Cái Chết Bí Ẩn Của Thiên Tài Âm Nhạc Vĩ Đại Nhất Thế Giới Beethoven

Ludwig van Beethoven, một cái tên bất tử trong âm nhạc cổ điển, nhưng cũng là một bí ẩn khiến hậu thế không thể ngừng khám phá. Sinh năm 1770, ông mang trong mình tài năng thiên bẩm, nhưng cuộc đời lại là một cuốn sách đầy những tràng tối, nơi bệnh tật đan sèn với sự sáng tạo. Điều gì khiến một người bị điếc, bị hành hạ bởi các cơn đau hàng năm dài, vẫn tạo ra các kiệt tác vang vọng qua thời gian. Hãy cùng bước vào thế giới của Beethoven, nơi âm nhạc hòa quyện với những câu đố chưa lời giải, để tìm hiểu sức mạnh của một thiên tài bất khuất trước số phận. Beethoven, ra đời tại Bonn, thuộc Đức ngày nay, trong một gia đình trung lưu có truyền thống âm nhạc. Ông được dựa tội vào ngày 17 tháng 12 năm 1770, nhưng ngày sinh chính xác vẫn là một dấu hỏi nhỏ, như một mảnh ghép đầu tiên trong bức tranh bí ẩn về cuộc đời ông. Cha của ông, Johann van Beethoven, là một nhạc sĩ tại triều đình địa phương, người mang tham vọng lớn nhưng thường xuyên bị cuốn vào rượu trẻ. Mẹ ông, Maria, là một người phụ nữ dịu dàng, kiên nhẫn, dù phải chịu được nỗi đau mất đi bốn trong bảy đứa con. Beethoven, con thứ hai trong số những người sống sót, lớn lên trong một mài ấm vừa đầy âm nhạc vừa ngập tràn khó khăn. Với bề dày nghệ thuật, Johann sớm nhận ra năng khiếu thiên bẩm của con trai và quyết tâm biến con trai mình thành mô gia thứ hai. Ông bắt cậu bé tập luyện piano và violon từ khi mới lên năm, đôi khi còn dùng đến những phương pháp khắc nghiệt như đánh đập hay nhốt trong phòng tối. Những buổi học nhạc đầu tiên không phải là niềm vui, mà là áp lực đe nặng lên đôi vai nhỏ bé. Có lần hàng xóm kể lại rằng họ nghe thấy tiếng khóc của Beethoven xen lẫn tiếng phím đàn trong đêm khuya. Một hình ảnh vừa đau lòng vừa ám ảnh. Nhưng chính trong hoàn cảnh nghiệt ngã ấy, Beethoven tìm thấy ngọn lửa âm nhạc bên trong mình. Ông không chỉ chơi nhạc, mà còn cảm nhận nó như một phần của linh hồn. Như thế âm thanh là cách duy nhất để ông giao tiếp về thế giới. Về giáo dục, Beethoven không có cơ hội học hành trình quỹ quá nhiều. Ông rời trường học từ năm 11 tuổi để theo đuổi âm nhạc. Nhưng sự tò mò bẩm sinh đã đưa ông đến với sách vở và các cuộc thảo luận cùng giới trí thức. Một trong những người thầy đầu tiên của ông Christian, không chỉ dạy ông cách chơi đàn organ, mà còn giới thiệu các tác phẩm của Johann Sebastian Bach. Những giai điệu sâu thẳm đã khắc sâu vào tâm trí của Beethoven khi ấy. Ông từng viết về câu học trò của mình như sau. Nếu tiếp tục như thế này, câu ấy sẽ trở thành một mô ra mới. Lời tiến trí ấy dù không hoàn toàn chính xác, nhưng cũng đã đặt nền móng cho một hành trình phi thường của người học trò tài năng. Ngoài người thầy đó của mình, ông còn học hỏi từ các nhà sĩ địa phương khác, những người giúp ông hoàn thiện kỹ thuật và mở rộng tầm nhìn âm nhạc. Vào năm 17 tuổi, Beethoven lần đầu đặt chân đến Việt Nam, kinh đô âm nhạc của châu Âu, với hy vọng được học hỏi từ Grufgang Amadeus Mozart. Chuyến đi này đầy hứa hẹn, nhưng lại bị cắt ngắn bởi cái chết đột ngột của mẹ ông vào năm 1787. Ông buộc phải trở lại Bon, đảm nhận vai trò trụ cột gia đình khi cha ngày càng xa suốt vì rượu trẻ. Trong những năm ở quê nhà, chàng thanh niên trẻ tuổi Beethoven làm việc tại nhà hát địa phương, chơi đàn organ và sáng tác những bản nhạc đầu tiên, như bản Cantana tưởng nhớ Hoàng đế Joseph đệ nhị. Các tác phẩm này dù chưa nổi tiếng, đã cho thấy dấu ấn của một tài năng đang hình thành. Nhưng Bon không thể giữ trần người nhạc sĩ tài hòa mãi quá lâu. Năm 1792, với sự đồng viên từ người thân trong gia đình, Beethoven quyết định quay lại Việt Nam, lần này với ý chí mạnh liệt hơn bao giờ hết. Tại đây, ông học nhạc với Joseph Hay, một trong những nhà soạn nhạc vĩ đại nhất thời bấy giờ. Một quan hệ thầy cho này không phải lúc nào cũng êm đẹp, nhưng nó đã mở ra cánh cửa để Beethoven tiếp cận với giới âm nhạc thượng lưu. Từ đây, một trường mới trong cuộc đời ông đã bắt đầu. Trường của một nghệ sĩ trẻ đầy khát vọng, sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách để chạm đến đình cảm. Cuộc đời Beethoven là một bức tranh phức tạp, nơi tài năng thiên bẩm đàn sen về những vết xẹo từ tuổi thơ. Gia đình, giáo dục và sự tiếp xúc với âm nhạc đã định hình ông, nhưng cũng để lại những câu hỏi. Điều gì khiến ông không ngừng tiến lên, dù số phận dường như luôn muốn kéo ông lại. Bí ẩn ấy sẽ dần hé lộ khi chúng ta bước vào giai đoạn huy hoàng nhất của ông. Từ những ngày đầu chập trưỡng về âm nhạc ở Bonn, đến khi trở thành một tên tuổi lớn tại Việt Nam, Beethoven đã xây dựng nền máu cho sự nghiệp lấy lương của mình. Vào năm 1792, ông nhanh chóng gây ấn tượng với giới âm nhạc bằng khả năng chơi piano điêu luyện và phong cách hứng tấu đầy cảm hứng. Joseph Hay khi ấy thường gọi người học trò của mình là con người cứng đầu. Còn Beethoven thì phà nan rằng, ông không học được nhiều từ người thầy nổi tiếng. Dù vậy, chính tại Việt Nam, ông bắt đầu khẳng định mình qua nhiều buổi lưu diễn trước giới quý tộc và công chúng. Các nhà tài trợ giàu có bắt đầu chú ý đến chàng trai trẻ đầy cá tính này, mở đường cho những bản giao hưởng và sonata đầu tiên ra đời. Sự nghiệp sáng tác của Beethoven thường được chia thành 3 giai đoạn chính. Mỗi giai đoạn là một bước tiến trong hành trình khám phá âm nhạc của ông. Giai đoạn sơ kỳ tính từ năm 1792 đến năm 1802, bằng dấu ấn của Mozart và Hay. Nhưng Beethoven đã sớm khẳng định dấu ấn riêng qua các bản sonata piano như Petr Tich. Khi ấy, ông không chỉ sáng tác, mà còn biểu diễn với nhiều buổi hòa nhạc Những tác phẩm như Giao hưởng số 1 và Sonata Ánh Trăng đã khiến người nghe ngỡ ngàng bởi sự kết hợp giữa cảm xúc mạnh liệt và cấu trúc sáng tạo vừa xa chuẩn mực thời bấy giờ. Ở thời kỳ này, chàng trai Beethoven vẫn là một nghệ sĩ trẻ đầy nhiệt huyết, sẵn sàng thử nghiệm và phá vỡ mọi giới hạn. Sang giai đoạn những năm 1803 cho đến năm 1814, Beethoven đạt đến đỉnh cao sáng tạo với những tác phẩm đồ sộ như Giao hưởng số 3, Eroica. Bản Giao hưởng này ban đầu được viết để tôn vinh Napoleon Bonaparte, người mà ông xem là biểu tượng của tự do và cách mạng. Tuy nhiên, khi Napoleon tự xưng