Núi lửa mạnh nhất Hệ Mặt trời xuất hiện trên Mặt trăng IO của Sao Mộc | Top thú vị |

Top Thú vị
491 người theo dõi
Núi lửa mạnh nhất Hệ Mặt trời xuất hiện trên Mặt trăng IO của Sao Mộc | Top thú vị |
#topthuvi #khoahoc #vutru #khamphavutru #khoahocvutru #hanhtinh #traidat #mattrang #khoahocvakhampha #biankhonggian #thienha #hoden
--------------------------------------
❤ Nhận order kính thiên văn qua Zalo: 0986.352.131
--------------------------------------
Tín dụng: Chúng tôi không sở hữu hoàn toàn những tư liệu trong video, nó thuộc về những tổ chức khoa học uy tín như: NASA / ESA / ESO / CSA / Roscosmos / SpaceX / Envato.
Thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ theo phần giới thiệu của kênh
Trân trọng cảm ơn!
Quý vị và các bạn thân mến!
Trong hệ mặt trời, Kim tinh là hành tinh sở hấu nhiều núi lửa nhất với hơn 8.500 núi lửa trên bề mặt.
Nhưng phần đa chúng là những núi lửa nhỏ có đường kính dưới 5 km.
Còn nếu xét về núi lửa hoạt động, mặt trăng Io của một tinh mới là kẻ hủy diệt thực sự.
Tàu vũ trụ Juno của NASA đã xác nhận Io có hơn 400 núi lửa đang hoạt động
với những cột vật chất phun trào từ độ cao 300 đến 400 km trên bề mặt.
Không còn nghi ngờ gì nữa, Io là thiên thể có hoạt động núi lửa mạnh nhất hệ mặt trời.
Mới đây, tàu vũ trụ Juno đã chứng kiến một vụ phun trào núi lửa mạnh nhất từng thấy trên vệ tinh Io.
Nó đang thải ra năng lượng gấp 6 lần năng lượng được tạo ra bởi tất cả các nhà máy điện trên trái đất cộng lại.
Trong video ngày hôm nay, hãy cùng tốt thú vị thám hiểm tới mặt trăng địa ngục này.
Chúng ta sẽ bay qua đỉnh cao nhất của những ngọn núi lửa khổng lồ,
lại gần những hồ rung nham đặc quánh và tìm hiểu lý do vì sao
mặt trăng nhỏ bé Io lại có hoạt động địa chất ấn tượng như vậy.
Nào, chúng ta hãy cùng đi khám phá!
Trước khi bước vào cuộc hành trình, hãy cùng tôi xem lại bản đồ hệ mặt trời
và xác định xem Io nằm ở đâu và cách chúng ta bao xa.
Đây là trái đất, hành tinh xanh của chúng ta.
Khoảng cách giữa trái đất và mập tinh liên tục thay đổi
do cả hai đều quay quanh mặt trời theo một quỹ đạo hình ellipse.
Nhưng trung bình, mập tinh cách chúng ta khoảng 5,2 đơn vị thiên văn AO,
tường đường khoảng 778 triệu km. Đây là một khoảng cách rất lớn.
Mập tinh được biết đến là có 95 mặt trăng tự nhiên đã được xác nhận.
Trong đó, có 4 mặt trăng lớn nhất được Galileo phát hiện.
Ganymede có đường kính 5.268 km là mặt trăng lớn nhất hệ mặt trời.
Kích thước của nó còn lớn hơn cả thủy tinh, hành tinh nhỏ nhất trong hệ mặt trời.
Tiếp đến là Callisto với đường kính 4.821 km.
Xếp ở vị trí thứ 3 về kích thước chính là Io. Nó có đường kính là 3.643 km.
Và cuối cùng là Europa có đường kính 3.122 km.
Trong số 4 mặt trăng Galileo, Io được biết đến là mặt trăng gần mập tinh nhất.
Nó quay quanh mập tinh ở khoảng cách 421.700 km.
Khoảng cách này lớn hơn một chút so với khoảng cách mà mặt trăng quay quanh trái đất.
