Chào Mừng Các Bạn Đến Với Kênh Thiên Hà TV Video Ngày Hôm Nay Của Chúng Ta: Định Luật Vật Lý Chi Phối Vũ Trụ! Nhưng Bàn Tày Nào Đã Tạo Ra Các Định Luật Vật Lý? | Thiên Hà TV ---------------------------- -Tham gia hội viên của Thiên Hà TV để ủng hộ chương trình: https://www.youtube.com/channel/UCTniCbwkP-Hc3lSPiI9tU6Q/join - Thiên Hà TV là kênh chia sẻ những kiến thức bổ ích về khoa học vũ trụ, khoa học hành tinh, vật lý thiên văn cùng những dự án về khám phá không gian, phóng tàu vũ trụ và những công nghệ của tương lai. Nếu thấy video hay hãy like, comment, share, đăng ký kênh và nhấn vào tín hiệu chuông 🔔 để là người đầu tiên nhận được thông báo của BBT chương trình nhé! =============== - Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm bản quyền Chúng tôi không sở hữu đầy đủ tài liệu được biên soạn trong video này. Nó thuộc về những cá nhân hoặc tổ chức xứng đáng được tôn trọng. Chúng tôi sử dụng theo: Tuyên bố từ chối trách nhiệm bản quyền, phần 107 của Đạo luật bản quyền năm 1976. "Sử dụng hợp pháp" được cho phép cho các mục đích như phê bình, bình luận, đưa tin, giảng dạy. học bổng và nghiên cứu. Nếu có vấn đề về bản quyền xin liên hệ: [email protected] - Bản quyền âm nhạc thuộc: Audio Library - YouTube, storyblocks và elements envato - Bản quyền hình ảnh họa thuộc: Storyblocks và Elements envato
Comments are disabled for this video.
Toán học, mô tả thế giới của chúng ta phụ thuộc vào những hàng số chung nhất của tự nhiên.
Nhưng sẽ thế nào nếu chúng không bất biến?
Chúng ta có thể buộc phải thừa nhận rằng mình chỉ là những kẻ phàm chần,
không biết gì về các chiều không thời gian đang tồn tại ngoài nhận thức của chúng ta.
Gần hai tỷ năm trước, bên dưới vùng đất hiện là Gabor, Châu Phi.
Tại khu vực có tên Úc Lô, một dòng suế ngầm đã chảy qua các lớp đá xa thạch.
Nước mang theo urani và chảy qua một quá trình kéo dài nhiều năm.
Nguyên tố phóng xạ này lắng xuống xa thạch và dần bồi đắp thành một vỉa quặng.
Rồi đến lúc nào đó, một biến động địa chất đẩy mạch nước này lan rộng hơn
và dòng nước chảy bắt đầu ăn mòn đá xa thạch.
Bồi lắng lớp quặng hơn nữa.
Sau đó, khoảng 1,7 tỷ năm trước, urani trôn sâu dưới lòng đất đã đặt cối lượng đủ lớn
và tự động kích hoạt trở thành một lò phản ứng hạt nhân tự nhiên.
Nó chấp tắt liên tục trong vài triệu năm sau đó và cuối cùng
khi hỗn hợp các động vị urani thay đổi, lò phản ứng dừng hoạt động.
Năm 1972, con người bắt đầu khai thác quặng để cung cấp cho một thế giới ngày càng đói urani
và sau đó các nhà khoa học lần đầu tiên nhận thấy một phần vỉa quặng này
dường như đã chảy qua các phản ứng phân hạch hạt nhân.
Khi phân tích quặng và ghép các bằng chứng cho thấy vùng đất ốc lô
đã từng hoạt động như một lò phản ứng tự nhiên, họ thấy một điều kỳ lạ khác.
Bản chất của phản ứng hạt nhân dường như đã thay đổi
và điều đó chỉ có thể xảy ra nếu các định luật vật lý cũng thay đổi.
