Phát hiện bất ngờ từ mẫu vật của tiểu hành tinh Bennu | Khoa học vũ trụ - Top thú vị |

Top Thú vị
491 người theo dõi
Phát hiện bất ngờ từ mẫu vật của tiểu hành tinh Bennu | Khoa học vũ trụ - Top thú vị |
#topthuvi #khoahoc #vutru #khamphavutru #khoahocvutru #hanhtinh #traidat #mattrang #khoahocvakhampha #biankhonggian #thienha #hoden
--------------------------------------
❤ Nhận order kính thiên văn qua Zalo: 0986.352.131
--------------------------------------
Tín dụng: Chúng tôi không sở hữu hoàn toàn những tư liệu trong video, nó thuộc về những tổ chức khoa học uy tín như: NASA / ESA / ESO / CSA / Roscosmos / SpaceX / Envato.
Thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ theo phần giới thiệu của kênh
Trân trọng cảm ơn!
Lần đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ, sứ mệnh OSIRIS-REx của NASA đã thành công trong việc thu thập một mẫu vật nguyên dơ
có nhiên đại khoảng 4,5 tỷ năm từ bên mặt của một tiểu hảnh tinh.
Vào tháng 5 năm 2021, tàu vũ trụ đã thực hiện chuyến đi khứa hồi dài 1,9 tỷ km
để đưa bụi và đất đá của tiểu hảnh tinh trở về trái đất.
Hơn 2 năm sau, tàu vũ trụ đã quay trở lại bầu khí quyển trái đất vào tháng 9 năm 2023
với vận tốc hơn 44.000 km trên giờ, đánh dấu một thành tậu phi thường trong hoạt động thám hiểm không gian của nhân loại.
Giống như một viền nàng thời gian cổ đại, bằng theo các vật liệu từ hệ mặt trời sơ khai của chúng ta,
mẫu vật từ tiểu hảnh tinh Bennu cho phép các nhà khoa học khám phá, bằng chứng về nguồn gốc của tiểu hảnh tinh này
và mở rộng thêm hiểu biết về lịch sử hệ mặt trời của chúng ta.
Vậy những bí mật nào đã được tiết lộ từ mẫu vật của Bennu?
Hành trình tiếp theo sau khi trả mẫu vật của OSIRIS-REx là gì? Xin mời quý vị và các bạn cùng đi khám phá.
OSIRIS-REx là một nhiệm vụ của NASA nhằm nghiên cứu và lấy mẫu vật từ tiểu hành tinh 101955 Bennu
hay thường được gọi là Bennu, một tiểu hành tinh carbon gần trái đất.
Con tàu được phóng đi từ trái đất vào ngày 8 tháng 9 năm 2016.
Sau hành trình kéo dài hơn 7 năm, OSIRIS-REx đã quay trở về trái đất,
hay nói đúng hơn là nó bay ngang qua trái đất để trả lại món hàng đặc biệt của mình.
Khi tàu vũ trụ đạt đến điểm cách hành tinh của chúng ta khoảng 100.000 km,
nó đã thả khoang trừa mẫu vật về bầu khí quyển trái đất vào ngày 24 tháng 9 năm 2023.
Sau đó, OSIRIS-REx đã kích hoạt động cơ đầy để tránh va chạm với trái đất
và bắt đầu một nhiệm vụ mới mà tôi sẽ nói thêm ở phần sau.
Động tác trả mẫu vật này diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn và phải có độ chính xác cao
để khoang mẫu vật có thể rơi đúng mục tiêu tại sa mạng Utan, phía Tây Hoa Kỳ.
Khi khoang tàu vũ trụ lao về phía trái đất, nó đạt vận tốc rất cao, lên tới 44.500 km trên giờ,
trở thành vật thể nhân tạo hồi quyển nhanh thứ 2 từng được chế tạo.
Vận tốc của nó chỉ đứng sau khoang trả mẫu vật của tàu Stardust của NASA,
hồi quyển vào tháng 1 năm 2006, với vận tốc lên tới 12.9 km trên giây, tương đương 46.440 km trên giờ.
Khi hồi quyển với vận tốc siêu lớn, viền nàng của tàu OSIRIS-REx đạt nhiệt độ đỉnh điểm
lên tới 2.700 độ C, tương đương 50% nhiệt độ bề mặt của mặt trời.
Chính điều này đã khiến các thiết bị hồng ngoại trên trái đất
có thể dễ dàng theo dõi tiến trình hồi quyển của viền nàng.
Bên trong khoang, có chứa 120 gram mẫu vật từ tiểu hành tinh Bennu được bảo vệ khỏi
nhiệt độ khắc nghiệt này nhờ hệ thống bảo vệ nhiệt tiên tiến gọi là PICA,
hay chất phá hủy carbon tẩm phenolic, giúp loại bỏ hơn 99% động năng của phương tiện
và giữ nguyên mẫu vật ở nhiệt độ dưới 75 độ C.
