Trái đất báo động: Băng tan nhanh gấp 6 lần, nhân loại hứng chuỗi thảm họa khốc liệt
LINH DAN
280 người theo dõi
111 Lượt xem video·14 thg 11, 2026
Lăng kính đa chiều | Trái đất báo động: Băng tan nhanh gấp 6 lần, nhân loại hứng chuỗi thảm họa khốc liệt
Điều gì sẽ xảy ra nếu những khối băng khổng lồ tại Greenland và Nam Cực tiếp tục tan chảy với tốc độ nhanh gấp 6 lần? Báo cáo cảnh báo mới từ các nhà khoa học quốc tế hé lộ nguy cơ khủng hoảng khí hậu, nước biển dâng, đại dương biến đổi và hàng nghìn sông băng biến mất. COP31 đứng trước những cảnh báo cấp bách về tương lai Trái Đất. Liệu nhân loại còn kịp ngăn chặn những kịch bản khí hậu không thể đảo ngược? Cùng Lăng kính đa chiều phân tích vấn đề này!
Trong bối cảnh hội nghị khí hậu COP31 đang diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ,
80 nhà khoa học quốc tế vừa phát đi cảnh báo khẩn cấp.
Băng tại Greenland và Nam Cực đang tan nhanh gấp 6 lần so với thập niên
1990, đẩy trái đất vào nguy cơ thảm họa vĩnh viễn không thể đảo ngược.
Báo cáo mới nhất do Sáng kiến Khí hậu Băng quyển Quốc tế phối
hợp cùng Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc thực hiện
đã dóng lên hồi chuông báo động về tốc độ
suy giảm băng tuyết trên phạm vi toàn cầu.
Các nhà khoa học đặc biệt nhấn mạnh sự cấp thiết phải
đưa nhiệt độ trái đất trở lại mức dưới 1 độ C so.
Với thời kỳ tiền công nghiệp tức giai đoạn 1850-1900 nhằm
tránh những tổn hại không thể phục hồi cho hệ sinh thái,
hiện tại, nhiệt độ hành tinh đã ghi nhận
mức tăng 1,3 độ C so với mốc chuẩn này.
Giới chuyên gia chính thức bác bỏ quan điểm cho rằng,
việc để nhiệt độ vượt ngưỡng 1,5 độ C lên mức 2
độ C hay 3 độ C vẫn là điều có thể kiểm soát.
Các phân tích chỉ ra rằng,
nếu các chính sách hiện tại tiếp tục được duy trì,
nhiệt độ trái đất có thể chạm đỉnh ở mức tăng 2,8 độ C đến 3 độ C,
khiến gần như toàn bộ lớp băng vĩnh
cửu gần bề mặt bị tan chảy hoàn toàn.
Hệ quả trực tiếp là sự gián đoạn nghiêm trọng và
đột ngột đối với hệ thống tuần hoàn đại dương,
đồng thời kích hoạt quá trình acid hóa đại dương trên diện rộng.
Đáng lo ngại hơn, các dữ liệu thực nghiệm mới nhất cho
thấy khả năng phục hồi của băng biển chậm hơn rất nhiều
so với các mô hình dự báo trước đây.
Báo cáo cũng đưa ra bức tranh so sánh chi tiết về số phận của
các dạng băng và sông băng tại từng khu vực địa lý cụ thể.
Nếu nhiệt độ tăng 3 độ C,
khối lượng băng tại các dãy núi lớn như Rocky, Aft,
Iceland và Scandinavia sẽ bị tàn phá nặng nề, chỉ còn lại dưới 10%.
Ngược lại, nếu cộng đồng quốc tế nỗ lực khống chế mức tăng nhiệt ở
ngưỡng 1,5 độ C, khoảng 20% đến 35% thể tích băng sẽ được bảo tồn.
Tương tự, tại khu vực Hindu Coast, Himalaya, nơi đóng vai trò là nguồn
cung cấp nước ngọt sống còn cho gần 1 phần tư nhân loại chính sách
hiện tại sẽ khiến khối lượng băng sụt giảm nghiêm trọng chỉ còn 41%.
Trong trường hợp giới hạn được mức tăng 1,5 độ C,
khoảng 83% lượng băng hà tại đây sẽ được duy trì an toàn.
Đánh giá về tính chất nghiêm trọng của tình hình, ông James Kirkham,
chuyên gia nghiên cứu băng hà tại ICCI và là tác giả chính của báo cáo,
khẳng định tầng băng quyển là một trong những thành
phần nhạy cảm nhất của hệ thống khí hậu toàn cầu.
