Chính quyền ông Trump bước vào thời khắc quyết định. Thế giới trước đại biến, rầm rộ tích lương thực

Tình thế giới sáng ngày 4 tháng 11, nước Mỹ bước vào thời khắc quyết định cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể làm thay đổi cán cân quyền lực tại Washington. Trong khi đó, những lo ngại về nguy cơ khủng hoảng toàn cầu đang dấy lên khi đã có tới 19 quốc gia được cho là đã khuyến cáo người dân tích trữ lương thực. Chiến sự Nga-Ukraine leo thang dữ dội khi Moscow phóng tới 365 tên lửa và UAV, khiến hàng loạt nhà máy điện tê liệt Nga tiếp tục bị chỉ trích vô nhân đạo khi một cuộc oanh tạc nhóm vào điểm phân phát viện trợ nhân đạo làm ít nhất 33 người thiệt mạng, khiến triển vọng hòa bình bị đặt dấu hỏi lớn trước buổi hội đàm sắp diễn ra ở Trung Đông Tại châu Á, Trung Quốc điều 49 lượt phi cơ quân sự áp sát Đài Loan trong khi hàng không châu Âu báo động trước hàng loạt lời đe dọa đánh bom Mở đầu là thông tin về bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ, cuộc chiến giành quyền kiểm soát quốc hội bước vào giờ quyết định. Ngày 3 tháng 11, hàng chục triệu cử tri Mỹ đến các điểm bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ được đánh giá là một trong những phép thử chính trị quan trọng nhất đối với nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Cuộc bầu cử năm nay quyết định toàn bộ 435 ghế hạ viện, 35 trong tổng số 100 ghế thượng viện, cùng với vị trí thống đốc tại 36 tiểu bang. Đảng Cộng Hòa hiện kiểm soát cả hai viện quốc hội, trong khi đảng Dân Chủ tìm cách giành thêm ghế để thay đổi tương quan quyền lực tại Washington. Theo Reuters, đảng Dân Chủ cần giành thêm bốn ghế thượng viện để chiếm đa số tại cơ quan này. Cuộc cạnh tranh tại hạ viện cũng đặc biệt gay gắt, với nhiều khu vực bầu cử có khoảng cách ủng hộ giữa hai đảng rất xiết sao. Các cuộc thăm dò trước ngày bầu cử cho thấy đảng Dân Chủ có cơ hội giành quyền kiểm soát hạ viện, nhưng cục diện thượng viện vẫn khó xác định. Những vấn đề được cử tri quan tâm hàng đầu bao gồm chi phí sinh hoạt, giá nhiên liệu, chính sách kinh tế, nhập cư và cuộc chiến với Iran. Hơn 59 triệu người Mỹ đã bỏ phiếu sớm, theo thông tin được AP công bố trong ngày bầu cử. Tổng thống Trump đã tham gia hàng chục cuộc vận động trong những tuần cuối cùng nhằm củng cố sự ủng hộ dành cho các ứng cử viên Cộng hòa. Kết quả cuộc bầu cử có ý nghĩa quan trọng đối với hai năm còn lại trong nhiệm kỳ của ông Trump. Nếu phe đối lập kiểm soát một hoặc cả hai viện, chính quyền có thể đối mặt với nhiều cuộc điều tra giám sát và trở ngại lớn hơn khi thúc đẩy các dự luật. Việc kiểm phiếu bắt đầu sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa theo giờ từng tiểu bang. Một số cuộc đua sít sao có thể cần thêm thời gian mới xác định được kết quả cuối cùng. Thế giới trước cơn đại biến, hàng chục quốc gia khuyên người dân tích trữ lương thực. Thưa quý vị, trong những tuần gần đây, hàng loạt chính phủ đã khuyến nghị người dân chuẩn bị thực phẩm, nước uống và các vật dụng thiết yếu để có thể tự duy trì cuộc sống trong ít nhất 72 giờ, thậm chí một tuần nếu xảy ra khủng hoảng. Liệu đây chỉ là biện pháp phòng chống thiên tai thông thường hay là dấu hiệu cho thấy các quốc gia đang lo ngại trước những rủi ro an ninh ngày càng phức tạp? Tại Anh, ngày 22 tháng 10, chính phủ phát động chiến dịch Be Ready, kêu gọi các hộ gia đình dự trữ nước uống, thực phẩm khô, đèn pin, pin, radio và tiền mặt để ứng phó với tình huống mất điện, mất nước hoặc là gián đoạn Internet trong 3 ngày. Ngay sau thông báo, doanh số một số mặt hàng thiết yếu tăng mạnh, Iceland ghi nhận doanh số thực phẩm đóng hộp tăng 40%, trong khi lượng radio bán ra tại một số cửa hàng tăng gần gấp đôi. Tại Nhật