Nhật vi chúng dương chi tông, nguyệt nãi thái âm chi tượng. Hồng danh đế đông, nãi thiên địa chi dâm khí. Nguyệt lý thiềm thừ, thị nguyệt phách chi tinh quang.
Giải nghĩa từ ngữ
(1) 眾陽 (Chúng Dương): Chúng là nhiều; Dương là Dương khí.
(2) 宗 (Tông): căn nguyên, căn bản.
(3) 象 (Tượng): biểu tượng, tượng trưng.
(4) 䗖蝀 (Đế đông): một tên gọi khác của cầu vồng.
(5) 淫氣 (Dâm khí): dùng để chỉ sự chuyển giao hỗn hợp của khí âm và khí dương (Dâm, ngâm tẩm).
(6) 蟾蜍 (Thiềm Thừ): con cóc. Tương truyền rằng, Hằng Nga vợ của Hậu Nghệ đã uống thuốc tiên của Tây Vương Mẫu rồi bay lên mặt trăng biến thành con cóc.
Bản dịch tham khảo
Mặt trời là nguồn gốc của tất cả các khí dương, mặt trăng là biểu tượng tinh hoa của khí âm. Cầu vồng còn gọi là Đế Đông, là do khí âm và khí dương của trời đất giao hội hòa quyện với nhau mà thành; con cóc ở cung trăng là do tinh hoa của mặt trăng ngưng tụ mà thành.
Chương trình phát thanh Ấu học Quỳnh Lâm, bài 2
Chào các em thiếu niên thân mến!
Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay.
Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm tháng thân xuân
cùng nhau đi tìm cái nơi cố gương của tinh thần và tâm linh
cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người.
Hôm nay chúng ta sẽ cùng lắng nghe bài viết có nhàn đề
Mặt Trăng là Thái âm
Mặt trời là nguồn gốc của tất cả các khí dương
Mặt trăng là biểu tượng tinh hoa của khí âm
Thầu vầng còn gọi là bế đông
là do khí âm và khí dương của trời đất giao hội
hòa quyện với nhau mà thành
Con gốc ở cung trăng là do tinh hoa của mặt trăng
ngưng tụ mà thành
Bài này vẫn nói về thiên văn
Chỉ cần đọc tiếp sẽ thấy rằng
cuốn sách giáo khoa nhập môn này
ghi thực về mặt kiến thức
Cái gì cũng có
bao trùm muôn vạn hiện tượng
trong đó có đầy đủ những kiến thức vô thông
mà một đời con người
sẽ nghiên cứu và học tập được sau này
để đi ra xã hội vận dụng trong cuộc sống
Ngày nay chúng ta đọc thấy vô cùng sâu sắc
nhưng ở thời cổ đại
đây là kiến thức cơ bản của bậc tiểu học
là nền tảng
Ví dụ nói tới một trong những tác dụng của cuốn sách
là nếu bạn không đọc cuốn sách này
thì bạn sẽ không hiểu được
những tác phẩm kinh điển của thời cổ đại
Trong nhiều tác phẩm kinh điển cổ xưa
xuất hiện rất nhiều điển cố và tuật ngữ đặc biệt
Nếu xem không hiểu những từ ngữ này
thì sau này sẽ không thể được được những cuốn dữ cổ
Ngay lập tức sẽ có thể cảm thấy rất khó
không muốn đọc nữa
Khi thực
chỉ cần chúng ta học xong cuốn sách giáo khoa nhập môn này
sẽ thấy rằng
nhiều từ ngữ mà trước đó xem không hiểu
chẳng qua là cách dùng gục định của cổ nhân
Đó là tin gọi được viết ra
theo vũ trụ quan và quan điểm lịch sử thời bấy giờ
Các em bộ nhiên ngộ ra rằng
đọc sách cổ không khó
Ví dụ
ở đây các em có thể đã phát hiện ra rằng
Hóa Gia, Nhật, Mặt Trời
được gọi là Thái Dương
là bởi vì
Mặt Trời là nguồn gốc của dương khí
nên được gọi là Thái Dương
Còn Mặt Trăng tượng trưng cho Thái Âm
nên cổ nhân gọi Mặt Trăng là Thái Âm
dùng chúng tại biểu cho Âm Dương
