Ngày trước, ông bà ta kết hôn để tìm người cùng làm lụng, sinh con nối dõi, có thêm sức lao động và khi về già còn có người chăm sóc, nương tựa. Hôn nhân trước hết là sự chung sức xây dựng cuộc sống. Chỉ cần hai người biết thương yêu, chịu khó làm ăn và cùng gánh vác khó khăn đã có thể nên một gia đình.

Ngày nay, chuyện kết hôn phức tạp hơn. Người trẻ không chỉ cân nhắc tình cảm mà còn phải tính đến thu nhập, nhà cửa, địa vị và chi phí nuôi dạy con cái. Đằng sau sự ngần ngại ấy là những nghịch lý kinh tế và xã hội đáng suy ngẫm.

Khi hôn nhân trở thành cuộc đua thể diện

Hình ảnh minh hoạ: Khi hôn nhân trở thành cuộc đua thể diện

Một thay đổi lớn là tiêu chuẩn chọn bạn đời ngày càng gắn với địa vị xã hội. Người ta mong đối phương có ngoại hình, công việc tốt, thu nhập cao, đủ khiến mình tự hào khi xuất hiện cùng nhau. Vì thế, người có công việc bình thường, thu nhập khoảng 10–15 triệu đồng mỗi tháng đôi khi bị xem là chưa đủ hấp dẫn. Có người thà độc thân còn hơn kết hôn với người mà họ cho rằng sẽ làm giảm thể diện của mình.

Quan niệm “môn đăng hộ đối” trước đây là sự tương xứng giữa hai gia đình có điều kiện gần nhau. Nhưng hiện nay, không ít người lại muốn dùng hôn nhân để bước lên tầng lớp cao hơn. Người có thu nhập trung bình mong tìm bạn đời có nhà, có xe, kiếm tiền gấp nhiều lần mình; trong khi những người đàn ông có điều kiện bình thường cũng mong cưới được người phụ nữ xinh đẹp, có địa vị.

Khi ai cũng hướng đến nhóm có điều kiện cao hơn, những người ngang hàng lại không muốn lựa chọn nhau. Họ không đạt được điều mình mong muốn nhưng cũng không chấp nhận người có hoàn cảnh tương đương.

Cách tìm hiểu bạn đời cũng đã thay đổi. Ngày trước, nam nữ trong làng thường biết rõ gia đình và tính nết của nhau. Sau những ngày làm đồng, họ trở về cuộc sống quen thuộc, nếu vừa mắt một người thì có thể nhờ mai mối kết duyên. Ngày nay, công nghệ mở ra hàng nghìn hồ sơ với đủ tiêu chuẩn lựa chọn. Người trẻ mất nhiều thời gian, tiền bạc để gặp gỡ, rồi lại nhận ra không hợp tính, không hợp gu. Cứ mải mê lựa chọn, tuổi thanh xuân cũng dần trôi qua.

Chi phí hẹn hò và nỗi lo mua nhà

Áp lực kinh tế thể hiện ngay từ những buổi hẹn hò. Nam, 28 tuổi, nhân viên văn phòng có thu nhập 15 triệu đồng mỗi tháng. Mỗi tuần, anh dành khoảng 150.000 đồng cho một buổi cà phê và 800.000 đồng cho một bữa ăn nhà hàng. Tính ra, riêng ăn uống đã gần 4 triệu đồng mỗi tháng.

Quà tặng các dịp lễ, sinh nhật và kỷ niệm bình quân thêm 1,5 triệu đồng; hai chuyến du lịch mỗi năm quy đổi khoảng 1,5 triệu đồng mỗi tháng. Tổng cộng, Nam phải dành gần 7 triệu đồng cho việc hẹn hò, gần một nửa tiền lương. Bạn gái anh cũng chi khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng cho mỹ phẩm, quần áo và chăm sóc sắc đẹp.

Cả hai cố duy trì hình ảnh đẹp nhưng chẳng còn bao nhiêu tiền tích lũy. Khi nghĩ đến việc cưới xin, mua căn nhà trị giá 3–4 tỷ đồng và trả khoản vay khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, nỗi lo càng lớn.

