Hộp đen được giả mã, lộ hành vi quỷ quyệt của cơ phó, vị hôn thê bí ẩn

Xuka
10 người theo dõi
1 Lượt xem video·4 thg 10, 2026
Lăng kính đa chiều | Hộp đen được giả mã, lộ hành vi quỷ quyệt của cơ phó, vị hôn thê bí ẩn
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThis analysis examines the security paradox in aviation, where systems designed to protect the cockpit from external threats can inadvertently shield a malicious actor inside. Through the lens of the Germanwings tragedy and the FlyDubai incident, it explores the dangers of internal threats and the vulnerability created by mandatory on-board emergency equipment.
Kết quả giải mã hộp đen chuyến bay 4U9-1525 hé lộ sự thật chấn động.
Cơ phó Andreas Lubitsch đã cố tình chốt cửa buông lái.
Cho chiếc Airbus A320 không lao xuống dậy áp ở Pháp là 150 người thiệt mạng.
Khoảnh khắc cuối cùng trên máy bay của hãng German Wing,
trước khi nó đâm vào núi, nghe giống như trong phim kinh dị.
Mặc cho cơ trường hét Andreas, mở cửa ra và dùng rìu cứu hộ đập cửa bọc thép,
Lubitsch chỉ đáp lại bằng nhịp thở đều đạn.
Điều gì đã biến một phi công 28 tuổi thành kẻ tự sát kéo theo 150 sinh mạng.
Cùng dạy mã nguyên nhân sâu xa đằng sau thảm họa German Wing từ lớp vỏ bọc hoàn hảo của kẻ thù ác.
Trong mắt xóm riêng, Lubitsch là người thể lực tốt, không hút thuốc,
hay chạy bộ và luôn tỏ ra hạnh phúc với công việc.
Tuy nhiên, đằng sau diện mạo tích cực đó là một cuộc khủng hoảng đời sống dương sau khi chia tay hôn thề.
Y từng phải tạm dừng khóa huấn luyện 6 năm trước do các vấn đề tâm lý.
Đáng phẫn nộ hơn, nhà chức trách tìm thấy các giấy chuẩn đoán của bác sĩ kết luận Lubitsch không đủ sức khỏe để làm việc,
nhưng y đã cố tình xé bỏ và che giấu bệnh tình với cơ quan.
Ngịch lý chiến lược nằm ở chính cơ chế bảo vệ an toàn hàng không.
Khi cơ trưởng rời buông lái đi vệ sinh, Lubitsch kích hoạt chốt khóa từ bên trong và ra lệnh cho máy bay hạ độ cao.
Trong những phút cuối cùng, cơ trưởng liên tục gõ cửa rồi dùng chiếc diêu an toàn trang bị trên chiếc Airbus A320 để phá cửa bọc thép nhưng hoàn toàn bất lực.
Cánh cửa bọc thép vốn được thiết kế nhằm chống lại các nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài,
nay lại trở thành pháo đài kinh cố bảo vệ kẻ muốn tự sát, ngăn chặn mọi nỗ lực cứu vãn 150 sinh mạng.
Thàm kích này, vạch chân lỗ hổng quy trình chết người trong ngành hàng không châu Âu.
Trái ngược với Cục Quản lý Hàng không Liên bang Mỹ yêu cầu luôn duy trì hai thành viên trong buồng lái, quy định châu Âu thời điểm đó cho phép phi công còn lại ở một mình.
Sự lưu lại trong kiểm soát sức khỏe tâm thần kết hợp với kẽ hở vận hành đã trả giá bằng 150 mạng người.
Ngay sau sự cố hàng loạt hãng hàng không quốc tế như EasyJet hay Norwegian Air, Shuttle đã cấp tốc áp dụng quy tắc luôn có hai người trong buồng lái để bịt kín lỗ hổng an ninh này.
Thảm họa Dương Bận Quỳnh 4.9.525 là bài học sức máu vạch chân lỗ hổng kiểm soát sức khỏe tâm thần và bất cập vận hành hàng không.
Khi hệ thống an toàn kiên cố vô tình biến buồng lái thành pháo đài tự xác, vụ việc đã buộc toàn ngành phải cấp tốc thay đổi quy chuẩn vận hành.
Câu hỏi chiến lược đặt ra là liệu quy tắc bắt buộc luôn có hai người trong buồng lái đã đủ bịt kín mọi kẽ hở hay yếu tố tâm lý con người vẫn luôn là rủi ro khó lường nhất trong không chung.
