Điện lưới hay Lưới điện là một mạng lưới liên kết với nhau để truyền tải và phân phối điện từ nhà máy điện đến người tiêu dùng. Thành phần của một lưới điện bao gồm các nhà máy/ trạm phát điện, các đường dây truyền tải điện cao thế kết nối các nguồn cung cấp và các trung tâm tiêu thụ, và các đường dây phân phối kết nối đến từng khách hàng sử dụng điện năng.
Các nhà máy điện có thể được đặt gần nguồn nhiên liệu, cạnh một đập nước (thủy điện), hoặc ở địa điểm có thể tận dụng các nguồn năng lượng tái tạo, và thường nằm xa khu vực dân cư đông đúc. Các nhà máy điện thường được xây dựng ở quy mô lớn để tận dụng lợi thế của kinh tế quy mô. Điện năng được sản xuất và nâng áp lên mức điện thế cao trước khi kết nối với lưới truyền tải điện.
Phần lớn của mạng lưới truyền tải điện được dùng để truyền tải điện qua quãng đường dài, đôi khi vượt biên giới quốc tế, đến các khách hàng bán buôn (thường là các công ty có quyền sở hữu mạng lưới phân phối điện địa phương).
Khi được truyền tải đến trạm biến áp, điện sẽ được hạ áp từ điện thế cao của mạng lưới truyền tải xuống điện thế thấp hơn của mạng lưới phân phối. Khi ra khỏi trạm biến áp, điện sẽ di chuyển vào đường dây của mạng lưới phân phối. Cuối cùng, khi đến điểm dịch vụ, điện sẽ một lần nữa được hạ áp từ điện phân phối xuống mức điện thế cần thiết của các thiết bị sử dụng điện.
Máy biến áp hay máy biến thế, tên ngắn gọn là biến áp, là thiết bị điện thực hiện truyền đưa năng lượng hoặc tín hiệu điện xoay chiều giữa các mạch điện thông qua cảm ứng điện từ.
Máy biến áp gồm có một cuộn dây sơ cấp và một hay nhiều cuộn dây thứ cấp liên kết qua trường điện từ. Khi đưa dòng điện với điện áp xác định vào cuộn sơ cấp, sẽ tạo ra trường điện từ. Theo định luật cảm ứng Faraday trường điện từ tạo ra dòng điện cảm ứng ở các cuộn thứ cấp. Để đảm bảo sự truyền đưa năng lượng thì bố trí mạch dẫn từ qua lõi cuộn dây. Vật liệu dẫn từ phụ thuộc tần số làm việc.
Các cuộn sơ cấp và thứ cấp có thể cách ly hay nối với nhau về điện, hoặc dùng chung vòng dây như trong biến áp tự ngẫu. Thông thường tỷ số điện áp trên cuộn thứ cấp với điện áp trên cuộn sơ cấp tỷ lệ với số vòng quấn, và gọi là tỷ số biến áp. Khi tỷ số này lớn hơn 1 thì gọi là hạ áp, ngược lại nhỏ hơn 1 thì gọi là tăng áp.
Các biến áp điện lực có kích thước và công suất lớn, thích hợp với tên gọi máy biến áp. Máy biến áp đóng vai trò rất quan trọng trong truyền tải điện năng.
Cầu dao là một loại thiết bị đóng - ngắt mạch điện, tương tự như công tắc, nhưng mức tải cường độ cao hơn, phục vụ cho nhiều thiết bị điện. Ngoài ra cầu dao còn được sử dụng để chuyển nguồn điện, đảo chiều quay của động cơ điện (1 pha và 3 pha). Cầu dao có nhiều chủng loại và kích cỡ khác nhau, từ những thiết bị nhỏ dùng cho gia đình cho đến loại thiết bị chuyển mạch lớn để bảo vệ điện cao thế cho toàn bộ một thành phố.
Các loại cầu dao hiện đại hơn, ngoài chức năng đóng ngắt mạch điện bằng tay, còn bổ sung chức năng tự động ngắt mạch điện khi dòng điện bị quá tải hoặc ngắn mạch. Một số tính năng bổ sung khác như chức năng dò tìm các dòng điện bị lỗi, chống rò điện đất hoặc đóng mở tự động để trở lại điều kiện điện bình thường. Cầu dao tự động có nhiều loại, ngắt 1 pha và 3 pha.
Cầu dao tự động trong tiếng Việt còn được gọi là Aptomat hoặc CB (gọi theo chữ cái đầu của từ Circuit breaker trong tiếng Anh).
Comments are disabled for this video.
Giải thích nguồn điện xoay chiều 120V-240V.
