NHÀ THƯƠNG, TRIỀU ĐẠI NHIỀU VUA NHẤT LỊCH SỬ TRUNG QUỐC

Về cội nguồn
451 người theo dõi
#vecoinguon
#BLVHảiThanh #History #ShangDynasty #NhàThương
NHÀ THƯƠNG, TRIỀU ĐẠI NHIỀU VUA NHẤT LỊCH SỬ TRUNG QUỐC
Nhà Thương khoảng thịch kỷ thứ 17 chữ Công Nguyên đến thịch kỷ 11 chữ Công Nguyên
là triều đại được xem là dài tập nhất trong lịch sử Trung Quốc về số lượng vua chúa.
Trong khoảng 600 năm trị vị, triều đại này có tới hơn 30 đời vua kế nhau,
điều mà không triều đại nào khác trong lịch sử Trung Hoa sánh kịp
nếu chỉ tính trong một triều đại duy nhất và liên tục.
Vì sao Nhà Thương lại nhiều vua đến như vậy?
Thứ nhất là Nhà Thương tồn tại rất lâu, gáo dài gần 600 năm,
khoảng thời gian đủ dài để nhiều quốc gia hiện đại ngày nay thành lập rồi biến mất.
Với một triều đại dài như vậy, việc thay đổi vua thường xuyên là điều dễ hiểu,
tuy nhiên điều đáng chú ý là các triều đại khác dù tồn tại lâu ở tương đương
nhưng lại không có số lượng vua đông như Nhà Thương.
Ví dụ, Nhà Chu gáo dài tới gần 800 năm nhưng chia thành 2 giai đoạn,
Tây Chu 275 năm và Đông Chu 515 năm.
Nếu gồm cả 2, Nhà Chu có tổng cộng 37 đời vua, nhiều hơn Nhà Thương
nhưng vì chia thành 2 nửa rõ ràng nên không thể được coi là một khối thống nhất.
Thứ 2 là cơ chế truyền ngôi của Nhà Thương khá là dối dám.
Không như các triều đại sau này thường theo nguyên tắc trao truyền con nối đơn thuần,
Nhà Thương đôi khi truyền ngôi cho anh em ruột, thậm chí là cháu chát xa.
Điều này làm cho ngôi vua trở thành một thứ gì đó luân phiên, ai mạnh thì nắm quyền.
Nhiều trường hợp, vua mới lên ngôi chỉ tại vị được vài năm,
thậm chí là vài tháng đã bị lật đổ hoặc qua đời.
Sự bất ổn này càng làm danh sách vua Nhà Thương ngày càng dài.
Và thứ 3 là Nhà Thương vẫn mang đậm tính bán thần hoại.
Nhiều vị vua của Nhà Thương không chỉ đóng vai trò ca trị mà còn được xem là
những người liên kết giữa con người và thần linh.
Một số vua như là Thành Thang, người sáng lập Nhà Thương,
hay Trụ Vương, vị vua cuối cùng, được ghi chép trong sử sách
sang lẫn với những câu chuyện huyền thoại,
làm phong phú thêm danh sách 30 đời vua
mà có thể thực tế thì lại ít hơn một chút.
Hãy thử so sánh triều đại Nhà Thương với các triều đại khác.
Như đã nói, Nhà Chu có 37 đời vua nhưng chia làm hai giai đoạn
và Tây Chu và Đông Chu.
Giai đoạn Tây Chu tương đối ổn định nhưng sang Đông Chu thì quyền lực trung yếu,
các triều hầu lớn át.
Tổng số vua của Nhà Chu nhiều hơn Nhà Thương nhưng chia làm hai thời kỳ
nên không thể vượt qua.
Thứ hai là Nhà Hán.
Nhà Hán có 29 đời vua gần bằng Nhà Thương
nhưng triều đại này cũng chia làm hai giai đoạn
đó là Tây Hán và Đông Hán.
Số vua tuy đông nhưng lại bị ngắt quãng
bởi triều đại ngắn hạn của Nhà Tân do vương mãn lập ra.
Hơn nữa, Nhà Hán thường truyền ngôi theo nguyên tắc tra truyền con nối rõ ràng,
ít có trường hợp lật đổ hay tranh giành trong hoàng tổng.
Nhà Đường thì sao?
Nhà Đường có tổng cộng 21 đời vua, kéo dài gần 300 năm.
Triều đại này ổn định hơn Nhà Thương nhiều,
ít xảy ra tranh chấp nội bộ lớn.
So với Nhà Thương, rõ ràng Nhà Đường gọn gàng hơn
trong việc truyền ngôi và quản lý quyền lực.
Vậy, ai là người đã sáng lập cho Nhà Thương
và đặt cột mốc là vị vua đầu tiên?
Thành Thang là ông vua sáng lập cho Nhà Thương.
