[Phát thanh] Ấu Học Quỳnh Lâm 🌷 Bài 8

Tiểu An 小 安
150 người theo dõi
Tiếng pháo vang rền tiễn đưa một năm cũ, nhà nhà đều thay một tấm Đào phù (câu đối) mới trên cánh cửa. Lý đoan có nghĩa là ngày mồng một tháng Giêng âm lịch; nhân nhật là mùng bảy tháng Giêng âm lịch.
Nguồn: chanhkien.org
#vanhoatruyenthong #vanhoa #giaoduc #sachhay #chanhkien #treem
Chào các em thiếu niên thân mến!
Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay.
Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm tháng thân xuân
cùng nhau đi tìm cái nơi cố gương của tinh thần và tâm linh,
cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người.
Hôm nay chúng ta cùng lắng nghe bài viết có nhân đề
Lý đoan tà nhân nhật
Trong bài này, hai từ đào phù có nghĩa là
hai tấm ngỗ đào treo chữ cửa.
Trên đó có viết tên của hai vị thần là Thần Đồ và Quốc Luật
để trấn áp tà ma, gọi là đào phù.
Mỗi năm đều sẽ được đổi tấm mới một lần,
về sau dần dần phát triển thành câu đối tết.
Nhân nhật tức là ngày 7 tháng riêng âm lịch,
gọi là nhân nhật.
Nhân nhật tức là ngày sinh nhật của loài người.
Nội dung bài hôm nay có nghĩa là
tiếng pháo vang rền tiễn đưa một năm cũ,
nhà nhà đều thay một tấm đào phù câu đối mới trên cánh cửa.
Lý đoan có nghĩa là ngày 1 tháng riêng âm lịch,
nhân nhật là ngày 7 tháng riêng âm lịch.
Có thể nói đến bài học này,
những đặc điểm của cuốn bách khoa toàn thư
của bộ sách giáo khoa nhập môn dành cho trẻ em này
đã được thể hiện vô cùng rõ ràng.
Bằng hình thức văn học ưu mỹ,
cuốn sách đã dạy cho trẻ nhỏ nhiều kiến thức đa răng,
khiến cho chúng ta không những không cảm thấy
nhằm chán nhạt nhẽo,
mà còn thu được rất nhiều tri thức và tài liệu thực tế,
thậm chí khiến người ta vô cùng thoả mãn.
Bởi vì cuốn sách sử dụng những điển phố
thần thoại gần vũi và có nguồn gốc rất rất sâu xa,
khiến chúng ta không còn cảm thấy rằng
đang đọc một cuốn bách khoa toàn thư,
từ đó khơi dậy tính hiếu tì
và hứng thú đọc sách của trẻ em.
Trong bài này,
hai câu đầu tương đối quen thuộc với mọi người
có liên quan đến phong cục ngày Tết
và những danh từ đề cập ở câu sau
tuy không quen thuộc với mọi người
nhưng cũng là những nét văn hóa ngày Tết cổ xưa.
Đằng sau những nét văn hóa này
chủ yếu là những câu chuyện thần thoại.
Lý đoan, đại khái có một số giải thích
ý nghĩa cơ bản đều liên quan đến mở đầu.
Một là việc tính toán niên lịch
bắt đầu từ ngày 1 tháng riêng
nên gọi là lý đoan.
Mọi người đã từng nghe câu thành ngữ
như lý mạc băng, như đi trên lớp băng mỏng.
Chẳng phải chữ lý này có nghĩa là đi bộ hoặc chạy bộ
và chữ đoan có nghĩa là một đầu
ý là sự khỏi đầu, hàm nghĩa bắt đầu.
Vì vậy, khi ghép với nhau
thì lý đoan chính là bắt đầu các bước
ý nghĩa là bắt đầu làm một việc gì đó.
Điều vừa nói chính là ngày đầu tiên
được tính cho lịch thời cổ đại
cho nên dùng để chỉ ngày 1 tháng riêng âm lịch.
Trong tả truyền Văn Tây Nguyên Niên có ghi
năm đó lịch đặt tháng nhuận vào tháng 3
thì là không theo đúng lễ.