Chiếc máy bay đang lao xuống, cơ trưởng bị thương và nằm trên sàn buồng lái.
Cơ phó đang tấn công ẩm.
Và trong vài chục giây kinh hoàng đó, một câu hỏi có thể khiến cả ngành hàng không phải nhìn lại hông khí xuất hiện trong buồng lái bằng cách nào.
Chuyến bay FZ-1073 của Flight Dubai cuối cùng vẫn hạ cánh an toàn xuống Tabu.
Arab Seyyoud, 174 hành khách và 8 thành viên phi hành đoàn đều sớm sót.
Nhưng đến ngày 2 tháng 10, khi cơ trưởng Smith Macha lần đầu lên tiếng từ giường 7, câu chuyện mới thực sự bước sang một giai đoạn khác.
Những gì ông kể lại cho thấy, trong lúc bị thương nặng,
ông vẫn phải cố mở cánh cửa buồng lái để những người bên ngoài có thể vào phóng chế kẻ tấn công.
Và rồi xuất hiện một chi tiết đặc biệt khó hiểu hông khí là gì.
Một số hành khách nói họ nhìn thấy một con rào.
Trong khi đó, một hướng khác lại đặt ra khả năng cơ trưởng bị tấn công bằng chính chiếc rìu cứu hộ trên máy bay.
Nếu chiếc rìu thực sự được sử dụng, nó lại không phải thế nhất thiết phải được ai đó lén mang qua cổng an ninh.
Đây vẫn là một thiết bị cứu hộ được bố trí trong buồng lái theo quy định hàng không của UAE.
Nghịch lý nằm chính ở đây.
Một thiết bị được đặt trên máy bay để giúp phi công xử lý tình huống khẩn cấp
trong một kịch bản khác lại có thể trở thành vật gây thương tích.
Và câu hỏi lớn hơn không còn chỉ là hung khí lọt qua an ninh bằng cách nào,
mà là hệ thống an toàn được thiết kế để bảo vệ buồng lái sẽ phải làm gì
khi mối đe dọa lại xuất phát từ chính bên trong.
Điều khiến vụ FZ-1073 trở nên đáng sợ hơn không chỉ là cuộc tấn công trong buồng lái.
Nếu con dao là hung khí, nó đã xuất hiện ở đó bằng cách nào?
Còn nếu chiếc diều mới là thứ được sử dụng,
thì một thiết bị vốn được đặt trên máy bay để cứu người lại có thể trở thành vũ khí như thế nào?
Và đáng no nhất, người cần được ngăn chặn lần này lại không đứng ngoài cánh cửa buồng lái.
Người đó đã ngồi sẵn bên trong.
Có một chi tiết khiến toàn bộ câu chuyện FZ-1073 trở nên khác hẳn.
Cơ trưởng Smith-Matcha đã sống sót
và ông chính là người đầu tiên kể lại những gì xảy ra bên trong buồng lái.
Ngày 2 tháng 10 từ dương bệnh ở Abu Dhabi,
cơ trưởng 39 tuổi lần đầu công khai nói về cuộc tấn công xảy ra hai ngày trước đó.
Trong cuộc trò chuyện qua video với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi,
ông kể rằng mình đã bị thương nặng, ngã xuống sàn buồng lái,
nhưng vẫn nhận ra chiếc máy bay đang lào xuống.
Dù đang bị thương và tiếp tục bị tấn công,
ông vẫn cố gắng bò tới cánh cửa, mở khóa để hành khách và thành viên phi hành đoàn bên ngoài
có thể vào khống chế kẻ tấn công.
Điều đáng chú ý là Matcha không phải một phi công thiếu kinh nghiệm.
Chính kinh nghiệm đó giúp ông cảm nhận được chiếc máy bay đang lào xuống ngay,
cả khi bản thân đã nằm trên sàn buồng lái.
Câu chuyện về một phi công từng có nhiều năm điều khiển máy bay,
giờ đây lại trở thành một trong những mát xích quan trọng nhất để giải thích
vì sao FZ-1073 không kết thúc bằng một thảm họa.
Nhưng càng nghe lời kể của cơ trưởng,
một câu hỏi khác càng trở nên khó trả lời,
thứ gì đã được sử dụng để tấn công ông.
Một số hành khách nói họ nhìn thấy kẻ tấn công cầm dao khi cánh cửa buồng lái mở ra.
