Mâm quả ‘cầu vừa đủ xài’ và triết lý sống hướng thượng của người Nam bộ

Hoa Tháng Năm
17 người theo dõi
261 Lượt xem video·16 thg 2, 2026
Mâm quả cầu vừa đủ xài có thể coi là một sự thể hiện của việc thực hành giáo lý Phật giáo của người Nam bộ. Mâm quả đó là một biểu thị của sự nhận thức về ý nghĩa của kiếp nhân sinh rằng, cõi người chỉ là cõi tạm, làm người điều cần hướng tới không phải là cố gắng thỏa mãn các dục vọng của nhục thân mà là cần trọng đức, hành thiện để gieo duyên cho tu hành sau này, hướng tới giải thoát.
Chào mừng quý vị đến với Hoa tháng 5,
không gian lan tỏa thiện lành,
gieo mầm tình thức, kết nối đồng cảm.
Chương trình ngày hôm nay,
chúng tôi xin gửi tới quý vị bài viết
Mâm quả, cầu vừa đủ xài
và chất lý sống hướng tượng của người Nam Bộ.
Không biết từ khi nào,
người Nam Bộ vào mỗi dịp Tết
thường hay bày mâm vũ quả gồm
báng cầu, sung, dừa,
thu đủ và xoài
để bày tỏ lòng mong ước
cầu sung túc vừa đủ xài trong năm mới.
Qua đó thể hiện lối sống đơn giản,
mộc mạc, thuần phát,
không thàm đàm, không đua tranh của người Nam Bộ.
Lối sống ấy của người Nam Bộ
được kiếp tinh trong dòng chảy lịch sử
thuần theo sự ảnh hưởng của môi trường tự nhiên
và đặc biệt là sự giao thoa hài hòa
giữa các quan điểm trong Đạo Giáo,
Phật Giáo Đại Thừa
và các quan điểm của Phật Giáo Nam Tông.
Tất cả vốn đều quyến khích
sự đơn giản, khiêm tốn
và không tính mắc vào vật chất.
Chi Túc
Sau những biến khối lịch sử của dân tộc hoặc cá nhân,
người Việt nhiều thế hệ di cư dần vào phía Nam
mang theo những quan điểm trong Đạo Giáo,
Khổng Giáo và Phật Giáo Đại Thừa.
Ba chính giáo này đều dạy người ta
nên chi túc, tức là nên biết đủ.
Trong Đạo Đức Kinh,
lão tử giảng chi túc giả phú
nghĩa là người biết đủ
là người giàu có nhất.
Đạo giáo của lão tử giảng vô vị
tức hãy thuần theo tự nhiên
để mọi thứ tại những vị trí
mà tạo hóa muốn sắp xếp như thế.
Đạo giáo của lão tử giảng vô vị
tức hãy thuần theo tự nhiên
để mọi thứ tại những vị trí
mà tạo hóa muốn sắp xếp như thế.
Cho nên, người biết đủ thường vô vị
họ không thàm và không
cố gắng quy phạm các quy chuẩn
đạo đức để đoạt lợi.
Nên họ có thể tìm thấy hạnh phúc
trong những điều giảng gì.
Chẳng phải con người thường chúc nhau hạnh phúc
tức hạnh phúc là điều mà ai cũng truy cầu.
Vậy thì người biết đủ
đã một cách tự nhiên đạt được điều đó.
Điều này là dễ hiểu
vì họ không bị xáo trộn
bởi những lo toàn vật chất
hay rơi vào những xung đột với người khác.
Họ thường được sống trong an nhiên, tự tại
trong hạnh phúc thực sự
mà lại chỉ phải tốn ít chi phí nhất.
Gần như không bị phương hại gì
cũng không gây tổn hại cho người khác.
Chi túc bà lão tử giảng cũng thống nhất
về ý tưởng với một lời giảng của không tử
một thánh nhân khác của văn hóa thận truyền Trung Hòa.