Ông là một nhân vật vừa có tài, vừa có tâm.
Ông sinh ra làm thủ lĩnh của bộ lạc Thương,
một bộ lạc mạnh mẽ và giàu có ở vùng Hoàng Hà.
Ông nhìn thấy rõ sự thối nát của triều đại nhà Hạ
và dưới thề Hạ Kiệt,
một ông vua ăn chơi xa đoạ, coi dân đen như cỏ rác.
Nhưng Thành Thang đâu có nóng vội.
Ông dành một thời gian để chuẩn bị.
Chiêu mộ nhân tài kết thân với các bộ lạc xung quanh,
xây dựng quân đội.
Đợi đến thời cơ chín mùa,
ông dẫn quân đánh tan quân Hạ
tại trận Minh Điều lần ổ Hạ Kiệt,
kết thúc triều đại đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc.
Sau khi lên ngôi, Thành Thang trở thành
vị vua nổi tiếng vì sự nhân từ
và biết nghĩ cho dân.
Ông tin rằng thiên mệnh, tức là ý trời,
chỉ trao quyền cho những ai có đức.
Còn vua nào mà tàn bạo bất nhân thì trời cũng bỏ.
Thậm chí có lần đất nước bị hãn hãn nặng,
ông còn tự cắt giảm tri tiêu hoàng cung
để cứu trợ dân chúng,
khiến người dân vô cùng cảm kích.
Nhưng ông không chỉ dừng lại truyện giúp dân,
mà còn đặt ra những quy tắc pháp luật đầu tiên
giữ cho đất nước ổn định.
Cuộc đời ông không chỉ là câu chuyện
về một vị vua lật đổ ách cai trị cũ,
mà còn là hình mẫu của một người lãnh đạo
biết lấy lòng dân để giữ thiên hạ.
Còn vị vua cuối cùng
của nhà thương, vị vua thứ 30
là chủ vương.
Ban đầu ông cũng là người có tài,
có sức khỏe hơn người, được xem là một vị vua đầy triển vọng.
Nhưng cái tài đó lại không
cứu nổi bản tính tham lam ngông cuồng
và đam mê tiêu sắc.
Ông mê mẩn, mỹ nhân đắt kỷ,
người mà theo truyền thuyết đẹp nghiêng nước nghiêng thành
và cũng chính là ngọn gió thổi bay
Truyền chủ vương xây tỉu trì nhục lâm
là một trong những giai thoại nổi tiếng nhất.
Ông cho xây một hồ lớn đổ đầy rượu ngon,
xung quanh là rừng cây trao đầy thịt,
rồi cùng đắt kỷ
và cắt qua lại thân tín ngày đêm tiệc tùng.
Người hầu kẻ hạ bị ép bò
quanh hồ để uống rượu như sức vật.
Chỉ riêng việc nuôi công viên
ăn chơi này thôi cũng đủ làm cạn kiệt
ngân khổ triều đình,
trong khi dân tình ngoài kia đói khát, khổ sở
vì thuế má và lao dịch.
Không chỉ dừng lại ở đó,
ông còn xây lộng đài,
một cung điện sa hoa chưa từng có.
Lộng đài được trang trí bằng vàng bạc ngọc ngà
mất hàng chục năm xây dựng,
huy động không biết bao nhiêu nhân công.
Dân chúng phải làm việc quần quật ngày đêm
đến kiệt sức mà chết,
còn chủ vương thì ung dung hưởng thụ
trong sự sa hoa của mình.
Nếu việc ăn chơi là một phần,
thì sự tàn bạo của chủ vương
mới thực sự khiến người ta căm ghét.
Ông sáng tạo ra các hình thức man sợ,
nổi tiếng nhất là cột đồng nung nóng.
Tội nhân bị bắt phải bước đi
trên một cột đồng bị nung đỏ rực.
Chỉ cần bước lên,
giá thịt của họ sẽ bị cháy đến tận xương.
Hình phản này không chỉ để xử tội,
mà còn để giải trí cho chủ vương và đát kỷ.
Mỗi lần tra tấn,
đát kỷ thường ngồi xem rồi cười khoái trá,
khiến người ta có án rợi.
Với một ông vua chỉ biết ăn chơi bóc lột như vậy,
lòng dân tất yếu rời xa.
Các trừ hầu vốn trước đây trung thành
với nhà thương bắt đầu bất mãn và nổi dậy.
Chủ vũ vương tập hợp các trừ hầu khác
tạo thành một liên minh lớn và tiến đánh chủ vương.
Trận quyết định diễn ra
tại Mục Giã, nơi quân đội nhà thương
dù đông đảo nhưng mất hết tinh thần chiến đấu.
Một số binh sĩ còn quay sang
đầu hàng hoặc bỏ trốn.
