ZELENSKY VỘI VÃ ĐẾN LONDON - LỐI THOÁT CUỐI CÙNG TRONG CƠN BÃO?

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
672 Lượt xem video·5 thg 3, 2025
Khi cánh cửa toàn bạch ốc đóng lại trước mặt ông Volodymyr Zelensky
sau cuộc cái vã nảy lửa với ông Donald Trump vào ngày 28 tháng 2,
vì Tổng thống Ukraine không có thời gian để chìm chòng thất vọng.
Chỉ một ngày sau, ông đáp chuyến bay tới London.
Bước chân vội vã trên thảm đỏ của phố Downing, ánh mắt không giấu nổi nỗi lo Ấu.
Đây không phải chuyến thăm ngoại giao thông thường,
mà là một nỗ lực cuối cùng để níu giữ hy vọng cho Ukraine giữa cơn bão chính trị đang cuộn trào.
Trong tình cảnh Hoa Kỳ dường như đã quay lưng và Nga thì ngày càng siết chặt gọng kìm trên chiến trường.
Ông Zelensky đã đặt cực tất cả vào Anh Quốc và châu Âu.
Liệu London có phải là ánh sáng cuối đường hầm
hay chỉ là nỗ lực tuyệt vọng của một quốc gia đang chiến đấu để tồn tạn?
Cuộc đấu khẩu trong phòng bầu dụng cánh cửa khép lại cho quan hệ Mỹ-Ukraine
Kim Hoa xin kính chào quý khán thính giả.
Thưa quý vị, cuộc gặp ngày 28 tháng 2 tại phòng bầu dụng
đã biến thành một thảm họa ngoại giao không ai ngờ tới.
Tổng thống Ukraine Zelensky đến Washington với mục tiêu rõ ràng,
ký kết một thỏa thuận khai thác tài nguyên khoáng sản đất hiếm của Ukraine
để đổi lấy cam kết an ninh lâu dài từ phía Hoa Kỳ,
một động thái mà ông hy vọng sẽ củng cố vị thế của ký ít trước áp lực từ Nga.
Tuy nhiên cuộc họp, cởi mở và hóa ái trong 40 phút đầu,
đến cuối cùng lại biến thành một cuộc tranh cãi nảy lửa.
Ông Zelensky bị cáo buộc đã thiếu tôn trọng nước Mỹ
và đã không sẵn lòng nhượng bộ Nga để đạt được hòa bình.
Tất cả kết thúc trong một không khí căng thẳng khi Tổng thống Trump yêu cầu ông Zelensky
và phái đoàn phải rời khỏi toàn bãi gốc.
Buổi họp báo chung bị hủy bỏ và thỏa thuận khoáng sản đã không thể ký kết như mong đợi.
Đây không chỉ là một thảm họa ngoại giao mà còn là dấu hiệu cho thấy chính quyền
ông Trump đã không còn coi Ukraine là ưu tiên chiến lược như lúc ban đầu.
Có thể nói, sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt trong quan hệ Mỹ-Ukraine.
Kể từ khi Nga xâm chiếm Ukraine vào tháng 2 năm 2022,
Hoa Kỳ đã cung cấp hàng trăm tỷ đô la Mỹ viện trợ,
bao gồm hỗ trợ tài chính, vũ khí và những thiết bị quần sự như tên lửa Heimars và hệ thống Patriot.
Tuy nhiên với sự trở lại của Tổng thống Trump, Washington đã chuyển hướng sang chính sách mới,
ưu tiên thúc đẩy đàm phán hòa bình thay vì tài trợ để duy trì cuộc chiến.
Phát biểu trên mạng xã hội Jusoso ngay trước cuộc họp, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng
châu Âu nên chịu trách nhiệm chính trong việc hỗ trợ ký ít, chứ không phải Mỹ.
Đây là một đòn rám mạnh vào Ukraine, bởi nước này đã phụ thuộc hàng trăm tỷ đô la viện trợ từ Mỹ
kể từ khi Nga xâm lược vào năm 2022.
Không có Hoa Kỳ, Ukraine sẽ chỉ là con mẹo yếu ớt trước con báo khổng lồ là Nga.