Không tử nói
chi chi vì chi chi
bất chi vì bất chi
thì chi giả
nghĩa là biết thì nói là biết
không biết thì nói là không biết
đó mới chính là biết
Trong câu nói này không tử không nhắc
một cách trực tiếp đến chi túc
nhưng có thể hiểu rằng câu nói của Ngài
khuyên chúng ta nên thành thật
chấp nhận giới hạn của bản thân
đó cũng là biết đủ
Làm như thế thì chính là người
không xì mề, ngu bội
Một trong những khái niệm quan trọng nhất
trong Phật giáo có liên quan đến chi túc
là ngu khả, khổ
Phật giáo quan niệm sự khổ đau
mà con người phải chịu đựng trong cuộc sống
bắt nguồn như tham, thèm muốn,
sần, giận dữ và xì, ngu bội
Nên để thoát khỏi khổ đau này
thì trước tiên cần thiệt tham
Điều này đồng nghĩa với việc con người
nên hài lòng với những gì mình có
nức niềm biết đủ
không để những hàm muốn, tham vọng
vô đổ chỉ phối cuộc sống
Từ những quan niệm trong đảo giáo,
khổng giáo và Phật giáo có thể thấy
mâm quả cầu vừa đủ sai của người Nam Bộ
không chỉ đơn sơ và đơn giản
như vẻ bề ngoài của nó
Nó chính là một biểu tượng của chi túc
là kết tinh của những trầm tích văn hóa
mà người Việt đi mở cõi, tích lụy
trong suốt triệu dài lịch sử
Mâm quả ẩn dấu ý nghĩa nhân sinh
2.500 năm trước
Đức Phật Thích Cà Bồ Nì hẽ lộ cho nhân loại
viết thiên cơ rằng đời là bề khổ
Con người khổ vì tham, sần, sỉ
Pháp của Ngài đưa đến cách hiểu rằng
con người bị chìm trong lục đảo luân hồi
không thể thoát ra được tạm giới
Phật giáo nói về vô thường
Vô thường có nghĩa rằng
tất cả mọi sự vật, hiện tượng
trong thế gian con người đều luôn thay đổi
biến hóa, tức sự tồn tại
của mọi thứ chỉ có tính nhất thời
không gì là ví kiểu
Con người nên nhìn ra tính vô thường đó
để không bị dĩ mắt bám víu vào mọi điều
vì tất cả ở thế gian này
đều chỉ là tạm vợ
Phật giáo cho biết rằng chỉ có tu hành
diệt được tam độc, tham, sần, sỉ
trở thành người tốt siêu thường
thì mới có thể giải thoát khỏi tam giới
mới tới được cõi Niết Bàn
nơi không còn luân hồi
con người đạt trạng thái của thần
và an lạc tuyệt vời trong vinh cựu
Phật giáo Nam Tông còn được gọi là Theravada
hoành ứng khá sâu sắc
đến quan điểm của người Nam Bộ
Phật giáo Nam Tông tập trung rằng
về tu hành cá nhân
người tu cần đạt được quả vì A-la-hán để giải thoát
nhận thức được lợi ích
tất cụ thể và thiết thực của tu hành cá nhân
nên dường như mỗi người Nam Bộ
thấm nhuận triết lý của Phật giáo Nam Tông
đều rất chủ động trong thực hành triết lý nhà Phật
cụ thể là
việc tích đức, hành thiện
điều này được điều thi phần nào thông qua lời nói
và những hành động có thể là rất nhỏ
trong đời sống của họ
Ở suyên Nam Kỳ, người dân thường lưu truyền
những câu tục ngữ để tử dân mình
và nhu người hãy trọng đức
sống nhân nghĩa phận đạo trời
ví như có nhân có đức mặc sức mà ăn
hay ở phải ông trời đại trò
ở so đo ông trời cò lại
hoặc tha nghêu ma sạch
còn hơn giàu mà dở
nhân, đức nhân hay đức
là hai cái tên thường thấy
ở người Nam Bộ
cho thấy rằng điều mà nhiều đứng sinh thành
ở miền Nam kỳ vọng là con mình
sẽ trở thành người tốt, sống có nhân có đức
đây là điều rất đáng chân quý
trong bối cảnh cơn lưu khuét
của thói đời trượt rộng
khiến nhiều người sẵn sàng vứt bỏ đạo đức
trà đạp đạo lý để đoạt cho được
thật nhiều kim tiện, danh vọng
mâm quà cầu vừa đủ sai
có thể coi là một sự thể hiện
của việc thực hành giáo lý Phật giáo
của người Nam Bộ
mâm quà đó là một biểu thị
của sự nhận thức về ý nghĩa
của kiếp nhân sinh rằng
khói người chỉ là khói tạm
làm người điều cần hướng tới
không phải là cố gắng thỏa mãn
các dục vọng của nhục thân
mà là cần trọng đức, hành tiện
để gieo duyên cho tù hành sau này
hướng tới giải thoát
truy tìm nguồn gốc của sinh mảnh
Đức Khích Ca nói sở dĩ con người
có mặt ở Tam Giới do duyên khởi từ nghiệp ác
Đức Chúa Giê-xu thì ràng ràng
tất cả con người đều đã phạm tội
và cần sự cứu rỗi từ Thiên Chúa
những điều Đức Khích Ca và Chúa Giê-xu ràng
khiến thế nhân lờ mờ hiểu được
