Sau 70 Tuổi Bạn Có Thể Sống Bao Lâu: Hãy Nhìn Vào 6 Dấu Hiệu Này

Ở Việt Nam, tuổi thọ trung bình hiện nay vào khoảng 74 tuổi, nhưng con số trung bình đó che giấu một điều quan trọng. Một người đã sống đến 70 tuổi thường còn nhiều năm phía trước hơn người ta nghĩ, và giữa những người cùng 70 tuổi, khoảng cách về số năm còn lại có thể lên tới hàng chục năm. Có người 70 tuổi chỉ còn vài năm, có người sống khỏe đến 95-100 tuổi, điều gì tạo ra khoảng cách đó? Các nhà khoa học đã theo dõi hàng trăm nghìn người lớn tuổi trên khắp thế giới trong nhiều năm để tìm câu trả lời. Và một trong những phát hiện thú vị nhất là Có những dấu hiệu rất đơn giản Không cần máy móc, không cần xét nghiệm máu Có thể dự báo khá tốt sức khỏe Và tuổi thọ của một người lớn tuổi Có dấu hiệu chỉ cần một câu hỏi Có dấu hiệu chỉ cần một câu hỏi Có dấu hiệu chỉ cần một câu hỏi Và có một bài kiểm tra chỉ mất vài giây Ngồi xuống sàn nhà rồi đứng dậy Mà kết quả đã khiến chính các nhà nghiên cứu bất ngờ Hôm nay chúng ta sẽ đi qua 6 dấu hiệu như vậy Cách tự kiểm tra từng dấu hiệu tại nhà Và điều quan trọng nhất Làm gì để cải thiện chúng? Tôi là bác sĩ Nguyễn Minh Tâm, hơn 10 năm làm việc với người cao tuổi. Tôi muốn nói rõ ngay từ đầu và xin quý vị nhớ suốt video, những dấu hiệu hôm nay không phải là lời phán xét. Không ai có thể nói chính xác một người còn sống bao lâu. Những dấu hiệu này đến từ các nghiên cứu trên nhóm người lớn cho thấy xu hướng chung, không quyết định số phận của từng cá nhân. Và tin tốt là gần như tất cả các dấu hiệu này đều có thể cải thiện được, kể cả sau tuổi 70, 80. Mục đích của video là giúp quý vị biết mình đang đứng ở đâu, để biết nên chăm chút vào điều gì. Một lưu ý an toàn, một số bài tự kiểm tra hôm nay liên quan đến thăng bằng, leo cầu thang, ngồi xuống sàn, xin chỉ làm khi có người nhà ở bên cạnh, trên sàn khô ráo, có chỗ vịnh chắc chắn. Nếu quý vị hay chóng mặt, đau khớp gối, khớp háng nặng, đã từng té ngã, vừa phẫu thuật, hoặc có bệnh tim, xin bỏ qua những bài kiểm tra đó và để bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu đánh giá giúp. Dấu hiệu thứ 6, cách quý vị tự đánh giá sức khỏe của mình. Nghe có vẻ khó tin, nhưng một trong những câu hỏi dự báo tuổi thọ tốt nhất trong y học lại là một câu hỏi rất đơn giản. Nhìn chung, quý vị thấy sức khỏe của mình hiện nay thế nào? Rất tốt, tốt, trung bình, kém hay rất kém? Từ những năm 1980, các nhà khoa học đã nhận thấy câu trả lời cho câu hỏi này liên quan chặt chẽ đến nguy cơ tử vong trong những năm sau đó. Năm 1997, hai nhà nghiên cứu ở Mỹ tổng hợp 27 nghiên cứu lớn trên nhiều quốc gia và thấy rằng người tự đánh giá sức khỏe kém có nguy cơ tử vong cao hơn rõ rệt so với người tự đánh giá sức khỏe tốt, kể cả sau khi đã tính đến bệnh tật, tuổi tác, kết quả khám của bác sĩ, những nghiên cứu sau đó ở châu Á, trong đó có Trung Quốc. Nhật Bản, Hàn Quốc cũng ghi nhận điều tương tự Vì sao một câu hỏi đơn giản lại có giá trị như vậy? Các nhà khoa học cho rằng mỗi người cảm nhận được những tín hiệu từ cơ thể mình mà không xét nghiệm nào đo hết Mức độ mệt mỏi, sức bền, giấc ngủ, sự thèm ăn, tinh thần Câu trả lời cũng phản ánh cả tâm trạng, sự lạc quan, các mối quan hệ, những thứ cũng ảnh hưởng đến sức khỏe Nhưng tôi muốn quý vị hiểu đúng, nếu quý vị cảm thấy sức khỏe mình kém, đó không phải là bản án, đó là một tín hiệu đáng lắng nghe. Hãy hỏi chính mình, điều gì khiến tôi thấy sức khỏe mình kém, mệt mỏi, đau nhức, ngủ kém, buồn chán hay cảm giác yếu đi, rồi mang câu trả lời đó đến cho bác sĩ. Rất nhiều nguyên nhân khiến người lớn tuổi cảm thấy yếu như thiếu máu, suy giáp, thiếu vitamin B12, trầm cảm, tác dụng phụ của thuốc, đau mãn tính không được điều trị. Có thể được tìm ra và cải thiện Một cách đơn giản để lắng nghe tín hiệu này Là tự hỏi lại câu hỏi đó mỗi tháng một lần Vào cùng một ngày Và ghi lại câu trả lời Nếu thấy câu trả lời chuyển từ tốt sang trung bình Từ trung bình sang kém trong vài tháng Đó là lúc nên đi khám Dù chưa có bệnh gì cụ thể Và đừng bỏ qua tâm trạng Ở người lớn tuổi, cảm giác buồn chán, mất hứng thú, thấy mình vô dụng kéo dài thường được nói ra bằng câu Tôi thấy người không khỏe, trầm cảm ở tuổi già rất phổ biến, ít được nhận ra và điều trị được Dấu hiệu thứ 5, cân nặng không ổn định, sụt cân không rõ lý do Sau tuổi 70, sụt cân không chú ý là một trong những tín hiệu cảnh báo quan trọng nhất Nhiều nghiên cứu theo dõi người lớn tuổi ghi nhận những người sụt khoảng 5% cân nặng trở lên trong một năm mà không cố ý có nguy cơ tử vong trong những năm sau đó cao hơn đáng kể Sụt cân như vậy có thể phản ánh mất cơ, ăn uống kém, răng miệng có vấn đề, trầm cảm, tác dụng phụ của thuốc Hãy subscribe hoặc những bệnh lý như tiểu đường bệnh tuyến giáp bệnh tiêu hóa ung thư cần được phát hiện sớm và có một điều nhiều gia đình hchưa biết ở tuổi này hơi đầy đặn một chút thường không đáng lo bằng quá gầy Các phân tích lớn ở người trên sáu mươi lăm tuổi cho thấy nguy cơ tử vong tăng rõ khi chỉ số khối cơ thể xuống dưới khoảng hai mươi ba trong khi những người có chỉ số hơi cao hơn mức lý tưởng thời trẻ lại không có nguy cơ cao hơn tự kiểm tra mỗi tuần cân một lần cùng một ngày buổi sáng sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn, ghi lại vào sổ Điều cần nhìn không phải là con số của một ngày, mà là xu hướng qua nhiều tháng Với người nặng 55kg, sụt khoảng 3kg trong vòng 6 đến 12 tháng, mà không cố ý là lý do nên đi khám Cách cải thiện, ăn đủ bữa, đủ đạm mỗi bữa như trứng cá thịt nạc đậu phụ sữa chia nhỏ bữa nếu ăn kém có người ngồi ăn cùng sửa răng làm lại hàm giả và đi khám để tìm nguyên nhân nếu sụt cân không rõ lý do dấu hiệu thứ tư số răng còn lại và khả năng nhai đây là dấu hiệu mà gần như không ai nghĩ tới nhưng ở Nhật Bản nơi có nhiều người sống trên chín mươi một trăm tuổi nhất thế giới các nhà khoa học đã nghiên cứu rất kỹ mối liên hệ giữa răng miệng và tuổi thọ Nhiều nghiên cứu theo dõi người lớn tuổi Nhật Bản ghi nhận những người còn ít răng tự nhiên và không có răng giả thay thế có nguy cơ tử vong cao hơn so với người còn nhiều răng. Một phân tích tổng hợp các nghiên cứu cũng cho thấy mất răng nhiều liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và bệnh tim mạch cao hơn. Bộ Y tế Nhật Bản từ năm 1989 đã có một chiến dịch gọi là 8020 với mục tiêu người dân giữ được ít nhất 20 chiếc răng của mình khi đến tuổi 80. Vì sao răng lại liên quan đến tuổi thọ? Thứ nhất, người mất nhiều răng nhai kém nên ngại ăn thịt, cá, rau sống, trái cây cứng, chuyển sang ăn đồ mềm, nhiều tinh bột, dẫn đến thiếu đạm, thiếu chất sơ, thiếu vitamin, mất cơ. Thứ hai, viêm nha chu, bệnh viêm lợi mạn tính là nguyên nhân hàng đầu gây mất răng ở người lớn, tạo ra tình trạng viêm âm ỉ trong cơ thể và được nhiều nghiên cứu ghi nhận liên quan đến bệnh tim mạch, tiểu đường khó kiểm soát. Thứ ba, mất răng, nhai kém. Còn liên quan đến suy giảm nhận thức trong một số nghiên cứu Những mối liên hệ này phần lớn đến từ nghiên cứu quan sát Nhưng chúng khá nhất quán Tự kiểm tra, quý vị còn bao nhiêu răng thật? Có ăn được thịt, rau, trái cây mà không đau, không khó nhai không? Lợi có hay chảy máu khi đánh răng không? Răng có lung lay không? Hàm giả có vừa khít không? cách cải thiện, đánh răng 2 lần mỗi ngày với kem có fluor, làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, đi khám răng định kỳ, lấy cao răng, điều trị viêm lợi sớm, nếu đã mất răng, làm răng giả hoặc các phương pháp phục hình phù hợp để nhai được tốt. Một số nghiên cứu ở Nhật ghi nhận người mất răng nhưng có đeo răng giả có nguy cơ thấp hơn so với người mất răng mà không thay thế và người tiểu đường càng cần chăm sóc răng miệng kỹ vì tiểu đường và viêm nha chu làm nặng thêm lẫn nhau. Đến đây cho tôi hỏi quý vị một câu Nếu được hỏi sức khỏe hiện nay của mình thế nào Quý vị sẽ trả lời là rất tốt Tốt, trung bình hay kém Quý vị để lại câu trả lời ngay bên dưới giúp tôi Tôi đọc từng bình luận Ba dấu hiệu tiếp theo Là những dấu hiệu về sức bền, thăng bằng và sức cơ Và quý vị có thể tự kiểm tra ngay trong nhà Dấu hiệu thứ ba Khả năng leo cầu thang Leo cầu thang Là một bài kiểm tra sức bền tim phổi Và sức cơ chân rất tự nhiên Các nghiên cứu về thể lực tim phổi đã nhiều lần cho thấy đây là một trong những yếu tố dự báo tuổi thọ mạnh nhất Ở cả người trung niên lẫn người lớn tuổi, người có thể lực tim phổi tốt có nguy cơ tử vong thấp hơn rõ rệt so với người có thể lực kém Và một số phân tích còn ghi nhận mức chênh lệch này lớn không kém các yếu tố nguy cơ quen thuộc như hút thuốc, tiểu đường, tăng huyết áp Trong phòng khám, đo thể lực tim phổi cần máy móc, nhưng ở nhà, leo cầu thang cho quý vị một ý niệm khá tốt Một nghiên cứu ở Tây Ban Nha cho người bệnh leo 4 tầng cầu thang khoảng 60 bậc và ghi nhận những người leo hết trong khoảng dưới 40 đến 45 giây thường có thể lực tim phổi tốt, còn những người mất hơn 1 phút rưỡi thường có thể lực kém và có nhiều bất thường hơn trên các xét nghiệm về tim. Với người trên 70, không cần đặt mục tiêu như vậy. Điều quan trọng là quan sát chính mình qua thời gian, tự kiểm tra Quý vị có leo được 2 tầng cầu thang khoảng 20 đến 30 bậc với tốc độ bình thường có vịn tay mà không phải dừng lại nghỉ giữa chừng không Khi lên đến nơi có thở dốc đến mức