PICA là một loại lá chắn nhiệt phá hủy hoạt động bằng cách sử dụng một lớp bảo vệ
ở bên ngoài tàu phổ chủ để bảo vệ tàu trong quá trình hồi quyển.
Do viền nàng hồi quyển phải chịu lực ma sát cực lớn khi đi xuống qua bầu khí quyển trái đất,
nên nó tạo ra nhiệt lượng rất lớn.
Khi nhiệt độ của tấm chắn tăng lên, nó sẽ đốt cháy lớp ngoài của tấm chắn
trong một quá trình gọi là sự phá hủy.
Trong quá trình này, tấm chắn nhiệt tan chảy và bốc hơi,
và sự bốc hơi đó sẽ mang nhiệt ra khỏi viền nàng.
Tất nhiên, tấm chắn hy sinh ngăn không cho nhiệt truyền vào bên trong khoang chứa,
giúp mẫu tiểu hành tinh luôn mát và an toàn.
Vài phút sau khi tái nhập bầu khí quyển, hoàng tàu đã giảm tốc đủ để bung chiếc dù
đầu tiên trong số 2 chiếc dù được trang bị, giúp hoàng tàu ổn định trong suốt thời gian còn lại
của chuyến hành trình trở về mặt đất.
Ở độ cao khoảng 16km so với mặt đất, radar có thể khóa vị trí của khoang tàu
và theo dõi nó trong vọng vi khoảng 10m, tính từ nơi nó sẽ hạ cánh.
Đối với 1,5km cuối cùng của quá trình hạ cánh, một chiếc dù thứ 2 được triển khai
để làm mềm cú hạ cánh xuống, với tốc độ chỉ còn 18km trên giờ,
hoặc bằng tốc độ trung bình của một người đi xe đạp trên mặt đất.
Từ lúc xuyên qua bầu khí quyền của trái đất cho đến khi khoang tàu nhẹ nhàng hạ cánh
xuống vùng sa mạc Ngô Ghê của Út An, chỉ mất vòn vẹn 10 phút.
Sau nhiều năm lên kế hoạch, nhiều tháng huấn luyện đặc biệt và nhiều lần diễn tập,
nhóm cứu hộ của NASA đã di chuyển bằng trực thăng để bảo vệ khoang tàu trở về
và các vật dụng bên trong, để đảm bảo mẫu không bị tiếp xúc với môi trường của trái đất.
Việt Nam vẫn được đóng kín cho đến khi mẫu được chuyển đến phòng sạch và khử khuẩn.
Tuy nhiên, việc mở hộp đựng mẫu vật không diễn ra theo đúng kế hoạch, nó đã bị mắc kẹt.
Trong vòng vài tuần, các nhà khoa học tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA
đã có thể mở nắp ngoài của hộp đựng mẫu vật, để lộ ra khoảng 70 gram đá và bụi màu xám đen.
Đây dường như là phần thưởng thêm, nó không nằm trong kế hoạch lấy mẫu.
Nhưng sau đó, họ không thể mở mẫu vật bên trong, nơi chứa những vật liệu nguyên vẹn từ Bennu.
Các nhà khoa học của NASA đã phải mất nhiều tháng và phải phát minh ra một công cụ mới,
thì nhóm quản lý tại Trung tâm Vũ trụ Johnson mới có thể mở hộp đựng mẫu chính để lộ ra vật liệu nguyên sơn này.
Các nhà khoa học thu được 121,6 gram mẫu vật trong sứ mệnh.
Chúng được chia nhỏ thành nhiều phần, trong đó, hơn 70% được bảo quản để nghiên cứu trong tương lai.
Số còn lại, NASA đã chia cho hơn 200 nhà khoa học
tại các phòng thí nghiệm trên khắp thế giới để nghiên cứu về mẫu vật tờ tiểu hành tinh.
Câu hỏi được đặt ra đó là, trong mẫu vật đất đá của Bennu có gì đặc biệt?
Hãy tưởng tượng rằng, bạn có thể nghiên cứu một phần quá khứ xa xưa của hệ mặt trời,
một mẫu vật chứa đầy manh mối về nguồn gốc sự sống và hệ mặt trời thời kỳ đầu.
Một di vật cổ xưa như Bennu có thể kể những câu chuyện tuyệt vời như thế nào?
Chỉ hơn một tuần sau khi phân tích,
các nhà khoa học đã có cái nhìn đầu tiên về mẫu đất đá trên tiểu hành tinh.
Qua phân tích mẫu vật, các nhà khoa học cho rằng,
Bennu có thể đã tách ra từ một tiểu hành tinh lớn hơn nhiều cách đây 1 hoặc 2 tỷ năm trước.
