Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng bất động sản dư thừa nghiêm trọng với 65 triệu căn hộ bỏ trống. Tại sao họ vẫn tiếp tục xây dựng?
Video này phân tích thực trạng hàng nghìn khu đô thị bỏ hoang tại Trung Quốc và những nghịch lý trong chính sách phát triển. Chúng tôi làm rõ mối liên hệ giữa các dự án bất động sản dư thừa này với cấu trúc kinh tế, lãi suất cho vay và áp lực thuế mà chính quyền địa phương đang phải gánh chịu.
Thông qua các số liệu về 3.000 triệu mét vuông sàn chưa sử dụng, người xem sẽ hiểu rõ vì sao nhu cầu nhà ở thực tế và nguồn cung lại lệch pha đến vậy. Đây là tài liệu cần thiết để nắm bắt bản chất của cuộc khủng hoảng bất động sản Trung Quốc và những hệ lụy dài hạn đối với thị trường.
Đăng ký kênh để cập nhật những góc nhìn chuyên sâu về chính sách và thị trường bất động sản. Theo bạn, liệu các chính sách hiện tại có đủ để giải quyết bài toán tồn kho nhà ở khổng lồ này không?
📌 LƯU Ý QUAN TRỌNG: Video dựa trên quan điểm cá nhân và các tư liệu thực tế tại thời điểm ghi hình, mang tính chất tham khảo và phân tích quy hoạch, không có mục đích công kích bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào.
📚 Chúng tôi luôn cố gắng kiểm chứng thông tin với nhiều nguồn khác nhau, tuy nhiên, vẫn không bảo đảm tính chính xác, đầy đủ hoặc cập nhật của mọi thông tin. Người xem vui lòng cân nhắc và tự chịu trách nhiệm với mọi quyết định của mình. Bằng việc tiếp tục xem video, đồng nghĩa với việc bạn đã hiểu và đồng ý với các điều khoản trên.Like, Share & Subscribe để cập nhật những câu chuyện và góc nhìn chuyên sâu về bất động sản.
🎬Những nội dung chính trong video: 00:00 - Nghịch lý 65 triệu căn nhà hoang và khối nợ 9.200 tỷ đô la 01:01 - Thực trạng các đại đô thị ma và nghịch lý xây không ngừng 03:09 - Nguồn gốc nợ ngầm: Cải cách thuế 1994 và sự ra đời của LGFV 05:37 - Bong bóng vỡ trận: Vòng xoáy đảo nợ và chiêu trò "thi công biểu diễn" 08:35 - Hệ lụy dây chuyền: Ngân hàng đóng băng và nền kinh tế ngấm đòn 11:07 - Cuộc đại phẫu 1.400 tỷ đô la và hồi kết kỷ nguyên bê tông
Video phân tích cuộc khủng hoảng bất động sản và nợ ngầm tại Trung Quốc, nơi hàng triệu căn hộ bỏ trống nhưng các công trình vẫn tiếp tục xây dựng để che giấu khoản nợ khổng lồ của các công ty tài chính địa phương (LGFV). Bài viết làm rõ cơ chế lách luật để vay vốn, hệ lụy đối với hệ thống ngân hàng và nỗ lực tái cơ cấu quyết liệt của chính phủ Bắc Kinh.
65 triệu căn hộ đang bỏ trống hoàn toàn
3.000 triệu mét vuông sàn xây dựng đang nằm đắp chiếu
Theo cựu phó cục trưởng Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc Hà Khang
Tổng số nhà đã xây và đang xây tại nước này
Hiện đủ chỗ ở cho từ 1,4 tỷ đến 3 tỷ người
Tức là gấp đôi dân số thực tế
Thế nhưng, lúc 2 giờ sáng tại ngoại ô thành phố Côn Minh
Giữa một khu đô thị đã bỏ hoang suốt 7 năm
Ánh đèn pha công trường vẫn bật sáng
Những chiếc máy trộn bê tông vẫn gầm rú,
đổ từng mẻ xi măng xuống nền đất
Tại sao người ta vẫn điên cuồng xây tiếp
khi đã dư thừa tới 65 triệu căn nhà?