Nhưng Io quay với tốc độ nhanh hơn nhiều.
Nó hoàn thành một vòng quay mập tinh chỉ sau 42.5 giờ mà thôi.
Chúng ta đang bay qua thế giới có hoạt động núi lửa mạnh nhất hệ mặt trời, Io,
với đường kính 3.643 km, lớn hơn một chút so với mặt trăng của trái đất.
Nhưng Io có tới 400 núi lửa đang hoạt động mạnh.
Chúng thường xuyên phun trào những dòng rùm nhàm nóng hơn bất kỳ ngọn núi lửa nào trên trái đất.
Luồng khói từ những vụ phun trào này kéo dài hàng trăm km ra ngoài không gian
và có thể nhìn thấy bằng các kính thiên văn lớn từ trái đất.
Ngoài ra, Io có khoảng trên 1.500 núi lửa đã tát.
Để hình dung, Io trông giống như một chiếc bánh pizza với đầy phô mai và sốt.
Bề mặt của nó trông đầy màu sắc, màu vàng, đỏ, cam,
trắng và đen do lưu hình và các hợp chất núi lửa phun trào.
Các miệng núi lửa, hổ rùm nhàm và vết nứt trông như những vệt sốt trên pizza.
Một số khu vực có màu sáng hơn giống như phô mai tan chảy.
Còn các vùng tối là lớp rùm nhàm nguội giống như những chỗ cháy xém trên pizza.
Vào năm 2016, khi tàu vũ trụ Juno của NASA bắt đầu quay quanh một tinh theo quỹ đạo hình Ellipse,
Juno đã chú ý tới thế giới sực lửa của Io.
Cứ cách vài tháng, tàu vũ trụ lại bay qua Io một lần và hướng ánh nhìn đầy kinh ngạc về phía Io,
với hy vọng có thể tìm hiểu thêm về phần bên trong của thế giới nóng bỏng này.
Trong chuyến bay ngang qua Io mới nhất diễn ra vào ngày 27 tháng 12 năm 2024,
tàu vũ trụ Juno đã có một phát hiện lịch sử.
Juno đã phát hiện một số vụ phun trào núi lửa mạnh mẽ nhất từng được ghi nhận trên Io,
khiến các nhà khoa học trên trái đất không tin vào mắt mình.
Chính là khu vực được đánh dấu trong ảnh.
Nó xuất phát từ một khoang mắc mang ngầm không nồ tại cực nam của Io.
Cụ thể, thiết bị lập bản đồ cơ quan hồng ngoại Jovian của Juno
đã phát hiện một điểm nóng hồng ngoại mới có kích thước không nồ ở bán cầu nam.
Từ dữ liệu của Juno, nhóm nghiên cấu ước tính rằng
khoang mắc mà có thể trải dài trên một diện tích 105.000 km2.
Để hình dung, diện tích như vậy lớn hơn đất nước Hàn Quốc
hay bằng khoảng 1 phần 3 diện tích của đất nước Việt Nam chúng ta.
Điều này khiến khoang mắc mà này trở thành khoang núi lửa lớn nhất trên vệ tinh Io,
vượt qua Loki Patera, một hồ dung nham lớn nhất trên Io ở bán cầu bắc của vệ tinh.
Theo NASA, điểm nóng khổng lồ này đang thải ra khoảng 80.000 tỷ watt năng lượng.
Vâng, bạn không hề nghe nhầm.
Một điểm nóng kỷ lục, vượt xa so với năng lượng mà chúng ta tạo ra trên trái đất.
Để so sánh, nó gấp khoảng 6 lần tổng năng lượng đầu ra của tất cả các nhà máy điện trên trái đất cộng lại.
Cực Nam là khu vực được biết đến có nhiều vụ phun trào núi lửa nhất trên Io.
Nhưng nơi mà chúng ta đang bay qua là sự kiện phun trào núi lửa mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử,
một kỷ lục chưa từng có của hệ mặt trời.
Bên cạnh hồ mắc mà khổng lồ, Juno còn chụp được một mảng tối lớn xuất hiện trên bề mặt.
