Người xưa có câu: “Hữu đức tự nhiên hương”, người có đức hạnh thì tự nhiên tỏa ra hương thơm. Hoa đẹp đến đâu rồi cũng có ngày tàn, dung nhan dù rực rỡ cũng không thể mãi giữ được nét thanh xuân. Nhưng sự tử tế, lòng bao dung, tính khiêm nhường và cách cư xử có chừng mực lại có thể theo một người suốt cuộc đời.
- Người càng tốt tính càng có ba hành vi này, thật sự rất rõ ràng
- Giáo viên người Nga tát, túm cổ học sinh lớp 2: Đau lòng khi người thầy gieo nỗi sợ vào tâm hồn trẻ thơ
- Mỗi ngày tĩnh tọa mười phút – cho não bộ một lần “bảo dưỡng sâu”
Đức hạnh được vun bồi từ gia đình
Phẩm chất của một người không tự nhiên mà có, mà được hình thành qua quá trình giáo dục và cách cha mẹ sống mỗi ngày. Trong quan niệm truyền thống, người mẹ có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành tính cách của con.
Thai giáo xưa không chỉ đề cập đến việc chăm sóc sức khỏe mà còn nhấn mạnh sự đoan chính trong lời nói, hành vi và tâm tính của người mẹ.
Thái cô khuyên phụ nữ khi mang thai cần chú ý dáng đi, cách ngồi, lời ăn tiếng nói, tránh những hành vi không đúng mực, lời nói kiêu ngạo và những điều không lành mạnh trong mắt thấy, tai nghe. Bà cũng khuyên nên đọc kinh điển, học lễ nhạc để giữ gìn tâm tính.
Những lời khuyên ấy thể hiện quan niệm của người xưa rằng người mẹ cần giữ mình đoan chính, tạo dựng một môi trường tinh thần tốt đẹp ngay từ khi mang thai.
Đến khi con lớn lên, sự giáo dục ấy cần được tiếp nối bằng những phép tắc cụ thể. Trong chương “Mẫu nghi” của Nữ hiếu kinh, người mẹ được khuyên phải kết hợp tình thương với sự nghiêm khắc, lời nói và hành động đều cần phù hợp lễ nghĩa.
Trẻ phải biết đi thưa về trình, kính trọng người lớn, không tùy tiện chế giễu người khác, giữ phép tắc trong sinh hoạt. Bé gái từ năm bảy tuổi được dạy về tứ đức: nữ đức, nữ ngôn, nữ dung và nữ công.
Những quy tắc ấy phản ánh quan niệm giáo dục của người xưa, trong đó việc rèn luyện phẩm chất được coi trọng bên cạnh việc học kiến thức.
Nội huấn cũng nhấn mạnh người mẹ phải lấy chính mình làm gương, dùng lòng từ ái để yêu thương con nhưng vẫn cần có yêu cầu nghiêm khắc. Người mẹ không thể chỉ dạy con lễ phép, tiết kiệm, biết nhường nhịn trong khi bản thân lại thường xuyên nóng nảy, ích kỷ hoặc thiếu chừng mực. Trẻ nhỏ nhìn vào cách người lớn cư xử để học theo nhiều hơn những lời răn dạy.
Bởi vậy, dạy con nên người cũng là quá trình người mẹ tự sửa mình. Muốn con sống tốt, trước hết cha mẹ cần thực hành những điều tốt đẹp trong đời sống hằng ngày. Nữ phạm tiệp lục cũng đề cao vai trò của người mẹ, cho rằng việc giáo dưỡng của mẹ có ảnh hưởng quan trọng đến tính cách và phẩm chất của con.
Lấy đức lập thân, không chạy theo sự công nhận
Trong cuộc sống, người phụ nữ có thể theo đuổi công việc, xây dựng cuộc sống riêng và khẳng định giá trị của mình. Tuy nhiên, nếu quá coi trọng vẻ ngoài, địa vị hay lời khen của người khác, con người dễ rơi vào tâm lý so sánh, ganh đua và bất an.
Có người vì muốn được chú ý mà cố thể hiện mình hơn người; có người vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi lòng tự trọng. Những lựa chọn ấy có thể đem lại sự hài lòng nhất thời, nhưng khó tạo nên giá trị lâu dài.
Người có đức hiểu rằng điều đáng giữ nhất là phẩm giá của chính mình. Họ không cần hơn thua trong mọi cuộc tranh luận, không lấy sự giàu có của người khác làm thước đo, cũng không vì được khen mà tự mãn, bị chê mà mất phương hướng. Họ biết nhìn lại thiếu sót để sửa đổi, phân biệt điều nên làm và điều cần tránh.
Khổng Tử có câu: “Đức bất cô, tất hữu lân”, người có đức sẽ không đơn độc, rồi sẽ gặp được những người cùng hướng thiện. Phẩm hạnh không chỉ giúp một người đứng vững mà còn tạo dựng những mối quan hệ tốt đẹp. Người sống chân thành, đáng tin cậy và biết nghĩ cho người khác thường nhận được sự tôn trọng lâu dài.
Hãy tự mình trở thành một đóa hoa thơm
Trong bài viết về tinh thần “Sùng Đức”, đức hạnh được xem là nền tảng của việc tu dưỡng và lập thân. Giữ lòng trung tín, biết tự xét mình, cẩn trọng cả khi ở một mình, tận tâm với việc nhỏ và đối xử chân thành với mọi người đều là những cách thực hành đức hạnh trong đời sống.
Đức hạnh không phải điều gì xa vời. Người phụ nữ có thể bắt đầu từ việc giữ lời nói ôn hòa, biết cảm ơn, không nói xấu người khác, sống tiết kiệm, chăm chỉ và có trách nhiệm với gia đình. Khi làm điều chưa đúng, biết nhìn lại bản thân; khi gặp người khó khăn, nếu có thể thì sẵn lòng giúp đỡ. Mỗi việc nhỏ được thực hiện bằng sự chân thành đều góp phần bồi đắp phẩm chất bên trong.
Người phụ nữ có đức cũng không có nghĩa là phải chịu đựng mọi thiệt thòi hay nhường nhịn bất kể đúng sai. Lòng tốt cần đi cùng nguyên tắc, sự bao dung cần có giới hạn và tình thương cũng cần sự sáng suốt.
Biết yêu thương người khác mà không đánh mất lòng tự trọng, chăm lo cho gia đình nhưng vẫn không quên hoàn thiện bản thân, đó mới là sự tu dưỡng bền vững.
Một người phụ nữ có thể mong được người khác ngắm nhìn, trân trọng và yêu thương. Nhưng nếu cả đời chỉ mải miết đi tìm sự công nhận từ bên ngoài, chẳng khác nào làm cánh bướm lang thang kiếm tìm một đóa hoa.
Thay vì chờ đợi người khác nhận ra giá trị của mình, hãy tự tu dưỡng, vun đắp phẩm hạnh để biến bản thân thành một khu vườn đầy hương sắc. Khi bên trong có đức, bên ngoài tự nhiên toát lên khí chất khiến người khác cảm phục. Đó chính là ý nghĩa của câu “Hữu đức tự nhiên hương”.
Tiểu Hoa biên tập