6 cấp độ tư duy: từ không biết gì đến chuyên gia | Bloom's taxonomy

Hello, xin chào mọi người. Mình là Đức, một người Việt đang sinh sống và làm việc ở bên Phần Lan. Trong video này, mình muốn chia sẻ về một chủ đề mang tính nền tảng, đó là Bloom's Taxonomy, hay còn được biết đến với tên tiếng Việt là Tháp Phận Loại Bloom. Tháp Phận Loại Bloom là một mô hình phân cấp các mục tiêu giáo dục dựa trên mức độ phức tạp, từ các kỹ năng tư duy cơ bản như là ghi nhớ đến các kỹ năng tư duy bậc cao hơn như là sáng tạo. Hãy tưởng tượng nó giống như là một chiếc thang mà người học cần leo để đi từ không biết gì đến trở thành một chuyên gia. Mô hình này được tạo ra vào năm 1956 bởi Benjamin Bloom và được cập nhật vào năm 2001. Tháp Phận Loại này thường được sử dụng để cấu trúc các bài giảng và bài kiểm tra, nhằm giúp học sinh phát triển các mức độ tư duy cao hơn, đảm bảo rằng giáo dục không chỉ là học phẹn, học để thi, mà còn là biết cách áp dụng kiến thức một cách thực tế và sáng tạo. Sau đó mà nó thường được sử dụng bởi các nhà giáo dục, nhà tâm lý học, các nhà nghiên cứu. Theo Tháp Phận Loại Bloom, kỹ năng tư duy có thể được chia thành 6 cấp độ từ thấp lên cao. Để dễ hiểu hơn thì mình sẽ lấy ví dụ 6 cấp độ của người chưa bao giờ nấu phở cho đến khi trở thành một chuyên gia về phở. Cấp đầu tiên là Remember, ghi nhớ. Ở cấp độ này chúng ta bắt đầu học bằng cách ghi nhớ, ghi nhớ định nghĩa, sự kiện, danh sách. Ví dụ bạn lên Google tìm các nguyên liệu để nấu phở, công thức để nấu phở. Bạn có thể nhớ rằng là sẽ cần thịt bò, cần hành tây, gừng tỏi, hoa hồi, hoa quế, nước mắm, nước ninh xương, bánh phở. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn biết cách nấu phở. Nên chứ chưa đến nói là phở ngon hay dở nhé. Ở cấp độ này thì nó chỉ là bước đầu tiên để tiến lên các cấp độ cao hơn. Nó giống như là bạn biết các nguyên liệu, biết công thức nhưng chưa biết cách kết hợp chúng lại với nhau theo một trình tự hợp lý để cho ra kết quả mong muốn. Cấp độ thứ 2 là understand, hiểu. Ở cấp độ này chúng ta không chỉ ghi nhớ mà còn hiểu ý nghĩa của những gì chúng ta đã học. Ví dụ bạn đã ghi lại các nguyên liệu và xem video trên Youtube hướng dẫn cách nấu phở. Ở cấp độ này bạn có khả năng giải thích tại sao mỗi nguyên liệu lại quan trọng và đóng vai trò gì trong công thức. Ví dụ như là nước hầm xương giúp nước dùng đậm đà này, hoa hồi, hoa quế tạo hương thơm, thịt bò thì cung cấp protein, bánh phở chứa tinh bột giúp bạn ăn no. Bạn không chỉ nhớ nguyên liệu mà còn hiểu và giải thích được tại sao mỗi thành phần lại quan trọng và chung kết hợp với nhau theo công thức như thế nào để tạo thành món ăn. Cấp độ thứ 3 là apply, áp dụng. Đây là khi bạn dùng những kiến thức và kĩ năng bạn nhớ và hiểu vào thực tế. Sau khi tìm kiếm trên Google, xem hướng dẫn trên Youtube, bạn đã hiểu được các bước để nấu một bát phở đơn giản. Bây giờ, bạn sẽ cần áp dụng kiến thức đó bằng cách tự tay nấu ra được bát phở thành phẩm. Chưa biết ngon dở như thế nào nhé? Thì đây chính là cái bước biến lý thuyết thành thực hành cực kỳ quan trọng. Cấp độ thứ 4 là analyze, phân tích. Ở cấp độ này, bạn bắt đầu biết phân tích các yếu tố, thành phần của vấn đề để hiểu rõ và hiểu sâu hơn vấn đề. Bạn có thể so sánh 2 công thức phở khác nhau để xem chúng giống và khác nhau như thế nào. Ví dụ như là 1 công thức có thể là ninh xương bò, còn công thức kia thì ninh xương lợn, đai loại thế. Thì đây là cái cách để phân tích, tìm ra điểm giống nhau, khác nhau, tương quan mối quan hệ giữa các yếu tố để hiểu tại sao thêm hay bớt 1 cái nguyên liệu vào 1 cái thời điểm nào đó thì lại thay đổi hương vị của món ăn, của món phở. Cấp độ thứ 5 là evaluate, đánh giá. Đây là khi bạn đưa ra đánh giá và kết luận dựa trên bằng chứng. Giả sử là bạn là giám khảo trong 1 cuộc thi nấu phở, bạn sẽ phải nếm thử nhiều bát phở khác nhau. Thì bạn cần quyết định bát nào ngon hơn dựa trên những tiêu chí cụ thể và giải thích được lý do. Có thể là 1 bác sẽ hơi bị mặn do cho hơi nhiều quá tay gia vị, còn bác còn lại thì có sự cân bằng hoàn hảo giữa các thành phần tinh tế từ hình thức đến nội dung. Thì đây chính là quá trình đưa ra kết