Không có Hoa Kỳ, Ukraine sẽ không còn tấm khiên an ninh mà họ từng chống đợi.
Kết quả là Tổng thống Zelensky không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tìm kiếm sự cứu rỗi cuối cùng
từ những người bạn châu Âu. London, chức phao cứu sinh hay hy vọng cuối cùng.
Trước nguy cơ bị Mỹ bỏ rơi, Zelensky chỉ còn một lựa chọn duy nhất,
đó là quay sang châu Âu tìm kiếm sự giúp đỡ. Và thế là, Anh Quốc,
một trong những đồng minh kiên định nhất của Ukraine, đã trở thành điểm đến đầu tiên của ông.
Cuộc gặp với Thủ tướng Kirsten Merkel tại phố Downing ngày 1 tháng 3 là một nỗ lực của Zelensky
nhằm củng cố sự hậu thuẫn từ Anh, và thông qua đó sẽ kéo các nước châu Âu cùng vào cuộc
để bù đắp khoảng trống mà Mỹ để lại. Thủ tướng Anh Stelmer khẳng định sự ủng hộ không
lay chuyển của Anh đối với Ukraine, đồng thời ký kết một khoản vai trị giá 2,26 tỷ bằng Anh,
tương đương 2,8 tỷ đô la Mỹ cho Ukraine. Nhưng cũng xin lưu ý, đây là khoản vai chứ không
phải viện trợ, và khoản vai này là hoàn toàn khác với thỏa thuận khoáng sản mà Washington đề xuất,
một thỏa thuận trực tiếp mang lại lợi thế cho Ukraine. Tuy nhiên, đằng sau những lời hứa hẹn ngọt ngào
và cái bắt tay nồng ấm lại là một thực tế phũ phàng. Anh Quốc, mặc dù là một trong những quốc gia
viện trợ quân sự lớn nhất cho Ukraine, với hơn 12 tỷ bằng Anh đến cuối năm 2024,
nhưng vẫn không thể thay thế vai trò của Mỹ. Mặc dù nước Anh đã cung cấp một số loại vũ khí như tên lửa
Storm Shuttle và xe tăng Challenger, nhưng những hệ thống quân sự then chốt để chống lại Nga như
phòng không tầm xa Breachers và máy bay vận tải C-17 hay mạng lưới tỉnh báo vệ tinh thì chỉ có
Hoa Kỳ mới có thể đáp ứng được. Bản thân Thủ tướng Stelmer cũng cảnh báo riêng
ông Zelensky rằng con đường hòa bình ở Ukraine phải đi qua Nhà Trắng, bởi không có hòa bình nào
có thể tồn tại lâu dài nếu không có sự bảo đảm của Hoa Kỳ. Hơn nữa, châu Âu mặc dù đã chi hơn
138 tỷ đô la hỗ trợ Ukraine, nhưng EU lại bị chia rẽ bởi lợi ích quốc gia và sự khác biệt trong
chiến lược. Hai chủ cột của EU là Pháp và Đức, có những cách tiếp cận khác nhau. Tổng thống Pháp
Macron ủng hộ việc gửi quân tới Ukraine như một phần của thỏa thuận ngừng bắn, trong khi Thủ tướng
Đức, Trump lại do dự vì sợ Nga trả đũa, còn Hungary thì công khai đứng về phía Tổng thống Trump và
Putin. Hội nghị thượng đỉnh châu Âu tại London vào ngày 2 tháng 3 có sự tham gia của các nhà lãnh
đạo từ Pháp, Đức, Ý, Ba Lan và một số nước khác. Đây cũng là một cơ hội để ông Zelensky kêu
gọi một hòa bình công bằng và lâu dài. Nhưng ngay cả khi châu Âu đồng lòng, họ khó có thể
cung cấp đủ nguồn lực để Ukraine cầm cự trước Nga mà không có Hoa Kỳ vào cuộc.
