Chữ 讀 (读) gồm 22 nét
1. Cấu tạo chữ 讀 (读)
Chữ 讀 gồm hai phần chính:
- 言 (bộ ngôn ): Liên quan đến lời nói, chữ viết, hoặc giao tiếp bằng ngôn ngữ.
- 賣 (mại- bán): Nghĩa gốc là "bán," nhưng trong chữ 讀, nó không mang nghĩa này mà chỉ là thành phần ngữ âm.
👉 讀 (đọc) có thể hiểu là “dùng lời nói để truyền đạt những điều học được từ sách vở.”
Việc đọc sách là vô cùng quan trọng,giúp chúng ta học được các kiến thức của những người đi trước.Vậy đọc sách như nào cho đúng?
Trong sách “Đệ Tử Quy” có viết ：
讀書法 有三到
心眼口 信皆要
方讀此 勿慕彼
此未終 彼勿起
寡悔者 事克謹
功夫到 讀書通
心有疑 隨札記
就人問 求確義
Dịch hán việt :
Độc thư pháp, hữu tam đáo; tâm nhãn khẩu, tín giai yếu.
Phương độc thử, vật mộ bỉ; thử vị chung, bỉ vật khởi.
Khoan vi hạn, khẩn dụng công; công phu đáo, trệ tắc thông.
Tâm hữu nghi, tùy trát ký; tựu nhân vấn, cầu xác nghĩa.
Lời dịch:
Cách đọc sách, có ba điểm; tâm mắt miệng, đều xem trọng.
Đang đọc đây, chớ thích kia; đây chưa xong, kia chớ đọc.
Thời gian ít, mau chăm chỉ; công phu đủ, đọc liền thông.
Tâm có nghi, liền chép lại; tìm người hỏi, cầu nghĩa đúng.
“Đệ Tử Quy” là cuốn sách thuyết minh cụ thể những sinh hoạt thường ngày, nói buổi sáng thức dậy phải “sáng dậy sớm”,
mặc quần áo thì phải “mũ phải ngay, nút phải gài, vớ và giày, mang chỉnh tề”, sau đó là gấp chăn màn giường chiếu “nón quần áo, để cố định”, tiếp theo phải đánh răng rửa mặt thì “sáng rửa mặt, phải đánh răng”. Sau khi thức dậy làm vệ sinh cá nhân sạch sẽ rồi thì tốt nhất có thể có thời gian đọc sách buổi sáng, đặc biệt là trẻ nhỏ, càng phải nên dưỡng thành thói quen đọc sách buổi sáng từ khi còn nhỏ. Buổi sáng sớm khoan khoái dễ chịu, là thời gian tốt nhất cho sức ghi nhớ, có thể dùng ít sức hơn mà khởi tác dụng nhiều hơn, nên khéo dùng. Đương nhiên thời gian làm việc và nghỉ ngơi của mọi người không giống nhau, có thể dùng thời gian để đọc sách buổi sáng ngắn dài không như nhau, nhưng có thể dưỡng thành thói quen là quan trọng nhất, nếu như có thể kiên trì, cho dù mỗi ngày chỉ có 5 phút để đọc sách thôi, nhưng tích luỹ dần dần thì một tháng cũng có thể nhẹ nhàng đọc xong “Luận Ngữ”, có thể thấy “thời gian ít, cần chăm chỉ”, phải xác định mục tiêu đọc sách buổi sáng cho chính mình, lựa chọn một bộ kinh điển, căn cứ vào tình hình thực tế để vạch ra kế hoạch thật tốt, đồng thời kiên trì thực hiện.