Một nghiên cứu được thực hiện năm 2004 cho thấy độ lớn của lực
đóng vai cho điều khiển tốc độ phản ứng hạt nhân ở ốc lô
đã sai khác một lượng rất nhỏ so với ngày nay, gần bằng 5 trên 100 triệu.
Kể từ thời của Johannes Kepler vào đầu thế kỷ 17,
các nhà vật lý và thiên văn học đã được khưởng thành quả
chưa từng có trong việc mô tả tự nhiên bằng toán học.
Các phương trình dẫn xuất đã trở thành cách hiểu của chúng ta
về các định luật vật lý và dự đoán sự vận hành của các hệ vật lý.
Chẳng hạn như thiết vận vật hấp dẫn của Newton được công bố năm 1687
nói cho chúng ta biết lực hấp dẫn giữa hai vật
phụ thuộc vào khối lượng của chúng và bình phương khoảng cách giữa chúng.
Có thể nào một định luật như vậy thay đổi theo thời gian?
Có lẽ một ngày nào đó nó phụ thuộc vào lập phương khoảng cách
hoặc một nửa khối lượng của vật.
Đây chắc hẳn là một điều bất khả thi đã được phân loại.
Chúng ta có thể nhìn vào vũ trụ và thấy các thiên thể cách xa hàng triệu,
thậm chí hàng tỷ năm ánh sáng bằng cách áp dụng các định luật vật lý đã biết.
Điều này khẳng định mạnh mẽ rằng các định luật áp dụng với toàn bộ vũ trụ
và chúng không thay đổi, hoặc thay đổi rất ít theo thời gian.
Mọi thay đổi có thể có hẳn phải rất tinh vi.
Chúng không thể là những thay đổi trong toán học,
nhưng những nghi ngờ sẽ hướng đến những hàng số.
Có rất nhiều thứ gọi là hàng số tự nhiên.
Chúng là các giá trị không thể bắt nguồn từ lý thuyết
và do đó chỉ có thể xác định bằng phép đo.
Chúng được sử dụng trong các định luật vật lý,
như các hệ số chuyển đổi để tạo ra những quan hệ toán học chính xác giữa các đại lượng.
Trong trường hợp đối với lực hấp dẫn,
khối lượng tính bằng kilogram và khoảng cách tính bằng mét
được làm cho tương đương với một lực tính bằng newton
theo hàng số hấp dẫn newton.
Hàng này thường được gọi là g.
Một vài hàng số rất dễ hiểu hoặc dễ suy luận,
chẳng hạn tốc độ ánh sáng.
Những hàng số khác có vẻ khó hiểu hơn,
như hàng số Planck chỉ phủ ý cách hình thành các lượng tử năng lượng trong tự nhiên.
Bất chấp việc các giá trị về lượng này được gọi là hàng số,
người ta ngày càng tỏ ra nghi ngờ trong suốt 15 năm trở lại đây rằng
một vài hàng số có thể đang thay đổi chậm chạp theo thời gian,
đặc biệt là tốc độ ánh sáng.
Năm 1993, nhà vật lý John Moffat đã công bố lời giải cho vấn đề chân trời vũ trụ.
Vấn đề đó nằm ở kết quả quan sát lạ lùng
khi nhiệt độ của nền vi sóng vũ trụ hầu như giống nhau
bất kể chúng ta quan sát theo hướng nào.
Vì vậy, các vùng vũ trụ đã ngắt kết nối hoàn toàn,
đều đạt đến cùng nhiệt độ.
Vật lý truyền thống chỉ có thể giải thích điều này
nếu vũ trụ buộc phải trải qua thời kỳ giãn nở đột ngột,
được gọi là lạm phát.
Tuy nhiên, giai đoạn lạm phát
không có bất kỳ cơ sở vững chắc nào về mặt vật lý.
Có nghĩa là những gì thực sự đẩy nhanh quá trình được cho là giãn nở này
vẫn còn là một bí ẩn.
