã, làm giang động cả một gốc sông quê
Dưới sông thì trẻ nhỏ vui đùa, còn ở trên bờ
Ngay bên sông quen, các bà, các mẹ ngồi vừa canh chân tuổi nhỏ, vừa cùng nhau nói đủ thứ chuyện
Làng gió sông nhẹ nhẹ thổi vô mát rượi
Cuộc sống ở quê cứ trôi qua như vậy, không cần hào nhoán xa qua, mà ai đi xa cũng đao đáo muốn trở về
Sông nước quê hương đem theo phù sa vào tưới tắm ruộng đồng, cây trái
Ở cặp mét sông, bà con chất lên những đống trà bự, lại thêm lục bình tắp vô, tạo thành nơi mát mẻ, có sẵn hàng ổ cho tôm cá tìm dị
Để rồi, cứ cách và ba tháng, người ta lại rủ nhau quay lưới giở trà, bắt lên vô số tôm cá rất lớn
Phần thì đem chia hàng xóm cùng ăn lấy thảo
Phần thì đem bán để cải thiện cho thu nhập gia đình và tạo nên sự gắn kết giữa hàng xóm láng giềng, cùng chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau
Nó như là một đặc ân mà mẹ thiên nhiên ưu ái, dành cho dùng đất Tây Nam Bộ chân chất và thiệt thà
Chính từ sự mênh mông của những dòng sông, mà ở cái xứ này đã xuất hiện nhiều loại danh ngư
với cân nặng lên tới hàng trăm kg, hay những loại cá đặc biệt ngon mà khi nhắc tới tên là chắc chắn độ nổi tiếng của nó ai cũng biết
Trên sông Giam Nau, nối sông Tiền và sông Hậu, từ ngày xưa đã có nhiều chiếc ghe của người dân, đêm ngày miệt mài theo dấu di chuyển của cá bông lau
Thứ cá này thịt thơm và trắng mút như bông lau, phần mỡ cá màu vàng nhẹ, nấu món gì là ngon món đó
Hay như ngày trước ở đây có các lão ngư dạng dày kinh nghiệm dẫn thường bắt được những con cá tra hay cá hô nặng tới hàng trăm kg
Cái dậy cá hô bự như cái chén ăn cơm vậy đó
Chính những loại danh ngư này đã góp phần diễn tả được sự mênh mông của những dòng sông miền Tây Nam Bộ
Ngoài nguồn cá từ tự nhiên, người dân phương Nam còn dựa vào những con sông để làm bè nuôi cá tra, cá ba sa theo hướng bán tự nhiên
với sản lượng lớn để phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu
Ở những con sông lớn chạy qua các tỉnh Tiền Giang, Đồng Tháp và đặc biệt là An Giang
đã hình thành lên những làng bè cá tra nối dài với nhau, vô cùng nhộn nhịp và trụ phú
Ở miền Tây ngày trước, sông nước chính là con đường giao thông quan trọng
Từ đó đã hình thành lên cuộc sống bên những dòng sông
Nhà được cất và quay mặt ra sông
Người ta lại khéo léo dựng lên cái bến nhỏ, cột chiếc xuồng hay chiếc võ lãi để phục vụ nhu cầu đi lại hàng ngày
Qua bao năm trôi đi, đường bộ đã được mở rộng khang trang hơn nhiều
Nhưng bà con ở đây vẫn quen với nét nhà có mặt tiền sông, đêm ngày hưởng trọng làng gió mát của thiên nhiên
Nhà bên sông, nó mang cái nét yên bình và thơ mộng, mộc mạc thôi nhưng đủ làm lưu luyến bước chân người
Ở nhà trước bên cạnh mé sông, người dân khéo léo dựng cái gió bự để gió cá, gió tép kiếm thêm chút đồ ăn cho bữa cơm gia đình
Ở đó có khi là mấy cây công già không còn ai nhớ tuổi đang thả dáng che bóng mát rượi