Biết không thể cứu vãn tình thế,
chủ vương đã chạy lên lọc đài
và điều gì đến cũng phải đến.
Cá chết của chủ vương đánh dấu sự kết thúc của nhà thương,
triều đại tồn tại gần 600 năm.
Câu chuyện về chủ vương và đát kỷ
phần lớn được kể lại từ sử sách
như là sử ký của tư mã thiên
nên mang đậm yếu tố thần thoại.
Một số nhà nghiên cứu hiện đại cho rằng
chủ vương không hẳn tàn bạo như mô tả
mà hình ảnh của ông bị bôi đan
để biện minh cho cuộc nổi dậy của nhà chú.
Còn đát kỷ theo truyền thuyết
thậm chí không phải là người thường
mà là hồ ly hóa thành để mê hoạc vua.
Dù thực hư ra sao, hình ảnh chủ vương trong dân gian
vẫn là biểu tượng
của một vị vua vì mất lòng dân
Nhà thương không chỉ nổi danh là triều đại
có nhiều vua nhất lịch sử Trung Quốc
mà còn là cái nội văn hóa độc đáo
để lại một di sản cực kỳ phong phú
mà sau này người đời nhắc đến phải gần gũ công nhận.
Đầu tiên phải kể đến tục bói rùa
Người ta sẽ dùng mai rùa hoặc sương bả vai bò
khắc lên đó mấy câu
ví dụ như
Năm nay mưa thuận gió hòa hay không?
Có nên ra trận hay không?
Thậm chí ông vua này trị vì có tốt không?
Sau đó họ đốt nóng mai rùa
hoặc sương để nó nứt ra
rồi dựa vào cái đường nứt để mà giải đoán
Người thời đó tin rằng các vết nứt là
thông điệp từ thần linh mà ngay xong
thì các vua mới dám quyết định chuyện lớn
Chính từ việc bói mai rùa này
mà chữ giáp cốt, nguồn gốc của chữ
Hán đã ra đời. Đó là những chữ
được khắc thẳng lên mai rùa hoặc sương thú
không chỉ để hỏi thần mà còn ghi lại
các sự kiện quan trọng. Có hơn
4.000 ký tự giáp cốt được tìm thấy
Và dù thời đó người dân bình thường
không dùng được nhưng nó đã đặt nền móng
cho hệ thống chữ viết sau này
Còn về tin ngưỡng, họ tin rằng
tổ tiên là câu nối giữa người và thần linh
và nếu không cung bái tử tế
tổ tiên sẽ nổi giận mà ráng họa
Thế nên những buổi lễ cúng tổ tiên
thường rất hoành trang
với đổ lễ là rượu ngon, thức ăn quý
đôi khi còn có cả nghi lễ hiến tế
Đặc biệt những ông vua luôn ngờ người
đứng đầu những buổi này, thể hiện quyên lực
và lòng thành kinh
Và nói đến đồ đồng
thì thời nhà Thương cũng rất thịnh đạt
Các nghệ nhân thời này đã làm ra đủ thứ
từ vũ khí như là dao, rìu, kiếm
đến các đỉnh bằng đồng
dùng trong tế lễ
mà cái nào cũng chạm chỗ hoa văn tinh sản
toát lên phải uy nghi
Những chiếc đỉnh đồng đó thường được xem là biểu tượng quyền lực
chỉ vua hoặc quý tộc mới có
Thành phố ân khư
thủ đô cuối cùng của nhà Thương
là một minh chứng rõ ràng cho sự phát triển của triều đại này
Nơi đây được quy hoạch rõ ràng
với cung điện, đền thờ, khu dân cư
và cả khu trôn cất hoàng gia
Mộ của Phụ Hảo, một nữ tướng
đồng thời là vợ của vua Vũ Đinh
được khai quật với hàng loạt báu vật
như là đồng, ngọc, vũ khí
chứng minh rằng nhà Thương không chỉ mạnh về văn hóa
mà còn cực kỳ giàu có
Ngoài ra triều đại này cũng phát triển âm nhạc
Các nhạc cụ như là chuông, khánh
sáo được tìm thấy trong các di tích
cho thấy âm nhạc thời kỳ đó
không chỉ để giải trí
mà còn đóng vai trò quan trọng
trong các nghi lễ tôn giáo và hoàng gia
Nói tóm lại, nhà Thương là một thời kỳ
không chỉ nổi tiếng với chiến tranh
hay vua chúa mà còn để lại
một dinh sản văn hóa độc đáo
Từ tục bói rùa huyền bí,
chữ giáp cốt kỳ công, đồ đồng
tinh xảo đến kín ngưỡng
và kiến trúc hoàn trang
Tất cả đều là nền móng vững chắc cho văn minh Trung Hoa sau này
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này
