Đệ Tử Quy (1)

“Đệ Tử Quy” là sách giáo khoa vỡ lòng dành cho trẻ em. Sách được tác giả Lý Dục Tú viết lại từ cuốn “Đồng Mông Tu Tri” vào thời Khang Hy nhà Thanh. Bấy giờ, cuốn sách được gọi là “Huấn Mông Văn”. Sau đó, học giả Giả Tồn Nhân đã chỉnh lý thành cuốn “Đệ Tử Quy”.

“Đệ Tử Quy” dạy bảo trẻ em về đạo đức và lễ tiết cơ bản làm người. Thông qua những câu chuyện sinh hoạt hàng ngày của trẻ, cuốn sách giáo dục những hành vi đúng đắn cho trẻ. Các em cũng sẽ được học về truyền thống giáo dục tốt đẹp của người xưa.

Đệ tử quy, Thánh nhân huấn: Thủ hiếu đễ, thứ cẩn tín;
Phiếm ái chúng, nhi thân nhân; hữu dư lực, tắc học văn.Đệ Tử Quy

Phép người con, Thánh nhân dạy: Hiếu đễ trước, kế cẩn tín;
Yêu mọi người, gần người nhân; có dư sức, thì học văn.

Người xưa dạy rằng, trẻ nhỏ muốn học làm người thì đầu tiên phải biết hiếu kính với cha mẹ và người lớn. Sau đó, trẻ cần học về chữ “tín”. “Tín” có nghĩa là chúng ta luôn giữ lời hứa của mình. Các em nên cố gắng thực hiện đúng lời mình đã nói. Và rồi, chúng ta phải có tấm lòng rộng mở, yêu thương tất cả mọi người, gồm cả người thân và bạn bè của mình nữa. Ngoài ra, các em nên gần gũi với người tốt nhiều hơn, chọn bạn tốt để chơi, tránh xa kẻ xấu. Sau cùng, chúng ta cần tận dụng thời gian rảnh để chú tâm học tập, đọc sách và khám phá thế giới.

Câu chuyện: Đạo đức của Thủy tổ ─ Đế Thuấn

Thuấn là một trong Ngũ Đế của thời cổ đại Trung Quốc. Trong lịch sử, ông còn được biết đến với tên gọi là Ngu Thuấn.

Khi Thuấn còn nhỏ, mẹ ông đã qua đời. Cha Thuấn sau đó cưới vợ kế, sinh ra một người con trai, đặt tên là Tượng. Cha của Thuấn bị mù hai mắt. Ông là người ngoan cố không chịu nói lý. Trong khi đó, người mẹ kế thì tính tình thô bạo hung ác, còn người em trai tên Tượng thì vô cùng ngang ngược. Cha rất sủng ái mẹ kế và em Tượng. Cả ba đều chán ghét Thuấn nên thường muốn lấy mạng ông.

Có một lần, người cha sai Thuấn sửa chữa kho gạo. Tuy nhiên, khi Thuấn leo lên trên mái của nhà kho, người cha liền phóng hỏa đốt kho gạo. Thuấn nhanh tay chụp lấy hai cái mũ rộng vành để làm dù rồi nhảy xuống. Lần này ông đã may mắn thoát chết.

Một lần khác, người cha lại sai Thuấn đi đào giếng. Chờ Thuấn đào sâu dưới lòng giếng, người cha cùng với em trai Tượng lập tức dùng đất lấp giếng. Tuy nhiên, hai người không ngờ rằng Thuấn rất thông minh. Thuấn đã dự liệu trước sự việc, cho nên ông đã đào trước một đường thông đạo bên hông để thoát thân. Tượng tưởng Thuấn không còn sống nữa nên lập tức chiếm đoạt gia sản của ông. Bỗng nhiễn, không biết Thuấn ở đâu xuất hiện. Mọi người ai nấy đều giật mình kinh hãi. Tuy bị đối xử bất công, nhưng Thuấn không hề có ý định trả thù cha và em trai. Ngược lại, Thuấn rất khoan dung độ lượng, lấy đức báo oán, hôm sau vẫn hiếu kính cha mẹ và yêu quý em trai như thường.

Người xưa nói: “Trăm thiện hiếu làm đầu”. Năm Thuấn 20 tuổi, ông nổi danh khắp thiên hạ nhờ lòng hiếu thảo của mình. Chính nhờ sự cảm phục của thiên hạ mà 10 năm sau, quần thần tứ phương đều đề cử Thuấn với Nghiêu Đế. Thấy vậy, Nghiêu Đế đem hai con gái của mình là Nga Hoàng và Nữ Anh gả cho Thuấn. Vì Nghiêu Đế muốn quan sát phẩm đức của Thuấn, nên vị hoàng đế đã để chín người con trai của ông ở chung với Thuấn. Nga Hoàng và Nữ Anh đều bị cảm hoá trước sự đức hạnh của Thuấn. Họ cũng không dám vì thân phận tôn quý mà có thái độ kiêu căng. Trái lại, họ đối xử mọi người đều rất cung kính khiêm tốn. Chín người con trai của Nghiêu Đế cũng ngày càng thêm nhân hậu và cẩn trọng.

Mỗi khi Thuấn đi đến đâu, thì ông đều dùng đức mà cảm hoá người dân ở đó. Khi Thuấn lên Lịch Sơn trồng trọt, người dân nơi đây trở nên bao dung. Họ chia sẻ ruộng tốt cho nhau. Khi Thuấn xuống Lôi Trạch bắt cá, người Lôi Trạch tranh nhau nhượng chỗ. Còn nữa, khi Thuấn đến Hoàng Hà làm đồ gốm, thì sản phẩm đồ gốm ở đó trở nên vô cùng tinh tế. Tất cả mọi người đều thích ở cùng với Thuấn. Ông ở nơi nào, một năm sau liền tụ thành thôn xóm, hai năm sau thì thành thị trấn, ba năm sau liền biến thành đại đô thị.

Khi tận mắt chứng kiến những điều ấy, Đế Nghiêu rất hài lòng đối với Thuấn. Ông đem ngôi vua truyền lại cho Thuấn.

Khi làm vua, Đế Thuấn đặc biệt chú trọng giáo dục đạo đức. Ông tuyên dương giáo dục “Ngũ thường” gồm Phụ nghĩa, Mẫu từ, Huynh hữu, Đệ cung và Tử hiếu. Ông cũng thúc đẩy xây dựng các chuẩn mực đạo đức làm người. Ông trở thành người khai sáng ra các giá trị đạo đức truyền thống cho dân tộc Trung Hoa.

Theo Con Đường Viên Dung