Cầu Vồng còn được gọi là Đế Đông
Sau đó
nếu từ này xuất hiện trong sách cổ
các em sẽ hiểu ra nó ngay lập tức
Ồ, nó có nghĩa là cầu vồng
thật thú vị phải không các em
Vì vậy
đây là nền tảng của việc đọc sách
Theo quan niệm của người xưa
việc giải nghĩa từ trong sách cổ
và những sách giáo khoa nhập môn này
đều là những thứ dành cho bậc tiểu học
Là vì việc giải nghĩa
cần phải tìm tòi
nghiên cứu nghĩa gốc của chữ Hán
Trước tiên phải hiểu hàm nghĩa
nguồn gốc, xuất xứ của từ ngữ
Sau này mới có thể đọc hiểu được
nguyên văn của sách cổ
Sau đó mới có thể tự ngừng
có khiến giải và lĩnh hội
một mục độc lập
không bị dẫn dắt sai lệch
Đó là những kỹ năng
và kiến thức cơ bản
để đọc được các cổ thư kinh điển
Không phải về phải chú giải
mà chú giải
cũng không phải về kiến thức
mà học kiến thức
mà là để trong tương lai
sẽ sử dụng chúng
để đọc các tác phẩm kinh điển
và sách cổ thánh hiên
Đương nhiên
một số điển cố
thường xuất hiện trong thơ
từ của hậu thế
Các em cũng sẽ cảm thấy
xem không hiểu
khi thực là do
không có nền tảng tạo nên
Vì vậy
sau khi đọc xong
cuốn sách bách khoa toàn thư này
các em sẽ hoàn toàn
có thể đọc hiểu
các sách, thư
và lịch sử văn học cổ
Điều này rất quan trọng
Nói cách khác
Sau khi đọc cuốn
Ấu học Quỳnh Ngân
có thể hiểu rõ ràng hơn
rất nhiều
về những yên cố
và lai lịch
của nhiều sự vật
giống như
sống cùng cổ nhân vậy
Hiểu được phong tục
cách nghĩ
cuộc sống
và tư tưởng của họ
Nét tao nhã
và vẻ đẹp
của văn hóa
truyền thống
lúc này
mới sáng tỏ
như gương
Trong bài học tiếp theo
các em sẽ thấy rằng
gió xoáy
còn được gọi là
dương rác
sừng tê
và tia chớp
được gọi là
lôi tiên
dói sống
rất sinh động
Đây chỉ là vài ví dụ
đã khiến người ta
phải thầm ngục nhiên
Trẻ em
đọc những cuốn sức
như thế này
thì sao có thể
không trở nên yêu nhã
sao có thể
không trở nên
dấu tố chất
văn học đây
Tác dụng của nó
quá rộng lớn
khiến thức này
cho phép các em
đi khắp thiên hạ
mà không sợ
Thật không thể tưởng tượng nổi
trẻ em thời cổ đại
thật may mắn
như thế nào
Sinh viên đại học
ngày nay
cũng phải than thở
là không bằng
trẻ em xưa được
Vì vậy
có rất nhiều người già
Nhật Bản
đã nói rằng
Ngày xưa
Nhật Bản gọi Trung Hoa
là quốc gia
của những đại nhân
ý nghĩa
là trẻ con
Trung Hoa xưa
hiểu biết
rất sâu rộng
và lễ phép
rất thông thái
và lý tính
Điều này
khiến người ta
kinh ngạc
và khâm phục
Người xưa
xem
tam tự tin
là tôn chỉ
của tri thức
là phải dạy trước
được coi là
bộ luật ngữ
phiên bản trẻ em
là người dẫn đường
là tôn chỉ
của học vấn
là yêu cầu
đạo đức
căn bản
của việc
làm người
Sau đó
mới học hán cổ
viết
và nhất miết
các ngữ
các câu
cũng như hiểu được
cách dùng từ
của các điển cố
phong tục
tri thức
và các năng lực
cơ bản
Sau đó
mới có khả năng
tiến thêm
một bước học tập
một tác phẩm
kinh nghiệm
của các thành hiên
và văn hóa
lịch sử
của người lớn
Sau đó
việc học này
có thể được gọi
là đại học
Đây là đặc điểm
căn bản
trong giáo dục
của cổ nhân
Cuối cùng
là giúp các em
có được
một chí huệ
để tề gia
và trị quốc
một cách chính trực