Theo ước tính của cựu tư lệnh lực lượng Liên Hợp Anh, là tướng Richard Barons,
thì châu Âu có thể duy trì hỗ trợ vũ khí cho Ukraine trong vài tháng, nhưng có đạt được hiệu
quả hay không thì vẫn còn phụ thuộc vào cường độ tấn công của Nga và ý chí chính trị của từng quốc gia.
Còn tướng Ben Hoggart, cựu tư lệnh lực quân Mỹ tại châu Âu thì nhận định,
nếu không có Mỹ, họ sẽ sụp đổi trước Nga. Lời kêu gọi của ông Zelensky về hòa bình công bằng
và lâu dài tại London nghe có vẻ lý tưởng, nhưng vẫn không che giấu được sự thật. Châu Âu là một
điểm tựa mong manh, hoàn toàn không phải giải pháp toàn diện cho Ukraine. Vì sao nói như vậy?
Chúng ta hãy nhìn vào thực tế. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine trong những tuần gần đây,
Nga đã tăng cường tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, đã thực hiện hơn 1.200
cuộc không kích chỉ trong tháng 2 năm 2025. Nếu không có viện trợ từ Hoa Kỳ,
Ukraine đã cạn kiệt đạn dược và hệ thống phòng không trong vài tháng.
Tổng thống Zelensky hiểu điều này, nhưng ông vẫn đặt cược vào khả năng gây áp lực lên phương Tây
để duy trì sự hỗ trợ. Đây quả là một canh bạc liều lĩnh, bởi nếu thất bại,
Ukraine không chỉ mất lãnh thổ mà còn mất cả tương lai.
Vậy chuyến đi London lần này có thực sự là chiếc phao cứu sinh cho Ukraine hay không?
Câu trả lời hiện nhiên là không. Điều ấy chỉ giống như một liều thuốc giảm đau tạm thời,
hơn là một liệu trình triệt để an toàn và lâu dài. Ông Zelensky có thể nhận được những lời
hứa hẹn từ Anh và một số quốc gia châu Âu. Nhưng trong bối cảnh Mỹ đã không còn mặn mà,
châu Âu lại không đủ sức mạnh, hứa thật nhiều nhưng hành động lại chẳng nhiều,
thì liệu viễn cảnh sẽ tươi sáng hay tiếp tục âm ưu? Điều này có lẽ bất cứ ai cũng có thể tưởng tượng được.
Mỹ-Ukraine từ hợp tác chiến lược đến không còn gì.
Quan hệ Mỹ-Ukraine đã từng là một trong những trụ cột của chiến lược chống Nga của phương Tây.
Dưới thời chính quyền ông Biden, Hoa Kỳ không chỉ cung cấp viện trợ quân sự,
mà còn đóng vai trò lãnh đạo trong việc áp đặt các lệnh trừng phạt cứng rắn lên Moscow.
Tuy nhiên với sự trở lại của ông Trump, mối quan hệ Nga-Mỹ đã bắt đầu đào chiều.
Tổng thống Trump bày tỏ ý định sẽ đàm phán trực tiếp với Tổng thống Putin để chấm dứt cuộc chiến.
Ông cũng có thể chấp nhận một thỏa thuận có lợi cho Nga như một nỗ lực mang lại hòa bình lâu dài cho Ukraine.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 28 tháng 2, Tổng thống Trump tuyên bố
Tôi muốn cuộc chiến này dừng lại, châu Âu phải trả tiền, chứ không phải Mỹ.
Lập trường này không chỉ phản ánh chiết lý người Mỹ trên hết,
mà còn cho thấy Tổng thống Trump đang nhìn Ukraine qua lăng kính kinh tế và chính trị đa chiều.
Đối với ông, Ukraine không phải là đứa trẻ đáng thương cần bảo vệ,
mà là một người bạn có thể sẵn sàng hợp tác lâu dài.
Chỉ tiếc là tương lai hứa hẹn ấy đã đột ngột tan biến sau màn đấu khẩu lịch sử ngày 28 tháng 2.
Thỏa thuận khoáng sản mà ông Zelensky muốn ký kết tại Washington với hy vọng dùng lithium,
titan và các tài nguyên hiếm để mua sự cam kết từ Mỹ đã đổ vỡ một cách bất ngờ.