Thiếu sót này thôi thúc một số nhà khoa học
tìm kiếm các lý thuyết thay thế về giữa cân bằng nhiệt độ.
Một phát chỉ ra rằng nếu tốc độ ảnh sáng trước kia cao hơn,
các vô tông ảnh sáng có thể đã đi xa hơn
và do đó có thể đã cân bằng nhiệt độ trên khoảng không gian mở rộng hơn nhiều
mà không cần đến lạm phát.
Các nhà vật lý khác đã sử dụng ý tưởng thương tự
để tiến hành một phân tích mới về vấn đề độ phẳng của vũ trụ
và cho thấy họ cũng có thể giải thích điều này mà không cần lạm phát,
với điều kiện tốc độ ảnh sáng cực kỳ cao
trong những khoảnh khắc đầu tiên hình thành vũ trụ
và do đó nhanh chóng giảm xuống gần giá trị hiện tại của nó.
Các nhà thiên văn học không thể trực tiếp kiểm chứng một sự kiện như vậy
vì họ không thấy được khoảng thời gian lướt qua ngay sau vụ nổ lớn.
Nhưng họ có thể nghiên cứu các tròn tinh ở xa,
các thiên hải sơ khai được vật chất rơi vào lỗ đen cung cấp năng lượng
với hy vọng tìm được những dấu tích cuối cùng của bất kỳ thay đổi nào về tốc độ ảnh sáng.
Để phát hiện sự thay đổi như vậy,
họ chú ý đến một thứ gọi là hàng số cấu trúc tinh tế.
Hàng số xác định cường độ của lực điện tử so với các lực tự nhiên khác
và xác định mô hình vạch quang phổ từ các nguồn sáng.
Giá trị của nó phụ thuộc vào tốc độ ảnh sáng.
Và quan trọng hơn, nó là hàng số mà các nhà khoa học gọi là không thứ nguyên.
Các nhà vật lý phải rất cẩn thận khi rút ra kết luận từ việc đo các hàng số gắn với đơn vị đo.
Ví dụ, tốc độ ảnh sáng được tính bằng mét trên dây
hoặc bất kỳ đơn vị độ dài và thời gian nào được chọn.
Nếu đo ra một biến số, các nhà nghiên cứu không thể biết chắc rằng
liệu tốc độ ảnh sáng có thực sự thay đổi hay không.
Cũng có thể là do tốc độ của đồng hồ đo hoặc chiều dài của thức đo đã thay đổi.
Để tránh sự nhầm lẫn này,
các nhà vật lý chuyển hướng quan tâm vào việc kiểm chứng các hàng số không thứ nguyên
khi tìm kiếm các biến số tự nhiên.
Giả dụ, nếu đo tỷ lệ giữa khối lượng proton với khối lượng electron
thì các đơn vị đo, kg chẳng hạn, sẽ bị loại bỏ
và kết quả hàng số bạn nhận được sẽ chỉ là một con số.
Nếu có điều gì khác lạ xảy ra với cách bạn xác định một kg
nó sẽ bị loại bỏ khỏi con số tỷ lệ và không ảnh hưởng đến kết luận của bạn.
Vì vậy, nếu giá trị của tỷ lệ thay đổi dù chỉ với lượng rất nhỏ,
bạn có thể chắc chắn rằng ít nhất một trong số hai khối lượng
đang thực sự thay đổi theo cách nào đó.
Hàng số cấu trúc tinh tế chỉ là một hàng số không thứ nguyên.
Chúng ta có được nó bằng cách kết hợp tốc độ ảnh sáng với hàng số Planck
và điện tích của một electron.
Nó ảnh hưởng đến cấu trúc bên ngoài của mỗi nguyên tử,
vốn là yếu tố điều khiển cách các electron của nguyên tử
phản ứng với các chùm ảnh sáng đi qua.