Những bằng chứng thực tế cho thấy tác động đã xuất hiện rõ rệt,
thụy sĩ đã mất tới 20% lượng băng hà chỉ trong vòng 5 năm qua.
Tại Nepal, vụ sạt lở băng đá kinh hoàng nhất trong lịch sử đã
cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, đồng thời gây ra tổn thất
kinh tế tương đương 10% tổng sản phẩm quốc nội GDP của nước này.
Giới khoa học dự báo hàng nghìn sông băng trên khắp
hành tinh sẽ biến mất hoàn toàn trong thập kỷ tới.
Để ngăn ngừa kịch bản tồi tệ nhất, báo cáo kêu gọi các quốc
gia rút ngắn tối đa thời gian nhiệt độ vượt ngưỡng 1,5 độ C.
Kết hợp triển khai các giải pháp loại bỏ khí nhà kính quy mô lớn
nhằm đưa mức tăng nhiệt dài hạn xuống dưới 1 độ C vào năm 2150.
Dẫn chứng từ báo cáo của UNFP trước đó cho thấy,
Thế giới bắt buộc phải cắt giảm lượng khí thải 18% vào năm
2030 và 45% vào năm 2035 để ngăn nhiệt độ tăng quá 1,7 độ C.
Giám đốc điều hành Climate Analytics, ông Bill Hare đưa ra
kết luận mang tính cảnh báo cao các hiện tượng tàn bằng.
Dân mực nước biển và acid hóa đại dương hiện đã trở thành những
quá trình không thể đảo ngược trong thang thời gian của con người,
đầy các tác động khí hậu vượt xa giới hạn thích ứng của xã hội.
Hơn 75.000 gia súc bị mất,
gần 80.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi hạn hán.
Và đó mới chỉ là những gì đang diễn ra tại một quốc gia Nam Mỹ
Ngày 31 tháng 10 năm 2026
Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz buộc phải
ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc
Huy động nguồn lực ứng phó với hạn hán nghiêm trọng
Đồng thời chuẩn bị trong nguy cơ lũ lụt khi mùa mưa bắt đầu
Nhưng Bolivia có thể chỉ là một điểm nóng
trong bức tranh đáng lo ngại hơn nhiều
El Nino đang tiến tới giai đoạn cực đại
Với cường độ được dự báo có thể vượt xa những gì từng
xuất hiện trong các biểu đồ quan trọng suốt 4 thập kỷ
Về kết mẫu cảnh báo tru kỳ, khí hậu này có thể đạt đỉnh vào cuối năm
2026, nhưng những hệ lụy của nó sẽ không dừng lại khi năm mới bắt đầu.
Đặc biệt, nhiệt độ mặt biển tại vùng trung tâm Thái
Bình Dương có thể cao hơn trung bình tới 3,8 độ C trong
giai đoạn từ tháng 11 năm 2026 đến tháng 1 năm 2027.
Đây là mức dị thường vượt xa những gì từng
xuất hiện trong dữ liệu quan trắc trước đây.
Đáng sợ hơn, mô hình của phòng thí nghiệm tác
động khí hậu thuộc Đại học Chicago ước tính
và dự báo khoảng 857.400 ca tử vong
do nắng nóng tăng thêm trên toàn cầu trong giai đoạn
từ tháng 6 năm 2026 đến tháng 3 năm 2027.
Đây không phải số người chết đã được xác nhận mà là kết
quả mô hình tính toán so với mức tử vong thông thường.
Cùng lúc, khoảng 50 triệu người có nguy cơ
phải đối mặt với tình trạng đói gia tăng
do những tác động dây chuyển lên mùa màng và sinh kế.
Vì sao một hiện tượng khí hậu bắt nguồn từ Thái Bình Dương
lại có thể đẩy hàng chục quốc gia vào tình thế nguy hiểm?
Từ hạn hán ở Nam Mỹ, nguy cơ thiếu điện tại châu
Á đến sức ép lên nguồn cung lương thực toàn cầu.
Liệu thế giới đã chuẩn bị đủ để đối phó
với một chu kỳ El Nino đặc biệt khốc liệt?
Bolivia đang là một trong những nơi
cảm nhận rõ nhất sức ép của El Nino.
Hạn hán kéo dài đã ảnh hưởng đến 6 trong tổng số
9 đơn vị hành chính cấp tỉnh của quốc gia này.