Câu trả lời nằm ở con số 66.000 tỷ nhân dân tệ
Tương đương 9.200 tỷ đô la nợ ngầm đang treo lơ
lửng trên đầu 11.557 công ty tài chính địa phương
Một cỗ máy mà nếu tiếng máy trộn bê tông kia dừng lại dù chỉ 24 giờ
Toàn bộ hệ thống ngân hàng bên dưới sẽ lập tức vỡ trận
Hãy bắt đầu bằng một con số gây choáng váng
Tại Khang Ba Thật, thuộc thành phố Ordos, vùng Nội Mông
Đô thị này từng được rót hơn 160 tỷ đô la
Để xây dựng từ con số 0 giữa sa mạc
Với quy hoạch đón 1 triệu cư dân
Nhưng suốt một thập niên sau khi khánh thành
Hơn 90% các tòa tháp tại đây hoàn toàn tối đèn
Biến nó thành biểu tượng đô thị ma lớn nhất hành tinh
Và Ordos không hề đơn độc
Nếu bạn bước lên tuyến tàu điện ngầm số 4 hoặc số 5
Dù được đầu tư hàng chục tỷ nhân dân tệ
Tại thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam
Tàu sẽ đưa bạn đi xuyên qua những đại lộ 8 làn xe rộng thênh thang
và dừng lại ở những nhà ga hiện đại nằm giữa cánh đồng cỏ dại
Xung quanh nhà ga là hơn 20 tòa chung cư cao 34 tầng
đã cất nóc từ năm 2019 nhưng không có lấy một tấm kính cửa sổ
Theo báo cáo từ ngân hàng đầu tư Nomura
tính riêng các dự án nhà ở đã bán cho người dân
nhưng chưa thể bàn giao tại Trung Quốc đã lên tới con số 20 triệu căn
Còn nếu tính cả các khu đô thị xây xong mà không
có người ở tại hơn 600 thành phố cấp 3 và cấp 4
Tổng diện tích sàn bỏ trống đã vượt mốc 3 tỷ mét vuông
Theo quy luật thị trường, khi tồn kho chạm ngưỡng báo động đỏ
Và giá nhà tại các thành phố như Hạc Cương rơi
thẳng đứng xuống chỉ còn 15.000 nhân dân tệ
Tức khoảng 2.100 đô la cho một căn hộ 50 mét vuông
Bằng giá một chiếc điện thoại thông minh thì
mọi hoạt động xây dựng phải lập tức đóng băng
Nhưng thực tế lại chứng minh điều ngược lại
Năm 2023 và 2024
Trong khi đầu tư của các tập đoàn bất
động sản tư nhân lao dốc hơn 16% mỗi năm
Thì hàng ngàn công trường hạ tầng và khu đô
thị mới ở địa phương vẫn tiếp tục đào móng
Chủ nhân của những công trường kỳ lạ này
không phải là Evergrande hay Country Garden
Đứng sau chúng là một mạng lưới gồm chính xác 11.557 thực thể
mang tên LGFV, các công ty đầu tư tài chính của chính quyền địa phương
Họ không đổ bê tông để làm nhà ở
Họ đổ bê tông để nuôi sống một bản
cân đối kế toán trị giá 9.200 tỷ đô la
Làm thế nào mà 11.557 công ty sân sau này
có thể tạo ra khối nợ bằng 52% tổng sản
phẩm quốc nội của cả nước Trung Quốc
Mọi thứ bắt nguồn từ ngày 1 tháng 1 năm 1994
Trước năm 1994, các tỉnh thành tại Trung Quốc được
giữ lại tới 78% số thuế thu được tại địa phương mình
Nhưng cuộc cải cách phân thuế năm đó đã đảo ngược tất cả
Bắc Kinh thu gom 55% tổng nguồn thu thuế về ngân sách trung ương
Chỉ để lại cho địa phương 45%
Trớ trêu thay, chính quyền các tỉnh và huyện lại bị
giao gánh vác tới 85% tổng chi tiêu công trên toàn quốc
Từ làm đường cao tốc, xây bệnh viện cho đến trả lương công chức
Cùng lúc đó, luật ngân sách năm 1994 đóng sập cánh cửa đi vay
khi cấm tuyệt đối chính quyền địa phương vay
tiền ngân hàng hoặc tự phát hành trái phiếu
Hãy nhìn vào bài toán số học này
Thu về 45% nhưng phải chi ra 85% và bị cấm vay nợ
Khoảng trống 40% ngân sách đó lấy từ đâu ra?