Sẽ ra sao nếu Washington thực sự cắt viện trợ quân sự cho Ukraine?
Chắc chắn là Ukraine sẽ rơi vào tình trạng nguy hiểm chưa từng có.
Không có vũ khí của Hoa Kỳ, Ukraine sẽ mất đi khả năng phòng thủ trước quân Nga hùng hậu,
đặc biệt là trong bối cảnh Nga tiếp tục tăng cường tấn công bằng máy bay không người lái và tiên lửa tầm xa.
Cần nữa, nếu Washington thẳng thừng từ chối việc Ukraine gia nhập NATO,
thì ký íp sẽ mất đi tấm khiên an ninh lâu dài mà họ đã đặt nhiều kỳ vọng suốt hơn một thập kỷ.
Viễn cảnh này không chỉ là thảm họa cho Ukraine mà còn là hồi chuông cảnh tình
cho các đồng minh khác của Mỹ ở châu Âu. Nếu Washington từ bỏ Ukraine thì châu Âu có thể
đảm đương trọng trách bảo vệ an ninh trong khu vực hay không? Liệu châu Âu có đủ thời gian
để học cách tự mình bảo vệ mình, thay vì còn quá phụ thuộc vào Hoa Kỳ như trước đây?
Từ góc độ của Ukraine, quan hệ với Mỹ đã chuyển từ viễn cảnh hợp tác đầy hứa hẹn sang một
mối quan hệ chưa bao giờ xấu hơn thế. Hậu quả là nếu muốn tồn tại,
rất có thể Ukraine sẽ phải chấp nhận trả giá bằng tài nguyên hoặc lãnh thổ.
EU-Ukraine, sự đoàn kết mong manh. Trong bối cảnh Mỹ rút lui, EU đã trở thành ti
hy vọng cuối cùng của Ukraine. Chuyến đi của ông Zelensky đến London chính là nỗ lực
để củng cố mối quan hệ này. Nhưng thực tế lại cho thấy EU đang đứng trước một bài toán khó.
Làm thế nào hỗ trợ Ukraine mà không đẩy mình vào xung đột trực tiếp với Nga,
đồng thời bù đắp được khoản chống mà Hoa Kỳ bỏ lại?
Kể từ năm 2022, các nước thành viên EU đã cung cấp hơn 138 tỷ đô la viện trợ cho Ukraine. Anh,
Pháp, Đức và Ba Lan đều cung cấp viện trợ quân sự, từ tên lửa Storm Shadow của Anh đến
xe tăng Leopard của Đức. Tuy nhiên sự đoàn kết này không phải tuyệt đối. Hungary với lập trường thân Nga
đã liên tục phản đối các gói viện trợ của EU, trong khi các nước nhỏ hơn như Slovakia lại tỏ ra
do dự khi phải hy sinh lợi ích kinh tế để đối đầu với Moscow. Hơn nữa, EU thiếu năng lực quân sự
nên không thể thay thế Mỹ một cách toàn diện. Hoa Kỳ đóng góp hơn 70% chi tiêu quốc phòng của NATO.
Các hệ thống vũ khí then chốt như phòng không Patriot hay máy bay F-16 đều do Mỹ sản xuất và cung cấp.
Nếu Hoa Kỳ ngừng viện trợ, EU sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng hậu cần.
Làm sao để duy trì kho vũ khí cho Ukraine, trong khi vẫn bảo vệ biên giới phía Đông của chính mình
trước Nga? Tuyên bố của Tổng thống Pháp Macron về việc sẵn sàng gửi quân tới Ukraine là một tín hiệu
mạnh mẽ, nhưng lại không được tất cả các nước EU ủng hộ, đặc biệt là Đức, bởi họ lo ngại động
thái này có thể sẽ kéo NATO vào một cuộc chiến tổng lực không an toàn. Từ góc độ của Ukraine,
EU là hy vọng cuối cùng trong lúc này. Nhưng hy vọng ấy lại quá mong manh. Zelensky hiểu rằng
nếu không có Mỹ, EU chỉ có thể giúp Ukraine cầm cự, chứ không thể giúp họ giành chiến thắng,
lại càng không thể buộc Nga phải ngồi vào bàn đàm phán với các điều khoản có lợi cho ký ít.
