Trong tập phim này, chúng ta sẽ tìm hiểu về điện tử cơ bản thông qua khái niệm cơ bản về cách hoạt động của tụ điện? Tụ điện được sử dụng ở đâu và để làm gì?
Tụ điện là một loại linh kiện điện tử thụ động tạo bởi hai bề mặt dẫn điện được ngăn cách bởi điện môi. Khi có chênh lệch điện thế tại hai bề mặt, tại các bề mặt sẽ xuất hiện điện tích cùng điện lượng nhưng trái dấu.
Sự tích tụ của điện tích trên hai bề mặt tạo ra khả năng tích trữ năng lượng điện trường của tụ điện. Khi chênh lệch điện thế trên hai bề mặt là điện thế xoay chiều, sự tích luỹ điện tích bị chậm pha so với điện áp, tạo nên trở kháng của tụ điện trong mạch điện xoay chiều.
Về mặt lưu trữ năng lượng, tụ điện có phần giống với ắc qui. Mặc dù cách hoạt động của chúng thì hoàn toàn khác nhau, nhưng chúng đều cùng lưu trữ năng lượng điện. Ắc qui có 2 cực, bên trong xảy ra phản ứng hóa học để tạo ra electron ở cực này và chuyển electron sang cực còn lại. Tụ điện thì đơn giản hơn, nó không thể tạo ra electron - nó chỉ lưu trữ chúng. Tụ điện có khả năng nạp và xả rất nhanh. Đây là một ưu thế của nó so với ắc qui.
Comments are disabled for this video.
Tụ điện hoạt động như thế nào?
Trong tập phim này, chúng ta sẽ tìm hiểu khái niệm cơ bản về cách hoạt động của tụ điện và nó được sử dụng ở đâu.
Đầu tiên, chúng ta cần biết tụ điện là gì?
Tụ điện là một loại linh kiện điện tử thụ động, có khả năng tích điện.
Nó gần giống như một cục pin, ngoài trừ việc nó lưu trữ năng lượng theo một cách khác.
Tụ điện không lưu trữ nhiều năng lượng, nhưng nó có thể sạc và giải phóng năng lượng nhanh hơn pin rất nhiều.
Điều này rất hữu ích và đó là lý do tại sao bạn sẽ tìm thấy các tụ điện được sử dụng trong hầu hết các bảng mạch điện tử.
Vậy, cụ thể là tụ điện hoạt động như thế nào?
Để dễ hình dung, chúng ta sẽ xem cách di chuyển của nước trong ống nước.
Nước sẽ tiếp tục chảy cho tới khi chúng ta khóa banh lại.
Khi đó, sẽ không còn nước chảy ra ngoài nữa.
Nhưng, nếu chúng ta cho nước chảy vào bể chứa trước khi chảy ra khỏi đường ống,
thì khi đóng vanh lại, tuy nước sẽ ngừng cấp cho bể,
nhưng nước chảy ra ngoài vẫn được cung cấp ổn định cho tới khi bể chứa cạn nước.
Trong trường hợp này, chúng ta có thể đóng vanh hoặc mở vanh thoải mái mà vẫn không bị ảnh hưởng đến nguồn nước chảy ra ngoài.
Miễn sao đừng để bể chứa bị cạn.
Trong kỹ thuật, người ta dùng bể chứa nước để tránh sự gián đoạn ở đầu ra khi nguồn cung cấp bị sự cố.
Trong các mạch điện, tụ điện đóng vai trò là bể chứa nước và lưu trữ năng lượng.
Nó có thể giải phóng năng lượng ra các thiết bị tiêu thụ năng lượng khi có sự gián đoạn từ nguồn cung cấp.
Nếu chúng ta bật và tắt rất nhanh một mạch đơn giản không có tụ điện,
thì bóng đen sẽ nhấp nháy.
Nhưng nếu chúng ta kết nối một tụ điện vào mạch,
thì đen sẽ sáng trong suốt thời gian gián đoạn,
ít nhất là trong một thời gian ngắn.
Bên trong một tụ điện cơ bản, chúng ta có hai tấm kim loại dẫn điện thường được làm từ nhôm.
Chúng sẽ được ngăn cách bằng điện môi là một vật liệu cách điện, chẳng hạn như gốm.
Điện môi là vật liệu sẽ phân cực khi tiếp xúc với điện trường.
Một bên của tụ điện được kết nối với cực dương của mạch,
và bên còn lại được kết nối với cực âm.
Ở phía bên của tụ điện, bạn có thể thấy một dải với nhiều ký hiệu dấu gạch ngang để chỉ ra phía nào cực âm.
Nếu chúng ta kết nối một tụ điện với cục pin,
điện áp trong cục pin sẽ đẩy các electron từ cực âm tới tụ điện.
Các electron này sẽ tích tụ trên một bảng mặt của tụ điện,
trong khi bảng mặt còn lại sẽ lần lượt giải phóng một số electron.
Các electron không thể đi xuyên qua tụ điện vì nó là vật liệu cách điện.
Ngay khi tụ điện tích đủ điện và có cùng điện áp với cục pin thì sẽ không cần dòng chảy electron nữa.
Hiện tại đang có một sự tích tụ của các electron ở một bên tụ điện.
Điều này có nghĩa là tụ điện đã lưu trữ năng lượng và nó có thể giải phóng năng lượng đó khi cần thiết.