Xưa tiên phương đặt lịch đúng thời
bắt đầu tính từ mũi đầu
thì toán số không sai nhầm
giữ phần chính ở giữa
thì dân tin tưởng không nghi ngờ
các ngày thừa cho vào cuối
thì việc không dối loạn.
Đỗ dự chú giải
việc đặt lịch thì phải tính toán niềm khởi đầu.
Khẩu Dĩ Đạt giải thích
Lý là bước đi
là bước đầu tiên
gọi là việc tính toán
ngày khởi đầu của lịch.
Do đó sau này nói
lý đoan là chỉ ngày 1 tháng riêng
hoàng lịch tức âm lịch.
Đây là một bản ghi chép giải thích
sớm lúc của 2 học giả
thời cổ đại về từ lý đoan.
Ngoài ra còn chỉ sự thay đổi
nhiên hiệu của các bế phương cổ đại
khi mới lên ngôi
và thường chỉ sự khởi đầu
của sự vật.
Nếu hiểu được những từ ngữ này
thì sau này đọc sách cổ
sẽ nhanh chóng hiểu được ý nghĩa của nó.
Nhân Nhật
vốn là một nét văn hóa
phong tục đầu năm rất quen thuộc
ở Trung Quốc
nhưng ngày này đã biến mất khỏi Đại lục
còn Đài Loan và Nhật Bản
vẫn giữ được nét truyền thống này.
Cứ vào ngày 7 tháng riêng
người Nhật làm món cháo thật thảo
để lùi ta đón phúc
chúc mừng ngày sinh của loài người
cản tạ nữ hoa nương nương
nghệ thần đã tạo ra
con người vào ngày này.
Hôm nay Tri Trang Tử
sẽ kể cho các em nghe
câu chuyện về nguồn gốc
của Tết Nguyên Đán
và phong tục vào đêm Giao Thừa.
Về nguồn gốc
của Tết Nguyên Đán
có nhiều truyền thuyết phong phố
và đầy màu sắc
bắt nguồn từ hàng ngàn năm trước
trong đó truyền thuyết
nổi tiếng nhất là
truyền thuyết về Niên Thú.
Niên Thú là một con
quái vật độc ác và hung dữ
cứ đến đêm Giao Thừa
30 tháng trạc âm lịch
là nó sẽ đi ra ngoài ăn thịt người
vì thế trong đêm Giao Thừa
mọi người luôn
dìu già rắc trẻ đi lên núi
để tránh sự phấn công
của Niên Thú.
Sau đó có một vị
thần tiên biết sự tình này
Ngài rất thương cảm cho
người dân ở Thế Gian nên
đã hạ phàm để dạy cho
người dân bắt ngăn chặn
sự nguy hại của Niên Thú.
Nguồn Niên Thú cực kỳ
sợ màu đỏ, ánh lửa
và âm thanh ồn ào.
Vì vậy mọi người dán giấy đỏ lên cửa
đốt nước và đốt pháo
suốt đêm để dọa Niên Thú.
Niên Thú không được gì
đành phải tháo chay về núi sâu.
Sáng hôm sau
mọi người chúc mừng nhau
tiếng chúc mừng vang lên không dứt
đắm mình trong niềm vui thắng lợi
và được tái sinh
khi đánh bại Niên Thú.
Kể từ đó cứ đến đêm
giao thừa nhà nào
cũng đèn lút sáng troan
dán câu núi tết màu đỏ trên cửa
đợi đến giao thừa thì đốt pháo
rồi dần dần
trở thành một vòng tục.
Tiếp theo
chị Trang Tử sẽ kể cho các em
nghe câu chuyện về
nguồn gốc của Đào Phù
câu đối tết và môn thần.
Tết Nguyên Đán
câu đối dán hai bên cửa
còn được gọi là câu đối tết.
Các câu đối tết sớm nhất
được phát triển từ Đào Phù
để trừ tà.
Mắt đầu ngay từ thời nhà Châu
người dân Trung Quốc đã có tập tục
chèo Đào Phù trong Tết Nguyên Đán.