lý do con người tại sao lại phải sống
trong khổ đau như vậy nơi Tam Giới này
Điều trùng hợp khá thú vị là
4 trái cây trong mâm ngũ quả của người Nam Bộ
gồm mãng cầu, dừa, đu đủ và xoài
đều là những trái cây
có nhiều vị ngọt, thanh mát
dễ chịu như tính cách của những người miền Nam thiện lượng
4 trái cây ấy dường như
là biểu trưng cho quả ngọt
khi người ta trọng đức, hành tiện
Tuy nhiên, trái sung trong mâm ngũ quả ấy
thì có vị chát, khiến người ta liên tưởng
với một phần dư vị đắng cay, chua chát
mà con người thường phải cảm thủ
nơi Tam Giới này
Có ý kiến trong giới tu luyện cho rằng
ai đó nhìn ra được sự đau khổ của kiếp nhân sinh vô thường
thì người đó có ngộ tính tốt
Những người có ngộ tính như thế
sẽ sớm nhận ra ý nghĩa của tu luyện
và bước vào con đường tu để mong giải thoát
Tuy nhiên,
những câu hỏi như ta thực sự là ai
ta từ đâu đến, đến thế gian để làm gì
ta sống vì điều gì
có lẽ suốt hàng nghìn năm qua
vẫn luôn là những câu hỏi nhức nhối
chưa được thực sự giải khai
Tạo ra đút thắt trong tầm của mỗi người
bao gồm cả những người có ngộ tính tốt
Kể từ khi bài viết
Vì sao có nhân loại của nhà sáng lập
Pháp Luân Đại Pháp Đại sư Lý Hồng Trí
được công bố trên trang Minh Huệ
vào đầu năm 2023
Những người có duyên đọc bài viết này
đã chia sẻ với Thời báo Đại Kinh Nguyên rằng
họ đã được cho biết tường tận con người là ai
từ đâu tới, vì sao có Tam Giới
vì sao có nhân loại
và ý nghĩa sâu sắc hơn về kiếp nhân sinh
Ông Lâu Tân Dược từng tốt nghiệp
Ông đến Mỹ để học chuyên ngành báo chí
tại Đại học Columbia
Sau khi tốt nghiệp, ông Lâu làm ký giả
Ông Lâu từng là người Mỹ gốc Á
phụ trách việc gây quỹ trong kiến dịch
tái tranh cử của Tổng thống Donald Trump
Bên cạnh đó, ông cũng là một học giả
nghiên cứu chuyên sâu về kinh thánh
Ông Lâu chia sẻ
Tôi cho rằng bài viết Vì sao có nhân loại
là bài viết vô cùng trọng yếu
trong lịch sử tư tưởng nhân loại
và có ý nghĩa trọng đại đối với nhân loại
Mọi người đều đọc kinh thánh
rất nhiều người biết về thuần thoại Trung Quốc
thời cổ đại, rất nhiều người cũng đọc
các kinh thư của Phật giáo
Nhưng theo hiểu biết của tôi thì trong tất cả
các kinh điển hay trong văn hiến lịch sử
phân hóa, xưa này chưa hề giải thích
rõ ràng như Đại sư Lý Hồng Chí
Toàn bộ vũ trụ hình thành như thế nào
kết cấu ra sao và khởi nguyên
của nhân loại là từ đâu
Chúng ta biết về thứ mà trước đây
người ta gọi là 18 tầng điểm ngũ
thiên thượng, có những gì, v.v
Nhưng ít nhất theo kinh nghiệm của tôi
xưa này chưa có ai miêu tả
thế giới này rõ ràng đến như vậy
Trở lại với mâm ngũ quả cầu vờ
người Nam Bộ, có thể mỗi gia đình
giữa nhiều lựa chọn lại chọn bầy
mâm ngũ quả này trong dịp Tết
cũng chỉ nghĩ đơn giản rằng đó là ước muốn
của mình trong năm mới và không nghĩ tới
điều gì sâu xa hơn
Có thể thấy rằng trong trạng thái phòng bế chí huệ
con người rất khó để truy tới
tận cùng một ý niệm tự trong chính
bản thân mình. Đạo gia nói
thân thể người là một điều vui chủ
vì thế ý niệm xuất ra ở mỗi người
chắc chắn có nguồn gốc và cấu trúc rất
phức tạp. Mỗi niệm xuất ra
có thể là kết quả của cả một chiều dài
sinh mệnh qua bao nhiêu kiếp luân hồi
qua bao nhiêu cuộc rằng co giữa
niệm thiện và ác. Nên ý niệm
đó cũng là kết quả và thức đo phẩm giá
cho hành trình sinh mệnh của họ
Vậy nên, mỗi một quan niệm thuần phát
đơn giản, không thàm làm, canh đùa
rất có thể bắt nguồn từ phần minh bạch
thẳng sâu trong mỗi người về ý nghĩa nhân sinh
về khát khao vượt thoát khỏi
cõi tam giới ôi trọng để trở về
với nơi sinh mệnh của mình được sinh ra
Nên có thể nói rằng, mâm ngũ quả
cầu vườn ngùi sai của người yêu
Nam Bộ thực sự không sơ sài
Nó đơn giản như một ký hiểu
nhưng lại chứa đựng chuyên lý sống
với tầng tầng nhận thức về kiếp nhân sinh
Chương trình của Hoa tháng 5 hôm nay
xin được khép lại tại đây
Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi
Xin kính chào và hẹn gặp lại
quý vị trong những chương trình sau
