NƯỚC TRÊN MẶT TRĂNG ĐƯỢC PHÁT HIỆN NHƯ THẾ NÀO ? | Khoa học vũ trụ - Top thú vị |

Top Thú vị
491 người theo dõi
NƯỚC TRÊN MẶT TRĂNG ĐƯỢC PHÁT HIỆN NHƯ THẾ NÀO ? | Khoa học vũ trụ - Top thú vị |
#topthuvi #khoahoc #vutru #khamphavutru #khoahocvutru #hanhtinh #traidat #mattrang #khoahocvakhampha #biankhonggian #thienha #hoden
--------------------------------------
❤ Nhận order kính thiên văn qua Zalo: 0986.352.131
--------------------------------------
Tín dụng: Chúng tôi không sở hữu hoàn toàn những tư liệu trong video, nó thuộc về những tổ chức khoa học uy tín như: NASA / ESA / ESO / CSA / Roscosmos / SpaceX / Envato.
Thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ theo phần giới thiệu của kênh
Trân trọng cảm ơn!
Quý vị và các bạn thân mến, mặt trăng là thiên thể gần chúng ta nhất ngoài không gian.
Với khoảng cách trung bình là 384.000 km, mặt trăng hiện lên với nhiều chi tiết nổi bật và đẹp đẽ có thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Nhân loại đã đặt chân lên mặt trăng cách đây 5 thập kỷ trong chương trình Apollo của Mỹ
và chúng ta đã mang về hàng trăm kg đất đá mặt trăng để nghiên cứu.
Dẫu vậy, vẫn còn rất nhiều điều bí ẩn cần được làm sáng tỏ.
Một trong số đó là nước, chiều khóa quan trọng nhất để hiện thực hóa tham vọng định cư lâu dài trên mặt trăng.
Trước khi con người hạ cánh lên mặt trăng, chúng ta từng có những quan niệm sai lầm khi cho rằng mặt trăng là khô.
Nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng chứng minh mặt trăng có nước.
Nó không xuất hiện ngay trước mắt chúng ta, mà tập trung ở những khu vực nguy hiểm và tâm tối, nơi ánh sáng mặt trời không bao giờ chạm tới.
Vậy tàu vũ trụ nào đã phát hiện ra nước trên mặt trăng?
Nó được tìm thấy như thế nào? Và làm sao để chúng ta khai thác được nó?
Xin mời quý vị và các bạn cùng đi khám phá!
Trong nhiều thế kỷ, các nhà thiên văn học đã nhìn lên bầu trời và tranh luận liệu nước có tồn tại trên người hàng xóm gần nhất của trái đất hay không?
Câu hỏi ấy đã thúc đẩy hàng loạt sứ mệnh đến với mặt trăng, từ các tàu quỹ đạo cho đến tàu đổ bộ,
từ việc quan sát từ xa cho đến đào sới sâu xuống lòng đất.
Thậm chí, vài tàu vũ trụ đã không tiếc hy sinh thân mình, đâm vào bề mặt mặt trăng nhằm giải quyết những câu hỏi bí ẩn.
Nhưng tại sao việc tìm kiếm sự hiện diện của nước trên mặt trăng lại quan trọng như vậy?
Điều này là bởi nước liên quan mật thiết đến sự sống, và nếu con người muốn thuộc địa hóa mặt trăng, không thể không có nước.
Có thể nói, nước là điều kiện tiên quyết và sống còn với tham vọng đưa con người định cư lâu dài trên mặt trăng.
Bây giờ, chúng ta đã biết một sự thật không thể trối cãi, rằng mặt trăng có nước.
Dù không trồi rào như trên trái đất, nhưng các ước tính cho thấy có tới 600 tỷ kg nước đá trên mặt trăng.
Đó là một con số rất lớn.
Tuy nhiên, chúng bị mắc kẹt trong đất hay đóng băng trong những bẫy lạnh nơi ánh sáng mặt trời không bao giờ chiếu tới.
Hàng loạt sứ mệnh đã chứng minh bằng chứng không thể phủ nhận về nước trên mặt trăng.
Nhưng để có được kết quả ấy là một hành trình kéo dài suốt nhiều năm, từ những nhận định sai lầm ban đầu cho đến khi được làm sáng tỏ.
