CHÙA BÀ ĐANH - NÚI NGỌC
Cách thành phố Phủ Lý chừng 10 km theo hướng quốc lộ 21B phía Tây Nam, tọa lạc trên mảnh đất khoảng chừng 10 ha, ba mặt giáp sông Đáy, ngôi chùa Bà Đanh – Núi Ngọc được hình thành từ thế kỷ 7 và trải qua nhiều lần tôn tạo, vô cùng cổ kính, trang nghiêm.

Địa chỉ cho du khách tìm đến nơi là thôn Đanh Xá, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng, Hà Nam.
Đến với di tích lịch sử cấp Quốc gia (1994), bạn hãy cố gắng tự khám phá: từ những nguồn tư liệu khác nhau, từ trò chuyện với các vãi già, các cụ cao niên, thanh niên trong làng và thú vị nhất là đừng quên trò chuyện với sư phụ trụ trì Thích Đàm Đam – vị trụ trì lâu năm, đón các đoàn khách hàng năm từ chính phủ tới khách hành hương. Bạn sẽ hiểu thêm rất nhiều về lịch sử của chùa, những giai thoại, những câu chuyện huyền bí…
Chùa Bà Đanh (còn có tên là Bảo Sơn tự) được xây dựng từ thế kỷ VII, ban đầu chùa còn rất nhỏ, thờ nữ thần thiên nhiên cầu mong mưa thuận gió hòa cho dân làng. Dân quanh vùng quen gọi là chùa Đức Bà làng Đanh. Lâu dần, chùa được gọi tắt là chùa Bà Đanh. Đến thời vua Lê Hy Tông, chùa được trùng tu, tôn tạo mở rộng như bây giờ.
Khi mới dựng chùa, do hoàn cảnh địa lý hoang sơ, ba mặt giáp sông Đáy rộng mênh mông. Cảnh hoang sơ, thú dữ nhiều, người dân sinh lòng sợ hãi, ít dám đến tế lễ, có đi cũng phải theo tốp, nhóm mới dám đi. Có thể vì vậy, danh xưng “vắng như chùa Bà Đanh” có từ đấy.
Sau này, nhà chùa lại thờ Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện – tức là thờ Thần Mây, Thần Mưa, Thần Sấm, Thần Sét). Cũng là cầu mong Tứ Pháp phù trợ mưa thuận gió hòa cho người nông dân. Các cụ cao niên trong làng kể lại: “từ khi làng lên chùa Dâu Bắc Ninh xin rước vong Pháp Vũ về thờ, ngôi chùa linh thiêng hẳn.” . Tiếng lành vang xa, ngôi chùa nổi danh từ đấy.
Trải qua các lần tôn tạo, trùng tu thì các công trình kiến trúc của chùa, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp chính là điều khiến người tới chùa yêu thích.
Sông Đáy chảy qua vùng đất này có độ rộng khá mênh mông. Mùa nước lớn, sóng vỗ cà lên mặt đường phía ngoài chùa. Địa thế hoang sơ, cây cối cổ thụ um tùm khiến ngôi chùa càng thêm cổ kính, kỳ bí. Đặc biệt, những cây duối cổ thụ hàng trăm năm đón bạn ngay từ lối vào chùa sẽ làm bạn ngạc nhiên vì có những cây to hàng vòng tay ôm của người lớn. Trụ trì Thích Đàm Đan nói “: Mấy chục năm tôi về đây, các già đã chả đếm được tuổi của hàng cây đó rồi”.

Vẻ đẹp cổ kính của hàng duối rất thu hút lớp trẻ. Các bạn thường chọn nơi này để chụp hình những ngày quan trọng trong đời: tốt nghiệp, họp lớp, ngày cưới. ..
Vườn chùa rộng mênh mông, cũng toàn là cây cối cổ thụ. Núi Ngọc sát mép sông cũng um tùm từng gốc cây sum suê . Khi tìm hiểu về chùa Bà Đanh, có thể ít thông tin về một loài cây đã từng sống thành rừng khắp Kim Bảng, đặc biệt là chùa Bà Đanh và núi Quyển sơn bên kia sông. Đó là loài cây sưa đỏ (bạn đừng nhầm với cây trắc thối – sưa trắng), loài gỗ quý ngang hàng với cây trầm, hoàng đàn, pơ mu....

