LÊ QUÝ ĐÔN – BẬC KỲ TÀI ĐẤT VIỆT _ Khát Vọng Cuộc Sống 360

Chào mừng quý vị và các bạn đang theo dõi chương trình Khát vọng Cuộc Sống Chúng tôi luôn mong muốn truyền tại các giá trị văn hóa truyền thống tới những người nữ duyên Kính thưa quý vị và các bạn, Dân nhân Lê Quý Đôn là một vị quan thanh liên nổi tiếng thời Lê Trịnh Từ nhỏ đã nổi tiếng là một thần đồng Ngoài việc tình thông sử lượng, an hiểu văn học, kinh thư, sách cổ Ông còn là người an hiểu khoa học Tây Phương Ở nước ta, có hơn 40 trường học mang tên dân nhân Lê Quý Đôn Trong chương trình Khát vọng Cuộc Sống hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp của vị dân nhân nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam Xin kính mời quý vị và các bạn cùng đón xem Kính thưa quý vị và các bạn, Theo thông tin trên website của Bảo tàng lịch sử Lê Quý Đôn sinh năm 1726, mất năm 1784 Lúc nhỏ tên là Danh Phương, tự doãn hậu, hiệu Quế Đường Sinh trong gia đình khoa bản tại làng Viên Hà, Trấn Sơn Nam Nay là thôn Đồng Phú, xã Độc Lập, huyện Hân Hà, tỉnh Thái Bình Ông nổi tiếng thông minh, học giỏi, từng đổ đầu 3 kỳ thi Giải Nguyên, Thi Hương năm 1743 Hồi Nguyên và Bản Nhãn, Thi Hồi và Thi Đình năm 1752 Lê Quý Đôn phục vụ cả ở Triều Vua Lê và Bình Phủ Chú Trịnh Mạnh cả về văn và võ, sự nghiệp kinh bang tế thế Khoa cử, giáo dục, ngoại giao, hành chính, hình luật, lịch sử, địa lý Trong suốt thời trung đại, khiếm có vị quan nào Lại được thăng thưởng, tham dự nhiều chức vụ như Lê Quý Đôn Trải tự thị thư rồi sung toãn tu quốc sự quán Thăng thừa chỉ viện hàng lâm và học sĩ ở bí thư các để duyệt kinh sách Từ thị giảng đến hàng lâm viện thị giảng, rồi kim tư nghiệp quốc tự giám Thăng hữu thị lan bộ hồ, kim thiêm đô ngự sử Thăng tả thị lan bộ lại, kim tổng tài quốc sự quán Thăng thị lan bộ hồ, kim đô ngự sử Thăng tả hiệu điểm quyền phủ sự, ngang tệ tướng Trông coi việc phủ chúa và thượng thư bộ công Kể cả việc được điều chuyển dự chức lưu thủ, đốc đồng, tham chính, hiệp trấn Tham tán quân cơ ở nhiều địa phương khác nhau Lĩnh vật nào cũng hiểu biết sâu rộng Khi vừa tròn 35 tuổi, năm 1760 Lê Quý Đôn đã làm phó sứ trong phái đoàn sang nhà Thanh, Trung Quốc, báo tang và nộp cống Trong chuyến đi sứ này, ông đã lên tiếng phản đối thói Quang lại nhà Thanh gọi sứ đoàn Đại Việt là Di Quang, Di Mục Và yêu cầu phải tôn trọng đoàn An Nam Cống Sứ Tài Yên Kinh, nay là Bắc Kinh, nhiều đại quan, nho thần Như binh bộ thượng thư Lương Thi Chinh, công bộ thượng thư Quỳ Hữu Quang Đã đến thăm ông và phái đoàn Đặc biệt hơn, ông còn tiếp xúc với sứ thần Hồng Khải Hy và đoàn sứ Triều Tiên Cùng xứng hòa thơ ca và chủ ý giới thiệu Thánh Mô Hiền Phạm Lục Chép về chuẩn mật Thánh Hiền, 12 quyển Quần thư khảo biện, luận binh các sách, 4 quyển Và tiêu tương Bách Vịnh, trăm bài Vịnh Sông Tiêu Tương Cho học giới phương sa đọc và đề tựa Trong số đó, học giả đề đốc học chính Quảng Tây Chu Bội Liên đã vinh danh Ông Lê Quế Đường ở Nhật Nam hiệu biết sâu rộng về các sách sử Tài sánh ngang hào kiệt, học đáng mật Thánh Hiền Nước tôi có nhiều nhân tài, nhưng những người có tài như sứ quân đây chỉ được một vài Lời tựa quần thư khảo biện Là nhà nho hành đạo tài năng, lưu