Sau đây là lịch sử khám phá về nước trên mặt trăng.
Khi các nhà thiên văn học đầu tiên nhìn lên mặt trăng, họ đã bị ấn tượng bởi những đốm đen lớn trên bề mặt của nó.
Năm 1645, nhà thiên văn học người Hà Lan Michael Van Langren đã công bố bản đồ đầu tiên được biết đến về mặt trăng,
trong đó gọi những đốm đen là Maria, tờ tiếng Latin có nghĩa là biển,
và nó được chấp nhận rộng rãi rằng các vết đen là đại dương trên bề mặt mặt trăng.
Bây giờ chúng ta biết rằng không có đại dương nào cả.
Những đốm này là đồng bằng ba gian sẫm màu được tạo ra bởi các vụ phun trào núi lửa ban đầu.
Nhưng danh pháp Maria vẫn còn tồn tại.
Đến thế kỷ 16, Leonardo da Vinci đã dự đoán về sự tồn tại của nước trên mặt trăng.
Ông cho rằng bề mặt mặt trăng được bao phủ bởi nước, và chính nước đã phản chiếu ánh sáng từ mặt trời,
giống như cách đại dương trên trái đất phản chiếu ánh sáng ban ngày.
Trong mô hình của da Vinci, sóng trên bề mặt nước làm ánh sáng phản xạ theo nhiều hướng,
khiến mặt trăng không thể sáng trói như mặt trời, mà chỉ phát ra ánh sáng dịu hơn.
Tuy nhiên, ngày nay chúng ta biết rằng điều này là sai lầm.
Độ sáng của mặt trăng thực chất đến từ sự phản xạ ánh sáng mặt trời trên bề mặt phủ đầy bụi và đá,
chứ không phải do nước như da Vinci từng nghĩ.
Suốt nhiều thời kỳ, con người đã sống trong một ý niệm sai lầm cho rằng mặt trăng hoàn toàn khô.
Nhà thiên văn học người Mỹ William Pickering đã thực hiện các phép đo vào cuối những năm 1800
dẫn ông đến kết luận rằng mặt trăng về cơ bản không có mây và không có bổ khí quyền.
Phần lớn các nhà khoa học nhận định rằng bất kỳ nơi nào có nước trên bề mặt mặt trăng
đều sẽ bốc hơi ngay lập tức và mặt trăng không thể tồn tại nước lỏng.
Đến kỷ nguyên Apollo của Mỹ từ năm 1969 đến năm 1972
đã đưa con người lần đầu tiên bước trên bề mặt mặt trăng
tạo cơ hội cho các nhà nghiên cứu trực tiếp tìm kiếm dấu hiệu của nước
trên vệ tinh tự nhiên duy nhất của trái đất.
Khi kiểm tra các mẫu đất do phi hành gia Apollo mang về,
không cho thấy dấu hiệu nào của nước hoặc có trăng là rất nhỏ
và người ta cho rằng dấu hiệu của nước trên mặt trăng nhỏ bé này là sự ô nhiễm từ trái đất.
Các nhà khoa học kết luận rằng bề mặt mặt trăng phải hoàn toàn khô ráo
và quan điểm có nước trên mặt trăng vẫn bị gạt sang một bên.
Tàu Luna 24 là một tàu thăm dò robot đầy tham vọng của Liên Xô
đã hạ cánh lên mặt trăng vào năm 1976.
Nó đã khoan sâu xuống độ sâu gần 2 mét
và gửi khoảng 170 gam mẫu đất mặt trăng về trái đất.
Điều đáng ngạc nhiên là các nhà khoa học đã phát hiện một lượng nước nhỏ trong mẫu thu được.
Có khoảng 0,1% khối lượng nước trong mẫu và nồng độ nước tăng theo độ sâu.
Đây là phép đo trực tiếp đầu tiên về lượng nước trên mặt trăng.
Tuy nhiên, cũng giống như trong sứ mệnh Apollo,
người ta cho rằng nước được phát hiện trong mẫu có thể là sự ô nhiễm từ trái đất.
Vì vậy, kết quả nghiên cấu vẫn chưa được công nhận.
Câu hỏi về việc có hay không sự tồn tại của nước trên mặt trăng vẫn chưa có lời giải.