Điều này đặt Ukraine vào thế bấp bênh, họ chỉ còn EU là chỗ dựa duy nhất,
nhưng lại không thể chống đợi EU thay đổi cục diện chiến trường.
Mỹ-EU Nguy cơ chia cắt Đại Tây Dương
Sự kiện ông Zelensky đến Anh không chỉ phản ánh mối quan hệ khủng hoảng giữa Mỹ và Ukraine,
mà còn cho thấy vết nứt ngày càng lớn giữa Mỹ và EU. Trong suốt chiến tranh lạnh và sau đó,
Liên minh xuyên Đại Tây Dương là nền tảng của ad ninh phương Tây, trong đó Mỹ đóng vai trò lãnh đạo,
còn EU chỉ là vai trò hỗ trợ. Tuy nhiên dưới thời Tổng thống Trump, mối quan hệ này đã bắt đầu thay đổi.
Tổng thống Trump không chỉ đòi hỏi châu Âu phải tự trưởng thành, mà còn gây áp lực lên EU
để yêu cầu họ gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong cuộc chiến Nga-Ukraine.
Phát biểu của ông trên Chososo, châu Âu phải trả tiền là một cảnh báo rõ ràng rằng Mỹ không còn
rắc lòng là người bảo vệ miễn phí như trước đây. Điều này đặt EU vào thế khó,
họ phải tăng cường chi tiêu quốc phòng và viện trợ cho Ukraine, trong khi đối mặt với nguy cơ
bị Mỹ bỏ rơi trong các vấn đề ad ninh khác, chẳng hạn như mối đe dọa từ Trung Quốc ở khu vực
Ấn Độ-Thái Bình Dương. Cuộc họp giữa Tổng thống Ukraine Zelensky và Thủ tướng Einstein
tại London vào ngày 1-3, cùng với hội nghị thượng đình ngày 2-3, là dấu hiệu cho thấy EU đã
dục dịch học cách để tự lo cho mình. Tuy nhiên các nước châu Âu vẫn còn quá phụ thuộc vào Mỹ
về mặt quân sự và công nghệ. Họ dường như khó có thể hành động khi thiếu vắng Washington.
Nếu Tổng thống Trump thực sự rút khỏi Ukraine và thúc đẩy một thỏa thuận với Nga,
EU sẽ phải đối mặt với hai kịch bản, hoặc chấp nhận một hòa bình kiểu Nga mà không có sự tham
gia của Mỹ, hoặc tăng cường đối đầu với Moscow mà không có sự hậu thuẫn từ đồng minh lớn nhất
của mình. Trong khi EU coi Ukraine là rào chắn phòng thủ, cần phải bảo vệ, và xem cuộc chiến
với Nga là cuộc chiến sống còn, thì Tổng thống Trump lại nhìn vấn đề qua lăng kính, có đi có lại,
lợi ích công bằng. Sự khác biệt này có thể dẫn đến sự chia cắt lâu dài trong liên minh phương Tây,
làm suy hiểu khả năng của châu Âu trong việc đối phó với Nga. Mỹ-Nga, cái giá phải trả cho Ukraine.
Một trong những yếu tố quan trọng mà chúng ta cần bàn là khả năng Tổng thống Trump sẽ theo đuổi
một thỏa thuận mới với Nga. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã có mối quan hệ khá
tốt đẹp với Tổng thống Nga Putin. Sau cuộc họp với ông Zelensky gần đây, ông dường như đã có
ý định sẽ đàm phán trực tiếp với Putin và có thể yêu cầu Ukraine phải chấp nhận nhượng bộ
để đạt được hòa bình. Nếu Ukraine vẫn muốn đạt được thỏa thuận ngừng bắn, thì ký íp phải từ bỏ
các vùng lãnh thổ bị Nga chiếm đóng, như Crimea và Donbass, để đổi lấy hòa bình.