Trong video này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách điện được lấy từ nhà máy điện đến nhà của bạn.
Sau đó, tìm hiểu cách hoạt động của nguồn điện một pha để biết tại sao lại có nguồn 120V hoặc 240V.
Và cuối cùng, chúng ta sẽ tìm hiểu cách nó được kết nối xung quanh nhà vào từng thiết bị chính.
Những thông tin được trình bày trong đoạn phim này được lấy từ hệ thống điện dành cho những ngôi nhà ở khu vực Bắc Mỹ.
Nếu bạn ở ngoài khu vực này thì hệ thống điện của bạn có thể hơi khác một chút,
nhưng về nguyên lý hoạt động thì cũng tương tự nhau.
Trước khi bắt đầu, chúng tôi xin được nhắc lại là điện rất nguy hiểm và có thể gây tử vong.
Các nhà máy sản xuất điện thường được đặt ở rất xa khu dân cư để có thể truyền tải dòng điện đi xa.
Trước tiên, người ta phải kết nối nguồn điện từ nhà máy sản xuất điện vào máy biến áp để tăng điện áp lên rất cao,
thường được gọi là điện cao thế hay điện cao áp.
Mục đích chủ yếu của việc sử dụng điện cao áp để truyền đi xa chính là nhằm giảm thiểu những tổn thất điện trên đường dây trong quá trình truyền.
Dò dây dẫn điện thường được làm bằng dây nhôm hoặc dây đồng.
Chúng có tỷ lệ điện trở nhất định, và điện trở này sẽ biến điện năng thành nhiệt năng trong quá trình truyền điện.
Điều này làm cho một phần điện năng sẽ bị tổn thất trong quá trình truyền tải.
Và vì đường truyền tải điện rất dài, nên điện năng bị tổn thất do điện trở dây dẫn gây ra sẽ là rất lớn.
Do đó, phương pháp tốt nhất để giảm tổn hạu trên đường truyền tải điện hiện nay là dùng điện cao áp để truyền tải.
Sau khi đã được hòa lưới điện, dòng điện sẽ được truyền tải tới các thị trấn và thành phố.
Ngay khi dòng điện này đến các thị trấn và thành phố, nó sẽ lại một lần nữa được kết nối với một máy biến áp khác.
Nhưng lần này lại có mục đích là hạ điện áp xuống thấp hơn để an toàn cho những người dân xung quanh.
Mức điện áp này thường được gọi là điện trung thế.
Từ đây, nguồn điện sẽ được phân phối cục bộ trong các mạch nhỏ hơn trong các đường phố.
Trước khi đi vào nhà của bạn, nguồn điện này sẽ phải qua thêm một máy biến áp khác nữa
nhằm giảm điện áp xuống mức đủ an toàn để sử dụng trong nhà của dân cư, được gọi là điện hạ thế.
Trên mỗi hộ dân cư sẽ có một đồng hồ điện để đo lượng điện đã được sử dụng và công ty điện lực sẽ sử dụng nó để xuất hóa đơn cho bạn.
Máy biến áp hạ thế sẽ được kết nối với đồng hồ điện bằng một số dây cáp chạy ngầm dưới đất hoặc trên cao.
Các sợi dây cáp này bao gồm có hai dây nóng và một dây trung tính.
Bên trong máy biến áp sẽ có hai cuộn dây, cuộn sơ cấp được kết nối với trạm điện và cuộn nhỏ hơn là cuộn thứ cấp sẽ được kết nối với nhà dân.
Hai dây nóng được nối với mỗi đầu của cuộn thứ cấp và dây trung tính được nối với tâm của cuộn dây.
Bên trong nhà dân, chúng ta sẽ tìm thấy một hộp điện chính như hình.
Bên trong hộp điện chính, chúng ta sẽ tìm thấy một cầu giao chính, còn được gọi là cầu giao tổng.
Cầu giao này thường nằm ở trên cùng của bảng điều khiển, nhưng cũng có khi nó có thể nằm ở dưới cùng.
Hai dây nóng từ đồng hồ điện được kết nối trực tiếp với các vấu trên cầu giao chính.
Đi ra khỏi cầu giao chính sẽ là hai thanh cái được làm bằng nhôm hoặc đồng.
Hai thanh cái này sẽ dẫn điện tới các cầu giao nhỏ hơn để cung cấp cho các thiết bị trong nhà.
Như vậy, hai thanh cái này cũng được nối với dây nóng và chúng không được cách điện.
Cầu giao chính có thể được điều khiển bằng tay để có thể đóng hoặc mở điện cho tất cả các thiết bị phía sau nó.
Cầu giao chính cũng có nhiệm vụ bảo vệ quá dòng cho các thiết bị được nối phía sau nó.