Đến năm 1994, tàu thăm dò Clementine của quân đội Hoa Kỳ
được phóng để quay quanh mặt trăng trong 2 tháng
và thu thập thông tin về khoáng chất của nó.
Clementine là sứ mệnh đầu tiên đề xuất sự hiện diện của nước đá đóng băng
trên các hố bị treo khuất vĩnh viễn tại cực nam mặt trăng.
Trong một thí nghiệm radar sòng tĩnh, tàu vũ trụ đã sử dụng máy phát của mình
để chuyên sóng vô tuyến vào các vùng tối của cực nam mặt trăng.
Các tiếng vọng của những sóng này đã được phát hiện
bởi các anten đĩa lớn của mạng nưới không gian sâu trên trái đất.
Độ lớn và độ phân cực của tiếng vọng này phù hợp với bề mặt băng giá,
chứ không phải là đất đá khô.
Khám phá này là một phát hiện mang tính đột phá,
khiến các nhà khoa học vô cùng vui mừng và phân khích.
Liệu thực sự có tồn tại một lượng lớn nước đóng băng
trong các hố trũng tâm tối và lạnh giá hay không?
Tại đây, ánh sáng mặt trời không bao giờ chiếu tới,
vì vậy nhiệt độ của nó vào khoảng âm 173 độ C,
đủ để đóng băng nước vĩnh viễn.
Khám phá quan trọng này đã thúc đẩy tàu thăm dò Luna Prospector
cất cánh vào năm 1998.
Luna Prospector tập trung vào các miệng hố tối tâm vĩnh viễn
ở các cực nhằm giải mã bí ẩn được che giấu.
Dữ liệu từ tàu thăm dò cho thấy
có một lượng hero lớn ở hai vùng cực mặt trăng.
Điều này chỉ ra hai khả năng.
Thứ nhất là có thể có một lượng nước đá đáng kể
đang mắc kẹt tại các hố vai trạng luôn bị che khuất.
Dựa trên dữ liệu từ các xứ mệnh trước đó,
các nhà khoa học ước tính
lượng nước đá có thể từ 1 đến 3 km khối.
Nhưng việc tồn tại hero cũng không hẳn là nước.
Nó có thể là do nhóm OHAT liên kết với khoảng trắt.
Vào tháng 7 năm 1999,
khi kết thúc nhiệm vụ,
tàu thăm dò Luna Prospector
đã cố tình đâm vào miệng núi lửa Schumacher
gần cực nam mặt trăng
với hy vọng rằng một lượng nước
có thể được phát hiện khi va chạm xảy ra.
Tuy nhiên, thật không may,
các quan sát quang phổ từ kính viễn vọng trên mặt đất
không tiết lộ dấu hiệu quang phổ của nước.
Đến năm 2007,
tàu vũ trụ Kaguya của Nhật Bản
được phóng đi với nhiệm vụ
chụp ảnh mặt trăng có độ phân giải cao
và lập bản đồ bề mặt mặt trăng.
Nhưng nó cũng không thể phát hiện
bất kỳ dấu hiệu nào của nước đá
trong các miệng núi lửa luôn ẩn sâu
trong bóng tối quanh cực nam mặt trăng.
Vì vậy, sau 18 tháng quay quanh quỹ đạo,
nó cũng cố tình đâm vào mặt trăng,
hy vọng rằng lần này
nó sẽ giải phóng đủ vật chất ra ngoài không gian
để các đài quan sát trên trái đất có thể quan sát.
Nhưng một lần nữa,
không có bằng chứng nào về nước được tìm thấy.
Bí ẩn về nước trên mặt trăng
vẫn tiếp tục đeo đuổi tâm trí
của các nhà khoa học trên khắp thế giới.
Vào năm 2008,
tận dụng những tiến bộ lớn
về công nghệ kể từ thời Apollo,
các nhà nghiên cứu từ Đại học Brown
đã xem xét lại các mẫu vật mặt trăng của Apollo.
Họ tìm thấy Hydro
bên trong những hạt thủy tinh núi lửa nhỏ.
