70 Nghị Sĩ Dẫn Đầu, 200.000 Người Hàn Ra Đường Đòi Phế Truất Tổng Thống, Vì Sao?

Ngày 3-10, đúng dịp quốc khánh Hàn Quốc, trung tâm Seoul chật kín người nhưng họ không ra đường để xem diễu hành hay thả bóng bay. Họ ra đường vì Tổng thống Lee Jae-myung. Phương vực này, phe bảo thủ đòi ông từ chức ra hậu tòa. Ở chỗ khác, gần 70 nghị sĩ xuống đường để phán xét chính quyền. Khẩu hiệu không giống nhau nhưng tất cả cùng đổ áp lực vào vị Tổng thống đi nhiệm. Từ vụ nổ minh ở khu phi quân sự Triều Tiên DMZ, cải cách tư pháp, đến những phiên tòa của chính ông Lee đều bị gom chung vào làn sóng phẩn đối nần này. Nhưng nếu một cuộc luận tội thật sự trong quốc hội có đang đến gần, hôm nay chúng ta hãy cùng tìm hiểu chuyện các chú bác anh em bên Hàn đang mạnh mẽ xuống đường ra sao. Mọi người có thể chưa nhớ rõ, ông Lee Jae-myung không phải gương mặt mới toanh. Trước khi vào nhà sanh, ông từng nằm thị trưởng thành phố Seongnam, rồi làm tỉnh trưởng tỉnh DMZ và là gương mặt nặng kí nhất của Đảng Dân Chủ, phe tiến bộ. Ông lên nắm quyền ngay sau cú sốc lớn nhất của chính trường Hàn Quốc, vụ quốc hội luận tội tổng thống Jun Suk Gyeo hồi cuối năm 2004 sau vụ thiết quân luật. Khi vào nhà sanh, ông Lee chọn hướng tiếp cận mềm với Triều Tiên. Ông kêu gọi Bình Nhớ ngồi vào bàn đàm phán để tiến tới một thỏa thuận hòa bình nâu dài, thay vì cứ giữ mãi hiệp định đình chiến tạm thời từ năm 1953. Với những cử tri tiến bộ, đó là tín hiệu hòa giải. Nhưng với phe bảo thủ, đó là dấu hiệu của sự nhu nhược, là cuối đầu xin hòa bình. Và chính cái quan điểm mềm mỏng này về sao trở thành cái cớ để phe đối nập xoáy vào mỗi khi có sự của an ninh. Chưa hết, ông Lee còn đang gánh mấy vụ kiện từ trước khi nằm tổng thống. Theo luật Hàn Quốc, khi đương chức thì các phiên tòa đó được tạm dừng. Phe đối nập bám vào đúng điểm này, bảo rằng ông đang dùng ghế tổng thống nằm lá chắn để xóa án cho chính mình. Một nền tảng vừa chính trị vừa pháp lý lửng lơi như vậy, khiến bất cứ cú vấp nào về an ninh cũng dễ bị thổi bôm thành đòi luận tội. Mà thật ra, khẩu hiệu luận tội không phải đến ngày 3 tháng 10 mới có. Từ tháng 8, các cuộc tập hợp của phe bảo thủ đã hô luận tội, kèm cáo buộc ra nận bầu cử và phản đối khả năng sửa hiến pháp để ông Lee tái tranh cử. Tháng 9, PPP tiếp tục phản đối tại Quốc hội rồi đưa ra đường phố. Lãnh đạo Giang Đông Hiếu còn tuyên bố, nếu chính phủ cố tình chịu hãn điều tra hiện trường vụ lộ mịn ở DMZ thì đó có thể là hành vi phản quốc và là căn cứ để luận tội. Lên ngày 3 tháng 10 không phải một đám đông bỗng nhiên xuất hiện từ con số 0. Nó là bước tiếp theo của một chiến dịch đã được xây dựng từ nhiều tháng. Nhưng phản đối chính sách là một chuyện, đòi thay người cầm quyền lại là chuyện khác. Mọi người biết ngày 3 tháng 10 ở Hàn Quốc là ngày gì không? Đó là ngày nập quốc kỷ niệm vị vua thần thoại Đàn Quân dựng lên nước cổ Triều Tiên, định đô ở Bình Nhưỡng. Thường thì người ta nằm nễ, diễu hành văn hóa, biểu diễn chống. Năm