Còn thành phần hóa học và khoáng vật hiện tại của nó đã được xác định từ hơn 4,5 tỷ năm trước,
nghĩa là nó là những khoáng vật nguyên sơ của hệ mặt trời kể từ khi trái đất mới hình thành.
Trong các mẫu vật của Bennu, các nhà khoa học phát hiện nó chứa những thứ gọi là hạt tiên mặt trời.
Đây là những tinh thể cực nhỏ ngân tụ trước khi mặt trời của chúng ta xuất hiện.
Tùy thuộc vào thành phần của các hạt tiên mặt trời này,
các nhà khoa học có thể biết được,
các loại sao tồn tại từ rất lâu trước khi hệ mặt trời của chúng ta hình thành.
Ngôi sao có khối lượng càng lớn thì các nguyên tố nặng hơn có thể kết hợp với nhau càng nhiều.
Ví dụ, các ngôi sao khối lượng nhỏ và trung bình cháy bằng cách
kết hợp các nguyên tố nhẹ như hyro thành heli,
và cuối cùng có thể kết hợp các nguyên tố nặng hơn như carbon và niter.
Các ngôi sao có khối lượng lớn hơn có thể hợp nhất các nguyên tố nặng hơn như silicon và sắt.
Điều quan trọng hơn là, những ngôi sao có khối lượng lớn này
có thể kết thúc cuộc đời của chúng bằng một vụ nổ siêu tân tinh,
tạo ra các nguyên tố thậm chí còn nặng hơn cả sắt.
Các nguyên tố đó được tạo ra từ phản ứng tổng hợp sao.
Chúng được phân tán khắp vũ trụ và được tái chế để hình thành các ngôi sao trẻ,
tiểu hành tinh và hành tinh mới.
Nên việc phát hiện ra chúng giúp các nhà khoa học tìm hiểu về các khối xây dựng cổ xưa
của hệ mặt trời bằng cách quan sát các hạt tiền mặt trời này.
Pierre Hennecourt, nhà khoa học vũ trụ tại Đại học Arizona
và là thành viên của nhóm Osiris-Gregg cho biết,
Phân tích ban đầu về các hạt tiền mặt trời này cho thấy bằng chứng về các ngôi sao nhỏ và vừa,
nhưng cũng có cả siêu tân tinh.
Điều đó ủng hộ ý tưởng rằng hệ mặt trời của chúng ta được làm giàu
bởi một loạt các ngôi sao có kích thước khác nhau từ rất lâu trước khi hệ mặt trời được hình thành.
Ngoài ra, các mẫu của Bennu còn có bụi rau carbon, nitre và các hợp chất hữu cờ khác.
Những thành phần này là nền tảng thiết yếu cho sự sống mà chúng ta biết.
Nhóm nhà khoa học Osiris-Gregg của NASA cũng tìm thấy bằng chứng về nước trong quá khứ của Bennu
dưới dạng khoáng chất đất xét chứa nước trong mẫu vật.
Các khoáng chất đất xét trong mẫu đã xác nhận những gì các nhà khoa học đã quan sát trước đó
trong các cuộc khảo sát quang phủ của tiểu hành tinh Bennu.
Họ chỉ ra rằng, Bennu có thể bắt nguồn từ một thiên thể lớn hơn từng chứa nước.
Nhưng làm thế nào những thành phần của sự sống lại xuất hiện trên một tiểu hành tinh có vẻ căn cỗi?
Và tại sao lại có bằng chứng về nước?
Điều này có thể được giải thích là vì chúng tồn tại rất nhiều trong vũ trụ.
Trước đó, các nhà khoa học hành tinh đã xác định rằng,
các hợp chất hữu cờ trên khắp hệ mặt trời của chúng ta, khắp thiên hạm Milky Way
và thậm chí cả trong không gian giữa các vỉa sao.
Thậm chí, những hợp chất này được tìm thấy trong các tiểu hành tinh và thiên thạch,
trên các mặt trăng, trong các tinh vân trên khắp thiên hạ và xa hơn nữa.
Tất cả những gì cần thiết để hình thành nên các khối xây dựng đơn giản của sự sống này
là sự kết hợp của oxy, carbon và niter.
Đây là những nguyên tố phổ biến thứ 3, thứ 4 và thứ 5 trong vũ trụ, xét theo số lượng nguyên tử.
Các nguyên tố này được tạo ra bên trong các ngôi sao
và tàn tích từ những ngôi sao cổ xưa đó được phân tán khắp vũ trụ.
Chúng ta được tạo nên từ vật chất của các vỉa sao và từ những gì chúng ta đã học được,
vật chất của sự sống thật sự rất dồi dào.
