Vì Sao Genz Trung Quốc Ngại Cưới Và Không Đẻ?

7,92 triệu em bé chào đời ở Trung Quốc năm 2025, con số thấp nhất kể từ 1949. Một năm trước đó là 9,54 triệu, tụt 17% chỉ trong một năm. Và điều mỉa mai nhất là cái cơ quan đang khóc lóc vì thiếu trẻ con hôm nay lại chính là cơ quan đã ép cả nước đẻ ít suốt hơn 35 năm qua. Giờ thì họ cầu xin dân đẻ bằng tiền mặt, bằng thuế bao cao su và bằng cách chặn từ khóa trên mạng. Rồi, hãy pha một tách trà đi, vì câu chuyện dài này nó còn giờ khóc giờ cười. Video này là phân tích có chứng kiến, mình sẽ cà khỉa chính sách nhưng cũng để lại phản biện ở cuối để không ai độc quyền sự thật, kể cả chính mình. Theo số liệu mới nhất của Cục Thống kê Trung Quốc công bố vào đầu năm 2026, dân số của anh bạn hàng xóm đã giảm 3,39 triệu người, là năm giảm thứ tư liên tiếp, tỷ suất sinh thô là 5,63 phần nghìn, thấp nhất lịch sử nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, trong khi số người chết là 11,31 triệu, cao hơn số sinh gần 3,4 triệu. Nói đơn giản, cứ mỗi năm, bá tánh Trung Quốc mất thêm vài triệu người, vì số sinh ra không bù được số chết Còn nhớ năm 2025 còn là năm tỵ, năm mà nhiều người Hoa ngại sinh con Nhưng đừng đổ hết cho con rắn, con rắn không thay được giá nhà và các áp lực khác Trung Quốc hiện có 323 triệu người trên 60 tuổi, chiếm 23% dân số, bằng cả dân số Mỹ chưa tới một chút, toàn là ông bà già tỷ suất sinh khoảng 1 con trên mỗi phụ nữ mức thay thế dân số là 2,1 tức là mỗi thế hệ con lại gần một nửa so với thế hệ trước Hãy nghĩ cảnh này một cặp vợ chồng trẻ ở tuổi 30 phải lo hai bên cha mẹ, bốn ông bà đó là mô hình 4-2-1 bốn ông bà, hai cha mẹ rồi nên một đứa con Trong khi đó năm 2025 cả nước mất thêm gần 21.400 trường mầm non và khoảng 8.000 trường tiểu học Nhiều trường được chuyển thành viện dưỡng lão và trung tâm sinh hoạt người già Các nhà kinh tế có câu, già trước khi giàu. Đó là cái bẫy mà Bắc Kinh đang sợ nhất. Vậy ai đào cái bẫy này? Cuối thập niên 70, Bắc Kinh nhìn dân số họ và nghĩ, nhiều người quá, ăn không đủ, ép đẻ đi thôi. Và thế là chính sách một con ra đời. Chính sách này không chỉ là khẩu hiệu treo trên tường, nó được thực thi bằng phạt tiền, mất việc, và ở nhiều nơi, cưỡng ép phá thai, cưỡng ép triệt sản. Chính quyền địa phương chịu áp lực chỉ tiêu, nên cán bộ nào cũng đua nhau hoàn thành nhiệm vụ. Và người trả giá không ai khác chính là các bà, các mẹ, những người phụ nữ Đó là vết thương thật, không phải số liệu Ở một xã hội trọng nam chỉ cho đẻ một đứa thì nhiều gia đình chọn con trai Kết quả là tỷ lệ nam nữ khi sinh có lúc lên tới khoảng 120 trên 100 vào năm 2005 Và hệ quả để lại sau này là khoảng 30 triệu đàn ông dư thừa không có vợ Và thú vị ở chỗ là 30 triệu chàng trai độc thân này phải cạnh tranh nhau để cưới số cô gái ít hơn Mà muốn cưới thì phải có nhà, có xính lễ Một số nhà kinh tế cho rằng việc mất cân bằng giới tính có phần đẩy giá nhà lên 30-48% trong 6 năm giai đoạn 2003-2009 Còn xính lễ, báo chí Trung Quốc ghi nhận xính lễ có nơi đến tới 300.000 tệ, khoảng hơn 1 tỷ, ở vùng phía Đông và 200.000 tệ, khoảng 700 triệu, ở vùng phía Tây Chưa tính nhà Một chính sách kế hoạch hóa cuối cùng để ra thị trường hôn nhân kiểu, đấu giá Chính quyền sau đó lại đi vận