Thông thường, giá trị bảo vệ quá dòng của cầu giao chính là khoảng 100-200A.
Nếu dòng điện đi qua cầu giao chính mà vượt quá giá trị này thì cầu giao chính sẽ tự động tắt.
Bên trong tủ điện còn có một thanh trung tính để nối dây trung tính và dây nối đất.
Thanh này chỉ đơn giản là một thanh kim loại và có nhiều lỗ và ốc vít trên nó.
Từ đồng hồ điện, chúng ta sẽ có một dây trung tính nối với thanh trung tính.
Mục đích của thanh trung tính là trả dòng điện đã sử dụng trở lại máy biến áp.
Về lý thuyết thì điều này khá phức tạp vì dòng điện xoay chiều sẽ đổi chiều, chạy thuận, chạy nghịch liên tục.
Nếu bạn muốn đi vào chi tiết, bạn có thể xem video Sự khác nhau giữa dây nóng, dây ngụy và dây nối đất trong link ở phần mô tả của phim này.
Để đơn giản hóa phần lý thuyết trong video này, chúng ta hãy hiểu nông nè là 2 dây nóng sẽ cung cấp dòng điện cho các thiết bị sử dụng.
Sau đó, dòng điện sẽ trở lại máy biến áp thông qua thanh trung tính.
Bây giờ, nếu chúng ta dùng đồng hồ đo điện áp của mình và kết nối một que đo với một thanh cái,
còn que đo còn lại được nối đến thanh trung tính, thì đồng hồ đo sẽ hiển thị giá trị vào khoảng 120V.
Tương tự, nếu chúng ta dùng đồng hồ đo điện áp của mình và kết nối một que đo với một thanh cái còn lại,
còn que đo còn lại cũng được nối đến thanh trung tính, thì đồng hồ đo cũng sẽ hiển thị giá trị vào khoảng 120V.
Nhưng nếu chúng ta dùng đồng hồ đo điện áp của mình và kết nối với 2 thanh cái,
thì đồng hồ đo sẽ hiển thị giá trị vào khoảng 240V.
Tại sao lại như vậy?
Khi chúng ta nhìn vào cách máy biến áp được kết nối với tủ điện chính,
chúng ta có 2 thanh cái được nối với 2 đầu của cuộn dây thứ cấp trong máy biến áp.
Chúng ta cũng sẽ thấy thanh trung tính được nối với điểm chính giữa của cuộn dây thứ cấp.
Vì vậy, về cơ bản, khi chúng ta kết nối nguồn điện giữa một thanh cái và thanh trung tính,
chúng ta chỉ mới sử dụng một nửa cuộn dây.
Do đó, chúng ta chỉ lấy một nửa điện áp mà máy biến áp có thể cung cấp,
và như bạn đã thấy, nó có giá trị là 120V.
Còn khi chúng ta kết nối nguồn điện giữa 2 thanh cái,
nghĩa là chúng ta đang kết nối với toàn bộ chiều dài cuộn dây thứ cấp của máy biến áp.
Điều này có nghĩa là chúng ta có thể lấy toàn bộ điện áp mà máy biến áp có thể cung cấp.
Do đó, chúng ta thấy nó có giá trị là 240V.
Trở lại với tủ điện chính, kết nối với các thanh cái sẽ là các cầu dao nhỏ hơn.
Mỗi cầu dao sẽ được nối với những thiết bị điện khác nhau trong nhà của bạn,
chẳng hạn như ổ cắm, bóng đèn, v.v.
Những cầu dao này được đóng hoặc mở bằng tay để tắt hoặc mở điện cho các thiết bị điện được nối vào sau nó.
Và cầu dao này có 2 tính năng rất quan trọng.
Tính năng đầu tiên là bảo vệ quá tải.
Mỗi cầu dao đều đã được nhà sản xuất quy định 1 giá trị dòng điện tối đa có thể chạy qua nó,
ví dụ như là 1A, hay 5A, hoặc 10A, v.v.
Khi các thiết bị điện hoặc bóng đèn được kết nối với cầu dao,
mỗi thiết bị sẽ làm tăng dòng điện chạy qua cầu dao.
Nếu có quá nhiều thiết bị được nối với cầu dao và được bật cùng một lúc
thì dòng điện chạy qua cầu dao sẽ lớn hơn giá trị mà nó có thể hoạt động được,
và cầu dao sẽ tự động ngắt để cắt điện.
Điều này nhằm mục đích chính là bảo vệ các thiết bị điện trong nhà,
hạn chế các tình huống cháy nổ do các thiết bị điện gây ra.
