Khổng Tử - Cuộc Đời & Sự Nghiệp || Nguồn Gốc Của Nho Giáo & Tên Xuân Thu

Sử Đông & Sử Tây
56 người theo dõi
35 Lượt xem video·5 thg 11, 2026
Khổng Tử - Cuộc Đời & Sự Nghiệp || Nguồn Gốc Của Nho Giáo & Tên Xuân Thu
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThis video provides a comprehensive overview of the life, career, and philosophy of Confucius, the founder of Confucianism. It explores his early struggles, his attempts to implement moral governance in the state of Lu, his travels to spread his ideas, and his lasting contributions to education and East Asian culture.
Comments are disabled for this video.
Tiếp tục trong thời xuân thu này,
một nhân vật cũng rất nổi tiếng và có ảnh hưởng đó là Khổng Tử.
Ông là người đã khai sáng Nho Giáo,
một hệ thống triết học nhấn mạnh về đạo đức cá nhân và chính quyền,
sự chính xác của các mối quan hệ xã hội,
đạo trung dung và các đức tính nhân, lễ, nghĩa, trí, tín.
Triết lý của ông về sau có ảnh hưởng sâu rộng đối với đời sống
và tư tưởng của các dân tộc Đông Á, cuộc đời và sự nghiệp.
Khổng tử tên thật là Khổng Khâu, tự Trọng Ni.
Cách gọi Khổng tử hay Khổng Phu tử đều mang nghĩa là thầy giáo Khổng,
là một cách gọi tôn trọng.
Khổng tử sinh năm 551 trước công nguyên tại làng Xuân Bình, nước Lỗ.
Theo ghi chép trong gia phả họ Khổng,
tổ tiên của Khổng tử là quý tộc nước Tống.
Đời cụ nội của ông vì lãnh nạn nên chạy sang nước Lỗ.
Khi Khổng tử còn nhỏ thì cha đã qua đời.
Người mẹ đem theo Khổng tử rời tới đô thành Khúc Phụ nước Lỗ,
sống cuộc sống nghèo khổ.
Nước Tống là con cháu đời sau của Ân Thương,
nước Lỗ lại là đất phong cảnh của Chu Công vào đầu nhà Chu.
Cả hai nước này đều bảo tồn được rất nhiều văn hóa thượng Chu cổ xưa.
Từ nhỏ Khổng tử đã được hấp thụ nền văn hóa cổ lão này,
hiểu được rất nhiều lễ giáo cổ đại,
thích dùng các mảnh gỗ nhỏ làm đồ cúng bái,
nặn đất làm đồ cúng phẩm, diễn tập các nghi lễ cổ.
Lễ giáo thời đó có rất nhiều loại, kết hôn, người chết,
cúng lễ tổ tiên đều có một loạt nghi thức rất dường dà, phức tạp.
Lẽ dĩ nhiên, người nghèo không thể mang tới những lễ nghĩa này
Nhưng từ vua, chư hầu, quan đại phu đến các chủ nô,
các nhà quý tộc nói chung đều rất coi trọng thứ này
Họ cho rằng đây chính là cơ hội tốt
để khoe trương thế lực vào cuộc cải
Mỗi khi gặp chuyện đại sự,
tang lễ họ thường thuê một số người tới cử hành các hình thức nghi lễ
Những người làm nghề này gọi là nho
Khổng tử cũng đã làm qua nghề này cho nên đời sau
gọi học thuyết mà khổng tử để sướng là nho giáo
Lúc khổng tử còn nhỏ đã thông thuộc một số hệ thống chu lễ
Nhưng trong suốt cuộc đời bôn ba của mình
Ông vẫn không ngừng đào sâu nghiên cứu
Nhờ vào sự tìm tòi và ham học hỏi
Mà trình độ học thức về các phương diện
khác của khổng tử cũng rất phong phú
Danh tiếng cũng dần được nâng cao
Vậy tại sao khổng tử lại hứng thú với chu lễ?