nay, PPP quyết định biến nó thành hành động chính trị với cái tên rất dài. Đại hội Hành động Toàn quốc phám xét chính quyền Ni Zemung, khôi phục dân sinh và bảo vệ an ninh. Địa điểm được chọn là khu cổng Sungni Imol, quốc bảo số 1 của Hàn Quốc, trên đại lộ Sechong Daero, ngay trung tâm Seoul. Cùng ngày còn có một cuộc meeting riêng của Đảng Tự Do Thống Nhất ở Wang Hwa Mun, cũng đòi ông Lee từ chức và ra tòa. Đội hình của PPP lần này không phải người dân tự phát. Có gần 70 nghị sĩ có mặt, do lãnh đạo Đảng Giang Đông Hiếp dẫn đầu, cùng ông Chum Romsic, lãnh đạo khối nghị sĩ tại quốc hội. PPP tuyên bố khoảng 200.000 người. Điều thú vị là trước sự kiện, chính đảng này dự kiến chỉ khoảng 20.000, tức là con số đã tăng lên cấp 10. Cảnh sát thì đưa ra con số thận trọng hơn, khoảng 9-10.000 người ở khu Sungni Imol. Còn con số 28.000 người mà mọi người có thể thấy trên báo, là cuộc meeting Đảng Tự Do Thống Nhất ở Wang Hwa Mun, không phải của PPP. Con số cũng là một phần của đấu tranh chính trị. Nếu mọi người tin 200.000 người, thì đây không còn là hoạt động của một đảng đối lập nữa, mà là hình ảnh của một phong trào của chúng. Để hiểu vì sao người Hàn nhạy cảm với hai chữ luận tội đến vậy, chúng ta cùng ngoái nhìn lại cuối năm 2024 một chút. Khi đó Tổng thống Jun Suk-Gyao bất ngờ ban bố thiết quân luật, nói là để dẹp lực lượng chống nhà nước. Ngay lập tức hàng chục nghìn người kéo ra trước quốc hội ở Seoul, bất chấp giá rép đòi phế chua đồng. Sáu đảng đối lập hợp sức đệ trình kiến nghị luận tội với 190 nghị sĩ ký tên. Có những đêm người ta cắm chạy luôn trước riêng Tổng thống. Một bên đòi thả ông Jun, một bên đòi bắt ông Lee Jae-mong vì cáo buộc gian luận bầu cử và tham nhũng. Cuối cùng quốc hội bỏ phiếu luận tội. Tòa án hiến pháp phế chuất ông Jun. Ông bị cấm xuất cảnh và bị điều tra về tội lội loạn. Trước đó nữa, bà Park Eun-hye năm 2017 cũng bị phế chuất rồi đi tù vì bê bối về bà Choi Soon-sin. Lên khi PPP kéo ra đường hôm 3 tháng 10, nhiều người bảo lịch sử đang lặp lại, chỉ là đổi vai diễn. Ngày xưa ông Lee đứng về phía người biểu tình, đòi phế chuất ông Jun. Giờ chính ông lại là người bị đòi phải thực trức. Và người Hàn có văn hóa biểu tình rất dai và sáng tạo. Mùa biểu tình đòi phế chuất ông Jun lần trước có cả lightstick car pop, hát nhạc chế, phát đồ ăn miễn phí, nên đã tạo ra một bầu không khí vừa căng thẳng vừa rất đặc trưng Hàn Quốc. Giờ hãy cùng xem 4 lí do chính mà người biểu tình xoáy vào nhiều nhất. Thứ nhất là vụ lổ mịn ở khu phi quân sự Triều Tiên, DMZ. Ngày 21 tháng 9, một vụ lổ mịn nằm 3 quân nhân Hàn Quốc bị thương, 2 người bị nặng, ở khu phi quân sự DMZ. Quân đội Hàn Quốc cùng Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc đã tiến hành điều tra chung, chính thức quy trách nhiệm cho mìn chống bộ binh do Triều Tiên cài đặt, nằm vượt qua đường phân giới quân sự. Bên phía Triều Tiên bác bỏ cáo buộc. Nhưng cái làm phe bảo thủ xôi máu là cách ông Li diễn giải sự việc. Trong bài phát