Tính năng thứ 2 là bảo vệ ngắn mạch.
Khi dây nóng được nối phía sau cầu dao này và dây trung tính tiếp xúc trực tiếp với nhau,
ngay lập tức dòng điện chạy qua cầu dao này sẽ tăng lên rất lớn.
Khi điều này xảy ra, cầu dao sẽ tự động cắt điện.
Sau đây là ví dụ về một mạch chiếu sáng đơn giản được điều khiển bởi một công tắc.
Chúng ta nối dây nóng từ một cầu dao phụ đến công tắc.
Sau đó, một dây khác từ công tắc được nối tới bóng đèn.
Từ bóng đèn, chúng ta có một dây trung tính mang dòng trở về thành trung tính.
Và cuối cùng, chúng ta nối dây nối đất từ hộp kim loại của bóng đèn và của công tắc về thành trung tính.
Mục đích của dây nóng và dây trung tính là đem nguồn từ máy biến áp cung cấp cho bóng đèn.
Mục đích của dây nối đất là bảo vệ bạn khi có sự cố chạm điện ở vỏ thiết bị.
Ví dụ, nếu dây nóng bị lỏng và chạm vào vỏ kim loại của bộ đèn,
thì dây nối đất sẽ cung cấp đường dẫn điện trở thấp để dòng điện trở lại tủ điện chính.
Nếu không có dây nối đất, dòng điện có thể chạy qua bạn nếu bạn chạm vào hộp kim loại của bóng đèn.
Khi dòng điện chạy qua dây nối đất, giá trị của dòng điện sẽ tăng lên rất cao và nó sẽ khiến cho cầu dao tự động ngắt điện.
Tóm lại, dòng điện từ máy biến áp sẽ chạy qua dây nóng, qua cầu dao chính, xuống thành cái chính và vào cầu dao phụ.
Từ đó, nó chạy dọc theo dây nóng, qua công tắc và vào bóng đèn, sau đó quay lại dọc theo dây trung tính và vào thành trung tính.
Cuối cùng là theo dây trung tính chính, trở lại máy biến áp.
Lưu ý là, dòng điện xoáy chiều sẽ thay đổi chiều ngược và xui liên tục.
Ngoài ra, nhìn trong tủ điện chính, bạn cũng có thể sẽ thấy một vài cầu dao GFCI.
GFCI là biết tắc của Crawl Force Circuit Interrupter.
Ở Việt Nam, người ta thường gọi là ổ cắm chống nhập và cầu dao chống nhập.
Về cơ bản thì ổ cắm chống nhập và cầu dao chống nhập hoạt động tương tự nhau.
Bây giờ, chúng ta sẽ xem cách mà một cầu dao chống nhập hoạt động như thế nào.
Cả dây nóng và dây trung tính của ổ cắm điện thông thường sẽ được kết nối với nguồn điện thông qua một cầu dao chống nhập.
Trong một mạch điện kiến đang hoạt động bình thường thì dòng điện chạy trong dây nóng sẽ luôn bằng với dòng điện chạy trong dây trung tính.
Và cầu dao chống nhập sẽ luôn theo dõi cường độ dòng điện của cả hai sợi dây này.
Nếu có người nào đó vô tình đụng tay vào ổ cắm điện thì dòng điện sẽ đi từ dây nóng qua cơ thể của người đó rồi trở về lại nguồn.
Ngay tại thời điểm bắt đầu có dòng điện di chuyển qua người,
cầu dao chống nhập sẽ nhận biết được sự mất cân bằng giữa dòng điện trong dây nóng và dây trung tính,
vì thế nó sẽ ngay lập tức ngắt điện.
Đó chính là cách mà cầu dao chống nhập bảo vệ bạn khỏi nguy hiểm do bị điện nhập.
Quan sát ở tủ điện chính, chúng ta sẽ nhìn thấy một sợi dây đồng dày được nối ra một thanh nối đất.
Thanh nối đất thường được chôn dưới đất trong khuôn viên hoặc gần ngôi nhà của bạn.
Mục đích của thanh nối đất là chống tỉnh điện và điện áp cao từ bên ngoài, ví dụ như xét đánh.
Bây giờ thì bạn đã có thêm kiến thức về lĩnh vực này, tôi rất muốn được chia sẻ về nhiều kiến thức khác nhau.
Hãy nhấn vào các video xuất hiện trên màn hình hiện tại và tôi sẽ gặp bạn ở đó.
Xin cảm ơn vì đã xem đoạn phim này.
Và nếu thấy thông tin hữu ích thì vui lòng nhấn thích và đăng ký ở bên dưới nhằm khuyến khích kênh tạo thêm nhiều phim khác.