Bản, ngày 2 tháng 11, Cơ quan Phòng chống thiên tai quốc gia chính thức đi vào hoạt động và kêu gọi người dân chuẩn bị nhu yếu phẩm tối thiểu 3 ngày. Lý tưởng là một tuần. Mối lo lớn nhất là nguy cơ xảy ra siêu động đất tại rãnh Nankai có thể gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng. Ở Thái Lan, cơ quan phòng chống thiên tai cũng khuyến cáo mỗi gia đình chuẩn bị túi khẩn cấp đủ dùng 72 giờ, bao gồm thuốc men, thực phẩm, nước uống, giấy tờ và thiết bị liên lạc. Trong khi đó, Bỉ và Luxembourg đã phát hành sổ tay hướng dẫn người dân tự ứng phó trong 3 ngày đầu của khủng hoảng. Đáng chú ý là không chỉ những quốc gia này, Thụy Điển, Đức, Pháp, Hà Lan và nhiều nước châu Âu đã triển khai các chương trình chuẩn bị dân sự từ trước. Liên minh châu Âu cũng khuyến nghị người dân có khả năng tự duy trì trong ít nhất 72 giờ. Các nguy cơ được đề cập bao gồm thiên tai, mất điện diện rộng, tấn công mạng, phá hoại hạ tầng và xung đột quân sự. Tuy nhiên, các chính phủ nhấn mạnh đây không phải là cảnh báo rằng chiến tranh thế giới sắp xảy ra. Điều đáng chú ý hơn nữa là một xu hướng đang hình thành. Các quốc gia muốn người dân chủ động chuẩn bị, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng ứng cứu của chính phủ. Nga phóng 365 tên lửa vào UAV và Ukraine, hàng loạt nhà máy điện tê liệt. Nga ngày 3 tháng 11 tiến hành một trong những đợt tập kích đường không quy mô lớn nhất nhằm vào hệ thống năng lượng Ukraine, khiến nhiều khu vực mất điện và hàng loạt nhà máy phát điện phải ngừng hoạt động. Theo Tổng thống Volodymyr Zelensky, quân đội Nga đã sử dụng tổng cộng 365 phương tiện tấn công đường không, bao gồm 289 UAV, 17 tên lửa đạn đạo và 59 tên lửa hành trình. Các mục tiêu bị tấn công trải dài từ thành phố cảng Odessa bên bờ Biển Đen đến tỉnh Rivne ở miền Tây Ukraine. Nhiều nhà máy điện và trạm biến áp bị hư hại nghiêm trọng. Tập đoàn năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine DTEK xác nhận 3 trong số 5 nhà máy nhiệt điện của công ty đã phải ngừng phát điện. Tại thủ đô Kyiv và ít nhất 6 khu vực khác, giới chức buộc phải cắt điện trên diện rộng, hoạt động cung cấp nước và giao thông công cộng tại một số địa phương bị gián đoạn. Riêng tại Donbass, các cuộc tấn công khiến 2 người thiệt mạng và khoảng 20 người bị thương. Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các cuộc tập kích nhằm vào những cơ sở điện lực phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng và quân đội Ukraine. Trong khi đó, Kyiv đáp trả bằng các cuộc tấn công UAV nhằm vào lãnh thổ Nga, giới chức Nga xác nhận một nhà máy lọc dầu lớn tại thành phố Yaroslavl bốc cháy sau đợt tập kích trong đêm. Đợt oanh tạc diễn ra chỉ một tuần trước vòng đàm phán hòa bình dự kiến tại Abu Dhabi làm dấy lên lo ngại rằng cuộc chiến năng lượng giữa hai nước sẽ tiếp tục leo thang khi mùa đông đến gần. Tiếp nối là thông tin về căng thẳng tại eo biển Đài Loan tiếp tục gia tăng khi quân đội Trung Quốc triển khai hàng chục lượt phi cơ quân sự cùng với nhiều chiến hạm hoạt động quanh hòn đảo, buộc lực lượng phòng vệ Đài Loan tăng cường giám sát và ứng phó. Ngày 3 tháng 11, Bộ Quốc phòng Đài Loan thông báo phát hiện 49 lượt phi cơ quân sự, 6 chiến hạm và 6 tàu công vụ Trung Quốc hoạt động xung quanh hòn đảo trong vòng 24 giờ. Đáng chú ý, 31 lượt phi cơ Trung Quốc được ghi nhận tiến vào vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan, làm gia tăng áp lực đối với hệ thống phòng thủ của Đài Bắc. Trước tình hình này, quân đội Đài Loan đã triển khai các phương tiện giám sát, huy động phi cơ và chiến hạm, đồng thời đặt các hệ thống tên lửa phòng không trong trạng thái sẵn sàng ứng phó. Các hoạt động quân sự của Bắc Kinh diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai bờ eo biển tiếp tục căng thẳng. Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất. Trong khi, chính quyền Đài Bắc khẳng định tương lai hòn đảo phải do người dân Đài Loan quyết định. Đáng chú ý đó là số lượt phi cơ Trung Quốc được ghi nhận đã tăng mạnh từ 19 lượt trong ngày 2 tháng 11 lên 49 lượt trong ngày 3 tháng 11, mức cao nhất trong một ngày kể từ đầu năm 2026. Theo truyền thông Đài Loan, hoạt động của phi cơ Trung Quốc diễn ra trên nhiều hướng, đặc biệt là ở phía Tây Nam và phía Đông Hoàng Đảo. Thành phần được phát hiện bao gồm chiến đấu cơ, phi cơ hỗ trợ, trực thăng và UAV. Giới quan sát nhận định, những hoạt động này phù hợp với chiến thuật gây sức ép vùng xám mà Bắc Kinh sử dụng trong những năm gần đây, nhằm duy trì áp lực quân sự mà không trực tiếp phát động chiến tranh. Việc các phi cơ Trung Quốc mở rộng hoạt động sang phía đông Đài Loan cũng làm gia tăng sự chú ý đối với khả năng Bắc Kinh đang kiểm tra năng lực giám sát và phản ứng của lực lượng phòng vệ hòn đảo. Bốn chuyến bay tại châu Âu bị đe dọa đánh bom trong cùng một ngày. Nhiều sân bay phải báo động. Hàng loạt sự cố an ninh dồn dập đã xảy ra khắp châu Âu vào ngày 3 tháng 11, khi ít nhất bốn phi cơ thương mại trở thành mục tiêu của các lời đe dọa đánh bom riêng biệt, gây gián đoạn hoạt động tại nhiều phi trường. Sự cố nghiêm trọng nhất ghi nhận trên chuyến bay của hãng hàng không LOT thuộc Ba Lan, khởi hành từ phi trường Heathrow của London, chở 181 người. Phi cơ buộc phải chuyển hướng khẩn cấp xuống phi trường Warsaw-Modlin của Ba Lan, khiến phi trường này phải tạm dừng vận hành để lực lượng an ninh rà soát chất nổ trước khi mở cửa trở lại vào giữa trưa. Cùng ngày, một phi cơ khác của hãng SAS xuất phát từ Copenhagen thuộc Đan Mạch đến Warsaw cũng phải kiểm tra an ninh khẩn cấp ngay sau khi hạ cánh xuống phi trường Warsaw-Chopin tại Mosia thuộc Tây Ban Nha. Một phần phi trường địa phương cũng bị phong tỏa sau cảnh báo đe dọa đánh bom đối với chuyến bay của hãng Ryanair khởi hành từ Manchester thuộc Anh. Trong khi đó, tại Sofia, thuộc Bungary, một phi cơ bay từ Israel buộc phải hạ cánh khẩn cấp để lực lượng chống khủng bố kiểm tra sau khi nhận thư điện tử đe dọa. Các vụ việc dồn dập này diễn ra chỉ một ngày sau sự cố một phi cơ của hãng Wizz Air trên hành trình từ London, Anh đi Sofia, Bungary, phải chuyển hướng sang phi trường Budapest của Hungary. Dù các cơ quan chức năng xác nhận tất cả các vụ việc trên đều là báo động giả và không phát hiện bất kỳ thiết bị nổ nào, chuỗi đe dọa liên tiếp này vẫn dấy lên mối lo ngại sâu sắc về các nguy cơ an ninh hỗn hợp nhằm vào hạ tầng hàng không châu Âu. Lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình lại bị đưa vào danh sách những kẻ bóp nghẹt tự do báo chí. Ngày 2 tháng 11, nhân ngày quốc tế chấm dứt tình trạng miễn trừ trách nhiệm đối với tội ác nhắm vào nhà báo, tổ chức phóng viên không biên giới RSF đã chính thức công bố danh sách 33 nhân vật bị xác định là những kẻ bóp nghẹt tự do báo chí, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và trưởng đặc khu hành chính Hồng Kông Lý Gia Siêu tiếp tục có tên trong danh sách này. Theo báo cáo của RSF, ông Tập Cận Bình bị xếp vào nhóm các nhà lãnh đạo lấy lý do an ninh để siết chặt tự do báo chí, thông qua các biện pháp như tấn công và bỏ tù truyền thông. RSF cho biết Trung Quốc đại lục hiện đang giam giữ 111 nhân viên truyền thông, tiếp tục giữ vị trí là nhà tù lớn nhất thế giới dành cho giới nhà báo. Đây là năm thứ 6 ông Tập bị đưa vào danh sách này kể từ khi nhậm chức. Trong khi đó, trưởng đặc khu Hồng Kông Lý Gia Siêu cũng lần thứ hai liên tiếp xuất hiện trong danh sách của RSF ở nhóm các quan chức áp dụng