hoàng đế, nhạc sĩ thiên tài đã dần giữ xóa tên ông ta khỏi bản thảo, đổi tên tác phẩm thành Eroica. Đây là lần đầu tiên một Giao hưởng vượt qua mọi quy truẩn cổ điển, với độ dài và độ phức tạp chưa từng thấy. Giai đoạn này còn chứng kiến sự ra đời của Giao hưởng số 5, với bốn nốt mở đầu huyền thoại Tatatatum được nhiều người ví như tiếng gõ cửa của số phận. Những tác phẩm ấy dường như không chỉ là âm nhạc, mà là các câu chuyện kể bằng giai điệu mang đậm dầu ấn cá nhân của ông. Giai đoạn những năm 1815 đến 1827 lại là một thế giới nội tầm sầu sắc nơi Beethoven đối mặt với những khó khăn cá nhân và sức khỏe suy giả. Giao hưởng số 9 với phần hợp xướng Ode to Joy ra đời trong giai đoạn này trở thành bản Giao hưởng có hợp xướng đầu tiên trong lịch sử. Tác phẩm này không chỉ là một kể tác âm nhạc, mà còn là một thông điệp về hòa bình và đoàn kết nhân loại, được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Ngoài ra, các bản quartet dây cuối đời, như quartet số 14, lại mang màu sắc ưu tối, phức tạp, phản ánh tâm trạng cô đơn và đau khổ của ông. Beethoven còn thử sức với opera qua Fidelio, một câu chuyện về tình yêu và sự tự do, dù quá trình sáng tác gặp không ít trở ngại do tính cầu toàn của ông. Các tác phẩm của Beethoven không chỉ gây tiếng vang ở Việt Nam, mà còn lan tỏa ra khắp châu Âu. Ông sáng tác không ngừng nghỉ, từ các bản concerto piano, như concerto số 5, Impero, cho đến những bản sonata đầy cảm xúc, như appassionata. Tài năng của ông nằm ở khả năng kết hợp cảm xúc mãnh liệt với cấu trúc chặt chẽ, biến âm nhạc thành ngôn ngữ kể chuyện. Nhưng đang sau ánh học hoàng ấy, một bóng tối đang dần xuất hiện. Khi sự nghiệp của ông đạt đến đỉnh cao, sức khỏe bắt đầu trở thành một vấn đề lớn, báo hiểu những thử thách khốc liệt phía trước. Liệu một thiên tài như Beethoven có thể tiếp tục sáng tạo khi cơ thể dần kiệt quệ hay không? Đó là một bí ẩn đầy cuốn hút mà chúng ta sẽ khám phá ngay sau đây. Mặc dù được biết đến là một nghệ sĩ đại tài với những kiệt tác làm rung động lòng người, sức khỏe của Beethoven lại là một câu chuyện đáng buồn, nơi bệnh tật không chỉ là kẻ thù, mà còn là một phần không thể tách rời trong cuộc đời ông. Trên thực tế, vào những năm 1790, Beethoven đã gặp vấn đề sức khỏe. Dấu hiệu đầu tiên là tiếng ngủ trong tai. Ban đầu chỉ thoáng qua, nhưng dần trở thành nỗi ám ảnh thường trực. Đến năm 1801, ông viết thư cho bạn bè, thứ nhận rằng mình đang mất dần thỉnh giác. Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra với một nhạc sĩ. Trong lá thư Zizek Heligenstadt năm 1802 hé lộ sự tuyệt vọng của Beethoven như sau. Làm sao tôi có thể nói với mọi người rằng tôi biết tôi, một nhạc sĩ, lẽ ra phải nghe được mọi âm thanh của thiên nhiên. Đến khoảng năm 1818, ông gần như điết hoàn toàn, buộc phải giao tiếp qua sổ tay trò chuyện, những cuốn sổ mà bản thân dùng để ghi lại lời người khác nói với mình. Điều kỳ diệu là sự suy sảm tính giác không ngăn cản bị thuộc phần sáng tác. Ông sử dụng chí tương tự âm nhạc và cảm nhận rung động qua sàn nhà hay cây đàn để tiếp tục làm việc. Giao hưởng số 9, một