Nhưng sự hiện diện của acid amine và các hợp chất hữu cơ khác trong mẫu vật Bennu
không đồng nghĩa với việc là sự sống từng xuất hiện ở trên đó.
Trên thực tế, Bennu không có bầu khí quyền nên có nhiệt độ tranh lệch rất lớn,
từ 73 độ C đến 116 độ C, một môi trường khác nghiệt cho sự sống kiểu chảy đắp phát triển.
Tuy nhiên, việc tìm thấy những phân tử này trong một mẫu nguyên sơ của Bennu vẫn rất thú vị,
vì các khoáng chất đó có thể cung cấp manh mối về các phản ứng hóa học có trước sinh học.
Các nhà khoa học cho biết, mẫu vật từ Bennu chủ yếu là khoáng chất ngậm nước,
cho thấy Bennu có thể từng là một phần của một thiên thể lớn hơn có chứa nước.
Nó chứa đầy các bằng chứng về những biến động xảy ra theo thời gian khi có nước,
giống như khoáng xét hoặc muối còn lại sau khi nước bốc hơi.
Nó chứa một loại khoáng chất gọi là serpentine,
giống với một loại đá mà chúng ta tìm thấy ở các sống núi giữa đại dương trên trái đất.
Ngoài ra, nhóm các nhà khoa học Osiris-Rex đã tìm thấy phốt phát trong mẫu vật,
một thành phần thiết yếu trong DNA đối với sự sống trên trái đất.
Sự hiện diện của các phốt phát hòa tan trong nước chỉ ra rằng,
hàng tỷ năm trước, Bennu có thể là một phần của một quả cầu mùn ngập nước lớn hơn,
hoặc thậm chí là một thế giới có địa chất hoạt động mạnh và có nhiều hợp chất hữu cơ.
Mặc dù vẫn chưa có đủ bằng chứng để kết luận rằng Bennu đến từ một thế giới nước cổ đại,
nhưng chắc chắn rằng Bennu được tạo ra từ một thế giới lớn hơn.
Các nhà khoa học hy vọng, sau khi phân tích kỹ lưỡng các mẫu vật từ Bennu,
họ sẽ sớm suy tìm được nguồn gốc thực tế của tiểu hành tinh này.
Sau khi tàu Osiris-Rex đem mẫu vật của Bennu trả về trái đất,
nó tiếp tục khởi động lại động cơ đưa tàu vũ trụ vào một quỹ đạo khác để thực hiện nhiệm vụ mới.
Đó là nhiệm vụ Osiris-Apex.
Tàu vũ trụ sẽ thiết lập quỹ đạo bay đến tiểu hành tinh khác có tên là Apophis,
một tiểu hành tinh có quỹ đạo gần trái đất, có đường kính khoảng 335 mét.
Điều đặc biệt, theo những tính toán quỹ đạo cho thấy,
nhiều khả năng tiểu hành tinh này sẽ vai trạm với trái đất vào năm 2029,
năm 2036 hoặc năm 2068.
Sau một hành trình dài thiết lập quỹ đạo,
Osiris-Rex sẽ bắt đầu khám phá tiểu hành tinh Apophis vào tháng 6 năm 2029.
Dự kiến kế hoạch sẽ kéo dài trong 18 tháng.
Tàu vũ trụ sẽ lập bản đồ bề mặt của tiểu hành tinh,
phân tích các thành phần hóa học của nó trong quá trình tiểu hành tinh tiếp gận gần trái đất vào năm 2029.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Osiris-Rex sẽ thực hiện lại một trong những thao tác ấn tượng nhất từ Bennu,
đó là lao xuống bề mặt tiểu hành tinh và khởi động động cơ đẩy
để khuấy động đá và mụi từ bề mặt tiểu hành tinh Apophis.
Tất nhiên, nó sẽ không thu thập mẫu vật từ tiểu hành tinh Apophis.
Tác động này chỉ giúp các nhà khoa học quan sát vật liệu nằm dưới lớp bề mặt của tiểu hành tinh mà thôi.
Della Justina, nhà khoa học hành tinh của NASA, được giao nhiệm vụ chỉ huy sứ mệnh Osiris-Rex.
Cô có chuyên môn sâu về cấu trúc bề mặt của các thế giới nhỏ xung quanh hệ mạt trời.
Trước đó, cô là phó nghiên cứu chính của sứ mệnh Osiris-Rex.
Chúng ta hãy cùng chờ xem, Osiris-Rex sẽ mang lại những điều thú vị gì từ tiểu hành tinh Apophis nhé!
Cảm ơn bạn đã luôn theo dõi và đồng hành cùng top thú vị.
Chúc các bạn có những phút giây thư giãn và bổ ích.
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong những video sau.
Thân ái, chào tạm biệt!