Nếu tốc độ ảnh sáng thay đổi theo thời gian,
hàng số cấu trúc tinh tế cũng sẽ thay đổi
và các vạch quang phổ đặc trưng của tất cả các nguyên tử cũng sẽ thay đổi.
Đây chính xác là những gì mà một nhóm các nhà thiên văn học tin rằng họ đã thấy.
Năm 1999, giáo sư John Webb của Đại học New South Wales
đã sử dụng kính viễn vọng quang học lớn nhất thế giới
để quan sát 128 trần tinh, cách chúng ta khoảng 10 tỷ năm ảnh sáng.
Nhóm của John Webb đã thu thập ảnh sáng trần tinh,
tách nó thành quang phổ và tìm kiếm dấu vết của các nguyên tử can thiệp.
Phân tích của họ cho thấy các vạch quang phổ thay đổi
phù hợp với hàng số cấu trúc tinh tế khi hàng số này đã tăng nhẹ trong lịch sử vũ trụ,
khoảng 1 phần 100.000 trong suốt 10 tỷ năm đó.
Nhiều nhóm khoa học đang nghiên cứu để xác minh
hoặc bác bỏ sự biến thiên của hàng số cấu trúc tinh tế.
Nếu họ xác nhận điều này thì các nhà khoa học sẽ phải quyết định
hàng số thành phần nào của nó thực sự biến đổi.
Đó là tốc độ ảnh sáng, điện tích của một electron hay hàng số Planck.
Hầu hết mọi người nghi ngờ tốc độ ảnh sáng do thay đổi về tốc độ ảnh sáng
có thể đưa ra câu trả lời cho vấn đề chân trời về nhiệt độ đồng đều khắp vũ trụ.
Tuy nhiên, việc phát hiện sự thay đổi hàng số
đem lại những hệ quả lớn lao đối với hiểu biết của chúng ta về vũ trụ.
Nõ hướng vật lý tiến xa hơn vật lý Einstein, thậm chí tiến đến thiết vạn vật.
Hầu hết các nhà vật lý tin rằng ứng cử viên tốt nhất cho thiết vạn vật là lý thuyết dây.
Lý thuyết toán học phức tạp này thay thế các hạt bằng các sợi dung.
Nhưng sự dung diễn ra ở các chiều cao hơn 3 chiều của chúng ta.
Các dây được xem như các hạt bởi vì, giống như các tảng băng trôi,
có rất nhiều thứ đang diễn ra bên dưới bề mặt.
Theo lý thuyết dây, chỉ khi xem xét hết tất cả các chiều cao hơn
thì giá trị của hàng số vật lý mới thực sự không đổi.
Do đó, lý thuyết dây cho phép các hàng số tự nhiên thay đổi đôi chút
theo các chiều mà chúng ta cảm nhận được.
Nếu đo lường được sự thay đổi, chúng ta sẽ lấy lý thuyết dây
để chứng minh sự tồn tại của các chiều cao hơn và xem chúng hoạt động như thế nào.
Độ lớn của lực hấp dẫn là một mục tiêu khác
cho các nhà vật lý tìm kiếm các biên số trong những hàng số tự nhiên.
Khó khăn ở chỗ, hàng số hấp dẫn vốn khói gọn sức mạnh của lực hấp dẫn
là một trong những hàng số khó nắm bắt nhất trong tự nhiên.
Vì mặc dù lực hấp dẫn tạo tác nền vũ trụ trên quy mô lớn nhất
nhưng lại yếu nhất trong các lực.
Điều này có nghĩa là rất khó đo lường chính xác hàng số hấp dẫn.
Phải hơn một thế kỷ sau khi lực hấp dẫn tổng quát của Newton ra đời
thì lần đầu tiên hàng số hấp dẫn mới được đo đạt thành công.
Và thêm một thế kỷ nữa thì kết quả đó mới được thừa nhận.