Sáng lệnh khẩn cấp do Tổng thống Rodrigo Paz ký ngày 31 tháng
10 giúp chính quyền huy động thêm nguồn lực, tăng cường lực
lượng cứu hộ và hỗ trợ những khu vực chịu thiệt hại, nặng nề.
Hơn 75.000 gia súc bị mất, giám một đòn mạnh
vào sinh kế của hàng chục nghìn hộ chăn nuôi.
Nhưng điều khiến Bolivia lo ngại không chỉ là những gì đã xảy ra.
Quốc gia này đang chuẩn bị bước vào mùa mưa,
kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau.
Sau nhiều tháng hạn hán, nếu mưa lớn xuất hiện rồn rập,
nguy cơ lũ lụt, lũ quét và sạt lở đất có thể tăng lên.
Một quốc gia vừa phải chống chọi với tình trạng thiếu nước,
nay lại đứng trước nguy cơ ngập lột
Ở nước láng giềng Peru,
một mối đe dọa khác đang bùng lên từ những cánh rừng
Từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2026,
nhà chức trách ghi nhận 457 vụ cháy rừng và cháy đất hoa
Lửa đã thiêu dụi hơn 1.000 hectare đất nông nghiệp
và khoảng 12.000 hectare thảm thực vật tự nhiên
Phá hủy khoảng 100 ngôi nhà, khiến hàng trăm người mất
nơi ở và ít nhất 12 người thiệt mạng phần lớn là nông dân
Trong khi Peru phải đối mặt với lửa,
một số khu vực khác ở Nam Mỹ lại hứng chịu lượng mưa bất thường.
Thủ đô Santiago của Chile vừa trải qua tháng 10
có lượng mưa cao nhất trong lịch sử quan trắc
Tại Argentina, mưa lớn và lũ lụt khiến ít nhất 2 người thiệt mạng,
hơn 2.000 người phải sơ tán
Những diễn biến trái ngược này cho thấy
thời tiết tại khu vực đang biến động mạnh
Dù không thể quy mọi trận cháy hay lũ
cụ thể đều trực tiếp do El Nino gây ra
Rồi Nam Mỹ, những con số về tác động của
nắng nóng trên toàn cầu còn đáng lo ngại hơn
Theo mô hình của phòng thí nghiệm tác động khí hậu
thuộc Đại học Chicago từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2026,
số ca tử vong do nắng nóng tăng thêm được ước tính vào khoảng 484.500.
Trong giai đoạn từ tháng 11 năm 2026 đến tháng 3 năm 2027,
mô hình dự báo thêm khoảng 372.900 ca, cộng 2 giai đoạn, con số có thể
lên tới khoảng 857.400 ca tử vong tăng thêm so với mức thông thường.
Đây là dự báo của mô hình, không phải số người đã tử
vong được xác nhận, nhưng nếu kịch bản này xảy ra,
những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nế nhất có thể gồm Ấn Độ với
khoảng 160.000 ca tử vong tăng thêm, Nigeria khoảng 69.700 ca
và Indonesia khoảng 49.500 ca trong toàn bộ giai đoạn dự báo.
Nước Mỹ cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng.
Mùa đông 2026-2027 được dự báo có những biến động đáng chú ý
do tác động của El Dino.
Dại phía nam nước Mỹ, từ khu vực Tây Nam đến Đồng Nam, cùng một
phần bờ đông có khả năng ghi nhận lượng mưa cao hơn trung bình.
Ngược lại, nhiều khu vực phía Bắc và Trung Tây
được dự báo có nhiệt độ cao hơn bình thường.
Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để kết luận mùa đông
năm nay sẽ có ít tuyết hơn trên toàn nước Mỹ.
Còn tại châu Á, sức ép lại tập trung vào hai vấn đề rất thiết thực,
khói bụi và nguồn cung điện.
Indonesia đang đối mặt với nguy cơ cháy rừng tại Kalimantan và Sumatra.
Khói mù lăn qua biên giới đã khiến Malaysia
phải đóng cửa trường học tại một số khu vực,
trong khi Singapore triển khai hỗ trợ chi phí
khám chữa bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí.
Tại Myanmar, sức ép đã chuyển thành hành động cụ thể.
Từ ngày 5 tháng 10, chính quyền triển khai phân phối điện luân phiệt.
Nắng nóng do El Nino khiến nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao,
trong khi lượng nước tại các hồ chứa thủy
điện được dự báo suy giảm trong mùa khô.