biểu ngày lực lượng vũ trang mùa 1 tháng 10, thay vì lêu đích danh Bình Nhưỡng, ông gọi đó là tai nạn đáng tiếc. Bà Kim Jo Jung, em gái ông Kim Jong-un, còn mỉa Mai Seo-un là tự biên tự diễn một vờ kịch hệ. Ngay trên buộc phát biểu ngày mùa 3 tháng 10, ông Chung Yum-sik nói ông Li không nói một nơi nào chỉ trích Triều Tiên. Hôm sau, ông Jang Dong-hyu viết trên Facebook rằng, ông Li cầu xin Triều Tiên hòa bình ngay cả trong ngày lực lượng vũ trang. Và theo ông Jang, thì Triều Tiên còn đáp trả bằng tên lửa. Trước đó, hôm 28 tháng 9, ông Jang cũng từng nói, nếu ông Li cứ đi ngược dư luận thì con đường duy nhất còn lại là luận tội. Thứ hai, cải cách tư pháp, đây mới là lý do chính. Chính quyền ông Li vừa thông qua một gói cải cách gây tranh cãi, tức quyền điều tra bổ sung của Viện Kiểm sát lần đầu tiên trong 78 năm lịch sử tư pháp Hàn Quốc, rồi còn đòi bãi bỏ văn phòng công tố và tăng số lượng thẩm phán tòa án tối cao. Phé đối lập bảo đây là để dọn đường cho ông Li thoát các vụ kiện của chính mình. Ông Jang đứng trước đám đông hô khẩu hiệu, đòi mở lại các phiên tòa của ông Li. Ông Chung thì hỏi thẳng, Triều Tiên đang nắm điểm yếu gì của chính quyền mà không ai dám lên tiếng chỉ trích? Phía chính quyền thì nói đây là cải tổ hệ thống tư pháp hình sự và phân bổ lại quyền hạn giữa các cơ quan. Còn nhiều người dân thường nói rằng, sẽ không còn ai điều tra tội phạm lớn nữa. Thứ ba là đất đai và tiền bạc. Chính phủ cho làm một cuộc tổng điều tra đất nông nghiệp trên toàn quốc. Bà La Kieu Ngun trên Facebook gọi đây là chế độ tá điển cửa mới, nói nhà nước muốn làm địa chủ siêu to và gọi đó là bạo lực nhà nước cướp bóc tài sản tư nhân của lông dân. Cách dùng từ rất nặng, đánh thẳng vào tâm lý những người có đất. Ông Li giải thích trong họp báo ngày 18 tháng 9 rằng, đây chỉ là khảo sát cơ bản để nhận diện đầu cơ đất, không phải để chế tài và người ta đang hiểu lầm. Cùng lúc đó lại xảy ra mấy vụ hách ngân hàng liên tiếp. BBP nghi có liên quan đến Triều Tiên và tối chính phủ lơ lạ bảo vệ thông tin tài chính của dân. Mà bảo vệ tiền của dân cũng là một trụ cột của an ninh quốc gia. Thứ tư, cách làm truyền thông. Ông Li hay điều hành bằng cách đăng bài trên mạng xã hội thay vì họp báo trực tiếp. Sau cuộc meeting, phe đối nập bảo ông nên dừng việc đăng mạng xã hội, xuống lắng nghe người dân và lo chuyện an toàn tài chính sau các vụ hách ngân hàng trước. Nhiều cử tri nấn tuổi thì thấy kiểu làm chính trị qua mạng như vậy là thiếu nghiêm túc, là lẽ tránh đối thoại trực tiếp. Bốn vấn đề này vốn rất khác nhau. Một bên là an ninh, một bên là tư pháp, một bên là đất đai, một bên là truyền thông. Nhưng khi nằm cạnh nhau, mỗi vấn đề mới xuất hiện trở thành thêm một mảnh ghép để củng cố kết luận rằng chính quyền cần bị phán xét. Một kiến nghị công khai đòi luận tội tổng thống Li được mở vào cuối tháng 6 năm nay. Chỉ sau 2 ngày, nó đã vượt 100.000 chữ ký. Theo một trang theo dõi hệ thống kiến nghị quốc hội, kiến nghị này đạt