Nhiều khả năng, nó được tạo ra bởi dòng rung nham đông đặc trong quá trình phun trào.
Tuy nhiên vì ở quá xa nên tòng vũ trụ không thể chụp chi tiết vết đốm và bản chất thực sự của nó vẫn là một bí ẩn.
Đây là một trong những thế giới có hoạt động địa chất mạnh nhất hệ mặt trời,
bề mặt liên tục bị biến đổi do hàng trăm núi lửa đang hoạt động.
Hoạt động núi lửa mạnh mẽ trên Io được phát hiện lần đầu tiên bởi nhà khoa học Linda Morabito
khi đang làm việc tại phòng thí nghiệm động cơ phản lực của NASA,
đã phát hiện vào năm 1979 trong một hình ảnh chụp bởi tòng vũ trụ Voyager 1 của NASA.
Kể từ khi Morabito phát hiện ra bí mật về những cột khói phun trào núi lửa đó,
các nhà khoa học hành tinh đã tự hỏi làm thế nào các núi lửa được cung cấp từ rung nham bên dưới bề mặt?
Điều gì khiến Io có hoạt động núi lửa dữ dội như vậy?
Câu hỏi này đã khiến các nhà nghiên cấu phải đau đầu suốt nhiều năm.
Cuối cùng, họ nhận ra rằng nguyên nhân chính của hiện tượng này là lực thủy chiều khổng lồ của mọp tinh
cùng với tác động từ các mặt trăng Europa và Ganymede.
Điều này khiến Io liên tục bị ép và thả ra như một quả bóng.
Quá trình này làm nóng chảy phần bên trong của Io tạo ra lượng magma khổng lồ.
Trong nhiều thập kỷ, người ta suy đoán rằng toàn bộ bên dưới bề mặt của Io
là một đại dương magma lớn.
Tuy nhiên, vào năm 2024, một nghiên cấu đã chứng minh điều này là không đúng.
Thay vào đó, nó chỉ có những khoang magma cụ thể, giống như cái vừa được phát hiện mà thôi.
Tàu vũ trụ Juno đã có gần 10 năm thám hiểm mọp tinh cùng hệ thống vệ tinh đông đốc của nó.
Theo kế hoạch của NASA, vào tháng 9 năm 2025, Juno sẽ kết thúc nhiệm vụ của mình
bằng việc hy sinh thân mình lao vào bầu khí quyền của mập tinh để khám phá xem bên dưới đó có gì.
Nhưng tin tốt là tàu vũ trụ Juno sẽ bay qua Io ở một khoảng cách gần hơn
vào ngày 3 tháng 3 năm 2025.
Chuyến bay đáng mong đợi đó hứa hẹn sẽ khám phá chi tiết hơn
về những gì đang diễn ra bên trong của khoang magma mới được phát hiện.
Mặc dù luôn thú vị và tò mò về những kỷ lục,
nhưng tôi tin rằng còn nhiều điều bí ẩn hấp dẫn chưa được khám phá bên trong lòng trào magma này.
Nó không chỉ giúp chúng ta hiểu hơn về hoạt động núi lửa ngoạn mục trên Io,
mà còn cung cấp manh mối về hoạt động núi lửa trên những thế giới khác của hệ mặt trời.
Tạm gác lại những câu hỏi về khoang magma sáng dực vừa được phát hiện,
chúng ta hãy cùng lượn một vòng quanh Io khám phá về những núi lửa nổi tiếng nhất trên mặt trăng này nhé!
Đầu tiên, hãy đến với Loki Patera ở phía Bắc.
Đây là hồ rung nham núi lửa đang hoạt động, lớn nhất và nổi tiếng nhất trên Io.
Nó có đường kính khoảng 200 km.
Tên gọi của nó được đặt theo tên của một vị thần Loki của người Bắc Âu.
Loki hoạt động theo tru kỳ khoảng 500 ngày, nhưng cũng có thể thay đổi theo thời gian.