động chống xính lễ cao Tức là họ vừa là người châm lửa, vừa cầm bình chữa cháy, rồi lại hỏi sao khói nhiều thế Chính quyền từng nói chính sách đã ngăn khoảng 400 triệu ca sinh Đó là con số nhà nước đưa ra Nhưng nhiều học giả cho là phi thực tế so với tỷ lệ sinh nảy ở thập niên 50-60 Bây giờ họ lại chê xong đòi quà Hội Liên hiệp phụ nữ toàn quốc định nghĩa gái ế là phụ nữ trên 27 tuổi Năm 2007, Bộ Giáo dục còn đưa chữ này vào từ vựng chính thức Nhà nước tự đặt tên gái ế từ 27 tuổi Giờ năn nỉ gái ế 27 tuổi đi đẻ Đây không phải chính sách Đây là combo chê xong đòi quà Chưa hết, từ 2021 ly hôn thuận tình phải qua thời gian bình tĩnh là 30 ngày Rồi thêm 30 ngày nữa để lấy giấy Ai đổi ý thì hủy không ly hôn nữa Mục đích là giữ hôn nhân để giữ dân số Kết quả ly hôn năm 2021 giảm khoảng 43%, nghe có vẻ thành công về số liệu, nhưng không phải tất cả trường hợp đều là tốt. Các tổ chức bảo vệ quyền phụ nữ đã cảnh báo rằng 30 ngày chờ đó có thể trở thành 30 ngày mắc kẹt của người phụ nữ trong gia đình có bạo hành Với những người đó, thời gian bình tĩnh kia không giúp họ bình tĩnh được chút nào. Và cuối cùng, gánh nặng nuôi con, chăm con, vấn đề lên phụ nữ nhiều nhất Muốn dân đẻ nhiều hơn mà vẫn để người ta một mình gánh, chẳng khác gì đòi đặt tâm hàng hạnh phúc mà lại không chịu trả díp Giờ đến chuyện tiền. Ai mà đẻ nổi khi đang nợ còn đang ngập đầu Ở Trung Quốc, nhà ở chiếm gần 60% tài sản hộ gia đình trong khi nợ thế chấp chiếm hơn 3 phần tư tổng nợ hộ gia đình. Nghĩa là cả nước đã cược gần hết tiền vào một ván bài mang tên giá nhà không bao giờ giảm. Rồi 2020, Bắc Kinh đưa ra 3 lần danh đỏ để siết nợ các nhà phát triển bất động sản. Kết quả năm 2021, Evergrande sụp. Năm 2022, nhiều người mua nhà trên giấy ngừng trả nợ vì căn nhà chưa từng được xây. Mua nhà trên giấy, nhà không xây, nợ thì cứ trả Hợp đồng kiểu đó nghe không giống đầu tư, nghe giống đánh bạc hơn Nên các chuyên gia cho rằng Ba lần danh đỏ chỉ làm bong bóng bất động sản vỡ nhanh hơn Còn nguyên nhân gốc rễ nằm ở chỗ, nhiều năm đã ỷ lại bất động sản Còn rồi nhà nước làm gì? Họ nâng kỳ hạn vay tối đa từ 30 lên 40 năm Tức là cho bạn vay đến năm 70 tuổi Vừa kịp ra đi cùng nút tất toán khoản vay Vấn đề việc làm thì sao? Thị trường yếu, thanh niên đổ xô vào thi công chức, Tháng 9 năm nay, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên ở thành thị Trung Quốc là 18%, không tính sinh viên còn đang đi học. Tức là cứ 5 người trẻ ở độ tuổi 16-24 đã ra đời đi làm, thì gần 1 người không có việc. Trong kỳ thi công chức năm 2024, có 3,72 triệu người tranh nhau cho chỉ tiêu 38.100 suất. Tỷ lệ chọi là 98 chọn 1. Cả nước cuốn vào thi công chức vì việc nhẹ ổn định. Nhẹ ở đâu thì chưa thấy, chỉ thấy đông như xe cộ giờ tan tầm. Năm 2022 mới có 2,6 triệu người đăng ký, 2026 đã lên 3,72 triệu Đáng nói nữa là, chỉ tiêu năm 2026 lại còn quay đầu giảm, sau 7 năm liên tiếp mở rộng công chức Tức là ngày càng nhiều người muốn vào nhà nước, nhưng nhà nước lại đang tuyển ít đi Cửa vào hẹp lại, người xếp hàng thì dài ra, bảo sao người trẻ không muốn sinh con Việc thì chưa chắc có, nhà có thể còn nợ lương 40 năm Thử hỏi kế hoạch sinh con phải đứng thứ mấy trong danh sách đời người Rồi nhà nước ngó lại và