Năm 1797, Henry Cavendish đã thực hiện nghiên cứu đo lực hấp dẫn
được tạo ra giữa hai quả bóng chỉ, một quả có đường kính 30,5 cm
và quả kia nhỏ hơn nhiều.
Ông đã sử dụng một thiết bị gọi là cân bằng xoắn
có khả năng biến đổi lực hấp dẫn nhỏ giữa hai quả cầu
thành độ xoắn của thiết bị, có thể nhìn thấy và đo đạt được.
Cavendish sau đó cân quả bóng chỉ nhỏ hơn,
từ đó biết được lực của trường hấp dẫn trái đất,
rồi so sánh hai lực để ra được khối lượng riêng của trái đất.
Đây là một đại lượng mà các nhà thiên văn học thời đó khao khát có được
bởi vì họ có thể sử dụng nó để tính khối lượng riêng
của các vật thể khác trong hệ mặt trời.
Mãi đến cuối thế kỷ 19, các nhà khoa học mới xem
hàng số hấp dẫn của Newton là một đại lượng cơ bản nào đó
đối với khoa học, và sau đó họ xem xét lại dữ liệu của Cavendish
để tính giá trị hàng số hấp dẫn.
Kể từ đó, hàng số hấp dẫn đã được đo lường với độ chính xác ngày càng lớn hơn,
mặc dù vẫn còn một số trục chặt trong quá trình đo.
Năm 1987, các nhà khoa học cho rằng hàng số hấp dẫn được biết đến
với sai số 0,013%.
Các thí nghiệm tiên tiến hơn vào năm 1998 đã bộc phải đánh giá lại
con số này với độ chính xác thấp hơn, sai số chỉ 0,15%.
Thậm chí đến nay, giá trị của hàng số hấp dẫn vẫn cực kỳ thiếu chính xác
khi so sánh với lực điện tử, hiện được biết đến với độ chính xác
cao hơn 2,5 triệu lần so với lực hấp dẫn.
Chính sự thiếu chính xác này đã dẫn đến hầu hết các suy đoán về việc
liệu hàng số có thể thay đổi giá trị dần dần theo thời gian,
có tác dụng thay đổi cường độ của lực hấp dẫn hay không.
Sự biến thiên đó sẽ dần thay đổi quỹ đạo của các ngôi sao và hành tinh,
ảnh hưởng đến kích thước của các thiên thể,
thậm chí quyết định việc các ngôi sao tỏa sáng như thế nào.
Gần đây nhất, các thí nghiệm đo khoảng cách mặt trăng bằng laser
đã chỉ ra rằng giá trị của hàng số hấp dẫn không thể thay đổi
quá một phần triệu mỗi năm.
Nếu không, những thiết bị đo đẳng siêu nhệ của họ
đã thu được những biến đổi này trong suốt 40 năm quan sát quỹ đạo của mặt trăng.
Điều này không có nghĩa là hàng số hấp dẫn không đổi,
nó chỉ đơn giản chỉ ra rằng nếu có bất kỳ biến đổi nào
thì cũng chỉ nhỏ hơn một phần triệu.
Vì vậy, các nhà thiên văn hợp tiếp tục thu thập dữ liệu đo khoảng cách mặt trăng bằng laser,
cố gắng thực hiện những đo đẳng tinh vi hơn
và tìm kiếm những tác động trong khoảng thời gian dài.
Đồng thời, các nhà vật lý khác cũng tìm kiếm những thay đổi tạm thời
về độ lớn của lực hấp dẫn do chuyển động của trái đất xung quanh quỹ đạo của nó.
Điều này có thể cho chúng ta manh mối về vật lý xa hơn Einstein.
Các thuyết tương đối của Einstein dựa trên nguyên lý trung tâm rằng
các định luật vật lý bất biến dù bạn ở bất kỳ đâu,
khi nào trong vũ trụ hay vô tình chuyển động như thế nào đi nữa.