Cái gọi là Đào Phù
là có liên quan đến hai vị
Đại Thần là Thần Đồ
và Huất Luật đã hàng
phục ma quỷ trong truyền thuyết.
Thường truyền
có một cây đào lớn trên núi Đào Đô
ở Đông Hải
thân cây uốn lượn vườn dài
bóng dâm của cây
có thể che được mặt đất 3.000 dâm.
Quỷ môn nằm giữa
cành đào lớn ở phía Đông Bắc
ngày nào cũng có ma quỷ
ra vào cửa này.
Dưới cọng cây có hai vị
thần tướng là Thần Đồ
và Huất Luật trấn giữ.
Hai vị thần tướng này
rất lợi hại khi
cần thấy ác quỷ làm hại đến
người tốt thì họ sẽ dùng
xây xây, chói chúng lại và
ném lên núi cho hổ ăn.
Thần Đồ và Huất Luật
ngày đêm tuần tra dưới cây đào
ác quỷ và yêu quái
đều không dám đến cuối rối.
Vì vậy người ta
tạc tượng hai vị thần tướng này
bằng gỗ đào đặt
hai bên cửa để xua nổi
ma quỷ trấn ác tà ma
tổ bình an.
Sau đó dần dần
đơn giản hóa họ chỉ vẽ
tượng Thần Đồ bên trái
Huất Luật bên phải. Cuối cùng
tên của hai vị thần được
viết trên hai tấm gỗ đào
treo ở hai bên cổng
nghe nói là hiệu quả như nhau.
Thần Đồ và Huất Luật
tính là mồn thần mà dân gian
thường gọi. Tấm vắn đào
như vậy chính là đào phù.
Sau đó đào phù
dần dần được đơn giản hóa
trên giấy đỏ vuông
vẽ lên hình một quả đào
rồi lại viết tên của Thần Đồ
và Huất Luật vào đó.
Từ thời nhà đường về sau
một số câu nói may mắn được viết trên giấy đỏ này
sau đó sự thành câu đối
dần dần hình thành câu đối
tuyết ngày nay.
Vào thời kỳ ngũ đại
thập quốc, Mạnh Sưởng Hoàng đế
của nhà Hậu Thục đã viết câu
Tân Niên nạp dư khánh
ra tiết hiệu trường xuân
tạm dịch là
năm mới hưởng nghiềm vui
tết lành báo xuân đẹp
đây là câu đối tết
sớm nhất của Trung Quốc. Kể từ khi
Mạnh Sưởng nghe chữ lên đào phù
giới văn nhân học sĩ làm theo
thế là phong tục viết câu
đối tết liền dần dần
được lưu truyền
tuy nhiên vào thời nhà Tống
câu đối tết vẫn được
gọi là đào phù, đào phù
thực sự được gọi là câu đối tết
lại là chuyện của
thời nhà Minh. Theo nghị chép
sau khi Minh Thái ổ
Trung Nguyên trường định đô ở Kim Lăng
trước đêm giao thừa
ra lệnh cho toàn người dân
ở kinh thành được dán câu đối tết
ở trước cửa và Hoàng đế
đã đích thân nghi tuần hành
thị xác, nhà nhà đều
hân hoàn vui vẻ. Câu đối tết
ngày xuân, ngày một hường
thinh, nó đã có lịch sử
hàng nghìn năm, cho đến nay
vẫn không hề bị mài một
vào dịp năm mới, nhìn nhà
vạn hộ, biết và dán
câu đối tết đã trở thành
một phần quan trọng nhất của nền
văn hóa Trung Hoa
bài hôm nay
đã tự lộ cho chúng ta biết
từ lý đoan có nghĩa là
ngày mùa 1 tháng 1
là ngày bắt đầu của một năm mới
và ngày sinh nhật
của con người là ngày mùa 7
riêng âm lịch, tức
ngày mùa 7 tết
đầu năm đó các em
thật thú vị phải không nào
Câu chuyện về
muôn khốc của tết nguyên đán
và muôn thần cũng đã kép lại
chương trình của chúng ta ngày hôm nay
Hẹn gặp lại các em vào
chương trình lần sau nhé