Có khi là mấy gốc ô môi, cành lá khẳng khiu chỉ đợi tới mùa là nở bung ra cái màu hồng thấm tươi làm dịu mát cả đất trời
Bên bờ sông trước nhà cũng đôi khi là mấy bụi dưa nước cao tới cả chuột thước
Đứng dững chảy như chở che cho mái nhà quê, bình dị của quê nhà
Hay là hàng dừa ta đang sai trái, rợp bóng mát rượi, nằm nghiêng mình xoay bóng xuống mặt nước, có đám lục bình đang lờ lửng trôi qua
Nhờ những dòng sông mà các sản vật của miền Tây có thể dễ dàng được dẫn chuyển từ tuốt sâu trong rẫy trong ruộng ra tới đường lớn, tới thị thành
Để giới thiệu cái ngon độc đáo của mình
Và cũng từ trên những dòng sông đã hình thành nên những khu chợ đặc biệt là chợ nổi
Phương tiện di chuyển trên chợ nổi chính là ghe xuồng
Chợ thường được họp trên những khu sông rộng hay ở ngay ngã sông để có không gian rộng rãi thuận tiện cho việc neo đậu và mua bán
Mặt hàng buôn bán chủ yếu ở chợ là các loại nông sản trái cây theo mùa ở địa phương
Hay được thu mua và chở từ các tỉnh khác tới
Chợ nổi chính là một nét đặc trưng của sông nước Tây Nam Bộ
Dùng đất này có nhiều chợ nổi luôn tắp nập từ lúc giữa khuya với số lượng ghe hàng hội tụ về đầu kính cả mặt sông dậy đó
Có thể kể tới như là chợ nổi Cái Bè nằm ở đoạn sông Tiền Giáp Ranh 3 tỉnh, Tiền Giang, Vĩnh Long và Bến Tre
Chợ nổi ngã 7 ở Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang là nơi có 7 dòng sông giao nhau
Chợ nổi Long Xuyên ở An Giang
Chợ nổi Cái Răng họp trên sông Cái Răng ở Cần Thơ
Hay như chợ nổi ngã 5 ở Sóc Trăng
Đây là nơi giao nhau của 5 nhánh sông đi về 5 ngã
Cà Mau, Vĩnh Quế, Long Mỹ, Thành Trị, Phụng Hiệp
Có được tự mình qua vào không khí tấp nọc của chợ nổi vào lúc tơ mơ sáng
Nhìn những cây bẹo thai cho tiếng rao hàng
Nói chuyện với bà con thương hồ và thưởng thức bữa sáng ngay trên sông
Thì chúng ta mới thấy được chợ nổi miền Tây thiệt là sâu lắng và dễ thương, dễ mến như thế nào
Với những ai đã lỡ yêu rồi sông nước miền Tây thì chắc chắn mỗi năm cũng sẽ đều mong chờ mùa nước nổi
Bởi tháng 6, tháng 7 âm lịch nước từ thường nguồn đổ về kéo theo biết bao nhiêu loại tôm cá
Rồi nước về cũng làm cho những mầm sống mới sinh sôi
Và vào đó là cũng cái mùa mà các loại rau trái nè
Nó cũng khoe dán, khoe dị vào những món ăn quê
Dòng sông Quê Hương, dòng sông Hiền Hòa
Cũng là một kỷ niệm đẹp đẽ mà sẽ theo chân con người ta đến suốt cuộc đời
Đối với người dân ở vùng đất Cửu Long
Thì mùa nước nổi chính là mùa được mong chờ nhất trong năm
Và người ta luôn chuẩn bị sẵn sàng để chào đón cũng như sống cùng với nó
Trong suốt 2-3 tháng liền
Ở các tỉnh đồng nguồn như An Giang, Đồng Tháp, Long An
Sẽ là nơi đón con nước về sớm và nhiều nhất
Có 5 nước lên tới 2-3 thước
Và tạo thành một vùng mênh mông
Chỉ có trời, mây nước
Những dòng sông quê lúc này như càng bao la hơn
Càng rộng lớn hơn tới mức tưởng chừng như là vô tận
Từ dưới lồng sâu mùa con nước nhảy bờ
Những mầm sống mới đã sinh sôi
Những sản vật miền quê đã hình thành
Lớn lên rồi trở thành đặc sản