Năm 1997, thành phố Thượng Hải và Trùng Khánh đã
phát minh ra một lối đi ngầm lách luật hoàn hảo
mở màn cho kỷ nguyên của LGFV
Công thức nhân bản tiền diễn ra qua 3 bước với những con số cụ thể
Bước 1, chính quyền huyện thu hồi 100
hectare đất nông nghiệp của nông dân
với giá đền bù cực rẻ, chỉ khoảng 50 triệu đô la
sau đó chuyển giao 0 đồng cho công ty sân sau LGFV
Bước 2, công ty LGFV đem 100 hectare đất đó
lên bàn thẩm định của ngân hàng thương mại
vẽ ra quy hoạch khu đô thị công nghệ cao
để định giá mảnh đất vọt lên 500 triệu đô la, gấp 10 lần giá gốc
Dựa trên tờ giấy định giá đó,
ngân hàng giải ngân ngay 350 triệu đô la tiền mặt
Bước 3, LGFV dùng 350 triệu đô la này xây một cây cầu dây văng 6
làng xe và một quảng trường quanh tráng ngay giữa khu đất vàng
Nhờ hạ tầng lộng lẫy, các lô đất xung quanh tăng giá gấp 20 lần
Chính quyền liền mang đất ra đấu giá cho các đại gia bất động sản,
thu về 1 tỷ đô la tiền tươi thóc thật
Chỉ trong vòng 15 năm,
quy mô nợ của các công ty LGFV đã tăng gấp 12 lần
Từ mức 5.000 tỷ nhân dân tệ vào năm 2008,
vọt lên 30.000 tỷ vào năm 2017
Và chạm đỉnh 66.000 tỷ nhân dân tệ, tức hơn 9.200 tỷ đô la
Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF
Con số này lớn hơn tổng GDP của cả nước Đức và nước Nhật
Cộng lại, mỗi máy in tiền từ đất này có một tử huyệt chí mạng
Nó đòi hỏi doanh thu bán đất phải tăng trưởng liên tục
từ 15 đến 20% mỗi năm để lấy tiền trả lãi ngân hàng
Nhưng vào năm 2021,
tử huyệt đó bị đâm thủng khi cuộc khủng hoảng bất động sản nổ ra
Với sự sụp đổ của gã khổng lồ Evergrande cùng khoản nợ 300 tỷ đô la
Các tập đoàn tư nhân đồng loạt ngừng mua đất
Theo Bộ Tài chính Trung Quốc
Doanh thu bán quyền sử dụng đất của các địa phương đã rơi tự
do từ mức đỉnh 8.700 tỷ nhân dân tệ vào năm 2021 xuống
chỉ còn khoảng 4.800 tỷ nhân dân tệ, tức là bốc hơi 45%,
tương đương mất trắng hơn 540 tỷ đô la mỗi năm.
Tại những tỉnh phụ thuộc nặng nề vào đất đai như Quý Châu,
Dân Nam hay Thiên Tân, nguồn tiền mặt gần như cạn kiệt.
Trong khi đó, chỉ tính riêng trong vòng 12 tháng,
các công ty LGFV trên toàn quốc phải đối mặt với
kỷ lục 4.650 tỷ nhân dân tệ, khoảng 650 tỷ đô la,
tiền trái phiếu đến hạn phải trả, không có tiền bán đất.
Lợi nhuận khai thác từ các cây cầu hay công viên ở thành
phố nhỏ chỉ đạt tỷ suất sinh lời dóng dẹn 1,2% một năm,
trong khi lãi suất đi vay của LGFV lên tới 6-8% một năm.
Về mặt toán học, hàng ngàn công ty LGFV đã thực sự phá sản
Nhưng tại sao không một công trường nào dám tắt máy?
Bởi vì trong quy chế phân loại nợ của hệ thống ngân hàng
Chừng nào dự án thế chấp còn đang
trong giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản
khoản vay hàng trăm triệu đô la đó vẫn được xếp vào nhóm 1
Nợ đủ tiêu chuẩn và tiền lãi chưa trả được phép cộng dồn vào vốn gốc
Nhưng ngay giây phút công trường đóng cửa quá 90 ngày,
khoản vay sẽ lập tức bị giáng xuống nhóm ba,
nợ dưới tiêu chuẩn hoặc nợ mất vốn.
Khi đó, ngân hàng bắt buộc phải cắt đứt
hạn bất tín dụng và tịch thu tài sản.
