Khoa học tự nhiên lớp 8 - Kết nối tri thức - Bài 7: Tốc độ phản ứng và chất xúc tác - Thầy Nguyễn Chí Sơn Facebook: / nguyenchhison Website: http://thaynguyenchison.vn/
Tóm tắt nội dung bài học: Tốc độ phản ứng là đại lượng đặc trưng cho sự nhanh, chậm của một phản ứng hóa học Có 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng: nồng độ, nhiệt độ, diện tích bề mặt, chất xúc tác Nồng độ tăng thì tốc độ phản ứng tăng Nhiệt độ tăng thì tốc độ phản ứng tăng Diện tích bề mặt tăng thì tốc độ phản ứng tăng Chất xúc tác là chất làm tăng tốc độ phản ứng nhưng sau phản ứng vẫn giữ nguyên về khối lượng và tính chất hóa học Ứng dụng các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng vào thực tế
Nội dung của video bao gồm: 00:00 - (1) Khái niệm tốc độ phản ứng 02:46 - (2) Một số yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng
Chào các em, hôm nay sẽ hướng dẫn kênh bài số 7
Tốc độ phản ứng và chất xuất tác
Đầu tiên chúng ta sẽ tìm hiểu về khái niệm
tốc độ phản ứng
Thì khác phản ứng hóa học xảy ra, có trường hợp
thì phản ứng xảy ra nhanh và có trường hợp phản ứng xảy ra chậm
Và để đặc trưng cho độ nhanh chậm của tốc độ phản ứng
của các phản ứng xảy ra, chúng ta có một đại lượng
được gọi là tốc độ phản ứng
Vậy
Tốc độ phản ứng là đại lượng đặc trưng cho sự nhanh chậm
của một phưởng hóa học
Ví dụ, khi mà chúng ta đốt cháy cồn
thì chúng ta đốt một cái là cồn cháy luôn
Điều này cho thấy rằng tốc độ phản ứng xảy ra rất nhanh
Hoặc như là sắc bị gãy, thì phải sau một khoảng
thời gian dài, chúng ta mới thấy cái hiện tượng
bị gãy sắc này nó xảy ra
Vậy điều đó cho thấy rằng là tốc độ phản ứng trong trường hợp này
xảy ra chậm
Câu số 1
Phản ứng sắc bị gãy, đốt cháy cồn
được minh họa ở các hình 7.1 và 7.2
Phản ứng sắc bị gãy xảy ra nhanh hơn hay chậm hơn
phản ứng đốt cháy cồn
Thì giống như nãy thầy nói, trường hợp đốt cháy cồn
chúng ta đốt một cái là hãy cồn cháy luôn
Còn trường hợp sắc bị gãy thì phải mất hàng tháng
hàng năm thì chúng ta mới thấy cái hiện tượng gãy sắc xảy ra
Vậy điều đó cho thấy rằng là cái hiện tượng đốt cháy cồn
xảy ra nhanh, còn hiện tượng sắc bị gãy xảy ra chậm
Vậy từ đó chúng ta có
Phản ứng sắc bị gãy xảy ra chậm hơn
phản ứng đốt cháy cồn
Câu số 2
Một học sinh thực hiện thí nghiệm và ghi lại hiện tượng như sau
Cho cùng một lượng hydrochloric acid vào hai ống nghiệm
đựng cùng một lượng đá vôi
ở dạng bột, ống nghiệm 1 và dạng viên, ống nghiệm 2
Quan sát hiện tượng thấy rằng ở ống nghiệm 1
bọt khí xuất hiện nhiều hơn và đá vôi tan hết trước
Phản ứng giữa hydrochloric acid với đá vôi
ở dạng bột xảy ra nhanh hơn hay chậm hơn
so với phản ứng giữa hydrochloric acid với đá vôi
và dạng viên
Tới đây chúng ta sẽ có 2 ống nghiệm, ống nghiệm thứ 1
và ống nghiệm thứ 2
Ống nghiệm thứ 1 là đá vôi dạng bột
ống nghiệm thứ 2 là đá vôi dạng viên
Lúc này người ta cho hydrochloric acid vào cả 2 ống nghiệm
thì thấy rằng ở ống nghiệm 1 thì bọt khí xuất hiện
nhiều hơn và đá vôi sẽ tan hết trước
Vậy điều đó cho thấy rằng ở ống nghiệm 1
tức là dạng bột, thì lúc này tốc độ phưởng
xảy ra nhanh hơn
Vậy đây chúng ta trả lời
Phản ứng giữa hydrochloric acid với đá vôi
dạng bột xảy ra nhanh hơn so với phản ứng giữa
hydrochloric acid với đá vôi dạng viên
Tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu về 1 số yếu tố
ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng
Thì sẽ có 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng
là gồm có nồng độ, nhiệt độ,
