VÌ SAO PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM?

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#BLVHảiThanh #History #PhápThuộc #ThờiKỳPhápThuộc
#XâmLược #NhàNguyễn
#BắcKỳ #TrungKỳ #NamKi'
#War #Dispute #chiếntranhviệtnam
#Su8 #Sử8 #Su8VietNam
VÌ SAO PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM?
Tháng 8 năm 1858, Liên quân Pháp và Tây Ban Nha tiến hành một chiến dịch quân sự tại Cảng Đà Nẵng,
nơi họ đặt chân lên lãnh thổ Đại Nam với lý do là bảo vệ quyền lợi thương mại và truyền giáo.
Nhưng đó có phải những lý do đầy đủ hay không? Vì sao Pháp xâm lược Việt Nam?
Chuyện cấm đạo dưới chiều Nhà Nguyễn không chỉ là vấn đề tôn giáo mà còn liên quan đến chính trị,
văn hóa và sự tồn vong của chiều Đại. Và đây là lý do đầu tiên mà Pháp nổ súng vào Việt Nam.
Thời đó, các giáo sĩ công giáo từ châu Âu, đó là người Pháp, người Bồ-Rồ-Nha, người Tây Ban Nha là chủ yếu,
đã đến Việt Nam không chỉ truyền đạo mà còn mang theo văn hóa tư tượng phương Tây.
Chiều Đình Nhà Nguyễn, đặc biệt từ sau thời vua Gia Long, luôn xem đây là mối nguy hiểm tiềm tạng.
Họ sợ nội loạn vì các tín đồ công giáo trung thành với giáo hội nhiều hơn là chiều Đình.
Điều này khiến các vua Nhà Nguyễn e ngại rằng các tín đồ có thể bị các thế lực phương Tây lợi dụng để lật đổ chính quyền.
Pháp lấy cớ bảo vệ các giáo sĩ và tín đồ công giáo để can thiệp vào nội bộ Việt Nam.
Nó khiến các vua Nhà Nguyễn càng siết chặt việc cấm đạo để ngăn chặn gián điệp từ phương Tây.
Vua Gia Long từng nhận sự giúp đỡ của giáo mục Ba Đa Lộc trong việc khôi phục lại ngôi vị của mình.
Vì vậy ông không cấm đạo mạnh mẽ, tuy nhiên ông vẫn cảnh giác với sự lớn mạnh của công giáo.
Còn ông, Minh Mạng là người cấm đạo quyết liệt nhất.
Minh Mạng cho rằng công giáo là tà đạo và cần phải ngăn chặn để bảo vệ sự thống nhất của quốc gia.
Năm 1825, Minh Mạng đã ra lệnh cấm người dân tiếp xúc với giáo sĩ phương Tây.
Ai tra giấu hoặc giúp đỡ sẽ bị phạt nặng.
Các tín đồ công giáo bị buộc phải tư bỏ đạo, nếu không họ sẽ bị bắt, tra tấn hoặc tiến tới cái kết không ai mong muốn.
Nhiều nhà thờ công giáo bị phá bỏ, giáo sĩ phải hoạt động chui lủi.
Vua Thiệu Trị sau đó không quá quyết liệt như cha mình, tức Minh Mạng.
Tuy nhiên ông vẫn duy trì các lệnh cấm, không cho phép giáo sĩ truyền đạo công khai.
Còn đến thời Tự Đức, thì Tự Đức càng lo sợ công giáo là nội gián.
Ông tăng cường cấm đạo với nhiều biện pháp khốc liệt.
Hàng ngàn giáo dân bị hại, trong đó có các vụ xử rất tàn bạo.
Triều Đình cho lập bảng thị chúng để đe dọa tín đồ công giáo.
Nhiều người phải tư bỏ đạo để tránh bị đàn áp.
Các tín đồ công giáo đã bị áp bức, ngày càng căm vẫn và chống đối lại Triều Đình.
Nhiều nơi đã nổi dậy kết hợp với lực lượng Pháp chống lại nhà Nguyễn.
Pháp thì lấy lý do bảo vệ giáo sĩ để tiến hành xâm lược Việt Nam.
Bắt đầu bằng cuộc tấn công Đà Nẵng vào năm 1858.
Giáo sĩ công giáo trở thành lý do để Pháp khởi binh.
Cớ là để bảo vệ công giáo, nhưng đó chỉ là lý do để khởi binh và nổ dũng mà thôi.
Pháp lúc bây giờ đang trong cuộc đua với các cường quốc phương Tây khác để tranh giành thuộc địa.
Và đó mới là lý do chính.