trong những tác phẩm vĩ đại nhất được hoàn thành khi ông đã mất khả năng nghe, chứng minh cho sức mạnh ý chí phi thường. Nhưng bí ẩn vẫn còn đó. Làm sao một người không còn nghe thấy âm thanh lại có thể tạo ra những giai điệu đẹp đẽ đến vậy? Các nhà nghiên cứu cho rằng ông đã phát triển một tai trong, khả năng nghe bằng tâm trí, một hiện tượng hiếm có mà khoa học vẫn chưa giải thích đầy đủ. Những cuốn sổ tay trò chuyện của Beethoven cũng trở thành khó báo cho hậu thế, hẻ lộ không chỉ sự cô đơn mà còn cả sự kiên cường của ông. Một giả thuyết đầy hấp dẫn khác về sức khỏe của Beethoven là ông có thể đã bị nhiễm độc trí. Vào thế kỷ 18 và 19, trí phổ biến trong đồ gia dụng, từ cốc uống rượu đến nồng nước. Beethoven, một người yêu thích rượu vang, có thể đã vô tình hấp thụ chất độc này qua những bữa ăn hàng ngày. Các nhà nghiên cứu sau này phân tích mẫu tóc của ông và phát hiện nồng độ trí cao bất thường, gấp 100 lần mức bình thường. Nhiễm độc trí có thể giải thích một số triệu chứng như là đau bụng, cáo gắt và thậm chí cả vấn đề thính giác. Một câu chuyện kể rằng ông thường xuyên dùng tay nhúng nước từ ống rớt để sửa mặt. Một thói quen có thể đã góp phần vào tình trạng nhiễm độc. Nhưng liệu nhiễm độc trí có phải là nguyên nhân duy nhất? Một số nhà khoa học cho rằng mức trí trong tóc của ông có thể bị phóng đại do ô nhiễm từ môi trường sau khi ông qua đời. Dù vậy, giả thuyết này vẫn làm dày thêm lớp bí ẩn quanh Beethoven, biến sức khỏe của ông thành một câu đố mà mỗi manh mối lại dẫn đến những khả năng mới. Phải chẳng chất động này đã âm thầm phá hủy cơ thể ông hay nó chỉ là một phần trong bức tranh phức tạp hơn? Ngoài điếc, Beethoven còn chịu đựng những cơn đau ở vùng bụng dữ dội suốt nhiều năm. Ông thường xuyên phàn nàn về trứng dối loạn tiêu hóa, đầy hơi và tiêu chảy trong thư từ gửi tới bạn bè. Có lần, nhạc sĩ thiên tài đã viết Cơ thể tôi như một kẻ phản bội, không ngừng hành hạ tôi bằng những cơn đau khổng tên. Cả bác sĩ thời đó không thể chẩn đoán chính xác, chỉ đưa ra những phương pháp điều trị sơ khai như tắm suối nước nóng hay uống thuốc nhuận tràn. Beethoven thậm chí từng thử chế độ ăn kiên nghiêm nặn, nhưng không có gì giúp giảm bớt nỗi đau. Ngày nay, các nhà nghiên cứu đoán rằng ông có thể mắc bệnh viêm ruột, hồi trứng ruột kích thích, hoặc thậm chí sơ gan do uống rượu, nhưng không có bằng chứng cụ thể nào thời đó để xác nhận. Một số người còn đặt câu hỏi liệu những cơn đau này có liên quan đến nhiễm độc trì hay không, tạo thành một vòng tròn bí ẩn không lối thoát. Nhưng cơn đau ấy là gì? Một lời nguyên từ số phận hay hậu quả của lời sống khắc khổ mà ông tự áp đặt lên mình? Câu trả lời vẫn lơ lửng, như một nốt nhạc lạc lõng trong bản giao hưởng cuộc đời ông. Những cơn đau bùng bí ẩn hành hạ Beethoven suốt nhiều năm, cùng với đầy hơi và tiêu chảy, khiến các bác sĩ thời đó bất lực. Một số người cho rằng đó là dấu hiệu của giang mai giai đoạn cuối. Căn bệnh có thể gây tổn thương nội tạng, thân kinh và thỉnh giác, khớp với tình trạng của ông. Beethoven có đời sống tình yêu phức tạp, thường yêu những phụ nữ không cùng tầng lớp hoặc đã lập gia đình. Như Josephine Bolivich, người ông từng đính hôn, hay Teresa de Brunovic, học cho 18 tuổi mong si mê khi gần 40. Chính sự phong khoáng trong tình cảm này khiến nhiều người nghi ngờ người nhạc sĩ này có thể đã mắc giang mai, một căn bệnh tình dục phổ biến ở thế kỷ 19. Các triệu chứng như điếc, tổn thương thân kinh và các vấn đề nội tạng mà Beethoven trải qua, dường như khớp với biểu hiện của giang mai giai đoạn cuối. Vào thời đó, giang mai ít được ghi nhận chính thức do sự kỳ thị của xã hội, khiến giả thuyết này càng thêm hấp dẫn. Dù không có bằng chứng trực tiếp từ hồ sơ y tế hay gia đình, nhưng đời sống tình ái đa dạng của ông, từ mối quan hệ với nữ bá tước Giulia Gussiani đến lá tư tình bất diệt bí ẩn, làm giấy lên suy đoán rằng căn bệnh này có thể là kẻ thù vô hình, âm thầm hủy hoại cơ thể. Sự trùng hợp giữa các triệu chứng và bối cảnh lịch sử khiến giả thuyết Beethoven mắc giang mai trở thành một mảnh ghép đầy cuốn hút trong câu chuyện về thiên tài này. Dù bệnh tật hàng ạ không ngừng, Beethoven vẫn kiên cường chống trọi. Nhìn những năm tháng cuối đời lại là trương bi kịch nhất, nơi ông dần rời xa ánh hào quang để bước vào bóng tối của số vận. Từ sau năm 1815, sức khỏe của Beethoven suy giảm nghiêm trọng. Ông sống cô độc trong căn hộ nhỏ tại Việt Nam, ít giao tiếp với thế giới bên ngoài do điếc và tinh khí thất thường. Các vấn đề tiêu hóa ngày càng trầm trọng, kèm theo bệnh gan, có thể do uống rượu hoặc viêm gan mãn tính. Beethoven từng viết trong nhật ký, Tôi sống như một kẻ bị lưu đầy, không ai hiểu đường nỗi đau của tôi. Những năm này, ông cũng phải đối mặt với các rắc rối gia đình, đặc biệt là cuộc chiến dành quyền nuôi dưỡng chào trọi Khor sau cái chết của em gái ông. Cuộc tranh chấp này không chỉ khiến ông kiệt sức, mà còn dẫn đến trạng thái trầm cảm sầu sắc. Năm 1826, sức khỏe của Beethoven chạm đáy khi mắc bệnh viêm phổi trong một chuyến đi dưới thời tiết lạnh giá. Ông trở về Việt Nam trong tình trạng suy kiệt, nằm liệt dương suốt nhiều tháng. Các bác sĩ cố gắng cứu chữa bằng cách trích dột và rút dịch từ bụng ông. Những phương pháp y học poster thời bấy giờ nhưng không hiệu quả. Beethoven qua đời vào ngày 26 tháng 3 năm 1827 trong một cơn bão lớn tại Việt Nam. Có nhiều câu chuyện kể rằng khi sấm xét vàng lên ông đã rơ nắm tay lên trời như một lời tran trối cuối cùng với định bệnh. Hơn 20.000 người đã đến đưa tiến ông trong tàng lễ một minh chứng cho tầm ảnh hưởng của ông với công chúng. Cái chết của Beethoven không chỉ là sự kết thúc của một cuộc đời mà còn là khởi đầu cho những câu hỏi mới. Điều gì đã thực sự giết chết ông? Bệnh ga, nhiễm độc trì hay một căn bệnh bí ẩn nào khác? Những người có mặt tại rừng bệnh kể lại rằng Beethoven đã thì thầm những lời cuối cùng khó hiểu. Vỗ tay đi, vờ kịch đã kết thúc. Liệu đó là một lời từ biệt đầy triết lý hay chỉ là ảo giác của một tâm trí đang tàn giá? Cái chết của ông dù bi kịch nhưng vẫn mang một vẻ đẹp kỳ lạ như một bản giao hưởng cuối cùng vàng lên giữa cơn bão. Tuy cuộc đời của thiên tài âm nhạc đã khép lại nhưng