Vì không có núi lửa nào
phun trào trên mặt trăng ngày nay,
nên khám phá này đã đưa ra bằng chứng cho thấy
nước đã tồn tại trên mặt trăng
khi núi lửa phun trào
trong quá khứ xa xưa của mặt trăng.
Ngoài ra, Hydro được bảo quản
đã cung cấp manh mối
về nguồn gốc của nước trên mặt trăng.
Nếu nó xuất hiện từ núi lửa phun trào,
thì nó phải đến từ bên trong mặt trăng.
Khám phá này cho thấy rằng
nước là một phần của mặt trăng
kể từ khi nó tồn tại ban đầu
và có lẽ kể từ khi nó hình thành
lần đầu tiên.
Cũng vào cuối năm 2008,
sứ mệnh mặt trăng đầu tiên
của Ấn Độ với tên gọi
Chandrayaan-1 được phóng.
Và Chandrayaan-1 đã trở thành
một trong những tàu vũ trụ đầu tiên
xác nhận về nước trên mặt trăng.
Chandrayaan-1 khác với
các sứ mệnh trước đó ở chỗ.
Thay vì dựa vào các cảm biến
để phát hiện nước từ xa,
Ấn Độ đã đưa vào một thiết bị va chạm
có thể phát hiện cụ thể nước
ở dạng khí thông qua phương pháp quang phổ
khi nước đến gần tàu vũ trụ.
Đầu dò va chạm được
thả ra từ thân chính của tàu vũ trụ
và hạ xuống trong 25 phút
trước khi rơi xuống gần một miệng
núi lửa ở gần nam của mặt trăng.
Khi hạ xuống, nó đã gửi
dữ liệu trở lại tàu mẹ Chandrayaan-1.
Và trong dữ liệu đó
có câu trả lời mà các nhà khoa học
đã tìm kiếm suốt nhiều thập kỷ qua
Mặt trăng có nước.
Vài tháng sau,
vào tháng 3 năm 2010,
thiết bị Mini-SAR
trên tàu Chandrayaan-1
đã phát hiện ra hơn 40 hố va chạm
tối vĩnh viễn gần cực bắc của mặt trăng
được cho là chứa khoảng
600 triệu tấn nước đá.
Cũng vào năm 2009,
tàu Kashini-Vadip
của NASA đã phát hiện ra dấu hiệu
của các khoáng chất ngậm nước
dưới dạng các phân tử
oxy và hyro
ở các khu vực có ánh sáng mặt trời trên mặt trăng.
Các nhà nghiên cứu không thể xác định
liệu họ có nhìn thấy sự ngậm nước
bằng hyrosin OH
hay nước H2O
và họ cần thêm bằng chứng để khẳng định.
Vệ tinh quan sát
và cảm biến hố va chạm mặt trăng
LCROSS
và tàu quỹ đạo trinh sát mặt trăng
LRO
đã cùng nhau phóng vào năm 2009.
Cuối năm đó,
LCROSS cố tình phóng một quả đạn
vào một hố va chạm
được so lại chứa nước đá
và thay vì để các đài quan sát
từ trái đất theo dõi,
nó đích thân bay qua các mảnh vỡ
từ vụ va chạm của quả đạn.
4 phút sau,
bản thân tàu vũ trụ cố tình tác động
vào mặt trăng trong khi tàu LRO quan sát.
Khi các mảnh vỡ bay lên trên miệng hố,
các quan sát kết hợp
của hai tàu vũ trụ
đã đi đến một kết luận chấn động.
Có các hạt nước đá trong vật liệu bị đẩy ra.
Những phát hiện của LRO
và LCROSS
đã bổ sung bằng chứng
ngày càng vững chắc rằng
nước tồn tại trên mặt trăng.
Chúng tồn tại dưới dạng băng
trong các vùng bị trèo khuất vĩnh viễn.
Năm 2018,
dữ liệu từ thiết bị
trên tàu Chandrayaan-1 của Ấn Độ
đã tiết lộ nhiều vị trí được xác nhận
có nước đá
ở các vùng bị trèo khuất vĩnh viễn trên mặt trăng.
Năm 2020,
NASA công bố phát hiện ra
nước trên bề mặt mặt trăng
được chiếu sáng bởi ánh sáng mặt trời.