Philippines cũng đang phải tính đến sức ép tương tự.
Bộ trưởng Năng lượng Sharon Garin đã kêu gọi người
dân tiết kiệm điện trước nguy cơ thời tiết nóng và
khô gây thêm áp lực lên hệ thống cung ứng năng lượng.
Và câu chuyện không dừng lại ở những cánh đồng khô hạn,
những khu rừng cháy hay nguy cơ thiếu điện
Phía sau các hiện tượng thời tiết cực đoan là một cuộc
khủng hoảng sinh kế có thể lan rộng trên phạm vi toàn cầu
OK cảnh báo khoảng 50 triệu người có nguy cơ phải
đối mặt với tình trạng đói gia tăng do tác động của
El Nino lên mùa màng và nguồn cung lương thực
Để ứng phó, Liên Hợp Quốc đã giải ngân hơn 50 triệu USD từ quy ứng
phó khẩn cấp trung ương nhằm hỗ trợ 11 quốc gia có nguy cơ cao nhất
Điều đáng sợ ở El Nino không chỉ nằm ở
những đợt nắng nóng hay hạn hán kéo dài
Vấn đề là một biến động khí hậu có thể kéo theo hàng loạt hệ lụy khác,
thiếu nước, mất mùa, cháy rừng,
thiếu điện và cuối cùng là sức ép lên toàn bộ nền kinh tế.
Một hiện tượng bắt đầu từ vùng biển Thái Bình Dương có thể khiến cuộc
sống của hàng triệu người, ở cách đó hàng nghìn cây số bị đảo lộn.
Vậy vì sao El Nino lần này lại khiến giới khoa học đặc biệt lo ngại?
El Nino là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung
tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo nóng lên bất thường,
thường xuất hiện theo chu kỳ khoảng 2-7 năm.
Bản thân đây là một hiện tượng khí hậu tự nhiên, nhưng điều khiến các
nhà khoa học quan tâm là nền nhiệt toàn cầu đang tăng lên, khiến những
tác động của các hiện tượng cực đoan có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science năm 2026
sử dụng dữ liệu san hô để tái dựng lịch sử khí hậu,
cho thấy mức giao động của hệ thống NSO tại vùng phía đông Thái Bình
Dương xích đạo hiện lớn hơn khoảng 36% so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Chỉ số này phản ánh sự biến thiên của toàn bộ hệ thống NSO
bao gồm cả El Nino và La Nina
chứ không có nghĩa các đợt El Nino riêng lẻ mạnh hơn 36%
Giới khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu mức độ tác động
của biến đổi khí hậu đối với cường độ và tần suất El Nino
Điều chắc chắn hơn là đại dương và khí quyển đang ấm lên
khiến nhiều khu vực phải đối mặt với
những rủi ro thời tiết ngày càng lớn
Và khi những biến động đó xảy ra
3 lĩnh vực chịu sức ép trực tiếp nhất
chính là nước, lương thực và năng lượng
Hãy nhìn vào Bolivia và Peru hạn hán kéo dài
khiến cây trồng thiếu nước, đồng cỏ suy kiệt,
trong khi cháy rừng tiếp tục phá hủy đất nông nghiệp và thảm thực vật.
Từ đây, tác động không còn bó hẹp trong phạm vi một địa phương.
Khi sản lượng nông nghiệp suy giảm ở những khu vực sản xuất quan trọng,
nguồn cung lương thực có thể bị thắt chặt.
Các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu sẽ dễ bị tổn thương
hơn nếu giá thực phẩm, nhiên liệu và phân bón cùng tăng.
Với những gia đình có thu nhập thấp, chỉ một đợt tăng giá lương
thực cũng có thể khiến bữa ăn hàng ngày trở thành gánh nặng.
Đó là lý do cảnh báo khoảng 50 triệu người có
nguy cơ đối mặt với tình trạng đói gia tăng
cần được nhìn nhận như một vấn đề an ninh lương thực,
chứ không đơn thuần là hệ quả của thời tiết xấu
Một mất sức khác cũng dễ bị bỏ qua là điện năng
Khi năng nóng kéo dài, nhu cầu sử dụng
điều hòa và các thiết bị làm mát tăng mạnh
Nhưng nếu hạn hán đồng thời làm giảm lượng nước trong hồ chứa
những quốc gia phụ thuộc vào thủy điện sẽ
gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn cung
Myanmar là một ví dụ đáng chú ý
ý sản lượng thủy điện có nguy cơ chịu
sức ép đúng lúc nhu cầu điện tăng cao.
Philippines cũng phải tính đến nguy cơ thời tiết
nóng và khô gây áp lực lên hệ thống cung ứng điện.
Nếu nguồn cung không theo kịp nhu cầu,
chi phí năng lượng có thể tăng, hoạt động sản xuất bị
ảnh hưởng và người dân phải gánh thêm chi phí sinh hoạt.
Một mùa mang thất bát có thể kéo theo giá thực phẩm tăng,
thiếu nước có thể làm giảm sản lượng điện,
điện đắt hơn lại khiến chi phí sản xuất và vận chuyển tăng lên.
Tất cả tạo thành một vòng xoáy, khiến những nền kinh tế vốn
đã dễ tổn thương, càng khó phục hồi sau cú sốc khí hậu.
Vậy, các chính phủ có thể làm gì khi những
rủi ro này đã được cảnh báo từ trước?
Việc Bolivia phải ban bố tình trạng khẩn cấp hay Liên
Hợp Quốc giải ngân hơn 50 triệu USD hỗ trợ 11 quốc
gia cho thấy cứu trợ khẩn cấp vẫn rất cần thiết.
Nhưng nếu chỉ chờ thiên tai xảy ra rồi mới huy động nguồn lực,
cái giá phải trả sẽ còn lớn hơn nhiều.
Michael Greenstone, đồng sáng lập phòng thí nghiệm tác động khí hậu,
nhấn mạnh rằng các dự báo hiện đại đã có thể xác định những khu
vực chịu rủi ro cao và ước tính mức độ thiệt hại về con người.
Điều quan trọng là biến những cảnh báo đó
thành hành động trước khi thảm họa xảy ra.
Điều đó có nghĩa là các quốc gia cần chuẩn bị từ sớm,
củng cố hệ thống cảnh báo và sơ tàn
Bảo đảm nguồn nước dự trữ, nâng cấp lưới điện,
cải thiện khả năng chống chịu của hồ chứa và phát
triển các giống cây trồng thích ứng với hạn hán
El Nino không chờ các quốc gia sẵn sàng mới gây ra thiệt hại
Và khi hạn hán lũ lụt, nắng nóng cùng lúc bùa vây,
sự chuẩn bị chậm trễ có thể phải trả giá bằng sinh mạng con người
Kính thưa quý vị, núi lửa Mayon tại miền Bắc
Philippines bất ngờ thức giấc và phun trào dữ dội.
Cuộc giới chức nước này phải lập tức nâng mức cảnh báo lên cấp 3.
Cụ thể, vào lúc 11h53 phút trưa ngày 30 tháng 10 theo giờ địa phương,
một đợt phun trào cường độ trung bình đã xé toạc
miệng núi lửa Mayon kéo dài liên tục trong 6 phút
Cụ nến áp suất khổng lồ từ dưới lòng đất đã đầy một khối lượng
khổng lồ cho, bụi và khi nóng vọt thẳng lên không chung,
tạo ra một cột khói bụi khổng lồ bốc cao tới 3.000m
Sự kiện này ngay lập tức kinh hoạt các giao thức ứng
phó thảm họa khẩn cấp ở mức độ cao nhất của địa phương
đứng trước các dữ liệu địa chấn bất thường,
viện núi lửa và địa chấn học Philippines, gọi tắt là FIVOS,
đã chính thức quyết định nâng mức cảnh báo rủi ro từ cấp
2 lên cấp 3 trong hệ thống thang cảnh báo gồm 5 cấp độ.
Động thái này phát đi một tín hiệu kỹ thuật rất rõ ràng, núi lửa
Mayon đang chính thức bước vào một giai đoạn phun trào mama mới.
Mức rủi ro hiện tại không chỉ dừng ở cho bụi mà
nguy cơ xuất hiện các dòng rung nham nóng đỏ
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Khoảng 1.400 người dân sinh sống trong bán kính 6km quanh miệng
núi lửa, khu vực được phân loại là vùng nguy hiểm thường trực,
Mì Gõ Để không
đã phải thu dọn hành lý rơi bỏ nhà cửa để đến các điểm trú ẩn an toàn.
bỏ lỡ những
Đợt phun trào với cuộc khói 3.000m tại Mekong không chỉ là thảm họa
địa phương, mà nó còn mở ra một góc nhìn rộng lớn hơn về thực tại,
video hấp dẫn
sinh tồn khắc nghiệt của hàng chục triệu người dân Philippines.