diện tích bề mặt và chất xuất tác
Đầu tiên nói về nồng độ, thì khi nồng độ
càng lớn thì tốc độ phưởng xảy ra càng nhanh
Lấy ví dụ, khi chúng ta cho cái viên CaCO3
vào trong tác dụng HCl
thì ở đây chúng ta sẽ có 3 nồng độ khác nhau
nồng độ 1,5 M, nồng độ 1 M
và nồng độ 0,5 M
Thì chúng ta thấy rằng đối với trường hợp nồng độ 1,5 M
là nồng độ cao nhất, thì cái lượng bọt khí sinh ra
cũng nhanh nhất, nhiều nhất. Vậy điều đó cho thấy rằng là
tốc độ phưởng xảy ra ở đây rất là nhanh
Và khi nồng độ giảm xuống thì chúng ta thấy rằng là cái lượng bọt khí
sinh ra cũng giảm dần. Vậy điều đó cho thấy rằng là
nồng độ càng lớn thì tốc độ phưởng xảy ra
càng nhanh
Tiếp theo là về nhiệt độ, thì nhiệt độ càng cao
tốc độ phưởng xảy ra cũng càng nhanh. Lấy ví dụ
khi chúng ta cho 1 viên Vitamin C
Cê sủi vào trong nước, thì ở đây bên này thì có cốc nước lạnh
bên này thì có cốc nước nóng. Thì các em để ý 1 chút
Ở bên cốc nước nóng này nè
thì nhiệt độ cao mà, cho nên khi mà chúng ta bỏ
cái viên sủi vào, đó, sau 1 thời gian là nó
tàn hết luôn, rất nhanh. Còn bên này cốc nước lạnh
thì cái viên C nó vẫn còn. Vậy điều đó
cho thấy rằng là tốc độ phưởng ở nước nóng sẽ nhanh hơn
so với trường hợp nước lạnh. Về diện tích bề mặt
thì diện tích bề mặt càng lớn thì tốc độ
phưởng cũng càng nhanh. Lấy ví dụ
ở đây thầy có 1 cái miếng nhơm, tức là AL
cho tác dụng BHCL, thì sẽ có 2 trường hợp
Trường hợp thứ nhất là cái miếng nhơm này chúng ta giữ nguyên
1 cái thanh nhơm dài, thì diện tích bề mặt nó bé
Trường hợp thứ 2 thầy sẽ cắt nhỏ
cắt nhỏ cái thanh nhơm này ra thành nhiều miếng nhỏ hơn
và khi cắt nhỏ như vậy thì diện tích bề mặt tăng lên
và chúng ta thấy rằng cái lượng bọt khí sinh ra
trong cái trường hợp chúng ta cắt nhỏ nè, thì lượng
bọt khí sinh ra nó nhiều hơn so với trường hợp để nguyên
mà bọt khí nhiều hơn cho thấy tốc độ phưởng xảy ra nhanh
Vậy điều đó cho thấy rằng là diện tích bề mặt càng lớn
thì tốc độ phưởng xảy ra càng nhanh
Cuối cùng là về chất xúc tác, thì chất xúc tác
là chất làm tăng tốc độ phản ứng nhưng mà
sau phản ứng vẫn giữ nguyên về khối lượng và tính chất
có nghĩa là chất xúc tác chỉ giúp cho phưởng xảy ra
nhanh hơn thôi, chứ nó không tham gia vào
phưởng hóa học để tạo ra một cái sản phẩm mới
chứ còn nếu như cái chất đó mà tham gia trực tiếp
vào phưởng hóa học để tạo ra sản phẩm mới
thì chúng ta không gọi đó là chất xúc tác nữa mà nó sẽ
phải là chất tham gia phản ứng để lưu ý điều đó
Để ví dụ, ở đây thì có 2 ống nghiệm
đều đựng H2O2, ống nghiệm thứ nhất thì để nguyên
Ống nghiệm thứ 2 thì bỏ vào chất xúc tác MnO2
thì thấy rằng là ống nghiệm này sủi bọt khí nhiều hơn
Vậy điều đó cho thấy rằng tốc độ phưởng xảy ra
nhanh hơn. Và sau khi phưởng xảy ra
thì MnO2 cho vào chúng ta thấy vẫn giữ nguyên được
màu đen, vẫn cùng cái lượng ban đọc
Vậy điều đó cho thấy rằng là MnO2 không tham gia
trực tiếp vào phản ứng này, mà nó chỉ giúp cho
tốc độ phưởng xảy ra nhanh hơn. Vậy nên trong trường hợp này
thì MnO2 là chất xúc tác. Người ta có thể
sử dụng các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phải ứng
trong thực tế và đời sống để sao nó có lợi
cho nhu cầu của bản thân. Lấy ví dụ
ở trong hàng thì người ta sẽ có cái mỏ hàng
như thế này. Thì mỏ hàng này người ta sử dụng bằng cách
đốt cháy acetylene. Thì khi đốt cháy acetylene
người ta sử dụng cái bình oxygen nguyên chất
chứ không sử dụng không khí. Tại vì khi mà chúng ta sử dụng
oxygen nguyên chất tức là chúng ta đang tăng nồng độ lên.