Các ứng dụng như Tinder cũng khiến việc lựa chọn kéo dài hơn. Khi liên tục lướt qua hàng nghìn hồ sơ, người ta dễ nghĩ rằng người tiếp theo có thể đẹp hơn, giàu hơn hoặc phù hợp hơn. Tâm lý sợ bỏ lỡ một lựa chọn tốt khiến nhiều người tiếp tục tìm kiếm, tiêu tốn thời gian và tiền bạc. Chẳng hạn, tài khoản Tinder Gold giá 300.000 đồng mỗi tháng sẽ tốn 10,8 triệu đồng sau ba năm, chưa kể chi phí những buổi gặp gỡ.

Sinh con là một bài toán kinh tế dài hạn

Lối sống độc thân cũng thúc đẩy kinh tế tiêu dùng. Người sống một mình thường phải thuê nhà riêng, mua sắm đồ dùng, đặt thức ăn qua ứng dụng và chi tiêu cho nhu cầu cá nhân. Một số người tìm niềm vui trong mua sắm hoặc chăm sóc thú cưng. Những thông điệp như “hãy yêu bản thân trước”, “độc thân cũng quyến rũ” ngày càng xuất hiện trong quảng cáo.

Trong khi đó, tỷ lệ sinh giảm khiến xã hội đối diện nguy cơ thiếu hụt lao động và áp lực an sinh khi dân số già hóa. Hàn Quốc, Nhật Bản và Hungary đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ sinh con, từ trợ cấp, miễn giảm thuế đến hỗ trợ nhà ở. Tuy nhiên, tiền hỗ trợ chưa thể giải quyết hết nỗi lo của các gia đình.

Nuôi một đứa trẻ không chỉ tốn tiền sữa và quần áo. Với gia đình có thu nhập 30 triệu đồng mỗi tháng, chi phí ban đầu cho bỉm sữa, quần áo và tiêm chủng có thể khoảng 4 triệu đồng. Khi con đi học, cha mẹ còn phải lo học phí, tiếng Anh, toán, kỹ năng sống, bảo hiểm và các hoạt động khác. Theo ước tính trong tài liệu, tổng chi phí có thể lên tới 4–16 triệu đồng mỗi tháng.

Người mẹ còn phải đối mặt với chi phí cơ hội của việc sinh con. Để chăm sóc con, họ có thể phải từ chối cơ hội thăng tiến, dự án quan trọng, chuyến công tác hoặc nghỉ việc vài năm. Điều này không chỉ làm giảm thu nhập trước mắt mà còn ảnh hưởng đến con đường nghề nghiệp về sau.

Vì vậy, có người chọn chưa sinh con để giữ lại khoản tiền dành dụm và chất lượng sống hiện tại. Không hẳn họ không yêu trẻ nhỏ, mà bởi họ lo mình chưa đủ điều kiện để nuôi con chu đáo.

Hôn nhân cần là sự chung sức

Hình ảnh minh hoạ: Hôn nhân cần là sự chung sức

Những vấn đề trên cho thấy chỉ trợ cấp tiền bạc chưa đủ để khuyến khích người trẻ lập gia đình. Cần giảm áp lực nhà ở, học hành, chăm sóc trẻ và tạo điều kiện để phụ nữ không phải hy sinh toàn bộ sự nghiệp khi làm mẹ.

Với mỗi người, điều quan trọng là đừng để thể diện quyết định chuyện hôn nhân. Bạn đời không nhất thiết phải giàu có hay khiến người ngoài ngưỡng mộ. Điều đáng quý là hai người hiểu hoàn cảnh của nhau, cùng làm việc, tiết kiệm và gánh vác trách nhiệm.

Còn nếu bạn chọn sống độc thân, đó cũng là quyền của mỗi người. Nhưng hãy biết dùng thời gian và tiền bạc để phát triển bản thân, tích lũy tài sản và chuẩn bị cho tuổi già, thay vì tiêu xài chỉ để khỏa lấp cô đơn.

Sau cùng, hôn nhân vốn là sự đồng hành giữa hai con người. Một gia đình bền vững không nằm ở căn nhà bao nhiêu tỷ hay hình ảnh đẹp đến đâu trên mạng xã hội, mà ở việc hai người có sẵn lòng cùng nhau vượt qua những ngày khó khăn hay không.

Đây chỉ là quan điểm cá nhân của tác giả, không biết bạn có đồng tình với nhận định này không? Theo bạn, cách nhìn nhận ấy có thực sự đúng với cuộc sống hiện nay?

 Tiểu Hoa biên tập

#giadinhtruyenthong#giaoduc#khampha#vanhoatruyenthong
Thêm làm nguồn ưu tiên trên Google