Một nhân chứng khác cũng mô tả việc cơ phó sử dụng dao để tấn công cơ trưởng
và làm hư hại khu vực điều khiển phía trước.
Nếu những lời kể này chính xác, một vật sắc nhọn có thể đã xuất hiện trong buồng lái
mà không nhất thiết phải vượt qua quy trình so chiếu dành cho hành khách.
Một trong những khả năng được đặt ra là tổ bay có thể tiếp cận
với một số dụng cụ kim loại trong quá trình phục vụ xuất ăn,
nhưng chưa có bằng chứng cho thấy đây chính là nguồn gốc của hông khí.
Nhưng rồi câu chuyện xuất hiện một hướng khác.
Trong những phát biểu sau vụ việc,
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đề cập khả năng cơ trưởng không chỉ bị đâm
mà còn có thể bị tấn công bằng một chiếc diều.
Chi tiết này đặc biệt đáng chú ý,
bởi nếu chiếc diều thực sự liên quan đến vụ tấn công,
câu hỏi về an ninh sẽ lập tức chuyển sang một vấn đề hoàn toàn khác,
làm thế nào một vật dụng có sẵn trong buồng lái lại có thể trở thành hông khí.
Cho đến lúc này, chưa thể kết luận con dao hay chiếc diều mới là hông khí thực sự.
Những lời kể từ hành khách, thông tin từ giới chức
và các giả thuyết đang được đưa ra vẫn chưa thay thế được kết luận điều trả chính thức.
Chính cơ quan hàng không dân dụng UAE cũng cho biết,
cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành để xác định nguyên nhân và toàn bộ hoàn cảnh của vụ việc.
Cơ trưởng Mecha hiện tiếp tục hồi phục tại bệnh viện ở Abu Dhabi
sau khi được điều trị ban đầu tại Ả Rập Xê Út.
Còn với FZ-1073, chiếc máy bay đã hạ cánh an toàn xuống Tabuk,
nhưng câu hỏi về thứ đã được sử dụng trong buồng lái vẫn còn bò ngỏ.
Và nếu chiếc diều thực sự xuất hiện trong câu chuyện này,
thì đây có thể mới là phần đáng suy nghĩ nhất.
Nó không phải một thứ cần phải lén đưa lên máy bay.
Nó vốn đã ở đó.
Nhưng nếu chiếc diều thực sự có liên quan đến vụ tấn công,
thì câu chuyện lập tức trở nên khó tin hơn nhiều.
Lúc này, vấn đề không còn nằm ở việc một hung khí đã vượt qua cổng an ninh sân bay như thế nào.
Câu hỏi lại là tại sao một chiếc diều lại có sẵn trong buồng lái ngay từ đầu?
Câu trả lời nằm ở chính chức năng của nó.
Chiếc diều trong máy bay không được thiết kế như một vũ khí.
Đây là thiết bị cứu hộ được sử dụng trong những tình huống khẩn cấp như phá tấm vách, cơ sổ,
hoặc những phần kết cấu cần thiết để tiếp cận khu vực gặp sự cố và tạo lối thoát.
Nói cách khác, nó ở đó để giúp phi công xử lý một tình huống mà bình thường chẳng ai muốn xảy ra.
Và với FlyDubai, sự hiện diện của chiếc diều này không phải chuyện tùy.
Quy định của Cục Hàng Không Dân Dụng UAE yêu cầu những máy bay có khối lượng cất cánh tối đa trên 5.700 kg
hoặc có câu hình hơn 9 ghế phải được trang bị ít nhất một diều cứu hộ hoặc saben trong buồng lái.
Bộ hình 737, mắc 8 rõ ràng nằm trong nhóm này.
Vì vậy, nếu FZ-1073 có một chiếc diều trong buồng lái,
đó không phải là một vật gì đó được ai đó bí mật mang lên máy bay.
Nó là một phần của trang thiết bị an toàn.
Chính chỗ này mới tạo ra nghịch lý.
Một thiết bị được đặt trong buồng lái để cứu người, trong một kịch bản khác,
lại có thể trở thành vật gây thương tích.
Hệ thống an ninh hàng không hiện đại đã dành rất nhiều năm để xây dựng một pháo đài quanh buồng lái,
cửa được ra cố, quyền tiếp cận bị hạn chế.
Và phần lớn các biện pháp đó tập trung vào một mục tiêu rất rõ ràng,
ngăn mối đe dọa từ bên ngoài xâm nhập vào nơi phi công đang điều khiển máy bay.