Vào thế kỷ 19, các cường quốc châu Âu đều lao vào cuộc đua chiếm thuộc địa.
Anh đã chiếm được Ấn Độ, Myanmar, Malaysia và Singapore, trở thành một thế lực lớn ở châu Á.
Pháp, nếu không mở rộng lãnh thổ, sẽ bị Anh lấn át và mất đi ảnh hưởng trong khu vực.
Việt Nam, nằm ở gần các thuộc địa của Anh, trở thành một mục tiêu chiến lược quan trọng mà Pháp không thể bỏ qua.
Đó là còn chưa kể đến những gì mà Hà Lan cũng tạo ảnh hưởng.
Ở bình diện rộng hơn, sau khi mất Haiti, một thuộc địa quan trọng ở châu Mỹ, và bán Louisiana cho Mỹ, Pháp cần một vùng đất mới để xây lại đế chế thuộc địa.
Đông Dương gồm Việt Nam, Lào và Campuchia là lựa chọn lý tưởng.
Và việc chiếm Việt Nam giúp Pháp khẳng định vị thế của mình trên bản đồ thế giới, cạnh tranh trực tiếp với Anh.
Việt Nam nằm dọc bờ biển Đông, tuyến đường hàng hải nối liền Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.
Đây là một trong những tuyến đường giao thương quan trọng nhất thế giới thể bây giờ.
Việc kiểm soát Việt Nam không chỉ giúp Pháp khống chế tuyến đường này, mà còn tạo lợi thế lớn trong môn bán quốc tế.
Những càng biển như Đà Nẵng, Sài Gòn và Hải Phòng được người Pháp coi là tài sản chiến lược.
Các càng này không chỉ phục vụ thương mại, mà còn là nơi đóng quân và triển khai các chiến dịch quân sự trong khu vực.
Đặc biệt, càng Sài Gòn là một trong những trung tâm giao thương lớn nhất của Đông Dương sau khi Pháp chiếm được và đã xây dựng.
Pháp không chỉ muốn chiếm Việt Nam, mà còn coi đây là bàn đạp để tiến sâu vào Trung Quốc.
Một thị trường khổng lồ với hàng trăm triệu dân, Việt Nam với vị trí sát biên giới Trung Quốc là một cửa ngõ hoàn hảo để người Pháp mở rộng ảnh hưởng kinh tế và quân sự.
Họ cạnh tranh với Anh, cạnh tranh với Hà Lan, cạnh tranh với Tây Ban Nha, những nước cũng có tham vọng mở rộng ảnh hưởng ở Đông Nam Á.
Và việc chiếm Việt Nam giúp Pháp củng cố vị thế và ngăn chặn các đối thủ khác chiếm vùng đất này.
Người Pháp sớm nhận ra rằng Việt Nam, đặc biệt là Nam Kỳ, có điều kiện tự nhiên lý tưởng để phát triển nông nghiệp.
Đồng bằng sông Kiểu Long với đất đai màu mỡ và hệ thống canh rạch trăng trịt là nơi hoàn hảo để trồng lúa.
Đây không chỉ là nguồn lương thực để phục vụ thuộc địa mà còn có thể xuất khẩu sang châu Âu và các nước khác.
Ngoài lúa gạo, Việt Nam còn giàu tiềm năng cho các cây công nghiệp có giá trị như cao su, cà phê, chè và hồ tiêu.
Pháp dự đoán rằng nếu khai thác tốt, Việt Nam có thể trở thành nguồn cung cấp hàng đầu cho các sản phẩm nông nghiệp, thậm chí là xuất ra cả thế giới.
Việt Nam cũng không chỉ có nông sản mà còn có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú.
Những khu rừng ra ở miền Bắc và miền Trung cung cấp gỗ quý, than đá và khoáng sản.
Đặc biệt than đá ở Quảng Ninh được người Pháp đánh giá rất cao, phục vụ cho ngành công nghiệp và vận tải đường sắt ở cả Đông Dương lẫn Pháp.
Khai thác được rồi thì với dân số đông đúc, Việt Nam tiếp tục là một thị trường lý tưởng cho hàng hóa công nghiệp của Pháp.
Các sản phẩm như là vải vóc, máy móc, hàng tiêu dùng có thể được nhập vào Việt Nam tạo ra lợi nhuận khổng lồ.
Pháp coi việc biến Việt Nam thành thuộc địa không chỉ lấy tài nguyên mà còn để tiêu thụ hàng hóa do chính người Pháp sản xuất.
Thế nên sau khi chiếm được Việt Nam, Pháp đã nhanh chóng áp đặt các loại thuế nặng nề lên người dân, thuê đất, thuê muối, thuê rượu.