luận và củng cố nó bằng lý luận. Giống như là bạn quyết định xem là nước dùng sẽ cần thêm hay bớt nguyên liệu ra giảm như thế nào để tạo ra cái thành phẩm cuối cùng là ngon nhất. Và cấp độ cuối cùng là create, sáng tạo. Thì đây là đỉnh cao của Tableau. Cấp độ này bạn dùng tất cả những gì đã học và trải nghiệm để tạo ra 1 cái thứ gì đó mới mẻ, đột phá. Có thể là bạn tự phát triển được công thức nấu phở của riêng mình ngay, thử nghiệm với những kênh nguyên liệu và kỹ thuật khác nhau để tạo ra 1 cái món phở ngon, độc đáo mà không ai có thể làm giống bạn hay là làm ngon bằng bạn. Thì đây chính là cái sự sáng tạo, sử dụng tất cả kiến thức và kỹ năng để tạo ra công thức riêng và làm ra 1 cái kiếp tác để đời. Tóm lại, 6 cấp độ tư duy của Tableau là ghi nhớ, hiểu, áp dụng, phân tích, đánh giá, sáng tạo. Thì đây là 1 cái hành trình đưa bạn từ việc ghi nhớ thông tin đơn thuần đến tạo ra 1 cái thứ gì đó mới mẻ và có ý nghĩa. Từ 1 cái người chưa biết gì về phở, về nấu phở, mỗi khi bạn leo lên 1 cái cấp độ cao hơn thì kiến thức và kỹ năng của bạn lại được nâng cấp và ở cái mức độ cao nhất thì bạn trở thành 1 cái sự đầu bếp trên về phở. Hiểu rõ các giai đoạn này sẽ giúp bạn biết mình đang ở đâu trong cái quá trình học tập và thách thức bản thân tiến xa hơn, đạt đến các cái cấp độ cao hơn của Tableau sẽ giúp bạn cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề và sáng tạo. Học không chỉ là ghi nhớ mà học còn là hiểu, là áp dụng, là phân tích, là đánh giá và sáng tạo. Đến đây thì có thể sẽ có 1 số bạn thắc mắc là Ủa tại sao kênh về Marketing, về Business, tại sao hôm nay lại tự dưng nói về Tableau? Thì nếu mà các bạn xem video trước của mình thì cũng biết là mình sẽ có 1 số hướng đi mới cho kênh và muốn thử nghiệm những cái chủ đề mới. Có những chủ đề mình nắm rất là rõ và đã thực chiến, có thể nói là ở cấp độ 5, đánh giá và thậm chí là cấp độ 6, sáng tạo. Nhưng mà cũng có những cái chủ đề mình chỉ dừng lại ở mức hiểu và áp dụng ở quy mô nhỏ thôi Nhưng đó có thể là những cái chủ đề cá nhân mình rất rất là quan tâm hoặc thấy nó hay quá, giá trị quá, nên là rất là muốn chia sẻ để nhiều người biết đến hơn. Chúng ta đang sống trong 1 cái thời kỳ rất là thú vị Ai cũng có thể dễ dàng trở thành người chia sẻ, thậm chí là thầy giáo, là coach, người có tầm ảnh hưởng trên mạng. Có người không phải là chuyên gia mức độ hiểu biết, có thể chỉ dừng ở mức đọc hiểu tổng hợp thông tin nhưng họ lại có kiến thức nền đa dạng này, khả năng diễn ra thấp dẫn, dễ hiểu có lượng người theo dõi, đông đảo Ở chiều ngược lại thì cũng có chuyên gia cả đời nghiên cứu 1 cái lĩnh vực nào đấy kiến thức và kinh nghiệm của họ thì không có gì phải phủ nhận nhưng có thể là họ không giỏi với kỹ năng giao tiết, truyết trình, truyền đạt kiến thức không có cái tầm ảnh hưởng đủ lớn thì kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn này, kỹ năng trình bày, chia sẻ kiến thức hay là tầm ảnh hưởng thì hóa ra lại là những cái khái niệm tách biệt và không có chủng lập với cả nhau Thực tế thì bạn cũng không cần phải là chuyên gia có mấy chục năm kinh nghiệm, mấy thập kỷ đi làm rồi thì mới chia sẻ được Theo tác phần loại Bloom thì bạn chỉ cần ở cấp độ 1-2 bạn biết, bạn hiểu một chủ đề nào đó thì bạn đã có thể đi chia sẻ tới người ở cấp độ 0 là người không biết gì rồi Hãy luôn tận trọng, cẩn trọng với những nội dung bạn tiêu thụ Nó có thể đến từ những nguồn chính thống hay đến từ những nhà sáng tạo nội dung người có sức ảnh hưởng Đặc biệt về sự bùng nổ của AI thì việc có được cái critical thinking hay là tư duy phản biện khi mà tiếp nhận thông tin, xử lý thông tin lại càng quan trọng Bạn có thể áp dụng tác phần loại Bloom mà mình chia sẻ hôm nay để đánh giá mức độ hiểu biết của người chia sẻ Háng chừng xem là họ đang ở cấp độ nào trong cái chủ đề mà họ chia sẻ Chỉ là biết, hiểu, ghi nhớ, tóm tắt lại thông tin đơn thuần hay là đã thực chiến này, có kinh nghiệm này thậm chí là đã đạt được những cái thành công và cả thất bại nữa là một cái chuyên gia thực sự trong cái chủ đề mà họ chia sẻ Ok rồi cảm ơn mọi người đã xem video của mình hôm nay Hẹn gặp lại mọi người trong video tiếp theo nhé