Nhưng FZ-1073 cho thấy một bài toán khác khi nguy hiểm đã ở bên trong.
Những người bên ngoài phải tìm cách tiếp cận buồng lái đủ nhanh để can thiệp,
trong khi trên cánh cửa ấy vốn được thiết kế để hạn chế người bên ngoài tiếp cận.
Đó chính là điểm khiến vụ FZ-1073 đáng chú ý dưới góc độ an ninh hàng không.
Một hệ thống có thể rất hiệu quả trước nguy cơ đến từ bên ngoài,
nhưng lại phải đối mặt với một bài toán hoàn toàn khác
khi nguy cơ xuất phát từ 9 người được trao quyền bước vào buồng lái.
Và cũng vì thế, chiếc diều không phải vấn đề duy nhất.
Ngay cả khi cuộc điều tra cuối cùng xác định chiếc diều không được sử dụng,
câu hỏi về những vật xác nhọn khác vẫn còn đó.
Rào nĩa kim loại hoặc những dụng cụ vốn xuất hiện trong quá trình phục vụ trên máy bay
Điều này đẩy ngành hàng không vào một bài toán rất khó.
Nếu loại bỏ mọi vật dụng có khả năng gây thương tích khỏi buồng lái,
tổ bay sẽ xử lý thế nào khi cần phá một cấu trúc để cứu người.
Nhưng nếu giữ những thiết bị đó, làm thế nào để giảm thiểu nguy cơ
chuẩn bị sử dụng cho một mục đích hoàn toàn ngược lại?
FZ-1073 vì thế không chỉ đặt ra câu hỏi về một chiếc diều.
Nó đặt ra câu hỏi lớn hơn về cách an ninh hàng không phải đối phó
với một mối đe dọa mà không phải lúc nào cũng đứng bên ngoài cánh cửa buồng lái.
Có những lúc thứ khó kiểm soát nhất không phải là người đang cố tìm cách bước vào,
mà là người đã được phép bước vào từ đầu.
FZ-1073 đã hạ cánh an toàn,
nhưng câu chuyện phía sau cánh cửa buồng lái thì chưa thể khép lại.
Điều đáng suy nghĩ nhất không chỉ là cơ trường Smith-Matcha đã sống sót như thế nào,
mà là một hệ thống được thiết kế để bảo vệ hàng trăm con người
sẽ phải thay đổi ra sao khi mối đe dọa lại xuất phát từ chính bên trong.
Chiếc diều có thể chỉ là một chi tiết trong cuộc điều tra,
còn dao có thể mới là hung khí thực sự.
Cũng có thể sau cùng, đáp án lại hoàn toàn khác.
Nhưng dù kết luận cuối cùng là gì, FZ-1073 vẫn để lại một nghịch lý rất khó giải.
Cánh cửa buồng lái được tạo ra để ngăn nguy hiểm bên ngoài,
nhưng trong khoảnh khắc nguy hiểm xuất hiện bên trong,
chính cánh cửa ấy lại trở thành dao càn cuối cùng giữa những người đang cần được cứu
và những người có thể cứu họ.
Nhưng đó mới chỉ là một nửa câu chuyện.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu
nói cơ phó trên chuyến bay FZ-1073
gọi ý định là máy bay xuống đất và gọi đây là một hành động có chủ đích.
Theo những thông tin được công bố,
cơ phó bất ngờ tấn công cơ trường ngay trong buồng lái,
dành quyền kiểm soát máy bay và đẩy chiếc 737
mắc thám vào một vũ lao dốc cực mạnh.
29 giây sau, máy bay đã mất khoảng 4.300 mét độ cao,
tốc độ vượt 1.048 km trên giờ.
Một bộ phận ở cụm đuôi bị xé khỏi máy bay,
nhưng phần kết cấu quan trọng vẫn trụ lại,
đủ để chiếc phi cơ tiếp tục bay và cuối cùng hạ cánh khẩn cấp xuống Ả Giập Siêu.
Và điều đáng kinh ngạc hơn cả là
chiếc máy bay không được cứu chỉ nhờ vào sức chịu đựng của kết cấu.
Dù bị cơ phó tấn công và bị thương,
cơ trường Smith-Matcher vẫn cố gắng mở cửa buồng lái.
Cánh cửa bật mở, tạo cơ hội cho những hành khách
và tiếp viên lao vào khống chế cửa phó.