Do có nhiều electron ở một bên so với bên kia và các electron thì tích điện âm,
điều này có nghĩa là chúng ta sẽ có một bên là âm và một bên là dương.
Do đó, có sự khác biệt về điện thế hoặc tranh lệch điện áp giữa hai bên.
Chúng ta có thể đo lường điều này bằng một đồng hồ đo điện áp.
Có thể hiểu nồng nà, điện áp giống như áp suất vậy.
Khi chúng ta đo điện áp, chúng ta sẽ đo sự tranh lệch điện áp giữa hai điểm.
Bạn có thể tưởng tượng áp suất của nước trong ống nước.
Chúng ta có thể đo áp suất này bằng đồng hồ đo áp suất.
Đồng hồ đo áp suất cũng đang so sánh áp suất của hai điểm khác nhau.
Đó là áp suất bên trong đường ống so với áp suất khí quyển bên ngoài đường ống.
Khi bể rộng, đồng hồ đo hiển thị bằng 0,
vì áp suất bên trong bể đang bằng với áp suất bên ngoài bể.
Tương tự với điện áp, chúng ta so sánh sự khác biệt giữa hai điểm.
Nếu chúng ta đo trên một cuộc pin 1,5V,
thì chúng ta đọc được mức tranh lệch là 1,5V giữa mỗi đầu.
Nhưng nếu đo cùng một đầu,
thì chúng ta sẽ đọc được giá trị là 0V, vì không có sự khác biệt nào.
Quay trở lại với tụ điện,
chúng ta đo và sẽ đọc được sự tranh lệch điện áp giữa hai cực của tụ điện,
vì nó đang có sự tích tụ của các electron.
Ngay cả khi ngắt kết nối với cuộc pin,
thì chúng ta cũng vẫn sẽ nhận được giá trị này trong một khoảng thời gian nhất định.
Tương tự như nam châm,
các cực trái dấu sẽ hút và kéo về phía nhau.
Điều tương tự cũng xảy ra với sự tích tụ của các electron tích điện âm trong tụ điện.
Chúng cũng bị hút bởi các hạt tích điện dương của các nguyên tử ở bảng mặt đối diện.
Nhưng các electron này sẽ không thể chạm tới các hạt tích điện dương
vì ở giữa là vật liệu cắt điện.
Lực kéo giữa hai bên là một điện trương
mà sẽ giữ các electron ở lại đúng vị trí hiện tại
cho đến khi có một đường dẫn khác được tạo ra.
Giờ, nếu chúng ta tạo một đường dẫn khác cho tụ điện
bằng cách gắn thêm một chiếc đèn nhỏ vào mạch
thì các electron sẽ chạy qua đèn,
cung cấp năng lượng cho nó và tiến đến phía bên kia của tụ điện.
Điều này sẽ chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn
cho đến khi sự tích tụ của các electron được cân bằng ở mỗi bên.
Khi đó, điện áp giữa hai cực của tụ điện sẽ bằng không.
Do đó, sẽ không còn lực đẩy các electron đi
và vì thế sẽ không có dòng chạy của electron nữa.
Khi chúng ta kết nối lại với cục pin,
tụ điện sẽ bắt đầu sạc đầy lại
giống như ví dụ bể nước ở phía trên.
Và khi đã được sạc đầy,
thì nó sẽ lại cung cấp năng lượng cho các thiết bị phía sau nó
mỗi khi có sự gián đoạn ở nguồn cung cấp.
Vậy, tụ điện được ứng dụng ở đâu?
Chúng ta sử dụng tụ điện ở khắp mọi nơi.
Chúng trong hơi khác một chút, nhưng cũng dễ dàng nhận ra.
Trong các bảng mạch điện tử,
chúng có xu hướng trông giống như thế này.
Chúng ta có thể thấy tụ điện được thể hiện
trong các bảng vẽ kỹ thuật như thế này.
Chúng ta cũng có thể có các tụ điện lớn hơn được sử dụng,
ví dụ như trên động cơ cảm ứng,
quạt trân hoặc các thiết bị điều hòa không khí.
Và thậm chí, chúng ta cũng có thể thấy được
những cái tụ điện khổng lồ như thế này
được sử dụng để điều chỉnh hệ số công suất phản kháng
trong các toa nhà lớn hoặc trong các nhà máy sản xuất.
Lợi ích của việc dùng tụ điện để bù công suất phản kháng
là để giảm tổn hào công suất,
dẫn đến giảm tổn thất điện năng.
Nói nồng nà ra là sẽ giảm tiền điện.
Trên thân của một tụ điện,
chúng ta có thể thấy hai giá trị.
Đây sẽ là giá trị điện dung,
còn đây là giá trị điện áp.
Điện dung của tụ điện được đo theo đơn vị farad,
được hiển thị bằng chữ F biết hoa.
Còn chữ gần giống như chữ U,
có đuôi phía trước chữ F có nghĩa là micro,
một farad bằng một triệu microfarad.
Tôi rất muốn được chia sẻ về nhiều kiến thức khác nhau.
Hãy nhấn vào các video xuất hiện trên màn hình hiện tại,
và tôi sẽ gặp bạn ở đó.
Xin cảm ơn vì đã xem đoạn phim này,
và nếu thấy thông tin hữu ích
thì vui lòng nhấn thích và đăng ký ở bên dưới
nhằm khuyến khích kênh tạo thêm nhiều phim khác.