Cách biến những gì một người có thể quan sát được thành điểm của người khác
được gọi là biến đổi Lorentz.
Nó được đặt theo tên của Hendrik Anton Lorentz,
người đã thoảng thấy vấn đề này sớm hơn Einstein.
Ông đã rớt ra một biểu thức toán học để mô tả nó,
nhưng không biết làm thế nào để giải thích chính xác.
Nếu các hẳng số tự nhiên thay đổi,
biến đổi Lorentz không có tác dụng chính xác nữa và được coi là một vi phạm Lorentz.
Thành công lớn của các định luật Einstein trong việc dự đoán hoạt động vũ trụ
cho chúng ta biết rằng bất kỳ vi phạm Lorentz nào cũng phải nhỏ.
Điều này không có gì ngạc nhiên.
Sự thay đổi trong quỹ đạo sau thủy cho thấy lý thuyết của Newton
dần có khoảng cách với thực tế,
đến mức không ai nhận thấy nó trong gần một thế kỷ rưỡi
sau khi học thuyết Newton được công bố.
Tuy nhiên, lý thuyết say cho phép những vi phạm Lorentz ở mức độ nhỏ
xảy ra giữa vụ nổ lớn.
Nếu xảy ra, chúng sẽ in sâu dấu vết vào kết cấu không thời gian
và có thể làm cho các định luật vật lý thay đổi
không chỉ qua hàng tỷ năm mà còn trong những khoảng thời gian cực nhỏ.
Ví dụ, trong suốt hành trình một năm trái đất quay quanh mặt trời
và vì vậy đã quay theo các hướng khác nhau trong không gian.
Hãy chỉ về điều này gà giống như trái đất quay quanh trên một ngọn đồi.
Đội dốc khiến trái đất đi lên dốc khó hơn một chút so với lan xuống dốc.
Điều này sẽ thể hiện ở tức độ của một quả bóng rơi xuống đất.
Có thể mất nhiều thời gian hơn đôi chút khi trái đất đang lên dốc
so với khi nó đang xuống dốc 6 tháng sau đó.
Hiệu quả ở chỗ khi trái đất di chuyển theo các hướng khác nhau
trong suốt hành trình quỹ đạo của nó.
Lực hấp dẫn của trái đất sẽ thay đổi ở mức rất nhỏ.
Một cách rõ ràng để kiểm chứng điều này là thả các vật rơi trong suốt cả năm
và đo tốc độ rơi của chúng.
So sánh các kết quả thu thập được cách nhau 6 tháng
Nơi tốt nhất để tiến hành thí nghiệm là trong không gian
bởi vì khi một vật rơi tự do có thể đo đạt rất chính xác
những biến thiên nhỏ về lực hấp dẫn.
Một số nhiệm vụ với mong muốn theo đuổi nghiên cứu này
hiện vẫn chỉ nằm trong kế hoạch.
Các nhà vật lý sẽ tiếp tục tìm kiếm những thay đổi của hàng số tự nhiên
cả tác động trong ngắn hạn và lâu dài.
Miễn là họ tin rằng
lý thuyết dây là cách để thống nhất lực hấp dẫn với các lực khác.
Bằng cách đo lượng thay đổi
họ sẽ có thể tìm ra phiên bản chính xác của lý thuyết dây
và hiểu rõ hơn bức tranh về vũ trụ đa chiều.
Lý thuyết hấp dẫn của Newton
được cho là lấy cảm hứng từ việc quan sát một quả táo rơi xuống đất.
Trước đó Galileo được cho là đã thả vật từ các tòa thắp cao
để phát hiện ra rằng mọi vật đều rơi với cùng tốc độ.
Bất kể thành phần hay khối lượng
có lẽ không phải ngẫu nhiên
mà bước đột phá tiếp theo của chúng ta
trong việc tìm hiểu vũ trụ
có thể đến từ việc đo các vật rơi trên quỹ đảo.