TỤC "QUANG NIÊN" TRONG NGÀY 30 TẾT LÀ GÌ?

3Q'HOUSE
28 người theo dõi
2 Lượt xem video·30 thg 1, 2025
Đối với người Việt Nam ngày 30 Tết hay Đêm Giao Thừa luôn là khoảng thời gian vô cùng ý nghĩa với các gia đình, tuy nhiên thế hệ trẻ ngày nay chắc ít bạn biết hết được những phong tục tập quán cũng như ý nghĩa của những việc mà các cụ xưa hay làm, vậy qua những câu chuyện nhỏ tôi rất mong có thể chia sẻ với các bạn những phong tục nào tôi biết nhé.
Ngày cuối cùng trong năm theo âm lịch là ngày ba mươi tháng tràn, gọi là tuyết trừ, đêm của ngày này được gọi là trừ tịch, giao thừa, trừ là loại bỏ đi cái cũ, tạo ra cái mới, đón trào một năm mới vào ngày mùng một tháng riêng.
Vậy tại sao phải trừ vào ngày cuối năm? Trừ cái gì?
Ban đầu, người xưa dùng phương pháp gõ trống vào ngày cuối năm để xua đuổi quỷ dịch bệnh, và từ đó tết trừ tịch, giao thừa ra đời.
Tạng dịch nghĩa, tiếng pháo trúc nổ vang một năm đã hết, gió xuân đưa hơi ấm đến trong đó có mùi rượu đổ tô.
Trong ngàn nhà, vạn gia đình, nhà nào cũng đều thắp đèn sáng sủa, treo thẻ đảo tiến đưa năm cũ và cầu điền tốt lành.
Cũng có một truyền tuyết kể rằng, việc đốt pháo trúc là để xua đuổi con niên, kể rằng thời kỳ thương cổ có tồn tại một loại mảnh thú tên là niên.
Con niên hung bạo này ăn tất cả mọi thứ từ côn trùng đến động vật, mỗi ngày lại đổi một cầu vị, và cứ vào ngày cuối cùng của mỗi năm, nó sẽ ăn người.
Vì thế, vào ngày này người xưa sẽ trốn đi, gọi là qua ải niên.
Sau này, người ta phát hiện ra rằng con niên sợ tiếng pháo trúc, mọi người đốt pháo trúc sẽ tạo ra tiếng nổ khiến con niên bỏ chạy.
Thế là người ta lưu lại truyền thống đốt pháo và thắp đèn suốt đêm vào đêm giao thừa, do đó ngày này người ta gọi đêm giao thừa là qua niên, qua năm mới.
Ngoài việc đốt pháo trúc, mọi người còn quét dọn nhà cửa, treo gùa đảo, thay tranh môn thần, thần giữ cửa.
Trong quyển sáu của cuốn Mộc Lương, luật có ghi chép lại rằng, cuối tháng trạng, tục còn hệ cuối cùng của tháng, của năm là triệu tịch,
người có học và dân thường không phân biệt nhà to hay nhỏ, đều quét dọn nhà cửa, xuôi đi bụi bẩn, dọn sạch sân nhà,
thay tranh môn thần, treo đồ trang trí, đóng gùa đảo, dán bảng xuân, cúng đế tổ tiên.
Đến đêm thì chuẩn bị hương hoa và vật phẩm để thở cúng thần, cầu mong một năm mới bình an.
Lên thiên đình để báo cáo tình hình của mỗi gia đình trong một năm qua, và đợi đến đúng đêm giao thừa.
Sau giờ tí, Ngài lại dẫn đường cho chữ thần giáng trần, mang theo phước họa mà mỗi gia đình đáng nhận được trong năm mới.
Do đó, các gia đình cần thay đèn mới ở bếp và thắp hương trước bàn thờ táo quân trong nhà bếp.
Sau đó, người lớn tuổi nhất trong nhà sẽ chủ trì nghi thức đón thần trước bàn thờ trời đất.
Do vị trí của các vị thần trên thiên giới khác nhau, nên trước khi đón từng vị thần,
gia đình cần tra cứu sẵn hướng dẫn trong hiến thư, sách hướng dẫn nghi lễ,
sau đó dẫn mọi người trong gia đình ra sân thắp hương và quay mặt về hướng cụ thể để đón từng vị thần.
Ví dụ, trong năm Tân Ngũi, hiến thư ghi rằng,
Thần Tài ở chính Đông, Phúc Thần ở chính Nam, Quý Thần ở Đông Bắc, Thỉ Thần ở Tây Nam và Thái Tuế Thần ở Tây Nam.
Sau khi hành đế vái lại theo các hướng, cả gia đình sẽ đứng trang nghiệm trở đến khi hương cháy hết,
sau đó vái lại thêm lần nữa, cuối cùng mới đem chân hương, chanh thần và mã vào chồng đã chuẩn bị sẵn ở sân để đốt.
Khi đốt, họ còn thêm nhánh thông, thân cây vựng và các vật liệu khác để tạo khói thơm.
Vì thế, vào giờ tí trong đêm giao thừa, tiếng pháo sẽ vang lên khắp thiên hạng để cùng chào đón các chư thần giáng thế.
Ngày nay, vào đêm giao thừa, người ta dù vẫn duy trì truyền thống cổ xưa như cả gia đình khôi quần bên nhau,
thức suốt đêm để đón năm mới, thắp đèn trường minh cả đêm, tục gọi là quang niên,
nhưng cả nhà từ già đến trẻ thường dùng hình thức ăn uống, vui chơi, giải trí để thức đêm.
Sau bữa cơm tất niên, người lớn trong gia đình sẽ mừng cuộn cho trẻ nhỏ bằng tiền lý sĩ,
sau đó dán câu đối xuân và tranh môn thần ở cửa, rồi đóng cửa nhà,
cùng nhau nặt bánh xùi cảo và làm bánh niên cao.
Tại sao lại có tục làm hai thứ bánh này?
Bởi xùi cảo có hình dáng giống như thoảng vàng, nguyên bảo, bánh niên cao có cách phát âm giống với năm cao.
Cả hai điều này đều mang ý nghĩa phát tài, may mắn trong năm mới.
Tiếp đó, cả nhà sẽ cùng nhau thức đêm để đón giao thừa đến sáng sớm ngày mộng mộ.
Khi đó, cửa nhà mới được mở để ngay đón thần tài.