Để lách qua khe cửa tử thần 90 ngày này, một hiện tượng kỳ quái
mang tên thi công biểu diễn đã xuất hiện khắp các tỉnh thành.
Thay vì cần 500 công nhân để hoàn thành dự án trong một năm,
công ty LGFV chỉ thuê đúng 15 người và 2 chiếc máy xúc làm rề ra suốt 6
năm trời, thậm chí để có tiền trả cho 650 tỷ đô la trái phiếu đáo hạn,
theo thống kê của S&P Global.
Cứ 10 đồng trái phiếu mới mà LGFV phát hành hiện nay thì có tới
8,5 đồng, 85%, chỉ dùng để trả nợ gốc và lãi cho khoản vay cũ.
Để được phép phát hành tờ trái phiếu đảo nợ đó
Trên hồ sơ pháp lý bắt buộc phải có
một dự án hạ tầng mới được khởi công
Thế là một vòng xoáy điên rồ hình thành
Muốn trả nợ cũ thì phải vay nợ mới
Muốn vay nợ mới thì phải lập dự án mới
Và muốn lập dự án mới thì lại phải tiếp
tục đổ bê tông ra giữa cánh đồng hoang
Khi 85% dòng vốn đi vay chỉ dùng để đảo nợ
Hậu quả bắt đầu ăn mòn trực tiếp vào hệ
thống ngân hàng và túi tiền của người dân
Hãy nhìn vào mạng lưới hơn 3.800 ngân hàng thương mại nông
thôn và ngân hàng thành phố quy mô nhỏ tại Trung Quốc
Nơi đang nắm giữ khối tài sản khoảng 55.000 tỷ nhân dân tệ
Theo phân tích từ Goldman Sachs, các ngân hàng địa phương này đang
gánh trên vai hơn 60% tổng số khoản vay ngân hàng của các công ty LGFV
Tại tỉnh Quý Châu, địa phương có tỷ lệ nợ trên GDP vượt mức 120%
Công ty đầu tư phát triển giao thông Tuân Nghĩa,
một LGFV lớn nhất tỉnh, đã không thể trả nổi khoản nợ ngân
hàng trị giá 15,6 tỷ nhân dân tệ, tương đương 2,2 tỷ đô la.
Giải pháp của họ là gì? Họ buộc các ngân hàng địa phương
phải ký vào một thỏa thuận gia hạn nợ thêm 20 năm nữa.
Và trong 10 năm đầu tiên,
chỉ trả lãi chứ không trả một đồng tiền gốc nào.
Khi hàng tỷ đô la bị giam cầm suốt 20 năm trong những
con đường cao tốc vắng bóng xe
và những khu đô thị trống rỗng ở Quý Châu hay Côn Minh,
bản cân đối kế toán của các ngân hàng địa phương lập tức bị hỏa đá,
hậu quả nhanh chóng lan sang nền kinh tế thực.
Theo báo cáo ước tính, tổng số nợ động mà
các chính quyền địa phương và hệ thống LGFV
đang nợ các nhà thầu xây dựng tư nhân, các xưởng cung ứng thép, xi măng
đã vượt mốc 10.000 tỷ nhân dân tệ, tương đương 1.400 tỷ đô la.
Tại nhiều thành phố cấp 4, thay vì thanh toán tiền mặt cho
các chủ thầu xây lắp để họ trả lương công nhân dịp cuối năm,
các công ty LGFV đã trả nợ bằng cách gán cho nhà thầu hàng chục
sàn căn hộ xây thô, định giá trên giấy cao gấp đôi giá thị trường.
Ở chiều ngược lại, các nhà máy thép của Trung Quốc
đổ sản xuất tới hơn 1 tỷ tấn thép thô mỗi năm,
chiếm 54% sản lượng toàn cầu,
không được phép tắt lò vì sợ làm mất việc làm của hàng triệu
lao động và làm sụt giảm chỉ số GDP công nghiệp của tỉnh.