Dữ liệu từ Đài quan sát tầng Bình Lưu
dành cho thiên văn học Hồng Hoại
Sophia cho thấy
trong những núi lửa Glavius,
nước tồn tại ở nông độ tương đương
với một chai nước nặng 12 out
trong một mét khối đất
trên khắp bề mặt mặt trăng.
Nghĩa là cứ một mét khối đất đá mặt trăng
chứa khoảng 340 gam nước.
Phát hiện này cho thấy
nước có thể phân bố
trên khắp bề mặt mặt trăng
ngay cả trên những phần được chiếu sáng
bởi ánh sáng mặt trời
và không giới hạn ở những vùng tối và lạnh.
Đến năm 2023,
một bản đồ chi tiết đầu tiên
về nước trên mặt trăng đã được công bố.
Bản đồ được tạo ra bằng cách
sử dụng dữ liệu Sophia
mở rộng đến cực nam của mặt trăng,
khu vực nghiên cấu dự kiến
cho các sứ mệnh Artemis của NASA
và xe tự hành săn nước Vepr.
Ngày nay,
ước tính có tới 600 tỷ kg
nước đá trên mặt trăng của chúng ta.
Đó là một con số rất lớn,
nghĩa là mặt trăng có rất nhiều nước.
Các nhà nghiên cấu
đã xác nhận rằng nước tồn tại
ở cả bề mặt có ánh sáng mặt trời
và khu vực bóng dâm của mặt trăng,
nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi.
Nếu nước đang được dự trữ
trong những miệng hố cực kỳ lạnh,
vậy làm sao để khai thác được chúng?
Chúng ta biết rằng
mặt trăng cực kỳ khắc nghiệt.
Vào ban ngày, khi được mặt trời chiếu sáng,
nhiệt độ trên bề mặt mặt trăng
có thể lên tới 127 độ C.
Nhưng khi mặt trời lạnh,
nhiệt độ giảm nhanh chóng xuống
âm 173 độ C.
Thậm chí, tàu quỹ đạo LRO
đã tìm thấy một hố cực
có nhiệt độ thấp tới âm 250 độ C,
khiến nó trở thành
nhiệt độ lạnh nhất đo được
trên bất kỳ vật thể nào
trong toàn bộ hệ mặt trời.
Nhiệt độ này lạnh hơn nhiệt độ trung bình
của Thiên Vương Tinh và Hải Vương Tinh.
Các cạnh miệng hố trẻ chắn
cho những khu vực này khỏi bức xã mặt trời
có thể đã tạo ra vị trí lưu trữ hoàn hảo
để chừa nước đá.
Những hợp chất hữu cơ hữu ích
và thú vị hơn cũng có thể được tìm thấy ở đó.
Nhưng bài toán đặt ra là
làm thế nào để hạ cánh
một vi hành đoàn xuống khu vực
có nhiệt độ khắc nghiệt như vậy?
Đây sẽ là câu hỏi hóc búa
cho các tổ chức khoa học trong tương lai.
Với Hoa Kỳ,
họ có kế hoạch xây dựng một căn cứ
trên mặt trăng vào năm 2030
ở cực nam mặt trăng
thông qua chương trình Artemis của NASA.
Còn với anh bạn hàng xóm
của chúng ta, Trung Quốc,
họ cũng có dự án hợp tác với Nga
và các nước khác sẽ phóng
3 tàu vũ trụ hàng Nga 6, 7 và 8
trong vài năm tới
đến cực nam mặt trăng
nơi họ có kế hoạch lập một trạm robot
vào năm 2030.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn đó.
Ai sẽ là người đầu tiên
chạm vào bóng tối của mặt trăng?
Ai sẽ chiếm lĩnh bất động sản
trên mặt trăng? Và ai sẽ dũng cảm
tiến đến khu vực cát cực
nơi rất nhiều nước đóng băng được che giấu
trong bóng tối vĩnh viễn?
Tất cả vẫn còn đang chờ đợi chúng ta
ở phía trước.
Đến đây, video của Tốt Thú vị cũng xin được tạm dừng.
Đừng quên đăng ký kênh và bật chuông thông báo
để đón xem những video
thú vị tiếp theo nhé.
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại
quý vị và các bạn trong những video sau.
Thân ải chào tạm biệt.
