Phong Trào Tây Sơn - Quang Trung Đại phá quân Thanh | Lịch sử Việt Nam - EZ Sử

Đình Sự
546 người theo dõi
Comments are disabled for this video.
Xin chào tất cả các bạn. Mình là Easy Sử. Hôm nay chúng ta sẽ nói về khởi nghĩa Tây Sơn.
Năm 1771, Đại Việt đang trong giai đoạn trịnh Nguyễn Phân Tranh.
Ba anh em nhà Tây Sơn là Nguyễn Nhã, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ, khởi nghĩa chống chúa Nguyễn, chiếm thành quy nhân làm căn cứ.
Vì ba anh em có tư tưởng lấy của nhà giàu chia cho nhà nghèo, nên những kẻ nghèo khổ theo phục rất nhiều, khiến thế lực ngày một mạnh.
Chẳng bao lâu mà từ đất Quảng Ngãi đến Bình Thuận đều thuộc về ba anh em.
Nhận thấy nhà Nguyễn trong Nam đang dối ghen, năm 1774, chúa Trịnh là Trịnh Sâm phái Hoàng Ngũ Phúc cùng với ba vạn quân vào đánh Phú Xuân, kinh đô của chúa Nguyễn.
Chúa Nguyễn yếu thế rút chạy vào Quảng Nam, quân Trịnh chiếm được toàn bộ thuận hóa.
Nguyễn Phúc Thuần vào Quảng Nam chưa được bao lâu thì Nguyễn Nhã đem quân ra đánh, khiến chúa Nguyễn rơi vào thế khẩu kìm.
Ông quyết định cùng người cháu là Nguyễn Ánh xuống thuyền chạy vào gia đình.
Đất Quảng Nam rơi vào tay nhà Tây Sơn, tháng 2 năm 1775.
Quân Trịnh tiếp tục tiến về phía Nam, vượt đèo Hải Vân và đụng độ với quân Tây Sơn ở Quảng Nam.
Tây Sơn rơi vào thế bị kẹp giữa hai bên.
Nguyễn Nhã không địch nổi, bèn xin giảng hòa với quân Trịnh.
Và trên danh nghĩa đầu hàng nhà Lê, xin làm tiên phong đi tiêu diệt nhà Nguyễn ở gia đình và phòng chức Tây Sơn tướng quân.
Sau đó, Nguyễn Nhã tiếp tục chinh phục phía Nam.
Trong khi quân Tây Sơn liên tục giành thắng lợi, năm 1776, Nguyễn Nhã xưng làm Tây Sơn vương.
Năm 1777, nhà Nguyễn bị đánh bại bởi quân Tây Sơn với sự chỉ đạo của Nguyễn Huệ.
Nguyễn Phúc Dương và Nguyễn Phúc Thuần bị bắt và bị sử tử.
Nhưng Nguyễn Phúc Ánh mới chỉ 15 tuổi đã chạy thoát ra đảo Thổ Chu, vùng đất phía Nam thuộc về nhà Tây Sơn.
Mỗi năm, quân Tây Sơn đều vào Nam truy sát Nguyễn Phúc Ánh nhưng không thành.
Nguyễn Ánh nhận cơ hội quân Tây Sơn rút đi nhằm tập hợp lực lượng và tái chiếm vùng Nam Bộ.
Nguyễn Nhã cho quân đi đánh và truy sát nhưng do may mắn bà Nguyễn Ánh đều thoát được.
Năm 1778, lực lượng đã mạnh.
Nguyễn Nhã xưng làm vua, lập ra triều đại Tây Sơn, lấy nền hiệu là Thái Đức và đóng đồ ở thành Quy Nhơn.
Trong thời gian chống trả Tây Sơn ở Nam Bộ, Nguyễn Ánh nhiều lần cầu viện người Pháp thông qua giám mục Bá Đa Lộc nhưng không thu được nhiều lợi ích.
Vì vậy, ông quyết định cầu viện quân Xiêm.
Nước Xiêm lúc đó đang thịnh vượng nên cũng muốn nhận cơ hội chiếm đất gia định để mở rộng bờ gõi.
Vua Xiêm nhận cơ đó, cử triều Tăng và triều Sương cùng với 3 vạn lính bộ, 2 vạn quân thủy và 300 chiến thuyền kéo sang Trân Lạp chờ thời cơ tiêu diệt Tây Sơn.