Sau đó, hai phi công FireDubai đang đi trên máy bay
với tư cách hành khách lập tức vào buồng lái hỗ trợ
và giành lại quyền điều khiển.
Một chuyến bay dân dụng bất ngờ biến thành cuộc chiến ngay trong buồng lái.
Một chiếc máy bay bị đẩy vượt xa giới hạn khai thác thông thường.
Và phía sau tất cả là một câu hỏi khó hơn.
Làm thế nào một người được trao quyền điều khiển hàng trăm sinh mạng
lại có thể trở thành mối đe dọa ngay từ bên trong buồng lái?
Chiếc máy bay đang bay ở độ cao khoảng 10.000 mét
thì bất ngờ lao xuống.
Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy trong vũ lao đầu tiên
phi cơ mất khoảng 4.300 mét độ cao chỉ trong khoảng 29 giây.
Tốc độ được ghi nhận sau đó lên
tới hơn 1.048 km trên giờ
trong khi giới hạn tốc độ khai thác tối đà
được các chuyên gia đối chiếu ở mức khoảng 838 km trên giờ.
Nói cách khác, đây không còn là một chuyến bay
đang hạ độ cao theo cách thông thường.
Chiếc 737 Mark VIII đã bị đẩy vào một trạng thái
mà chính các chuyên gia hàng không cho rằng vượt xa giới hạn,
ít kế và khai thác thông thường của nó.
Điều đáng nói là chiếc máy bay không tàn giá.
Hình ảnh sau khi hạ cánh tại Tabuk cho thấy phần bánh
lái hướng ở cụm đuôi đứng đã bị hư hỏng,
thậm chí một phần bị xé khỏi máy bay.
Nhưng các bộ phận kết cấu quan trọng khác vẫn còn đó,
với một phi cơ đang lao xuống ở tốc độ cực cao.
Đây là chi tiết khiến các chuyên gia đặc biệt chú ý,
máy bay vừa phải chịu tải ký động rất lớn,
vừa phải phục hồi từ một cú bổ nhào mà không khiến
kết cấu chính bị phá hủy.
Như ở đây xuất hiện một nghịch lý, chiếc máy bay sống sót
không có nghĩa là mọi thứ bên trong nó vẫn còn nguyên trả.
Một phần bộ phận điều khiển ở đuôi đã bị mất,
trong khi máy bay vẫn phải tiếp tục bay và tìm cách hạ cánh.
Chính vì thế, khoảng thời gian sau cú bổ nhào mới thực sự
là cuộc chiến dành lại quyền kiểm soát.
Và lúc này, vai trò của con người bắt đầu trở nên quyết định.
Theo những gì được công bố, cơ phó đã tấn công
cơ trưởng Smith Matcha trong buồng lái.
Sau khi bị thương, cơ trưởng vẫn cố gắng mở cửa buồng lái.
Chính hành động này tạo ra cơ hội để hành khách
và thành viên tổ bay tiếp cận, khống chế cơ phó.
Một trong những người tham gia khống chế cơ phó là Ianip Hayun.
Điều đáng chú ý là anh không phải phi công.
Theo lời kể của Hayun, trong lúc máy bay vẫn đang lào xuống,
anh đã tiếp cận cân điều khiển và kéo nó về phía mình,
dựa một phần vào những gì từng biết từ các chương trình
về tai nạn hàng không.
ABC dẫn đánh giá của chuyên gia Steve Ganza rằng,
việc một hành khách không phải phi công có thể tác động vào cân điều khiển
và giúp đưa mỗi máy bay ra khỏi cú bổ nhào
ở tốc độ cực cao là một tình huống đặc biệt bất thường.
Nhưng đây vẫn chưa phải người có thể đưa FZ-1073 về đích.
Hai phi công phai Dubai khác đang ngồi trong quang hành khách
lập tức vào buôn lái hỗ trợ.
Hai người đang được điều chuyển tới nơi nhận nhiệm vụ tiếp theo,
hoạt động trong ngành hàng, không gọi là death heading.
Phi công di chuyển, nhờ hành khách để tới vị trí làm việc mới.
Họ sau đó trở thành lực lượng dự phòng quan trọng nhất của cả chuyến bay.
Sau khi giành lại quyền kiểm soát,
chiếc Boeing 737 Mach 8 vẫn chưa thể lập tức trở về đường bay bình thường.
