Hiện nay, hầu hết các trường học ở Việt Nam đều đặt rất trang trọng dòng chữ: “Tiên học Lễ, hậu học văn”. Câu này thực ra có nguồn gốc từ lời giáo huấn của đức Khổng Tử trong “Luận ngữ – Học nhi”:
“Con em ở nhà thì hiếu thảo với cha mẹ, ra ngoài thì kính nhường bậc huynh trưởng, thận trọng lời nói mà giữ chữ Tín, yêu khắp mọi người mà gần gũi người nhân đức; làm được đến vậy rồi mà còn dư sức thì hãy học văn”.
Bám sát lời dạy ấy mà tiên sinh Lý Dục Tú vào những năm Khang Hy triều Thanh đã biên soạn nên tác phẩm “Đệ tử quy” (Phép tắc người con), được mệnh danh là một trong ba kinh điển giáo dục con em tốt nhất trong lịch sử Á Đông (cùng với “Tam tự kinh” và “Thiên tự văn”). Người có lỗi, chớ vạch trần Việc riêng người, chớ nói truyền Khen người thiện, tức là thiện Người biết được, càng gắng sức Nói người xấu, chính là ác Ác cùng cực, tai họa đến Cùng khuyên thiện, cùng lập đức Lỗi không khuyên, thiệt cả hai.
Phép Tắp Người Con, bài 26
Người có lỗi
Người có lỗi, chớ vạch trần
Việc riêng người, chớ nói truyền
Khen người thiện, tức là thiện
Người biết được, càng gắng sức
Truyền lỗi người, đó là sai
Nếu làm quá, tai họa đến
Cùng khuyến thiện, cùng lập đức
Lỗi không khuyên, thiệt cả hai
Diễn giải
Khuyết điểm và lỗi lầm của người khác
Thì không được tuyên truyền rêu rao
Biết được bí mật của người khác
Thì chúng ta cũng không được truy vấn
Hoặc đi khắp nơi kể nói
Nên biết đánh giá cao
Và tuyên dương những ưu điểm của người khác
Đây là hành vi tốt đẹp
Người được khen người, nếu biết được
Sẽ cảm nhận nguồn cổ vũ to lớn
Và càng nỗ lực vươn lên làm tốt hơn
Đi khắp nơi nói về lỗi lầm của người khác
Là hành vi không tốt
Nếu người ta biết được
Mình phê phán họ quá mức như thế
Thì trái lại, sẽ tự gây tai nạn cho bản thân
Giữa bạn bè với nhau
Thì nên động viên khích lệ nhau làm việc tốt
Như thế thì việc tu dưỡng phẩm đức của mọi người
Mới càng ngày càng nâng cao
Khi phát hiện ra sai lầm của bạn
Nếu mình không chỉ ra
Mà để bạn tái phạm đi
Tái phạm lại nhiều lần
Thế thì phẩm hạnh của mọi người
Đều bị tổn hại
Câu chuyện tham khảo
Dùng sở trường của người
Mà quên đi sở đoán của họ
Thời Tề Hoàn Công tại vị
Vì để hoàn thành bá nghiệp
Nên ông đã tìm nhân tài khắp mọi nơi
Sau khi biết được tài năng và nhân phẩm của Ninh Thích
Ông vô cùng tán thưởng
Chuẩn bị bổ nhiệm ông ta đảng đương chức vụ quan trọng
Quần thần biết chuyện
Liền tranh nhau nói với Tề Hoàn Công rằng
Ninh Thích là người nước vệ
Xin đại vương sai người đến nước vệ nghe ngóng
Tìm hiểu xem sao
Nếu ông ấy thực sự tài đức vẹn toàn
Thì lúc đó trọng dụng ông ấy vẫn chưa muộn
Tề Hoàn Công trả lời rằng
Ta cảm thấy làm như thế không đúng
Ta nghĩ mỗi người đều đã từng phạm những sai lầm
Lỗi lầm nhỏ
Nhưng người bình thường chỉ ghi nhớ lỗi lầm nhỏ
Mà người ta đã phạm
Mà lại quên đi tài năng đức hạnh của người ta
Đó chính là nguyên nhân tại sao rất nhiều bậc quân vương
Luôn cảm thấy không thể tìm nổi nhân tài
Thế là Tề Hoàn Công quyết định lập tức
Cử hành nghi lễ sắc phong
Trao cho Ninh Thích chức vụ quan trọng là Khanh Tướng
Sau này lịch sử đã chứng thực rằng
Ninh Thích quả nhiên là một người có tài năng lớn
Dưới sự trợ giúp của Ninh Thích
Tề Hoàn Công mới có thể hoàn thành bá nghiệp
Từ đó có thể thấy rằng
Tề Hoàn Công có kiến thức rộng và khí độ to lớn
Sở dĩ ông có thể thành tựu bá nghiệp thời kỳ Xuân Thu chiến quốc
Là vì ngoài khả năng biết dùng nhân tài
Khéo tìm cầu người tài xa
Ông còn biết dùng sở trường của người
Mà quên đi sở đoàn của họ