Ngầu Thế vẫn luôn tìm hiểu kỹ lưỡng về những bí đần sức khỏe của ông từ hộp sọ đến từng sợi tóc. Năm 1827 trong quá trình khám nghiệm tử thi cả bác sĩ nhận thấy xương thái dương của ông giấy bất thường một đặc điểm có thể liên quan đến vấn đề thỉnh giác. Các nhà khoa học thời đó cho rằng điều này có thể là nguyên nhân gây điếc nhưng không có thiết bị hiện đại để kiểm chứng. Một số giả thuyết khác cho rằng đây có thể là biểu hiện của nhiễm chủng mãn tính hoặc tổn thương áp lực trong não nhưng tất cả vẫn chỉ dừng ở mức suy đoán. Việc nghiên cứu trở nên khó khăn hơn khi một số mảnh xương bị mất tích hoặc bị đánh cắp. Những phần xương còn lại được bảo quản qua nhiều thế kỷ và đến thế kỷ 20 các nhà khoa học nỗ lực phân tích chúng bằng công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, tình trạng bảo quản kém khiến kết quả không rõ ràng. Một số người thậm chí đặt câu hỏi liệu hộp sọ đó có thực sự thuộc về Beethoven hay không khi có tin đồn rằng nó đã bị tráo đổi trong quá trình chuyển ra. Bí ẩn quanh hộp sọ của ông không chỉ là vấn đề khoa học mà còn là một câu chuyện đầy kịch tính như một vợ opera mà ông từng sáng tác. Máu tóc của Beethoven được cắt làm kỷ niệm sau khi ông qua đời đã mang lại những phát hiện đáng kinh ngạc. Năm 2000, các nhà khoa học tại Mỹ phân tích và phát hiện nồng độ trí cao gấp 100 lần mức bình thường. Điều này cùng cố giả thuyết nhiễm độc trí nhưng cũng đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là nguyên nhân duy nhất? Gần đây hơn, nghiên cứu DNA từ tóc cho thấy ông có nguy cơ di chuyển bệnh gan giải thích phần nào tình trạng sức khỏe cuối đời. Các nhà khoa học còn tìm thấy dấu hiệu của những virus viêm gan B một điều tố có thể đã góp phần vào cái chết của ông. Nhưng nghiên cứu mẫu tóc cũng không phải không có tranh cãi. Một số người cho rằng mẫu tóc có thể đã bị nhiễm trì từ môi trường sau khi ông qua đời, chứ không phải khi ông còn sống. Những sợi tóc này được truyền qua nhiều thế hệ đã trở thành biểu tượng của những nỗ lực giải mã bí ẩn Beethoven. Mỗi phát hiện mới lại mở ra một cánh cửa, nhưng đồng thời cũng khép lại một cánh cửa khác khiến câu chuyện về cái chết của ông mãi là một vòng tròn không có điểm dừng. Sau tất cả, chúng ta đều thấy rằng Beethoven không chỉ là một nhà soạn nhạc mà còn là một bí ẩn sống động thách thức mọi giới hạn của con người. Từ những ngày đầu tại Bonn cho đến những bản rau hưởng vang dội ở Việt Nam, ông chứng minh rằng tài năng có thể vượt qua mọi rào cạn kể cả bệnh tật. Điếc, nhiễm độc trì, đau đớn, tất cả không thể dập tắt ngọn lửa sáng tạo cho ông ông. Những năm cuối đời đầy cô đơn và cái chết bi kịch càng làm nổi bật ý chí kiên cường của một thiên tài. Các nhà nghiên cứu khoa học từ hộp sọ đến mẫu tóc không chỉ héo lộ nguyên nhân cái chết mà còn cho thấy sự phức tạp trong cuộc chiến sức khỏe của ông. Bị tục phần đề lại cho nhân loại không chỉ những kiện tác bất khủ, mà còn là một bài học về sự biện bị. Ông là minh chứng rằng dù số phận khắc nghiệt đến đâu, con người vẫn có thể viết nền những giai điệu đẹp đẽ vang vọng qua thời gian.