Khi cây sưa đỏ cổ thụ ở gò Đống Đa Hà Nội bị lâm tặc triệt hạ, thì những gốc sưa đỏ hiếm quý cỡ vòng tay ôm trên núi Ngọc đã bị tiện sát rễ từ lâu. Cũng một phần vì ở nơi hoang sơ không người. Vào những năm 2000, trong một lần tới thăm chùa, tôi nhìn một gốc sưa đỏ vừa vừa, mọc trước cổng chùa, được người dân làng Đanh xây xi măng cốt thép cao lưng chừng cây, cắt cử người trực ngày đêm để phòng lâm tặc. Tiếc thay, lòng tham khiến các lâm tặc ấy không từ thủ đoạn, cho tới một ngày, gốc cây lại chỉ còn trơ rễ. Có thể nói, cơn bão săn sưa đỏ quét qua Kim Bảng khiến làng quê yên bình thiệt hại nặng nề. Núi Ngọc – chùa Bà Đanh đã mất đi một di sản thiên nhiên hiếm quý.

Giờ đây thăm chùa, bạn vẫn thấy lấp ló mái chùa son đỏ cổ kính sau những vòm xanh cổ thụ của gạo, lộc vừng, duối, nhãn, si , đào tiên, trang mẫu đơn và những giò lan rực rỡ do sư trụ trì chăm bón. Bóng dáng sưa đỏ vẫn còn nhưng đang tuổi mầm non thôi.
Nếu rừng cây nơi chùa khiến bạn lưu luyến bước chân dùng dằng thì kiến trúc chùa lại làm bạn mê say. Vẫn là không gian chủa cổ kính Bắc Bô nhưng những tấm cửa lim chạm khắc công phu, những chuông đồng cổ, khánh đá xưa, hình rồng đá, linh thú khác bằng đá rất cổ xưa, thậm chí cả tấp liếp thưa chắn nắng sẽ làm bạn dâng lên niềm tự hào. Dân làng Đanh đã bảo tồn vô cùng tốt di sản tiền nhân để lại. Trong điện thờ, tượng Pháp Vũ uy nghiêm, linh thiêng vô cùng (bạn không thể chụp hay quay được gì pháp tượng này đâu, phim không lên hình đâu – sư trụ trì kể lại như vậy đấy), những sắc phong, những lời ghi lại của tiền nhân vẫn còn in trên cột lim trong điện,sau chùa là giếng Ngọc lâu đời, nước trong văn vắt, cá vàng lấp lánh quẫy đuôi...mọi dấu ấn đều gợi lên không gian đậm đặc hơi thở cổ xưa hiếm có.

Đã có nhiều thông tin bạn biết về tên gọi Bà Đanh nổi tiếng, bài viết này chỉ khoe với bạn rằng, cảnh nơi đây đẹp, người nơi đây mến khách và có nhiều đường để đến chùa lắm: Từ Chùa Hương bạn ghé Tam Chúc, rồi ghé núi Ngọc – chùa Bà Đanh, ra đền Trúc sẽ là một trải nghiệm ý nghĩa với bạn.

Mách nhỏ bạn từ một thổ dân nhé, bạn yêu du lịch tự nhiên, thành tâm có tín ngưỡng thiện lành, hãy tìm một thuyền nhỏ, làm chuyến du hành ngược dòng Đáy từ cầu Hồng Phú, bạn sẽ ghé đủ những danh thắng lịch sử của Kim Bảng: Làng gốm cổ Quyết Thành, Đền Trúc, chùa Bà Đanh – núi Ngọc, Chùa Tam Chúc, ao Dong- hang Luồn. Bạn sẽ không thất vọng đâu. Có điều là thuyền thì bạn nên tìm kĩ càng. Tiếc quá, mười năm nay hơi vắng bóng mất rồi.



Bình luận