nghĩ, ô, thiếu trẻ con rồi, phải làm gì đó Đầu tiên đổ tiền, nhà nước chi trợ cấp 3.600 tệ mỗi năm cho mỗi đứa trẻ dưới 3 tuổi Nghe có vẻ hào phóng, giờ tính cho rõ nhé Nhà nước cho 3.600 tệ mỗi năm cho tới khi em bé lên 3 tuổi, tổng cộng là 10.800 tệ Trong khi theo Viện Nghiên cứu Dân số UWA, nuôi một đứa trẻ ở Trung Quốc tới 17-18 tuổi tốn trung bình 538.000 tệ Nuôi tới tốt nghiệp đại học là 680.000 tệ Nhà nước cho hơn 10.000 tệ, tức là số tiền nhà nước trợ cấp chỉ bằng 2% chi phí Đây không phải là hỗ trợ Đây là mã giảm giá 2% cho một món hàng mà bạn phải trả cả đời Tiếp đó là đánh thuế Từ đầu năm nay, bao cao su và thuốc tránh thai ở Trung Quốc phải chịu thuế VAT 13% Nghe thì giống như nhà nước đánh thuế mới để ép người ta đẻ Nhưng sự thật tinh vi hơn Đây là luật VAT mới sau khi bỏ bao cao su ra khỏi danh sách được miễn thuế Sau hơn 30 năm từ thời còn chính sách một con Tức là họ không ra thuế mới Họ lặng lẽ rút lại một ưu đãi cũ Công nước, dịch vụ giữ trẻ, chăm sóc người già và dịch vụ hôn nhân lại được miễn thuế Tức là họ vừa tăng thuế một thứ, vừa giảm thuế mấy thứ kia Thông điệp rất rõ, rẻ hóa việc đẻ, đắt hóa việc không đẻ Trừ khi bạn không mua bao cao su Và để tỏ ra công bằng, chương trình phát bao cao su miễn phí của nhà nước vẫn được giữ Để khỏi bị nói là, nhà nước cấm tránh thai Tiếp theo là gọi điện Có báo cáo từng phỏng vấn 10 người phụ nữ Thì có 7 người nói đã bị cán bộ hỏi về kế hoạch sinh con Ủa, ngày xưa cán bộ gõ cửa hỏi Sao chị đẻ nhiều thế Giờ cán bộ lại gọi điện hỏi Sao chị đẻ ít thế Cùng một vấn đề Nhưng quan điểm cán bộ đã thay đổi hoàn toàn Cuối cùng là chặn từ khóa Vào tháng 2 năm nay Cục Quản lý không gian mạng Trung Quốc Phát động chiến dịch thanh lãng Nhắm vào nội dung bị cho là gây sợ hôn nhân Và lo lắng sinh đẻ Đúng là nực cười thật Một mặt xin người ta đẻ Mặt kia lại dọn sạch những bài viết nói Vì sao người ta không muốn đẻ Năm 2025, số đăng ký kết hôn ở Trung Quốc đã tăng nhờ lối bớt thủ tục như bỏ ràng buộc về đăng ký kết hôn, nhà nước, cán bộ ăn mừng, nhưng tỷ lệ sinh vẫn giảm 17% Và chỉ tháng đầu năm nay, tỷ lệ đăng ký kết hôn lại giảm gần 10% Bạn có thể làm đám cưới dễ hơn, nhưng bạn không thể làm lý do để đẻ con dễ hơn bằng một tờ đơn Tóm cái quần lại, tương lai Trung Quốc sẽ phải trả 3 cái giá 1. Một xã hội già nhanh hơn giàu Lương hưu, y tế, chăm sóc người già, tất cả cùng đè lên một lực lượng lao động đang co hẹp lại. 2. Một thế hệ nữa sẽ bị đối xử như công cụ. Hôm qua là các bà các mẹ bị ép đẻ ít, hôm nay đến lượt các con các cháu bị dục đẻ nhiều. Họ chưa hề hỏi chị em phụ nữ muốn gì. 3. Một lòng tin bị bào mòn. Khi nhà nước thay đổi ý kiến 180 độ mà không xin lỗi, người ta học được bài học. Đừng tin vào kế hoạch dài hạn của người khác dành cho cuộc đời mình. Nhưng cũng cần nói thêm, sinh ít là xu hướng chung của cả Đông Á, Nhật, Hàn, Đài Loan đều thế Dù họ chưa từng có chính sách một con Từng có nhiều nghiên cứu lo ngại Trung Quốc cũng rơi vào bẫy sinh thấp như Nhật Và tỷ suất sinh đã giảm mạnh từ 5,87 năm 1968 xuống 2,98 năm 1978 trước khi chính sách một con ra đời Vai trò thật sự của chính sách này vẫn còn rất nhiều tranh luận Cùng thảo luận bên dưới nhé Hẹn gặp lại trong những tập tiếp theo