Vì sao quốc gia này luôn là tâm điểm
của những cơn thịnh nộ từ lòng đất?
Các báo cáo mới nhất cho thấy tình hình tại tỉnh
An Bay đang được kiểm soát trong tình trạng an toàn.
Sau đợt bùng phát lúc 11h53, lượng cho bụi khổng lồ đang bị các
lường gió trên cao thổi di chuyển mạnh theo hướng Tây và Tây Nam.
Cơ quan chức năng đã phát đi cảnh báo đỏ, chỉ định rõ cho bụi núi
lửa có khả năng cao sẽ trút xuống như mưa tại các khu vực Daraga,
Ghinobatan, Kamalit và hàng loạt các địa
phương lân cận thuộc biên giới tỉnh An Bay.
Sự nguy hiểm của cho núi lửa không giống
như khói bụi cháy rừng thông thường.
Hãy subscribe
cho kênh Ghiền
Nhận thức rõ mức độ nguy hiểm này, Thống đốc tỉnh An Bay,
ông Noel Rosan đã ban hành quyết định hành chính khẩn cấp
Mì Gõ Để không
cho phép học sinh, sinh viên tại tất cả các cấp
học từ trường công lập đến tư thuộc trên toàn địa
bỏ lỡ những
ban tỉnh nghỉ học ngay trong ngày 30 tháng 10.
Tại danh giới vùng nguy hiểm thường trực bán kính 6 km,
video hấp dẫn
hàng nghìn nhân sự thuộc Cảnh sát quốc gia Philippines
và quân đội đã thiết lập các hàng rào an ninh dày đặc.
Lệnh cấm tiếp cận được thực thi tuyệt đối.
Hãy subscribe
cho kênh La La
Phí công được lệnh duy trì khoảng cách an toàn,
cấm bay ngang hoặc bay gần không phận đỉnh núi Mây òn
School Để không
Nếu một chiếc máy bay thương mại hút cho núi lửa vào động cơ
nhiệt độ cao sẽ làm tan chảy lớp cho bụi
thành thủy tinh lỏng, bích kín các tô bin
bỏ lỡ những
và có thể gây tắt động cơ trên không ngay lập tức
Việc nâng cảnh báo lên cấp 3 có ý nghĩa gì đối với lực lượng cứu hộ?
video hấp dẫn
Theo số liệu kỹ thuật, cấp độ 3 xác nhận hoạt
động của núi lửa đang bất ổn nghiêm trọng
Áp suất mama bên dưới khoang chứa đang gia tăng
Điều đáng lo ngại nhất lúc này không chỉ là
những dòng dung nham cuồn cuộn có thể trào ra,
mà là nguy cơ hình thành la ha, dòng bùn chứa cho bụi và đá vụn.
La ha được, ví như dòng xi măng ướt chảy với tốc độ của một
chiếc xe đua dọc theo các sườn núi, khe suối và khe vực.
Nếu có mưa rào kết hợp với cho bụi tích tộ, các dòng bùn này
sẽ quét sạch mọi thứ trên đường đi của nó về phía vùng thấp.
Nhìn lại hồ sơ của ngọn núi này, Mayon cao 2.462m,
nằm cách thủ đô Manila khoảng 330km về phía đông nam
Dù nổi tiếng toàn cầu với hình dáng nón gần
như hoàn hảo và là một biểu tượng du lịch,
Mayon lại là một trong 24 ngọn núi lửa hoạt động mạnh nhất,
nguy hiểm nhất tại Philippines.
Hàng triệu người dân địa phương đang sống dựa vào
sườn núi bởi cho núi lửa từ các đợt phun trào trước
đã tạo ra những lớp đất nông nghiệp cực kỳ mỏ mỡ.
Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự bất an thường trực.
Gần đây nhất, vào tháng 6 năm 2023,
hơn 12.000 cư dân bám trụ bên sườn ngọn núi này
đã phải tháo chạy trong đêm khỏi các đợt khí độc.
Tính đến thời điểm này, giới chức ghi nhận quá trình sơ tán 1.400
người đang diễn ra an toàn, chưa có báo cáo về thương vọng.
Ngọn khói 3.000m và mức báo động cấp 3 tại
Mê-on hôm nay không phải là một sự kiện ngẫu nhiên.
Nó là hệ quả tất yếu của một cỗ may kiến tạo điện chất
khổng lồ mà Philippines đang bị kẹt ở ngay trung tâm.