không nói được không Có đau ngực, chóng mặt không Và so với năm ngoái, việc này dễ hơn hay khó hơn Nếu leo cầu thang mà thấy đau ngực, tức ngực, khó thở nhiều bất thường, choáng váng, tim đập rất nhanh hoặc không đều, hãy dừng lại ngay và đi khám, vì đó có thể là dấu hiệu bệnh tim. Đừng cố làm bài kiểm tra này nếu đã biết mình có bệnh tim chưa ổn định. Cách cải thiện Đi bộ đều đặn mỗi ngày, xen kẽ những đoạn đi nhanh hơn một chút, leo cầu thang có bình tay vài tầng mỗi ngày, nếu khớp gối cho phép, đi lên chậm, đi xuống càng chậm hơn, đạp xe tại chỗ. Thể lực tim phổi có thể cải thiện ở mọi lứa tuổi, và người bắt đầu từ mức thấp nhất thường thấy tiến bộ nhanh nhất. Dấu hiệu thứ hai, khả năng đứng một chân, thăng bằng là thứ giữ chúng ta khỏi những cú ngã, và té ngã là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến người lớn tuổi mất khả năng tự sống độc lập. Năm 2022, một nghiên cứu đăng trên tạp chí y học thể thao của Anh theo dõi khoảng 1.700 người từ 51 đến 75 tuổi ở Brazil. Mỗi người được yêu cầu đứng một chân trong 10 giây, chân kia đặt ra sau bắp chân, hai tay buông xuôi, mắt nhìn thẳng. Khoảng một phần năm số người không làm được. Sau khoảng 7 năm theo dõi, những người không đứng được một chân trong 10 giây có nguy cơ tử vong cao hơn gần gấp đôi so với những người làm được, kể cả sau khi tính đến tuổi, giới tính và các bệnh lý. Tỷ lệ không làm được tăng rất nhanh theo tuổi, đặc biệt sau tuổi 70. Sợ kiểm tra an toàn, đứng cạnh một mặt bàn chắc chắn. Có người nhà đứng bên cạnh Tay đặt hờ lên mặt bàn Nhấp một chân lên khỏi sàn Thử nhấp tay khỏi bàn Đếm xem giữ được bao nhiêu giây Đổi chân Với người trên 70 Không cần đặt nặng mốc 10 giây ngay Điều quan trọng là theo dõi khả năng này qua các tháng Và luôn có chỗ vịnh trong tầm tay Cách cải thiện Tập đứng một chân mỗi ngày có vịnh bàn Ví dụ mỗi lần đánh răng Tập đi gót nối mũi dọc theo bức tường Tập thái cực quyền Dưỡng sinh Những bài có chuyển trọng tâm chậm rãi Tăng sức cơ chân bằng đứng lên, ngồi xuống ghế và nhón gót Và kiểm tra những nguyên nhân làm thăng bằng kém Mắt kém, tai trong, tê bì bàn chân, thuốc gây chóng mặt Và dấu hiệu đứng đầu danh sách Dấu hiệu thứ nhất, ngồi xuống sàn và đứng dậy mà không cần chống tay Đây là bài kiểm tra mà nhiều người lớn tuổi Việt Nam làm hằng ngày mà không biết. Ngồi xuống chiếu ăn cơm, ngồi xuống sàn chơi với cháu, rồi đứng dậy. Ở Brazil, nhóm nghiên cứu của bác sĩ Claudio Gil Araujo đã biến động tác này thành một bài kiểm tra có chấm điểm. Năm 2012, họ công bố kết quả theo dõi hơn 2.000 người từ 51 đến 80 tuổi. Cách chấm điểm như sau Người tham gia đứng thẳng, cố gắng ngồi xuống sàn với hai chân bắt chéo Rồi đứng dậy trở lại mà không dùng tay, đầu gối, cẳng tay hay cẳng chân để chống đỡ Ngồi xuống được 5 điểm, đứng dậy được 5 điểm, tổng là 10 Mỗi lần phải dùng tay, đầu gối hay bộ phận khác chống xuống thì bị trừ 1 điểm Mất thăng bằng thì trừ thêm nửa điểm Sau khoảng 6 năm theo dõi, những người có tổng điểm thấp nhất, từ 3 điểm trở xuống, có nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 5 