Vốn vào thời đỉnh thịnh của vương thất nhà chu
Thiên vương đã có uy quyền tuyệt đối
Tất cả các nước chư hầu đều phải nghe theo sự điều khiển của nhà vua
Khi đó Chu Công lại dùng hình thức đặt ra lễ làm gia
nhạc để phân định sự khác biệt của vua tôi, cha con,
cao thấp, sang hèn, củng cố chặt trật tự chính trị
Đến thời kỳ Xuân Thu,
vương thất nhà Chu chỉ còn là một bộ khung trống rỗng, suy vong,
kiểu danh vô thực, các nước chư hầu đều tranh nhau làm bá chủ
Những vụ việc làm loạn, phạm thượng,
hại cha, giết vua thường xuyên xảy ra
Chiến tranh thôn tính lẫn nhau liên miên không dứt
Đến vương thất nhà Chu cũng bị coi thường
Dĩ nhiên trong tình hình ấy thì Chu Lễ càng chẳng có ai tuân thủ nữa
Khổng tử cho rằng sự biến động xã hội
là kết quả của việc Chu Lễ bị phá hoại
Cho nên ông muốn thông qua việc phục hưng Chu Lễ
Hy vọng khôi phục lại nền thống trị của nhà vua và ổn định lại xã hội
Năm Khổng Tử 35 tuổi, trong nước Lỗ, Quý Bình Tử khởi loạn,
ông theo Lỗ Chiêu Công tạm lánh sang nước Tề.
Tề Cảnh Công mời ông tới để hỏi việc chính trị và rất khâm phục,
muốn đem đất ni khê phong cho ông.
Nhưng quan tướng quốc nước Tề là Án Anh ngăn cản không cho.
Sau này biết được quan nước Tề muốn hãm hại Khổng
tử nên cảnh công đành phải cách chức khổng tử.
Khổng Tử trở về nước Lỗ tập hợp các đệ tử của mình để thuyết giảng.
Đến năm thứ 9 đời vua Lỗ Định Công, lúc đó Khổng Tử đã 51 tuổi,
được vua Lỗ mời ra làm quan, phong cho chức Trung Đô Tể
lo việc cai trị ở ấp Trung Đô, tức là đất Kinh Thành
Một năm sau, bốn phương lấy chính sự của ông làm khuôn mẫu,
năm 500 trước Công nguyên,
ông phò vua Lỗ đi phó hội với Tề Cảnh Công ở Giáp Cốc
Nhờ tài ngôn luận và ứng đáp kịp thời,
vua Tề rất khâm phục và trả lại cho nước Lỗ bao khoảnh
đất ở Quy Âm mà Tề đã chiếm của Lỗ từ mấy năm trước
Qua năm sau, Khổng Tử giữ chức Tư Không,
rồi thăng lên hình bộ thượng thư coi việc hình án
Ông đặt ra luật lệ để cứu giúp kẻ nghèo khổ,
lập ra phép tắc, định việc tống táng
Lớn nhỏ có trật tự, trai gái không lẫn lộn,
gian phi trộm cắp không còn nữa, xã hội được an bình thịnh trị
Sau 4 năm, Lỗ Định Công phong ông lên làm tướng quốc,
coi việc chính trị trong nước
Ông cầm quyền được 7 ngày, liền tâu với vua Lỗ xin
giết gian thần thiếu chính mão để chỉnh đốn quốc chính
Sau đó ông chỉnh đốn kỷ cương trong nước,
dạy dân những điều lễ, nghĩa, liêm, sỉ
Nên dân không còn nhiễu loạn mà chính trị mỗi ngày một tốt lên
Sau 3 tháng, nước Lỗ trở nên thịnh trị
Nước Tề thấy nước Lỗ mạnh lên, có ý lo ngại
Vua Tề theo kế, lập ra bộ nữ nhạc mà đem dâng vua Lỗ
Khổng Tử biết vua Tề có ý dùng chuyện
hưởng lạc để làm suy bại chính sự nước lỗ
Nên khuyên Lỗ Định Công đừng nhận, nhưng Định Công không nghe
Quả nhiên vua Lỗ sau khi nhận bộ nữ nhạc
sinh ra lười biếng mà chán ghét khổng tử
Lỗ Định Công không nghe lời can gián của Khổng Tử
Bỏ bê việc triều chính
Có khi luôn 3 ngày không ra quay triều
Mọi việc đều giao cả cho quyền thần
Khổng Tử can gián vua Lỗ nhiều lần nhưng không được
Chán nản xin từ chức bỏ nước Lỗ đi chu du các nước chư hầu
Đạo làm quan của ông thể hiện qua lời ông nói với Nhan Hồi
dùng ta thì ta giúp làm nên sự nghiệp, không dùng thì ta ở ẩn,
chỉ có ta và người có thể làm được điều này mà thôi.