Làm rạng danh cho vùng đất chính rồng
Mùa nước nổi hay người dân địa phương
Vẫn thương mến kêu là mùa bông điên điển
Mùa cá linh, mùa rau đồng tươi ngon và trụ phú
Thiệt vậy, từ dưới con nước
Những màu bông trổ ra khoe sát rượt rỡ
Đó là màu vàng của bông điên điển
Đun đưa trên làng nước
Là màu trắng của bông súng ma
Nở bung ra mang mát cả vùng trời
Trên chiếc võ lãi đang lướt nhẹ trên sông
Người dân quê cần mẫn, đặt vấn, vở lọp
Để kiếm cá, kiếm tôm
Thu về nguồn sản vật bớt tận
Mà dòng sông đã đem tới cho quê hương này
Chợ sớm miền quê ở bên sông vào mùa nước nổi
Là đông vui nhất
Thử nghĩ, nếu miền Tây không phải là miền sông nước
Miền Tây không có mùa nước nổi
Thì chắc lòng người sẽ trở nên trơn vơn biết chừng nào
Nhắc tới sông nước
Chính là nhắc tới nhiều loại cá ngon
Hèn chi mà dân gian xưa vẫn thường ca rằng
Gió đưa, gió đẩy, về rảy ăn cồng
Về sông ăn cá, về đồng ăn cua
Bữa cơm quê dùng sông nước hiện lên
Trong ký ức của người xa quê
Lúc nào cũng là những hình ảnh thân quen
Và những mùi vị
Cứ hệ nhắc tới là thấy thèm, thấy nhớ
Nhớ ơ canh chua cá linh nấu chung bông điên điển
Món ăn linh hồn của mùa nước nổi miền Tây
Là thuộn thức vị giác của biết bao con người
Nhớ chảo cá hè kho lạc chấm chung với bông súng, rau đồng
Ngon tới nước lồng
Canh chua cá ngát
Rồi tới món canh hến nấu hẹ
Bánh canh hến vừa thơm vừa béo
Ai ăn cũng khoái
Hay như thứ cá chốt lội đầy sông ở xứ Bạc Liêu
Thì đem nấu canh chua với rau muống đồng
Và lá me non
Hoặc như giống cá nàng hai sông Hậu
Đem nạo lấy thịt làm chả
Thì nấu món gì cũng bắt cơm dữ lắm
Và nhất là cái lẩu mắm ngon
Nước tiếng miền Tây
Mà được kho bằng cá tra béo béo
Thì chắc chắn
Ăn hoài cũng không biết ngán
Bên dòng cửu Long Giang
Nhịp sống miền Tây đã hình thành
Và lưu giữ từ xưa cho tới giờ
Cái nét bình dị, mộc mạc
Và dễ thương của cảnh, của người
Bởi vậy mà người ở xứ này
Mỗi khi đi đâu xa
Là cứ đau đáo
Muốn trở về nhà
Qua bao nhiêu cây cậu
Qua những chuyến phà
Người xe đông nghẹt
Qua những chiếc đò ngang đò dọc
Đường về nhà nhiều khi xa xôi lắm
Cũng nhiều cách trở
Thế nhưng
Chỉ cần được thấy những con sông quê uốn lượng
Giữa màu xanh cây trái
Chỉ cần đặt chân lên chiếc xuồng con
Dạo một vòng chở nổi
Ngồi võ lãi
Theo cha ra ruộng
Hái bông điên điển mùa con nước nhảy bờ
Hay dọn lên bữa cơm quê
Ở trước sân nhà
Nhìn ra ngoài sông gió lộng
Chỉ có vậy thôi
Mà lòng người tự nhiên thấy hạnh phúc
Tới vô bờ
Bản thân Phượng Nghĩ như vậy nè quý vị
Mỗi một người con phương Nam
Đều mang trong mình một món nợ
Đó là nợ ân tình với những dòng sông quê
Bởi sông cho nước tưới tắm
Cây trái mùa màng
Sông cho cá tôm ngon ngọt
Sông cho những chuyến ghe hàng ngày đêm xuôi ngược
Và sông cho ta tuổi thơ
Để thoả thích dậy dùng
Cửu lòng quê ta ngầu đục phù sa
Mỗi nơi nó trải qua đều là những khung cảnh
Hiền hòa, dễ thương và gần gũi
Để người ta thương, người ta nhớ
Và người ta trân trọng
Từ đời này sang đời khác