Mà nồng độ càng cao thì tốc độ phưởng xảy ra càng nhanh
sẽ làm cho cháy nhanh hơn, nhiệt độ cao hơn
và từ đó chúng ta hàng được tốt hơn, hiệu quả hơn.
Hoặc một ví dụ khác như là tủ lạnh. Chúng ta hay
sử dụng tủ lạnh để bảo quản thực phẩm.
Đơn giản là tại vì tủ lạnh sẽ làm giảm nhiệt độ xuống
từ đó tốc độ phưởng cũng giảm và sẽ giúp cho
cái thức ăn được bảo quản lâu hơn.
Câu số 3. Thang cháy trong bình khí oxygen
nhanh hơn so với cháy trong không khí.
Yếu tố nào ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng đốt cháy thang?
Thì khi mà chúng ta sử dụng cái bình khí oxygen
rõ ràng là cái nồng độ oxygen trong đó nó sẽ cao hơn
so với trường hợp cháy trong không khí.
Vậy thì ở đây rõ ràng là chúng ta đã sử dụng
yếu tố nồng độ ảnh hưởng đến tốc độ của phưởng đốt cháy thang.
Câu số 4. Khi bảo quản
thực phẩm trong tủ lạnh để giữ thực phẩm tươi lâu hơn
là đã tác động vào yếu tố gì để làm chậm
tốc độ phản ứng? Thì khi chúng ta sử dụng
tủ lạnh chứ là chúng ta làm giảm nhiệt độ xuống
và từ đó làm giảm tốc độ phản ứng xuống
khiến cho thức ăn nó lâu bị ôi thiêu hơn.
Vậy thì lúc này chúng ta đã tác động vào yếu tố nhiệt độ
để làm chậm tốc độ phản ứng.
Câu số 5. Trong quá trình sản xuất sulfuric acid
có giai đoạn tổng hợp sulfuric dioxide tức là SO3
phưởng xảy ra như sau. SO2
cộng O2 tạo ra SO3. Khi có mặt
vanadium oxide thì phưởng xảy ra nhanh hơn.
A. Vanadium oxide đóng vai trò gì
trong phưởng tổng hợp sulfur dioxide?
Thì khi có mặt vanadium oxide
thì lúc này phưởng xảy ra nhanh hơn. Và chúng ta
nhìn trong cái phương trình này là không hề thấy vanadium oxide
tham gia trực tiếp vào phưởng để tạo ra một chất mới.
Vậy điều đó cho thấy rằng vanadium oxide
sẽ đóng vai trò là chất xúc tác trong cái phưởng này.
Vậy chúng ta có. Câu A.
Vanadium oxide đóng vai trò là chất xúc tác
trong phưởng tổng hợp sulfur dioxide.
Câu B. Sau phưởng, khối lượng của
vanadium oxide có thay đổi không? Giải thích.
Thì câu trả lời là không. Khối lượng của vanadium oxide
vẫn vẫn giữ nguyên. Tại vì vanadium oxide
nó là chất xúc tác. Nó chỉ giúp cho phưởng xảy ra nhanh hơn.
Chứ nó không tham gia vào phưởng để tạo ra chất mới.
Vì vậy cái lượng vanadium oxide ban đầu
nó vẫn giữ nguyên. Chứ nó không có mất đi đâu hết.
Và đó là toàn bộ nội dung bài học ngày hôm nay.
Nếu như các em thấy video này hay và có ích, hãy bấm nút like và đăng ký kênh
để theo dõi thêm nhiều bài giảng khác nữa nhé.
Chào các em và hẹn gặp lại.