Thế là hàng triệu tấn thép và xi măng vẫn tiếp tục ra lò mỗi ngày
Được mua bán bằng những tờ thương phiếu khất nợ
Rồi lại chở thẳng tới các công trường sát sạt
Để đúc thành những khối bê tông không bao giờ có người sử dụng
Tại thành phố Hắc Cương thuộc tỉnh Hắc Long Giang
Khi khối nợ vượt quá 13 tỷ nhân dân tệ
Gấp hơn 10 lần tổng thu ngân sách cả năm của thành phố
Chính quyền nơi đây đã chính thức phải tuyên bố tái cơ cấu tài chính
Đình chỉ toàn bộ việc tuyển dụng công chức mới
và cắt giảm trợ cấp sưởi ấm mùa đông của người dân.
Đứng trước ngòi nổ 9.200 tỷ đô
la có nguy cơ nhấn chìm hệ thống tài chính quốc gia
Cuối năm 2024 và bước sang giai đoạn 2025-2026,
Bắc Kinh đã buộc phải rút dao
thực hiện cuộc đại phẫu lớn nhất lịch sử tài khoá hiện đại
Quỹ ban thường vụ nhân đại toàn quốc Trung
Quốc đã chính thức phê duyệt gói cứu trợ
và hoán đổi nợ khổng lồ trị giá 10.000 tỷ nhân dân tệ,
tương đương 1.400 tỷ đô la, kéo dài trong vòng 5 năm
kết hợp với 4.000 tỷ nhân dân tệ hạn mức trái phiếu
chuyên biệt để mua lại đất hoang và nhà tồn kho.
Cơ chế của cuộc đại phẫu này cực kỳ rõ ràng.
Nhà nước cho phép phát hành trái phiếu chính quyền tỉnh
chính thức với lãi suất thấp chỉ khoảng 2-2,5% một năm
để trả đứt các khoản nợ ngầm LGFV đang chịu lãi suất cắt cổ 7-8%.
Chỉ riêng động thái hoán đổi 10.000 tỷ nhân dân tệ này đã giúp
các địa phương tiết kiệm ngay lập tức 600 tỷ nhân dân tệ,
khoảng 84 tỷ đô la tiền trả
Nhưng đi kèm với chiếc phao cứu sinh 1.400 tỷ đô
cho kênh Ghiền
la đó là một bản án tử hình dành cho mô hình tăng trưởng bằng bê tông.
Văn phòng Quốc vụ viện đã ban hành chỉ thị số 35,
Mì Gõ Để không
liệt kê 12 tỉnh và thành phố có rủi ro nợ cao nhất,
bao gồm Thiên Tân, Quý Châu, Dân Nam, Liêu Ninh,
bỏ lỡ những
Trùng Khánh vào diện kiểm soát đặc biệt.
Toàn bộ 12 địa phương này bị cấm tuyệt đối khởi công bất kỳ dự án tàu
video hấp dẫn
điện ngầm, đường sắt nhẹ, quảng trường hay tòa nhà biểu tượng mới nào
Mọi dự án hạ tầng đã khởi công nhưng mới
hoàn thành dưới 30% đến 50% khối lượng
Đều bị lệnh dừng thi công ngay lập tức để cắt lỗ
Hơn 11.500 công ty LGFV buộc phải lột xác hoặc
tự kiếm sống như doanh nghiệp bình thường
Hoặc bị giải thể và xóa tên dính diễn
khỏi sổ sách tín dụng trước năm 2027
Kỷ nguyên dùng đất đai làm tài sản thế chấp để vẽ ra
phép màu GDP suốt 30 năm qua đã chính thức khép lại
Nhường dòng vốn tín dụng cho cuộc chiến bán dẫn,
xe điện và trí tuệ nhân tạo
Nhìn vào 65 triệu căn hộ trống rỗng và khối nợ 9.200 tỷ đô
la tại nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới
Bài học đắt giá nhất đã lộ diện khi người ta dùng nợ vay để xây
dựng những công trình vượt xa nhu cầu thực tế của con người
thì mỗi mét khối bê tông đổ xuống không phải là tài sản
mà là một tờ quá đơn đánh thuế vào tương lai của thế hệ mai sau.
Theo bạn, gói đại phẫu 1.400 tỷ đô la của Bắc Kinh
có đủ để dọn sạch khối nợ ngầm 9.200 tỷ đô la này không?
Và Việt Nam chúng ta có thể rút ra bài học gì
từ cơn say phân lô bán nền và đầu tư hạ tầng đón đầu?
Hãy để lại góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới.
Đừng quên nhấn thích video và đăng ký kênh Lời Giải Kỳ Bí.
Xin chào và hẹn gặp lại các bạn!