Những khoản tiền này được chuyển trực tiếp về chính quốc, giúp Pháp bù đắp ngân sách và phát triển hạ tầng trong nước.
Việc bốc lột kinh tế này biến Việt Nam trở thành con bò sữa cho chế độ thực dân.
Và một lý do nữa càng củng cố niềm tin của Pháp khi nổ súng vào Việt Nam.
Đó là bởi lúc bây giờ, tại Việt Nam, nhà Nguyễn đã quá yếu kém.
Trước khi nhà Nguyễn thống nhất đất nước vào năm 1802, Việt Nam đã trải qua hàng trăm năm chiến tranh từ trị Nguyễn phân tranh đến cuộc chiến giữa Tây Sơn và Nguyễn Anh.
Những cuộc chiến này làm kiệt kệ quinh tế, khiến dân số giảm mạnh và đất nước thiếu hụt lao động sản xuất.
Triều đình nhà Nguyễn đã áp đặt nhiều loại thuế nặng nề để bù đắp ngân sách, nhưng việc quản lý yếu kém khiến tiền bạc không được sử dụng hiệu quả.
Ngân khố cạn kiệt nghiêm trọng và thời vô tử đức, do phải chim yêu cho các cuộc xếp loạn ở trong nước, mà lại không có chiến lược dài hạn để phát triển kinh tế.
Nhà Nguyễn không có tài chính thì lấy đâu ra mà mạnh.
Hơn nữa, quân đội nhà Nguyễn cũng sử dụng chủ yếu là gươm giáo và súng thần công.
Trong khi đó, Pháp đã có súng trường hiện đại, đã có đại bát, đã có tàu chiến bọc ghép.
Sự tranh lệch công nghệ quân sự này khiến người Pháp nhận ra họ sẽ không khó khăn khi bước vào những trận đánh.
Ví dụ trong trận Đà Nẵng vào năm 1858, quân Pháp chỉ sử dụng tàu chiến và 2.500 binh lính nhưng dễ dàng đánh bại hàng ngàn quân Nguyễn,
vì tàu chiến Pháp có thể bắn pháo từ xa, còn quân ta không có cách nào đáp trả hiệu quả.
Quân đội nhà Nguyễn vẫn ám dụng những chiến thuật từ thời phong kiến, tập trung vào chiến đấu cận chiến và phòng thủ theo kiểu truyền thống.
Trong khi đó, quân đội Pháp đã sử dụng chiến thuật hiện đại với sự hỗ trợ của bộ binh, pháo binh và hải quân.
Sự chậm tiến này khiến nhà Nguyễn hoàn toàn bị động trong các cuộc chiến đấu với người Pháp.
Nhiều binh lĩnh nhà Nguyễn không được huấn luyện bài bản, chỉ là dân quân được huy động tạm thời.
Họ thiếu tinh thần, thiếu cả lòng tin và triều đình, nhất là khi đất nước rơi vào ngày khô đốn.
Bên trong nhà Nguyễn thì các quan lại cũng đấu đá lẫn nhau thay vì đoàn kết để giải quyết khủng hoảng.
Sự chia rẽ này lại làm suy yếu năng lực lãnh đạo và khiến triều đình không đủ sức đối phó với các mối đe dọa từ bên ngoài.
Còn người dân thì sao? Người dân đã mất lòng tin vào triều đình nhà Nguyễn do chính sách quản lý yếu kém, sự đàn áp hà khắc và siêu cao thuế nạn.
Khi Pháp xâm lược, thay vì đứng lên bảo vệ đất nước, nhiều người lại không nhiệt tình chống cự, thậm chí có người đã hợp tác với Pháp.
Như vậy có thể thấy, Pháp không chỉ mạnh với quân sự mà còn rất giỏi trong việc khai thác điểm yếu của đối thủ.
Họ nhận ra rằng nhà Nguyễn không có đủ khả năng kháng cự nên từng bước tấn công và chiếm động.
Từ lấy lý do là bảo vệ công giáo rồi Pháp đã lần lượt tấn công Việt Nam.
Năm 1858, Pháp tấn công Đà Nẵng nhưng sau đó chuyển hướng vào gia đình Sài Gòn nơi ít kháng cự hơn.
Năm 1862, sau khi chiếm 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ là Gia Định, Biên Hòa và Định Tường,
Pháp lại ép nhà Nguyễn ký hiệp ước nhầm tuất nhưỡng đất và mở cửa thương mại.
Năm 1884, Pháp hoàn thành việc xâm chiếm toàn bộ Việt Nam sau khi ký hiệp ước giáp thân biến nước ta trở thành thùng địa.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