Điều này cũng phù hợp với lập trường của Nga. Vào tháng 1 năm 2025, ông Putin đã tuyên bố rằng
Nga sẵn sàng đàm phán nếu Ukraine chấp nhận hiện trạng trên chiến trường.
Tuy nhiên cái giá của sự hòa giải này là sự hy sinh của Ukraine. Sự hy sinh này là một tổn thất
nặng nề nếu so với triển vọng hợp tác khoáng sản với Mỹ. Chỉ tiếc là triển vọng này đã không thể
thực hiện được. Nếu Mỹ và Nga đạt được một thỏa thuận mà không có sự tham gia của ký íp,
Ukraine sẽ rơi vào tình thế giống như tiệm khắc năm 1938, khi bị các cường quốc chia sẻ mà không
có tiếng nói của mình. Ông Zelensky hẳn đã lo sợ về điều này khi ông phát biểu tại London rằng
bất kỳ cuộc đàm phán nào loại trừ Ukraine sẽ không mang lại kết quả thực sự, mà chỉ là kết quả
chính trị cho kẻ khác. Nếu xét đến ưu thế cả việc quân sự và kinh tế của Nga và tình trạng rơi
vào thế đường cùng của Ukraine, thì khả năng ký íp phải chấp nhận thiệt thòi để có được hòa bình là
rất cao. Từ gốc độ của Nga, việc đạt được thỏa thuận với Mỹ sẽ mang đến ưu thế chiến
lược. Chiến thắng này cho phép Nga hợp thức hóa các vùng lãnh thổ mà Nga đã chiếm đóng trước đây
và làm suy yếu ảnh hưởng của EU và NATO ở Đông Âu. Putin hiểu rằng nếu Mỹ rút lui,
châu Âu sẽ khó có thể duy trì áp lực lâu dài, qua đó mở ra cơ hội để Nga tiếp tục mở rộng
ảnh hưởng trong tương lai. Có thể nói, mối quan hệ giữa Mỹ, Ukraine, EU và Nga sau sự kiện lịch sử
ngày 28 tháng 2 là một viễn cảnh đầy bất định. Ukraine đã mất đi vai trò như một đối tác
chiến lược, còn EU phải vật lộn để tìm kiếm hàng phòng thủ trước áp lực từ Nga. Trong khi đó,
Nga lại đứng trước cơ hội ngàn vàng khi có thể bắt tay với Hoa Kỳ,
củng cố vị thế của mình trên trường quốc tế. Trong bối cảnh ấy, tương lai của Ukraine sẽ là
một cuộc chiến không chỉ trên chiến trường, mà còn trong các phòng họp ngoại giao, nơi họ
phải đấu tranh để tìm kiếm sự hỗ trợ cho mình. Hẳn là Zelensky đã đặt nhiều hy vọng vào châu
Âu, nên mới vội vã đáp chuyến bay đến London vào ngày 1 tháng 3 vừa qua. Nhưng liệu chuyến bay này
là một nước cờ thông minh hay là một giải pháp duy nhất còn xót lại? Là thể hiện sự kiên cường của
một nhà lãnh đạo đang cố gắng cứu lấy đất nước, hay là thế đường cùng phải tìm kiếm sợi dây bấu
víu cuối cùng? Cho dù câu trả lời ra sao, thì sự thật lại thật sự trới treo.
Số phận của Ukraine không nằm ở London hay Paris, mà là ở Washington,
nơi Tổng thống Trump đang nắm giữ những lá bài quyết định. Chỉ tiếc là trong ván bài chính trị này,
ông Zelensky không phải là người chia bài, cũng không phải là quân bài chủ. Cục diện sắp tới sẽ thay đổi
ra sao, có lẽ phụ thuộc vào cách ông Zelensky đối mặt với cuộc khủng hoảng hiện nay như thế nào.
Hoặc cứ thế bước tiếp, tin rằng châu Âu là tất cả, hoặc lý trí nhìn lại để thấy rằng hy vọng
cho Ukraine vẫn còn nằm ở Washington. Đến đây, chương trình của chúng tôi xin phép được tạm dừng.
Quý vị hãy để lại bình luận của mình để liên tục đồng hành với chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại.