Tại sao đất nước với hơn 7.600 hòn đảo này
lại thường xuyên dung chuyển và bốc cháy?
Câu trả lời nằm ở thuật ngữ, vành đai lửa Thái Bình Dương.
Dưới quan sát địa chất ghi nhận, vành đai lửa là một vòng cung
hình móng ngựa vĩ đại dài 40.000 km bao quanh dài đại dương.
Đây là nơi hội tụ của khoảng 75% số
núi lửa đang hoạt động trên toàn cầu.
Đặt trên bản đồ kiến tạo, Philippines ngự trị ngay trên điểm
giao cắt khốc liệt nhất giữa các mảng thạch quyền khổng lồ,
bao gồm mảng biển Philippines và mảng Á-Âu.
Các khối thạch quyền này không đứng yên, chúng liên tục sậu đẩy,
trượt lên nhau hoặc hốt chìm xuống dưới lớp phủ của trái đất.
Khi các mạng kiến tạo va chạm, áp suất và
ma sát khổng lồ tích tụ qua hàng thế kỷ buộc phải tìm cách giải phóng.
Hệ quả trực tiếp của sự giải phóng áp suất này chính
là những trận động đất kinh hoàng xé toạc mặt đất
Khục rào đứt gãy cũng tạo điều kiện để lớp mama
nóng bỏng dưới lòng đất tìm đường trồi lên
Định hình nên hàng loạt ngọn núi lửa như mây on
Nói cách khác, sự đứt gãy kiến tạo chính
là trước nôi sinh ra lãnh thổ Philippines
Nhưng cũng là bàn án tử hình lơ lừng trên đầu quốc gia này
Đất nước này bị chia cắt bởi hệ thống
đứt gãy Philippines dài hơn 1.200 km
Chạy vắt ngang qua nhiều đảo lớn từ miền Bắc Luzon xuống thẳng Minsanau
Đáng sợ hơn cả là hệ thống đứt gãy thùng lũng,
bao gồm đứt gãy thùng lũng tay đi xuyên qua các khu
vực đông dân cư bậc nhất của vùng thủ đô quốc gia,
Metro Manila, nơi sinh sống của hàng chục triệu người.
Nếu đứt gãy này giải phóng năng lượng cực đại,
hậu quả sẽ là không thể đóng đếm.
Lịch sử Philippines đã ghi nhận những
thảm họa đẫm máu tháng 8 năm 1976.
Thảm họa động đất Vịnh Moro đạt cường độ 8,0 đã
tạo ra một bức tường sóng thần khổng lồ nuốt
trường hàng nghìn sinh mạng tại ven biển Minzanao.
Đến năm 1990, trận động đất mạnh 7,7 độ tại Luzon lại cướp đi hơn
1.600 sinh mạng, kéo sạp hàng ngàn công trình dân sinh và cắt
đứt nhiều tuyến giao thông huyết mạch từ Baggio đến Cabanatuan.
Khốc liệt không kém là năm 1991, sự thức giấc của ngọn
núi lửa Pinatubo đã thức đi sinh mạng của hơn 800 người,
tạo ra lớp cho che mờ cả bầu trời Đông Nam Á.
Tuy nhiên, chính sự khắc nghiệt tốt độ của tự nhiên đã rèn
rũa nên một sức chịu đựng và năng lực quản trị thảm họa
hàng đầu khu vực cho chính phủ và người dân Philippines.
Các đợt sơ tán khẩn cấp như 1.400 người tại
An Bay đang diễn ra rất nhịp nhà
vì họ đã được lập trình sẵn trong tư duy
Hệ thống cảnh báo sớm, các bộ quy chuẩn
xây dựng kháng chấn liên tục được cập nhật
Từ cấp độ trường học, kỹ năng sinh tồn với khẩu lệnh cúi xuống, che chở
và bám chặt được gian luyện mỗi ngày
Hơn hết, văn hóa Bayanihan, tinh thần tương trợ cộng đồng vô điều kiện
đã trở thành lá chắn mềm giúp xã hội Philippines
không sụp đổ sau mỗi lần thiên nhiên thịnh nộ
Dù mất mát tài sản hay cơ sở hạ tầng, gồm máy tái thiết của
họ luôn vận hành với một sự lạc quan và sức bật đáng nể.
Nỗi sợ hãi đã được chuyển hóa thành sự chuẩn bị sẵn sàng.