Dữ liệu theo dõi cho thấy
máy bay tiếp tục có những biến động độ cao đáng kể
trước khi ổn định ở độ cao thấp hơn.
Cuối cùng, tổ lái dự phòng chuyển hướng chiếc máy bay tới Tabu,
Ả Giập Xê Út và hạ cánh an toàn.
Máy bay đã mất hơn 4.800 mét trong chưa đầy 30 giây
ở giai đoạn nguy hiểm nhất, sau đó tiếp tục có những chuyển động
bất thường trước khi được tổ lái dự phòng kiểm soát.
Sau khi hạ cánh, cả cơ trưởng và cơ phó đều được đưa đi điều trị.
Cơ phó sau đó bị nhà chức trách Ả Giập Xê Út
bắt giữ và được chuyển sang UAE khi tình trạng sức khỏe cho phép.
Cuộc điều tra của UAE vẫn đang tiếp tục
để xác định chính xác nguyên nhân và toàn bộ diễn biến
trong buồng lái.
Sự cố cũng lập tức tác động đến đường bay giữa UAE và Israel,
và Dubai tạm đình chỉ các chuyến bay đến và đi Israel
trong lúc điều tra được tiến hành.
Đây là bước chuyển từ một sự cố trên một chuyến bay
thành một vấn đề an ninh, hàng không, có tác động rộng hơn trong khu vực.
Sự kiện FZ-1073 để lại ba góc nhìn lớn
cần phải phân tích sâu.
Sức chịu đựng phi thường của kỹ thuật hàng không
điểm yếu trong quy trình kiểm soát phi hành đoàn binary an ninh khu vực.
Thứ nhất, xét về yếu tố kỹ thuật,
việc chiếc bộ hình 737 Mark 8 không vỡ vụn trên không trùng
là minh chứng cho sự dự phòng vật lý vừa xa mong đợi.
Cựu phi công thương mại John Cox và kỹ sư hàng không người Canada
Nigel Waterhouse đều khẳng định phi cơ đã vượt quá
giới hạn chịu lực kết cấu được quy định trong cẩm năng an toàn.
Khi bổ nhau, máy bay đạt vận tốc lên tới
1.048 km trên giờ.
Vận tốc, ngay sau khi thoát khỏi cú rơi vẫn ở mức
1.018 km trên giờ.
Giới hạn tốc độ hành trình tối đa an toàn của dòng máy bay này
chỉ là 838 km trên giờ.
Việc bị ép lao xuống ở ngưỡng 1.048 km
trên giờ đồng nghĩa với việc FZ-1073
áp sát ngưỡng vượt âm thanh là 1.235 km
trên giờ. Ở tốc độ này, áp lực
khí động và lực cản tăng mạnh tạo tải trọng rất lớn
lên thân, cánh và các bề mặt điều khiển của máy bay.
Kết quả là hình ảnh tại sân bay Tabu cho thấy bánh
lái hướng ở cụm đuôi đứng đã bị hư hỏng và mất một phần.
Đây là bề mặt điều khiển giúp kiểm soát chuyển động quay hướng
của máy bay. Phần kết cấu đuôi đứng phía sau vẫn còn
cho phép chiếc 737 Mark VIII tiếp tục duy trì khả năng bay.
Theo ông Waterhouse, phi hành đoàn quá may mắn
khi không mất thêm bộ phận nào khác. Còn
chuyên gia an toàn, hàng không Jeff Guzzetti nhận định
nếu độ cao lúc dành lại quyền kiểm soát giảm xuống dưới
3.000 m, hoặc quá trình khống chế cơ phó chậm chế thêm
vài giây, chiếc máy bay sẽ đâm sầm xuống đất vì không còn
đủ không gian và lực nâng để phục hồi quý đạo bay.
Thứ hai, câu hỏi lớn đặt ra là quy trình kiểm soát
phi công của hệ thống hàng không hiện hành đang có vấn đề gì.