đến 6 lần so với những người đạt điểm cao nhất. Các nhà nghiên cứu ước tính mỗi điểm tăng thêm, đi kèm với nguy cơ tử vong giảm khoảng 21%. Gần đây, nhóm nghiên cứu này còn công bố thêm kết quả theo dõi dài hơn trên số người đông hơn, và mối liên hệ vẫn rất rõ, cả với tử vong do mọi nguyên nhân, lẫn do bệnh tim mạch. Vì sao một động tác đơn giản lại có ý nghĩa như vậy? Vì ngồi xuống và đứng dậy từ sàn cần cùng lúc sức cơ đùi, cơ mông, cơ lưng, sự linh hoạt của khớp háng, khớp gối, khớp cổ chân, thăng bằng, sự phối hợp và cả tỷ lệ giữa sức cơ và cân nặng. Nó là một bài kiểm tra tổng hợp về thể chất mà hầu như không cần dụng cụ gì. Nhưng xin quý vị nghe kỹ phần an toàn Bài kiểm tra này không phù hợp với tất cả người lớn tuổi Người đau khớp gối, khớp háng nặng Đã thay khớp háng, khớp gối, đau lưng cấp hay chóng mặt Đã từng té ngã, có bệnh tim chưa ổn định, không nên tự làm Nếu muốn thử, hãy làm trên tấm thảm hoặc chiếu Cạnh một chiếc ghế chắc chắn hoặc giường Có người nhà đứng bên cạnh để đỡ Được phép dùng tay chống nếu cần Đừng cố gắng đến mức mất thăng bằng Mục đích là biết mình đang ở đâu Không phải để chứng minh điều gì Cách cải thiện Tập đứng lên ngồi xuống ghế mỗi ngày Bắt đầu có chống tay Dần dần bớt chống Khi đã vững Hạ dần độ cao của ghế Từ ghế thường xuống ghế thấp Tập giãn cơ đùi, cơ hông Tập quỳ một gối xuống tấm thảm mềm cạnh ghế Rồi đứng dậy, có vịn Và tập luyện thường xuyên với ngồi xuống Đứng dậy từ chiếu như ông bà mình vẫn làm Nếu khớp cho phép Sau vài tháng Nhiều người thấy việc này dễ hơn rõ rệt Ngoài 6 dấu hiệu này, các nghiên cứu còn ghi nhận nhiều chỉ số khác cũng liên quan đến tuổi thọ ở người lớn tuổi, như tốc độ đi bộ, sức nắm của bàn tay, khả năng tự lo những việc hằng ngày, số người mà mình thường xuyên trò chuyện. Tôi đã nói kỹ về những chỉ số đó trong một video khác trên kênh Điều thú vị là khi các nhà khoa học đặt tất cả cạnh nhau Chúng luôn chỉ về cùng một hướng Sức khỏe tuổi già không nằm ở một con số xét nghiệm duy nhất Mà nằm ở khả năng của cơ thể tự làm được những việc hằng ngày một cách vững vàng Và với con cháu đang xem video này Có một điều tôi muốn nói Ông bà, cha mẹ thường ít khi kể chuyện mình yếu đi Sụt cân, hay mệt, leo cầu thang phải nghỉ Đứng dậy phải chống tay Răng đau không nhai được Những điều này nhiều khi chỉ người sống cùng mới nhận ra Một câu hỏi nhẹ nhàng Một lần đưa ông bà đi khám răng Một buổi cùng ông bà đi bộ Có khi tạo ra khác biệt lớn hơn nhiều So với những hộp thuốc bổ đắt tiền Và khi giúp ông bà tập Hãy để ông bà tự làm phần mình làm được Chỉ đỡ ở phần cần đỡ Làm thay mọi việc vì thương Đôi khi lại khiến ông bà yếu đi nhanh hơn Bây giờ, nếu nhìn lại cả 6 dấu hiệu, quý vị sẽ thấy chúng có một điểm chung, gần như không dấu hiệu nào phụ thuộc vào thứ không thể thay đổi. Cảm nhận về sức khỏe, cân nặng, răng miệng, sức bền, thăng bằng, sức cơ, tất cả đều phản ánh cách chúng ta đã sống và đang sống, và tất cả đều có thể được chăm sóc tốt hơn từ hôm nay. Có một nghiên cứu lớn ở Mỹ tên là Life, theo dõi hơn 1.600 người từ 70 đến 89 tuổi đã bắt