Vua Thái Đức thấy tình hình nguy cấp, liên phái Nguyễn Huệ đem quân vào đánh ở Gia Định.
Vào Gia Định, ông cho bố trí trận địa ở đoạn sông Dạch Dầm và Xoài Mút.
Tháng 5 năm 1785, quân Xiêm tiến vào Mỹ Thò, quân Tây Sơn giả thua và dụ địch rút vào trận địa.
Khi quân Xiêm lọt vào trận Mai Phục, Nguyễn Huệ cho quân đánh phá và nã pháo liên tục vào quân Xiêm.
Trận quyết chiến diễn ra không đầy một ngày, Nguyễn Huệ đã tiêu diệt hoàn toàn quân Xiêm.
Mấy vạn quân Xiêm chỉ sót lại vài nghìn lính, các tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương và Nguyễn Ánh phải bỏ chạy về Xiêm La.
Tiêu diệt được quân Xiêm, Nguyễn Huệ rút về Quy Nhơn, đô đốc Đặng Văn Trấn ở lại giữ Gia Định.
Trong khi đó, họ trịnh ở phía Bắc đang dần suy yếu, có nạn kêu binh làm loạn.
Nhân cơ hội, năm 1786, Nguyễn Nhạc cử Nguyễn Huệ làm tổng chỉ huy Bắc Tiến.
Thành Phú Xuân nhanh chóng bị hạ, Nguyễn Huệ quyết định tiến ra Thăng Long để diệt họ trịnh.
Dù chưa được sự cho phép của Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ nhanh chóng đánh tan quân trịnh đang dịu dã.
Về sau thì Thăng Long cũng thất thủ.
Vì không được lòng dân, trên đường bỏ chạy, chúa trịnh bị dân bắt và đem nụp cho Nguyễn Huệ.
Trên đường áp dài, trịnh khải tự xát.
Nguyễn Huệ vào thành Thăng Long, kiết kiến vua Lê Hiển Tông.
Mặc dù nói là trao trả quyền chính cho vua Lê, nhưng ông vẫn là thế lực kiểm soát toàn bộ miền Bắc.
Tháng 7 năm 1786, vua Lê Hiển Tông băng hà, Nguyễn Huệ thu xếp cho Lê Duy Kỳ, tức Lê Triều Thống lên ngôi, còn mình thì rút quân về Nam.
Khi quân Tây Sơn rút đi, các thế lực cũ của họ trịnh trỗi sảy và lập trịnh bồng lên ngôi.
Vua Lê Triều Thống muốn trấn áp họ trịnh nên đã mời Nguyễn Hiễu Trịnh ra dẹp.
Sau khi dẹp được thế lực họ trịnh, Nguyễn Hiễu Trịnh lại trở nên lộng hành như chúa trịnh trước kia.
Đầu năm 1787, hai anh em Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ xảy ra xung đột.
Nguyễn Huệ dành thế có lợi nhưng vẫn chấp nhận lời cầu hòa của anh.
Nguyễn Nhạc xưng vương cho hai em, Nguyễn Huệ làm Bắc Bình Vương, cai quản từ đèo Hải Vân trở ra Bắc.
Nguyễn Lữ là Đông Định Vương, cai quản vùng Gia Định, còn mình làm Trung ương Hoàng đế và đóng đô ở Quy Nhơn.
Việc xung đột giữa ba anh em Tây Sơn lập tức bị kẻ địch lợi dụng và tấn công từ hai phía tận dụng.
Tháng 8 năm 1787, Nguyễn Ánh tập hợp lực lượng và quay trở lại Gia Định.
Nguyễn Lữ nghe tin sợ hãi giúp toàn bộ binh lính về Quy Nhơn và để Phạm Văn Tham giữ Gia Định.
Đầu năm 1789, Phạm Văn Tham bị Nguyễn Ánh vây chặt từ mọi phía
và chặn đường ra biển trở về Quy Nhơn nên buộc phải đầu hàng.
Tây Sơn mất Nam Bộ.
Phía Bắc, Nguyễn Hiệu Trình nghe tin Tây Sơn lục đục thì lập mưu làm phản
và ngay lập tức bị Nguyễn Huệ phái Vũ Văn Nhậm ra tiêu diệt Trình.
