Khoảng không ngọt ngào xa xưa ấy của tôi (Phần 1)

     Những ngày học cấp 3, khi được nghỉ học, nhóm bạn trong lớp tôi thường huy động xe đạp của nhau, đèo nhau chạy thẳng từ Cà xuống Địch Lộng, mở chương trình thám hiểm nhiều lần vẫn như lần đầu tới miền quê huyền bí Thanh Hải , Thanh Liêm.

      Sở dĩ đây là điểm hẹn của bọn tôi bởi vì từ một lần thám hiểm rất tình cờ. Hôm ấy, nghỉ học, bọn tôi hối hả hú nhau , tám đứa lao lên bốn xe, muốn được tận mắt ngắm  vùng đất giàu có của huyện nghèo Thanh Liêm. 

      Xe leng keng  chạy tới kênh đào là chúng tôi bắt đầu hớn hở. Dãy núi đá vôi xa xăm khi nhìn từ phố Tâng quê tôi giờ đây xuống Thanh Hải sát gần đến nỗi tưởng giơ tay là với tới. Con mắt tuổi 17 ngày ấy lấp lánh, có thể nhìn rõ từng gốc cây xanh rì, vòng nhánh dây leo hoa trắng không biết tên phủ kín từng vòm lá khiến núi rực rỡ hẳn lên như cô dâu nhỏ trùm khăn voan trắng. Con kênh đào gần 3 km này cũng có dấu ấn huyền sử hấp dẫn lạ kì. Là vua Minh Mệnh khi tuần du qua Kẽm Trống đã đòi dân làng đào để đi vòng qua vùng núi này chỉ vì không chịu nổi  ẩn ý nghịch ngợm trong  bài thơ của bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương , nhất định không chịu chui qua Kẽm Trống.

Hai bên thì núi, giữa thì sông

Có phải đây là Kẽm Trống không

Gió đập cành cây khua lắc cắc

Sóng dồn mặt nước vỗ long bong

Ở trong hang đá hơi còn hẹp

Ra khỏi đầu non đã rộng thùng

Qua cửa mình ơi, nên ngắm lại

Nào ai có biết nỗi bưng bồng?

     Những giai thoại này vào  thập niên 80, bạn ghé bất kỳ hàng nước đơn sơ nào ven đường Đoan Vỹ đều được chủ quán nhiệt tình kể cho nghe. 

     Vì giai thoại ấy hấp dẫn  quá mà bọn tôi dừng chân ở Kẽm Trống trước. Núi bao la, nước mênh mông... không gian thơm dịu bởi hương của các vườn cây cổ thụ hai bên đường. Cảnh vật ấy hút hết tâm trí bọn tôi rồi. Tiếc rằng, vùng núi thắng cảnh quốc gia từ năm 1962 này  đã bị khai thác “mạnh mẽ”, biển báo cấm lại gần đã không cho bọn tôi cơ hội khám phá vẻ đẹp số một của Thanh Hải. Cụ hàng nước ven đường kể, vào khoảng những năm 70, một phần của Kẽm Trống đã sụp thẳng vào lòng sông, phải dùng bộc phá nổ để thông đường. Năm 1986 ấy, từ dường 1, bọn tôi còn nhìn và nghe tiếng đá lăn từ đỉnh xuống pha lẫn tiếng mìn phá đá ì ầm từ phía Gia Viễn Ninh Bình vọng tới. 

     Ngày ấy thơ ngây, vấn đề môi trường là cái gì xa xôi lắm. Bữa cơm mỗi gia đình, một lát sắn khoai cõng ba hột gạo nói gì tới cá thịt. Nghe tiếng mìn phá đá vọng từ  vùng Bạc, Chàng, Hang xuống tới Lải Cà bọn tôi còn dùng  như đồng hồ báo thức, biết mìn nổ từ khung giờ nào cơ.

     Mấy chục năm qua đi, Kẽm Trống bây giờ bạn cũng chỉ có thể dựa xe ven lề quốc lộ 1, nheo mắt lại mà  ngắm cảnh từ xa. Cảnh bây giờ chỉ là đá lăn lăn rơi lõm bõm xuống sông. Núi bị trọc đầu, bị khai thác cụt từng ngọn, từng ngọn, có mảnh đã cưa tới sát chân núi. Những mảnh vườn rộng rãi cũng không còn, lá xanh nhuộm bụi đá dày cộm, bạc phếch. “Miệng ăn núi lở” là đây. Thiên nhiên đã kêu cứu hàng thập niên mà nay, thế kỷ 21 rồi,  tiếng mìn vẫn dộng ì ầm xa xa gần gần...

     Dòng sông vẫn mênh mông thế, con kênh đào bơ vơ rồi. Kẽm Trống không còn, nhà vua trẻ Minh Mạng có xuyên không quay về, chắc không còn ngần ngại đòi đào kênh đi vòng qua hẻm núi nữa đâu nhỉ???

Trương Luyện