đầu đi lại khó khăn. Nhóm tham gia chương trình đi bộ, tập sức cơ, thăng bằng và giãn cơ có nguy cơ mất khả năng đi bộ khoảng 400m, thấp hơn khoảng 18% so với nhóm chỉ tham gia các buổi giáo dục sức khỏe. Những người này không phải vận động viên. Nhiều người đã yếu, đã đi chậm. Vậy mà vận động đều đặn vẫn giúp họ giữ được khả năng tự đi lại. Ngoài vận động, những điều nền tảng khác vẫn rất quan trọng, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu theo hướng dẫn của bác sĩ, ngủ đủ, giữ các mối quan hệ xã hội, kiểm tra thính lực, thị lực, tiêm vaccine cúm và phế cầu theo khuyến nghị, và nhờ bác sĩ ra soát lại các loại thuốc đang dùng mỗi năm một lần. Cho tôi gói lại toàn bộ 6 dấu hiệu có liên quan đến sức khỏe và tuổi thọ sau tuổi 70 1. Cách tự đánh giá sức khỏe của mình Cảm thấy sức khỏe kém là một tín hiệu đáng mang đến bác sĩ 2. Cân nặng ổn định, sụt khoảng 5% trong một năm mà không cố ý là lý do đi khám Ở tuổi này, quá gầy đáng lo hơn hơi đầy đặn 3. Số răng còn lại và khả năng nhai Chăm sóc răng miệng, điều trị viêm lợi, làm răng giả khi mất răng 4. Khả năng leo cầu thang, phản ánh sức bền tim phổi, đau ngực, khó thở bất thường khi leo là lý do đi khám ngay 5. Khả năng đứng một chân, tập mỗi ngày, luôn có chỗ vịnh 6. Ngồi xuống sàn và đứng dậy không cần chống tay, chỉ thử khi an toàn, có người bên cạnh, và tập dần với ghế Và điều quan trọng nhất, đây không phải là bản án, mà là bản đồ Gần như tất cả đều có thể cải thiện, kể cả sau tuổi 70, 80 Tuần này, quý vị hãy làm một việc. Lấy một tờ giấy, ghi lại 6 dòng. Tôi tự thấy sức khỏe mình thế nào, cân nặng hôm nay bao nhiêu, còn bao nhiêu răng thật và nhai có tốt không, leo 2 tầng cầu thang có phải dừng không, đứng một chân có vịnh được bao nhiêu giây, và nếu an toàn, ngồi xuống đứng dậy tự chiếu được mấy điểm. 3 tháng sau, làm lại và so sánh. Quý vị cho tôi biết, trong 6 dấu hiệu hôm nay, dấu hiệu nào quý vị thấy mình cần cải thiện nhất? Viết xuống phần bình luận, tôi đọc từng người một. Nếu video này có ích, xin quý vị chia sẻ cho cha mẹ, ông bà, những người bạn cùng tuổi. Và nếu quý vị là con cháu, hãy dành một buổi cuối tuần làm những bài kiểm tra này cùng ông bà, cẩn thận, vui vẻ, như một trò chơi trong gia đình. Nếu quý vị chưa đăng ký kênh, xin bấm đăng ký giúp tôi. Video tiếp theo, tôi sẽ hướng dẫn chi tiết một bài tập 10 phút mỗi ngày giúp người trên 70 tuổi cải thiện sức cơ chân và thăng bằng, làm được ngay trong nhà, chỉ cần một chiếc ghế. Mọi điều chia sẻ trong video này là thông tin sức khỏe chung dựa trên các nghiên cứu khoa học đã công bố, phần lớn là nghiên cứu quan sát trên nhóm người lớn, các dấu hiệu chỉ mang tính tham khảo, không dùng để dự đoán tuổi thọ của từng cá nhân và không thay thế việc thăm khám trực tiếp, xin chỉ thực hiện các bài tự kiểm tra về thăng bằng, leo cầu thang và ngồi xuống sàn khi an toàn, có người hỗ trợ bên cạnh. Nếu quý vị có bệnh tim, bệnh xương khớp hay chóng mặt hoặc đã từng té ngã, xin hỏi bác sĩ trước. Nếu có đau ngực, khó thở bất thường, yếu liệt một bên, nói khó, xin gọi cấp cứu 115 ngay.