giúp đỡ mọi người
và hoàn thành
một đời sống
có ý nghĩa
mà không bị
lạc lối
Hôm nay
chị Trang Tử
sẽ kể cho các em
nghe một câu chuyện
về mặt trời
và một truyền thuyết
về chị Lằng Nga
bay lên công trăng
Câu chuyện đầu tiên
có nhan đe
Câu chuyện mặt trời
Cách đây
rất lâu
trên bầu trời
đồng thời xuất hiện
10 mặt trời
khiến cho
thời tiết
vô cùng nóng bức
Trên mặt đất
không có lấy
một ngọn cỏ
mọi người
đều ở trong nhà
không dám
ra ngoài
10 mặt trời này
vốn là
10 người con
của thiên đế
và chúng
rất nịch ngợp
Thiên đế quy định
một ngày chỉ được
lên trời
chơi một lần
nhưng 10 anh em này
lại thường xuyên
lẻn trên trời
chơi với nhau
khiến người dưới đất
khổ sở
Vì vậy
Nhiêu đế
với cương vị
là vua của một nước
đã thỉnh cầu
Hậu Nghệ
bậc thầy bắn công
của thiên đình
hạ phản
giúp đỡ
Hậu Nghệ
rút công bắn
lên ra
để bắn
Vốn dĩ
chỉ muốn
hù dọa
anh em nhà mặt trời
Nhưng
không ngờ
một mũi tên
đã bắn rơi
một mặt trời
nhiệt độ
trên mặt đất
lật tức
giảm đi mấy độ
Hậu Nghệ
liền liên tiếp
bắn
9 mặt trời
Lúc ấy
Nhiêu đế
thấy mặt trời
trở lên
lật băng
Ông hiểu ra
vai trò
của mặt trời
là gì
liền ngăn cản
Hậu Nghệ
bắn thêm lần nữa
Vì vậy
trên bầu trời
chỉ còn một
mặt trời
Mặt trời
còn lại
rất lười miếng
thường trốn
trong thung lũ ngổ
khiến thế giới
trở nên
túi tâm
và lạnh lẽo
Vì vậy
thiên đế
đã lệch cho vị
đại thần
Viêm Đế
trở thành
thần mặt trời
quản lý
mặt trời
Thiên đế
ban cho Viêm Đế
một con gà vàng
để đánh thức
mặt trời
đang say ngổ
một chiếc dôi thần
nhược mộc
và một chiếc xe
thần lông
để bay trên trời
truy đuổi
mặt trời
Từ đó
trở đi
ngày ngày
mặt trời đều mọc
đúng giờ
ở phía đông
Đó
là câu chuyện
về mặt trời
Tiếp theo
chị Trang Tử
sẽ kể cho các em
nghe một
truyền thuyết
về
chị Hằng Nga
bay lên công trăng
Đối với
tự nhiên
cổ nhân
có nhiều
truyền thuyết
thú vị
Trong công trăng
có một con góc
đang hấp thu
tình hòa
của ánh trăng
Lưng nó
là màu đen
Trên đầu
có cặp sừng thịt
khá dài
Nghe nói
nó đã hơn
ba nghìn
năm tuổi
Con góc này
là do Hằng Nga
uống trộm
tiên dược
hóa thành
Tương truyền
sau khi
Hậu Nghệ
bắn hạ
chín mặt trời
ông bị thiên đế
trừng phạt
và không bao giờ
được trở lại
thiên đình
Vợ ông
là Hằng Nga
cũng bị giáng hạ
xuống làm phàm nhân
để trải qua
những thống khổ
về sinh
lão
bệnh
tử
ai nhân gian
Một ngày nọ
Hậu Nghệ
xin được
thuốc trường sinh
bất tử
từ Tây Vương Nũ
ở núi
Côn Mân
Hằng Nga
biết được rằng
hai người họ
mà chia đều
thuốc để uống
thì có thể
trường sinh
bất lão
Nhưng nếu
một người uống
thì có thể
bay lên
và trở thành
tiên
Thế là
cô đã bí mật
uống hết
chỗ linh dược ấy
Sau khi
uống trộm
linh dược
thân thể Hằng Nga
trở nên
nhẹ hẳn đi
đã bay
vút lên
cô bay vào
không trăng
và hóa
thành một
con cóc
Chuyện thần thoại
cũng giống như
những hạt cát
lăn trên sa mạc
luôn dịch chuyển
và khó
nắm bắt
Câu chuyện
thần thoại
chị kể hôm nay
cũng tương tự
như vậy
và có
rất nhiều
kịch bản
khác nhau
Các em
thiếu niên
thân mến
chương trình
phát thanh
Ấu học
Quỳnh Lâm
hôm nay
đến đây
là hết
Hẹn gặp lại
các em
vào chương trình
lần sau
nhé