biện pháp tư pháp để sách nhiễu báo chí. Tổ chức này nhận định, kể từ khi nhậm chức vào năm 2022, ông Lý đã đẩy nhanh việc áp dụng mô hình quản trị của đại lục lên Hồng Kông thông qua luật an ninh quốc gia và luật bảo vệ an ninh quốc gia mới. Phát biểu về danh sách hôm nay, Tổng thư ký RSF ZRS Rutin khẳng định, báo cáo được xây dựng dựa trên dữ liệu từ chỉ số tự do báo chí thế giới và các hồ sơ theo dõi riêng biệt nhằm phơi bày các công cụ đàn áp giới truyền thông. Vô nhân đạo, Nga không kích điểm phân phát viện trợ ở Ukraine, ít nhất 33 người thiệt mạng. Một cuộc không kích của Nga nhằm vào ngôi trường được sử dụng làm trung tâm phân phát viện trợ nhân đạo tại làng Komysuvatka, tỉnh Zaporizhzhia, Ukraine, đã khiến ít nhất 33 người thiệt mạng, trong khi hàng chục người khác vẫn mất tích. Theo Reuters và Kyiv Independent, cuộc tấn công xảy ra vào ngày 2 tháng 11 khi nhiều người dân tập trung tại địa điểm thường xuyên phân phát hàng cứu trợ. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết lực lượng Nga đã thả bom xuống ngôi trường, sau đó tiếp tục không kích khu vực trú ẩn gần đó. Đáng chú ý, lực lượng cứu hộ và cảnh sát cũng trở thành nạn nhân trong các đợt oanh tạc tiếp theo. Trong số những người thiệt mạng có 2 nhân viên cứu hộ và 4 cảnh sát, ít nhất 5 người khác bị thương, còn khoảng 48 người vẫn mất tích tính đến ngày 3 tháng 11. Chính quyền Ukraine cáo buộc Nga tiến hành cuộc tấn công kép, tức là tiếp tục oanh tạc sau đòn đánh đầu tiên khi lực lượng cứu hộ đã có mặt tại hiện trường. Phía Moskova tuyên bố quân đội Nga tấn công các đơn vị quân sự Ukraine trong khu vực Zaporizhia, đồng thời đưa ra số liệu về thương vong của binh sĩ Ukraine. Những tuyên bố này chưa được xác minh độc lập. Vụ tấn công xảy ra chỉ ít ngày trước vòng đàm phán hòa bình dự kiến tại Abu Dhabi, làm gia tăng nghi ngờ về khả năng hai bên đạt được thỏa thuận giảm leo thang chiến sự. Nga và Ukraine chuẩn bị đàm phán tại Abu Dhabi giữa lúc chiến sự leo thang. Điện Kremlin ngày 3 tháng 11 xác nhận Nga, Ukraine và Mỹ sẽ tiến hành vòng đàm phán hòa bình ba bên tại Abu Dhabi, các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, trong hai ngày 10 và 11 tháng 11. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, ông Vladimir Medinsky, trợ lý tổng thống Vladimir Putin, sẽ dẫn đầu phái đoàn Nga tham dự cuộc thương lượng. Đặc phái viên Mỹ Stephikov trước đó thông báo, Washington đang chuẩn bị đưa đại diện Moscow và Kyiv trở lại bàn đàm phán, tập trung vào các bảo đảm an ninh hậu chiến và những biện pháp giảm leo thang xung đột. Đây sẽ là vòng thương lượng ba bên đầu tiên kể từ tháng 2, trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran. Một trong những vấn đề được Ukraine ưu tiên là đề xuất ngừng tấn công các cơ sở năng lượng. Kyiv muốn chấm dứt những đoàn tập kích nhằm vào hệ thống điện, vốn đang gây ra tình trạng mất điện trên diện rộng trước mùa đông. Tuy nhiên, triển vọng đàm phán vẫn đối mặt với nhiều trở ngại. Nga vừa tiến hành những đợt oanh tạc lớn vào hạ tầng Ukraine, trong khi Kyiv tiếp tục tập kích các cơ sở dầu khí nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Thủ tướng Đức Frederick Mear hoan nghênh việc nối lại đối thoại, nhưng nhấn mạnh Moscow cần thể hiện thiện trí thực chất trong việc tiến tới ngừng bắn và đạt được thỏa thuận hòa bình. Cuộc gặp tại Abu Dhabi vì vậy được xem là phép thử quan trọng đối với nỗ lực ngoại giao của Washington nhằm tìm lối thoát cho cuộc chiến đã bước sang năm thứ năm. Chương trình sáng nay đến đây xin được tạm dừng. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi. Hằng Long xin chúc quý vị ngày mới vui vẻ. Còn bây giờ, Hằng Long vào quân sự mở. Xin chào và hẹn gặp lại quý vị