Cơ phó này mới làm việc cho FlyDubai chưa đầy một
năm. FlyDubai chịu sự quản lý của cơ quan hàng không
dân dụng UI, NGCA. Theo quy định, phi công
phải trải qua kiểm tra y tế hạng một, bao gồm đánh giá
toàn diện về thể chất và tâm thần. Tuy nhiên,
chuyên gia phân tích hàng không SRC Ahamed lưu ý
rằng các quy trình thẩm tra, dù bao gồm cả đánh giá
sức khỏe, tâm thần, vẫn chỉ phản ánh tình trạng của một
người tại những thời điểm nhất định. Nó không thể dự báo
sự thay đổi nhận thức, quá trình cực đoan hóa hay những
bất mãn phát sinh sau khi nhận việc. Sự cố FZ-1073
lại mở ra một câu hỏi khó hơn. Ngay cả khi
phi công đã trải qua các quy trình kiểm tra an ninh và
sức khỏe theo quy định, hệ thống có thể phát hiện một thay đổi
nguy hiểm phát sinh sau thời điểm kiểm tra hay không.
Đặc biệt, nếu hung khí được sử dụng là thiết bị cứu hộ
vốn có sắn trong buồng lái, bài toán an ninh không còn đơn giản
là làm thế nào ngăn vũ khí lọt lên máy bay,
mà là làm thế nào ngăn chính một người có quyền tiếp cận buồng
lái biến thiết bị an toàn thành công cụ tấn công.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cáo buộc
cơ phó đã bị cực đoan hóa theo tư tưởng Hồi giáo và
lên máy bay với ý định làm rơi máy bay. Tuy nhiên,
động cơ và việc có hai không một bên đứng sau vẫn đang
được điều tra. Việc một phi công bị giới chức Israel
Benjamin cáo buộc đã bị cực đoan hóa vẫn có thể vượt qua
các quy trình tuyển trọ và kiểm tra đang đặt ra câu hỏi
lớn cho hệ thống giám sát liên tục đối với phi hành đoàn.
Và còn một nghịch lý rất đáng chú ý, nếu hung khí
thực sự là chiếc diều cứu hộ thì nó có thể không
phải thứ được ai đó lén mang qua cửa an ninh.
Trên máy bay thương mại, loại diều này vốn là thiết bị khẩn
cấp được bố trí trong buồng lái. Nó được thiết kế để
giúp phi công xử lý các tình huống như cháy hoặc phải
phá vật cản trong trường hợp khẩn cấp. Một thiết bị được
đưa lên máy bay để cứu người, trong tình huống này,
có thể đã bị biến thành công cụ tấn công. Nhưng hung khí
chính xác vẫn chưa được nhà chức trách công bố.
Thứ ba, sự việc nhanh chóng chạm tới vấn đề an ninh
khu vực. UAE, Ả Rập Xê Út và Israel đều đang
điều tra, nhưng động cơ cuối cùng của cơ phó vẫn chưa được
xác định. Ông Netanyahu nói Israel sẽ tìm đến
cốc vế của vụ việc và cảnh báo bất kỳ thế lực nào
đứng sau nếu được xác định sẽ phải trả giá.
Trong khi đó, ông Trump cũng nói thông tin bắt đầu khiến
ông nghi ngờ có thể có liên hệ với Iran, nhưng hiện chưa
có bằng chứng công khai xác nhận điều này. Israel
đã tuyên bố sẽ tăng cường kiểm tra an ninh đối với các
phi công bay vào nước này. Còn việc những biện pháp đó
sẽ ảnh hưởng thế nào đến các đường bay thương mại vẫn cần
chờ cách triển khai cụ thể. Sự sống sót của 174
người trên chuyến bay FZ-1073 là kết quả
của nhiều mát xích cùng lúc, khả năng chịu đựng của
chiếc máy bay, phản ứng của cơ trưởng, hành khách và tổ
lái dự phòng. Tuy nhiên, chúng ta không thể giao phó sinh
mạng của hàng triệu hành khách mỗi ngày cho những phép
màu mang tính mai rùi. Việc cơ phó thực hiện hành vi
tấn công ngay bên trong không gian bất khả xâm phạm nhất
của máy bay đã đặt ra sức ép để các nhà quản lý hàng
không xem xét liệu cơ chế giám sát tâm lý và an ninh
đối với phi hành đoàn hiện nay đã đủ để phát hiện
những rủi ro phát sinh sau khi tuyển dụng hay chưa.
Câu hỏi còn lại không chỉ là vì sao chiếc máy bay
sống sót mà là hệ thống an ninh hàng không sẽ thay đổi
thế nào sau sự cố này. Quý vị nghĩ đâu mới là
mát xích khó kiểm soát nhất, con người, quy trình hay
chính thiết kế của buổi lái? Hãy để lại góc nhìn của
quý vị dưới phần bình luận. Hẹn gặp lại quý vị
ở video tiếp theo.