trên 500.000 chữ ký trong đợt tiếp nhận từ 26 tháng 6 đến 26 tháng 7. Ơn nửa triệu chữ ký rồi, luận tội chắc gần nắm. Nhưng không, theo cơ chế kiến nghị của quốc hội Hàn Quốc, một kiến nghị đạt ít nhất 50.000 chữ ký thì được chuyển tới ủy ban liên quan để xem xét. Với tổng thống, ngưỡng sau đó để tiến hành luận tội là rất cao. Đa số quan chức khác chỉ cần quá bán, tức là 1 phần 2 là bị luận tội. Nhưng riêng tổng thống thì cần 2 phần 3, tức 200 trên 300 ghế. Nếu quốc hội thông qua, tòa án hiến pháp phải ra phán quyết trong vòng 180 ngày. Nếu tòa đồng ý, tổng thống mất chức ngay lập tức và phải tổ chức bầu cử mới trong vòng 60 ngày. Vấn đề là sau các cuộc bầu cử bổ sung vào tháng 6, Đảng Dân Chủ của ông Lee vẫn giữ 161 ghế, còn PPP chỉ khoảng 110 ghế. Nói cho dễ hiểu, phe đối lập có thể đưa rất nhiều người ra đường, nhưng chưa có đủ ghế để biến yêu cầu đó thành một cuộc bỏ phiếu luận tội. Áp lực lên ông Lee là có thật. Theo những gì mình tìm hiểu, cuộc biểu tình vừa qua mới là màn sọ đầu. Tuần tới quốc hội bước vào kỳ kiểm toán nghị viện, và PPP nói sẽ dùng đa này để gây áp lực tối đa lên chính phủ. Phía Đảng Dân Chủ đáp trả ngay, bảo PPP bỏ kiểm toán để ra đường phu trương. Còn ông Lee thì vẫn chưa phản ứng trực tiếp với cuộc biểu tình. Với việc 70 nghị sĩ đối lập dám ra đường, cùng việc ông Giang nhiều lần công khai nhắc chữ luận tội, rõ ràng họ đang muốn đẩy câu chuyện này thành một cuộc chiến đường phố kéo dài. Cộng thêm Triều Tiên vẫn khiêu khích kinh tế bị soi vì vụ đấp đai và hách ngân hàng. Tư pháp bị tố là tự bảo vệ mình, thì những tháng tới của chính trường Hàn Quốc sẽ còn rất biến động. Tóm lại, phe bảo thủ đang gom nhiều tranh chấp riêng lẻ thành một cuộc phán xét chính quyền ông Lee. Quy mô đường phố được dùng như một phần của thông điệp chính trị, và con đường từ sức ép xã hội đến một cuộc luận tội thật vẫn bị chặn bởi tương quan lực lượng trong quốc hội. Nên nói Hàn Quốc đang biểu tình đòi luận tội ông Lee là hơi rộng. BBP tập trung vào phán xét chính quyền, cải tổ công tố, an ninh và nối lại các phiên tòa. Tự do thống nhất thì đòi ông Lee từ chức và ra tòa. Một số nhóm khác dùng khẩu hiệu luận tội rõ ràng. Điều chắc chắn là phe bảo thủ đã tăng cường huy động đường phố và yêu cầu đưa ông Lee khỏi quyền đực đang ngày càng rõ trong chiến dịch đó. Đấy mọi người, một cuộc biểu tình mà hội đủ cả an ninh quốc gia, cải cách tư pháp, đất đai, tiền bạc và cả cách dùng mạng xã hội. Một chính quyền có thể chịu áp lực rất lớn ngoài đường phố mà vẫn chưa đứng trước một cuộc luận tội thật. Nằm danh nằm ở chỗ, áp lực đó có bắt đầu kéo được phiếu trong quốc hội hay không? Theo mọi người, BBP biết rõ là chưa đủ 200 phiếu để luận tội. Vậy tại sao họ vẫn chọn đúng ngày quốc khánh để làm dầm dội như vậy? Họ muốn nất đồ thật hay chỉ muốn nấy đà cho kỳ kiểm toán tuần sau và củng cố vị thế của ông Giang trong đảng? Mọi người comment bên dưới cùng thảo luận nhé! Chúc mọi người luôn bình an và hẹn gặp lại!