Ông đi khắp thiên hạ để truyền bá tư tưởng của mình
nhưng thời bây giờ các chư hầu nổi lên tranh chấp chức bá chủ,
chiếm đất đai của nhau, cho nên họ chỉ thích những người dành
về chiến trận, chứ không ai muốn áp dụng đạo trị quốc của ông.
Tới đâu Khổng Tử cũng đụng phải trở ngại
Khổng Tử nói với các đệ tử rằng
Ta không oán trời, không trách người, ta học việc người từ nơi thấp
cạn mà hiểu được lẽ trời là nơi cao siêu, hiểu ta may ra chỉ có trời
Năm 68 tuổi, Khổng Tử trở về nước Lỗ
tiếp tục dạy học và bắt tay vào soạn sách.
Khổng Tử sáng lập ra trường học tư, thu nhận nhiều đồ đệ
kể xuất thân sang hèn, đưa giáo dục mở rộng cho bình dân,
đem tri thức văn hóa truyền bá cho dân gian
có công hiến thật to lớn đối với giáo dục thời cổ đại.
Tổng số môn đệ của Khổng Tử có lúc lên tới 3.000 người
Trong đó có 72 người được liệt vào hạng tài giỏi
Nên gọi là Thất Thập Nhị Hiền
Năm 69 tuổi, Khổng Tử bắt tay vào việc hiệu đính các cổ thư bị tàn nát
San định lại các kinh sách của Thánh Hiền đời trước
Lập thành 6 cuốn sách
Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Nhạc, Kinh Dịch, Kinh Xuân Thu
Mỗi cuốn lại nói về một vấn đề khác nhau
Từ thi ca, nghi lễ, bói toán cho tới sự học
Việc Khổng Tử tự mình biên soạn 6 bộ sách đã thể hiện
hiểu biết sâu rộng và tinh thần làm việc miệt mài của ông
Có thể coi đây là một dạng bách khoa toàn
thư đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc
Năm 479 trước công nguyên, Khổng Tử qua đời ở tuổi 71,
để lại một tư tưởng triết lý Nho giáo sâu sắc
Khổng Tử coi trọng việc giáo dục và cho rằng mọi người
đều có thể trở thành người hiền nếu được rèn luyện
Ông khuyến khích con người phải tuân theo ngũ thường là nhân, nhân ái,
lễ, lễ nghĩa, nghĩa, trung thành, trí, trí tuệ và tín, chữ tín
Ông cũng quan niệm rằng các bậc quân vương
nên dùng đạo đức để cai trị đất nước
Dùng lễ giáo để duy trì trật tự xã hội
và dùng âm nhạc để thanh lọc tâm hồn
Ông còn đề cao việc bảo tồn và phát huy văn
hóa truyền thống của các triều đại trước
Những lời dạy và triết lý của Khổng Tử
đã hình thành nền tảng văn hóa Á Đông
Và ngày nay vẫn tiếp tục duy trì ảnh hưởng
khắp Trung Quốc cũng như các quốc gia Đông Á
Sau này có nhiều đánh giá và nhận xét về Khổng Tử
Một số người khen ngợi ông là một bậc thầy của muôn đời
Một nhà hiền triết, một người quân tử
Một số người khác phê phán ông là một nhà bảo thủ
Một nhà chính trị thất bại, một người cố chấp
Tuy nhiên không ai có thể phủ nhận được
vai trò và tầm ảnh hưởng của khổng tử
Trong lịch sử và văn hóa nhân loại