Trong các đợt phun trào, nhiệt độ tại đây có thể lên tới 1.500 độ C, tức khoảng 1.227 độ C.
Một giả thuyết cho rằng, lớp vỏ đông đặc trên bề mặt hồ rung nham
có thể sụp đổ từng phần, tạo ra những đợt sóng rung nham lan tỏa dần ra toàn bộ hồ.
Đây là một quá trình tương tự như các hồ rung nham trên trái đất, nhưng với quy mô lớn hơn nhiều.
Tuy nhiên, nếu hồ rung nham mới được công nhận,
Loki sẽ trở thành hồ rung nham lớn thứ 2 trên Io.
Tiếp theo, hãy đến với ngọn núi lửa Tiwasta Patera,
một trong những khu vực núi lửa đang hoạt động mạnh mẽ nhất trên Io.
Nó nằm ở 62,76 độ Bắc, 123,53 độ Tây và có đường kính là 306,19 km.
Đây không phải là một ngọn núi lửa đơn lẻ, mà là một chuỗi hõm trào núi lửa
hình thành do sự sụp đổ lớp vỏ bề mặt sau các đợt phun trào rung nham kéo dài.
Năm 2007, tàu vũ trụ New Horizons của NASA đã chụp được hình ảnh ngoạn mục
về ngọn núi lửa đang phun trào với một cột vật chất khổng lồ cao tới 400 km vào không gian.
Đây là một trong những vụ phun trào lớn nhất từng được quan sát trên Io.
Cột vật chất này bao gồm vụi núi lửa, khí lâu hình và các hạt rung nham
bị bắn lên không gian trước khi rơi trở lại xuống bề mặt mặt trăng.
Địa điểm cuối cùng trong chuyến thám hiểm ngày hôm nay mà tôi muốn bạn ghé thăm đó là Pele,
và cũng là một trong những núi lửa đang hoạt động mạnh nhất trên mặt trăng Io của một tên.
Nó nằm ở 18,7 độ Nam, 255,3 độ Tây.
Đây là một núi lửa dạng hồ rung nham liên tục phun trào và tạo ra những cột vật chất khổng lồ.
Các quan sát từ tàu Galileo và New Horizons cho thấy,
Pele có thể phun vật chất lên tới 300 km vào không gian,
tạo thành một vòng mũi lâu hình đỏ cam bao quanh khu vực phun trào.
Rung nham từ Pele rất nóng, có thể đạt nhiệt độ 1.500 độ C,
cao hơn bất kỳ núi lửa nào trên trái đất.
Pele là một ví dụ điển hình về núi lửa kiểu ngoài trái đất,
giúp các nhà khoa học nghiên cứu cách hoạt động núi lửa trên các tiền thể khác trong hệ mặt trời.
Với hoạt động núi lửa dữ dội và bề mặt liên tục thay đổi,
Io được coi là phòng thí nghiệm tự nhiên để nghiên cứu núi lửa kiểu ngoài trái đất.
Những sứ mệnh như Voyager, Galileo, New Horizons hay Juno đã giúp con người hiểu rõ hơn
về cách lực thủy chiều của một tinh tạo ra năng lượng điện nhiệt khổng lồ bên trong mặt trăng này.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được giải đáp như cấu trúc bên trong của Io,
nguồn gốc của các hồ dung nham khổng lồ và mối liên hệ giữa các vụ phun trào với tư trường của bọc tinh.
Hy vọng rằng, trong tương lai, các tàu thăm dò mới như Europa Clipper và các sứ mệnh tiềm năng khác
có thể cung cấp dữ liệu trí tiết hơn giúp chúng ta mở rộng hiểu biết về mặt trăng Io
và các quá trình địa chất ngoài trái đất.
Việc khám phá Io không chỉ giúp chúng ta hiểu hơn về hệ mặt trời,
mà còn có thể cung cấp manh mối về hoạt động địa chất trên các ngoại hảnh tinh xa rồi.
Chuyến thám hiểm Io của Top Thú vị đến đây là hết.
Hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong những cuộc phêu lưu tiếp theo.
Xin chào và hẹn gặp lại!