Kính thưa quý vị, đợt bùng phát tạo cột
khói mũi 3.000m và cảnh báo rủi ro cấp 3
tại núi Lửa Mèo một lần nữa phơi bay vị thế địa chất đầy
rủi ro của Philippines trên vành đai Lửa Thái Bình Dương.
Thế nhưng phía sau sức mạnh hủy diệt của tự nhiên
Chúng ta thấy được bức tranh về một
bộ máy ứng phó thảm họa chuyên nghiệp
Sự quyết đoán trong việc sơ tán người dân
Và sự kiên cường của một quốc gia đã quá quen
Với việc sinh tồn trên những mảng đất gãy kiến tạo
Quý vị đánh giá thế nào về năng lực ứng phó
Và các biện pháp bảo vệ người dân của giới chức Philippines
Trước các thảm họa thiên nhiên liên hoàn
Hãy để lại ý kiến ngay dưới phần bình luận
Xin cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi
Chúc quý vị một ngày bình an và hẹn gặp lại
Đến 6 giờ sáng ngày 30 tháng 10, giới chức Indonesia đã phát
đi cảnh báo về một hiện tượng địa chất đặc biệt nguy hiểm.
Ba ngọn núi lửa hung thần gồm Anak Krakatau,
Merapi và Simeru đồng loạt trỗi dậy ở cấp độ 3,
mức sát danh giới thảm họa bùng nổ.
Khi đất mẹ cửa mình trên quy mô diện rộng,
liệu đây chỉ là chuỗi trùng hợp tự nhiên hay là hồi chuông báo động
trong một cuộc khủng hoảng nhân đạo dinh dập hàng triệu người dân?
Sự bùng nổ đồng thời của 3 đại diện
Địa chất này không đơn thuần là những đợt phun trào riêng lẻ
Mà đặt ra một bài toán chiến lược sinh tử
Trong công tác phòng chống thảm họa
Tại eo biển Sunda, vị trí chiến lược nối liền đảo Java và Sumatra,
núi lửa Anak Krakatoa đang bị cơ quan chức
năng phong tỏa hoàn toàn trong bán kính 3 km.
Nguy cơ từ dòng rung nham, vật liệu phun trào và
cho bụi không chỉ đe dọa trực tiếp người dân,
du khách và ngư dân, mà còn đe nặng
áp lực lên tuyến hàng hải quan trọng.
Nghịch lý nguy hiểm hơn lại nằm ở dài đất liền tấp nập,
tại danh giới giữa đặc khu Yogyakarta và tỉnh Trung Java.
Núi Merapi đang đe dọa các khu dân cư Vansong bởi kịch bản kép,
dòng khí nóng thiêu dụi, kết hợp với nguy cơ lũ bùn
đá tàn khốc mỗi khi mưa lớn đổ xuống thượng nguồn.
Trong khi đó, tại đông Java-Simaru, ngọn núi cao nhất đảo Java,
buộc cơ quan quản lý thảm họa quốc gia
Indonesia phải lập vành đai đỏ,
cấm mọi hoạt động dọc sông Bê-xúc-Kobokan tới 13 km
và di tản người dân cách hai bên bờ sông 500m
Hệ quả ẩn sau những con số ban kính cách ly hay cấp độ cảnh báo
chính là sự quá tải tiêm tàng đối với hạ tầng
an sinh và năng lực ứng phó địa phương
Việc cả ba núi lửa cùng lúc duy trì trạng thái đe dọa
Bất ngờ bộ các cơ quan quản lý thảm họa phải
phân tán nguồn lực trên một địa bàn rộng lớn.
Mối lo ngại không dừng lại ở nguy cơ phun trào trước mắt,
mà nằm ở chuỗi thảm họa dây truyền, từ dòng vật chất núi lửa,
lũ bùn đá cho đến sự xáo trộn sinh kế của cộng đồng cư dân.
Sự trỗi dậy đồng thời của Anak Krakatau,
Merapi và Simuru tại Indonesia chính là lời nhắc nhở khắc nghiệt về
sức mạnh vô tận của tự nhiên trước mọi thành trì con người dựng xây.
Khi vành đai lửa cuộn sóng, việc tôn thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn
an toàn không chỉ là mệnh lệnh của cơ quan chức năng,
mà là danh giới duy nhất giữa sự an toàn và thảm họa.
Liệu hạ tầng ứng phó của khu vực đã thực sự sẵn sàng?
Nếu những gã khổng lồ điện chất này bước qua cấp
độ 3 để tiến tới giới hạn bùng nổ cuối cùng?