quy đôn song pha trên nhiều lĩnh vực Dám chịu trách nhiệm, luôn thẳng thắng bày tỏ chính kiến qua các bạn khái, tấu sớ, nghị bàn Được giao nhiệm vụ nào, ông cũng hoàn thành xuất sắc Phù hợp với cả những công việc tổng tài, việc sách, biên tập quốc sử, thanh tra, khám duyệt, quân vụ, v.v Vốn đòi hỏi bản lĩnh và sự hiệu biết sâu rộng Trong lịch triều hiến chương loại trí, sử gia Phan Huy Chú đã nhận xét Lưu quy đôn tư chất khác đời, thông minh hơn người, bình sinh làm sách rất nhiều Khi bàn về kinh sử thì sâu sắc, rộng rãi, mà nói đến điển cố thì đầy đủ Rõ ràng, cái sở trường của ông vượt hơn cả nổi tiếng ở trên đời Còn trong cuốn Trí thức Việt Nam xưa và nay, tác giả Văn Tân viết Lưu Quy Đôn là nhà bác học lớn nhất của nước Việt Nam thời phong kiến Suốt đời ông tỏ ra là một người đọc sách không biết mệt mỏi Năm Tân Mão 1771, Chúa Sai Lưu Quy Đôn, Hoàng Nguyễn Thục đi điều tra nhân khẩu, binh lợt xứ Thanh Hoa, Thanh Hóa Sau khi về, các viên quang này xin với Chúa Trịnh Sâm tha thuế thân cho dân Lại xin hoãn cho dân chậm đóng các thuế thổ sản, khủy sản, ruộng công Vẫn trong phạm vi trách nhiệm của một nguồn quang Vào năm Nhâm Thình năm 1772, Lưu Quy Đôn theo lệnh Chúa lên Lạng Sơn để điều tra việc dân xứ Lạng bị quang lại địa phương quấy nhiễu về việc chạy trạm Sau khi Lưu Quy Đôn điều tra rõ thật hư, đã giờ hỏi tình hình quang lại, liêm hay tham, dân gian đau khổ thế nào đem về tâu Đốc đồng Lạng Sơn là lệ doãn thân vì hà khắc quấy nhiễu bị miễn chức Năm Giáp Ngọ 1774, dân Ngày An gặp nạn đói, Lưu Quy Đôn trước thảm cảnh đó đã kiến nghị với Chúa Lưu những điền sản của phủ hộ nập vào để lại ở trấn để phát trẩn Bại thuế tuần trong hạt, nghiêm việc phòng giữ mặt biển, hoãn việc tri bắt lính trốn, hoãn việc xét xử kiện tùng Nghiêm trách hiến ti phải xét kỹ các điều đau khổ của dân, tâu lên để cứu cấp cho dân, đại việc sự ký tục biên chép Năm Đình Chầu 1777, ông xin Chúa rút bớt quang lại ở các huyện, châu, thuộc trấn Thái Nguyên tập trung vào một nơi để giảm bớt sự phiền nhiễu cho dân Chúa cho thi hành theo đề xuất ấy, ông đặc biệt chú trọng sự liêm chính, từng đúc kết lời đăng dạy nổi tiếng Đất nước bại vong là do quang lại giang tà, quang lại thất đức là do ham ăn đúc lót, cái tệ ngàn đời không ngoài câu nói ấy Ông coi việc giữ mình trong sạch là nguyên tắc tối thường của kẻ sĩ Kính thưa quý vị và các bạn, có thể vài trăm năm, một dân tộc mới có thể có một vài kẻ sĩ đại đức hay bậc thánh hiền Lê Quý Đôn, nhà bác học, người được UNESCO vinh danh là danh nhân văn hóa thế giới, vào ngày 31 tháng 10 năm 2025 một lần nữa khẳng định đạo đức và tài năng và những đóng góp của ông trong nhiều lĩnh vực Chúng ta cùng nhìn lại tiểu sự của ông và càng tự hào thêm vì dân tộc ta có những con người kiệt xuất như vậy Hãy cùng học hỏi người xưa, nâng cao đạo đức lương tri, học tập nghiêm túc để trở thành người tốt và có những đóng góp to lớn cho xã hội và nhân loại Xin cảm ơn quý vị và các bạn đã lắng nghe, chia sẻ cùng chúng tôi Hãy đăng ký kênh để không bỏ lỡ các số tiếp theo của Khát Vọng Cuộc Sống Hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong các số tiếp theo. Xin chân thành cảm ơn quý vị