Phương pháp đọc sách, trong “Đệ Tử Quy” có “cách đọc sách, có ba điểm, tâm mắt miệng, tín đều trọng”, đây là phương pháp cụ thể để đọc sách, trước hết phải có tư thế ngồi lành mạnh, tốt nhất là có thể ngồi thẳng lưng ưỡn ngực, không được dựa vào lưng ghế, tư thế ngồi lành mạnh sẽ càng giúp cho việc nâng cao trạng thái tinh thần, có ích đối với sức tập trung. Tiếp theo, sách cũng phải ngay ngắn, sắp xếp sách vở thật gọn gàng chỉnh tề, ngay ngắn đối với cơ thể. Tiếp theo là bám theo chữ để đọc tụng, dùng “tâm đáo, nhãn đáo, khẩu đáo” (để tâm, để mắt, để miệng), dùng phương pháp “tam đáo” để đọc tụng, khi đọc to thì tốc độ chậm lại một chút, không nên mơ hồ không rõ ràng, phải tròn chữ, đọc sao cho từng chữ âm thanh sáng rõ, không thừa cũng không thiếu một chữ nào. Hơn nữa cũng phải nghe thật rõ ràng những âm thanh mình đọc, đây là nhiếp tâm, càng dễ ghi nhớ những văn tự mình đang đọc.
Ngoài ra trong sách đệ tử quy còn nhắc nhở ：
非聖書，屏勿視；敝聰明，壞心志.
勿自暴，勿自棄；聖與賢，可循至。
Âm Hán Việt:
Phi thánh thư, bính vật thị; tệ thông minh, hoại tâm chí.
Vật tự bạo, vật tự khí; Thánh dữ hiền, khả tuần chí.
Lời dịch:
Không sách Thánh, bỏ không xem; cản thông minh, hoại tâm chí.
Chớ tự hại, chớ tự bỏ; Thánh và hiền, tiến đến cùng.
Nghĩa là Không phải là sách của người uyên bác lý lẽ thông suốt viết ra, thì phải vứt bỏ nó, không thể đọc được; bởi vì loại sách này nói lý lẽ không rõ ràng, dùng lý không thích đáng, sẽ che đậy tai và mắt của bạn, tạo chướng ngại cho trí tuệ của bạn, phá hoại bản tính thiện lương và chí khí của bạn, khiến bạn không thể phân biệt được đúng sai. Nhưng chỉ cần bạn không tự cho mình là đúng, không đọc sách xấu tự mình làm tổn hại bản thân, không từ bỏ tự kỷ tiên thiên của mình, như vậy có thể tuần tự từng bước đạt tới cảnh giới Thánh hiền.
Các tấm gương hiếu học chăm chỉ đọc sách có thể kể đến ：
- Tôn Kính (孫敬) – “Đầu huyền lương” (頭懸樑)
Tôn Kính khi học bài thường cột tóc lên xà nhà để không ngủ gật, thể hiện tinh thần quyết tâm học tập.
- Tô Tần (蘇秦) – “Chùy thích cốt” (錐刺股)
Tô Tần dùng dùi đâm vào đùi để giữ tỉnh táo khi học, sau này trở thành nhà chính trị tài ba thời Chiến Quốc.
- Xa Dận (車胤) _ Nang Huỳnh （囊螢）
Gia cảnh nghèo khó, không có tiền mua đèn dầu để đọc sách vào ban đêm.
Ông bắt đom đóm (huỳnh hỏa 螢火) cho vào túi lụa để lấy ánh sáng đọc sách.
- Tôn Khang (孫康) _ Ánh Tuyết (映雪)
Nhà nghèo, không có đèn dầu để học vào ban đêm.
Ông ra ngoài vào mùa đông, tận dụng ánh sáng phản chiếu của tuyết (ánh tuyết 映雪) để đọc sách.
- Chu Mãi Thần (朱買臣)
Xuất thân từ một gia đình nghèo, phải đốn củi để kiếm sống.
Tuy bận rộn mưu sinh, nhưng ông không bao giờ từ bỏ việc học.
Khi đốn củi xong, ông ngồi đọc sách, còn khi gánh củi về nhà, ông vừa đi vừa đọc thuộc lòng văn chương.
- Lý Mật (李密)
Vì gia cảnh nghèo khó, ông treo sách trên sừng trâu (挂角读书) để tranh thủ học mỗi khi đi chăn trâu.
Bình luận