Huỳnh Vũ Văn Nhậm sau khi tiêu diệt được Trình thì cũng chuyên quyền và có ý chống lại Nguyễn Huệ.
Tháng 4 năm 1788, Lê Triều Thống rời đô, lưu vong sang Trung Quốc.
Nguyễn Huệ bắt tiến lần thứ hai và tiêu diệt Vũ Văn Nhậm.
Sau đó, ông tổ chức lại bộ máy cai trị ở miền Bắc
bằng cách đưa các danh sĩ như Ngô Thị Nhậm, Phan Huy Ích và lập hoàng thân Lê Duy Cận làm giám quốc
rồi trở về Phú Xuân.
Tháng 5 năm 1788, Lê Triều Thống sang Trung Quốc cầu viện nhà Thanh.
Thang Long muốn nhận cơ hội này xâm chiếm nước ta nên đã cử 29 vạn quân
dưới sự chỉ huy của Tôn Sĩ Nghị, Ô Đại Kinh và Xấm Nhi Đống.
Hộ tống Lê Triều Thống tiến xuống miền Bắc dưới danh nghĩa là Phù Lê.
Lúc này, Thang Long đang dưới sự chỉ huy của Ngô Văn Sở.
Theo mưu kế của Ngô Thị Nhậm thì giúp quân về Tam Điệp, ninh bình ngày nay, cố thủ và chờ cơ hội.
Quân Thanh nhanh chóng chiếm được Thang Long.
Tháng 12 năm 1788, Nguyễn Huệ nghe tin liền xuất quân tiến về phía Bắc.
Từ giữa năm 1788, Tây Sơn đã mất Nam Bộ,
trong khi Nguyễn Nhạc không cứu giúp gì được Ben trao lại quyền lực tối cao cho người em của mình là Nguyễn Huệ.
Nguyễn Huệ đã chuẩn bị binh lính, ngày đêm tập luyện ở Thuận Hóa.
Nhưng ông thấy rằng mối nguy phương Bắc lớn hơn nên tiến hành Bắc tiến trước.
Nguyễn Huệ thấy vua Lê đã bỏ nước, rước giặc,
nên Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi hoàng đế, lấy nền hiệu là Quang Trung.
Ngày 20 tháng 12 năm 1789, đại quân của Quang Trung đã ra đến Tam Điệp.
Sau khi rò xét tình hình thì ông nói rằng có thể đánh bại Nhà Thanh trong 10 ngày.
Nhưng sớm hơn dự kiến, quân Tây Sơn đã quét sạch 29 phạn quân Thanh chỉ trong vòng 6 ngày,
mà trong đó nổi bật nhất là trận Ngọc Hồi, Đống Đa, trưa mùng năm Tết kỳ rộng.
Quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long, Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy và bỏ lại hết kỳ bài, sắc thư, v.v.
Lê Triều Thống cũng theo Tôn Sĩ Nghị chạy về Trung Quốc.
Sau này, ông bình thường hóa quan hệ với Nhà Thanh
và được Nhà Thanh công nhận là vị vua chính thống của Đại Việt.
Sau khi chiến thắng, ông liền trở lại Phú Xuân để đề phòng Nguyễn Ánh,
trao quyền binh lại cho Ngô Thì Nhậm và Ngô Văn Sở.
Ông chuẩn bị một kế hoạch lớn đến tiêu diệt Nguyễn Ánh và thế lực của hắn.
Nhưng đang chuẩn bị thì ngày 16 tháng 9 năm 1792, vua Quang Trung mất.
Con là Nguyễn Quang Toàn Nối Ngôi nhưng vì còn quá nhỏ nên chưa đủ năng lực.
Không có nhà lãnh đạo, nhà Tây Sơn nhanh chóng suy yếu.
Nguyễn Ánh nhân cơ hội này ra sức bắt tiến.
Nhà Tây Sơn liên tiếp thua trận.
Đến năm 1802 thì Nguyễn Ánh chiếm được Thăng Long và Quang Toàn không chống trả lại được.
Bỏ chạy nhưng bị bắt và giết chết.
Nhà Tây Sơn kết thúc.
Phụ đề được thực hiện bởi cộng đồng Amara.org
