Lời khai gây sốc của cơ phó đâm cơ trưởng, danh tích và “lý lịch đen” càng gây bất ngờ

Xuka
8 người theo dõi
243 Lượt xem video·3 thg 10, 2026
Lăng kính đa chiều | Lời khai gây sốc của cơ phó đâm cơ trưởng, danh tích và “lý lịch đen” càng gây bất ngờ
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIChuyến bay FlyDubai 1073 gặp sự cố nghiêm trọng khi cơ phó tấn công cơ trưởng nhằm thực hiện vụ tấn công tự sát vào Israel, khiến máy bay lao dốc hơn 4.000m. Nhờ sự dũng cảm của hành khách Yaniv Hayun và sự hỗ trợ kịp thời của hai phi công dự phòng, máy bay đã được kiểm soát và hạ cánh an toàn tại Ả Rập Xê Út, cứu sống 174 người.
Theo nguồn tiết biểu tra mới nhất, anh Hà Mạc Mì, 29 tuổi, cơ phó chuyến bay FlyDubai 1073
sau khi được chuyển sang UAE, đã hợp tác và thừa nhận ý định cho máy bay đâm xuống Israel.
Ý đưa ra lời khai sau khi đâm cơ trưởng khiến máy bay lao xuống đột ngột
rồi bị khống chế và vanxin, làm ơn hãy giết tôi.
Làm thế nào một đối tượng bị cấm bay năm 2024
vì tư tưởng cực đoan lại có thể lọt vào buộc lái thiên mạng?
Hãy giải phẫu lỗ hồng kiểm soát an ninh nghiêm trọng này.
Vào năm 2024, khi còn là phi công phụ tập sự tại Oman Air,
anh Hà Mạc Mì bị phát hiện sở hữu các tài liệu cực đoan.
Ý lập tức bị đình chỉ bay một năm và chuyển sang làm vị trí hành chính do lo ngại an ninh.
Nghịch lý nằm ở chỗ, làm sao một cá nhân bị chính quốc gia của mình
gắn nhãn mối đe dọa lại có thể lọt qua quy trình tuyển dụng của FlyDubai để trở thành cơ phó?
Đây chính là trọng tâm mà các nhà điều tra đang tập trung làm rõ.
Hành vi này không dừng lại ở sự cố tâm lý bộc phát.
Levansin được chết khi bị hành khách Sotamu Saeb khống chế đã phơi bay bản chất của một vụ tấn công tự xác.
Diễn biến càng trở nên nghiêm trọng khi nghi phạm được chuyển từ Ả Rập Xê Út sang UAE,
hợp tác với cơ quan chức năng và thừa nhận ý định đâm máy bay xuống Israel.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định, đối tượng đã bị cực đoan hóa theo tư tưởng Hồi giáo,
mua đồ biến chuyển bay cùng toàn bộ hành khách thành vũ khí hủy diệt.
Sự cố FlyDubai 1073 phơi bay sự đứt gãy nguy hiểm trong cơ chế chia sẻ dữ liệu an ninh hàng không.
Việc một phi công bị cấm bay ở một nước vẫn dễ dàng lọt lưới sang hãng hàng không nước ngoài
đã ra nghi vấn lớn về quy trình thẩm định.
Hiện các bên đang điều tra xem y có được ai phải đi hay không,
cùng lời cảnh báo từ Israel rằng kẻ đứng sau sẽ phải trả giá rất đắt.
Vụ việc FlyDubai 1073 là lời thức tỉnh tột cùng về nguy cơ từ những mối đe dọa nội bộ trong ngành hàng không.
Khi một đối tượng từng bị cấm bay,
vì tư tưởng cực đoan vẫn có thể bước vào buồng lái và âm mưu đâm máy bay xuống mục tiêu.
Câu hỏi chiến lược đặt ra là
liệu hệ thống an ninh toàn cầu đã đủ sức bịt kín những lỗ hồng chia sẻ dữ liệu,
hay chúng ta vẫn đang ở thế bị động trước những kịch bản thảm họa hoàn toàn mới?
Tại sao một chuyến bay thương mại bình thường từ Dubai đến theo Avi lại có tới 4 phi công trên khoang?
Bắt đầu, đây chỉ là một phương án vận hành để đề phòng hành trình phải kéo dài.
Nhưng không ai ngờ,
chính hai phi công bổ sung ngồi phía sau khoang hành khách lại trở thành một trong những mát xích quan trọng nhất
khi chuyến bay FZ-1073 rơi vào tình huống sinh tượng.
FZ-1073 chở 174, người từ Dubai tới theo Avi,
thì một cuộc đối đầu bạo lực bất ngờ xảy ra trong một lái.
Cơ phó bị cáo buộc tấn công cơ trưởng Smith Max Chang, khiến ông bị thương nặng.
Sau đó, chiếc Boeing 737 Mk8 lào xuống rất nhanh,
bất gần 4.300 mét độ cao trong chưa đầy 30 giây.
Máy bay lật lượt phát mã 7.700 rô chuyển sang 7.500,
tín hiệu cho thấy một tình huống khẩn cấp và sau đó là nghi vấn can thiệp trái phép.
Tiếm kích Israel cũng được điều động.
Nhưng lúc này, một chi tiết tưởng như chỉ liên quan đến lịch làm việc của phi hành đoàn
lại bất ngờ trở thành yếu tố sống cỏ.
FlyDubai đã bầu trí thêm 2 phi công trên chuyến bay vì nếu phải đổi hướng qua khu vực Coed,
hành trình có thể kéo dài thêm từ 1 đến 2 giờ,
khiến tổ bay ban đầu có nguy cơ vượt giới hạn thời gian làm việc.
Không có cảnh báo an ninh đặc biệt nào đứng sau quyết định này.
Khi máy bay bắt đầu lao xuống, những hành khách ở phía trước đã chạy về phía buồng lái.
Một người còn chạy xuống phía sau để đánh thức 2 phi công bổ sung
và báo rằng chiếc máy bay đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
Chỉ vài phút trước đó, họ còn là những phi công ngồi trong khoang hành khách.
Giờ đây, họ phải bước vào buồng lái giữa một cuộc hỗn loạn mà không ai có thể dự đoán.
Trong khi đó, cơ trưởng Mecha dù bị thương vẫn tìm cách mở cửa buồng lái,
tạo cơ hội cho hành khách tiếp cận.
Cửa phó sau đó bị khống chế bằng những vật dụng có sẵn trên máy bay,
trong đó có dây sạc điện thoại.
Một trong 2 phi công bổ sung tiếp quản việc điều khiển.
Cùng các thành viên phi hành đoàn đưa chiếc Boeing 737 Mk8 về trạng thái ổn định
và cuối cùng hạ cánh an toàn tại Tabuk, Ả Rập Xê Út.
Câu hỏi vì thế không chỉ là chuyện gì đã xảy ra trong buồng lái.
Vì sao FZ-1073 lại có tới 4 phi công?
Nếu không có 2 phi công bổ sung tình cờ ngồi trên chuyến bay, chuyện gì có thể đã xảy ra?
Và từ sự cố này,
cuộc tranh luận về camera trong buồng lái cũng đang được khơi lại như thế nào?
Đó là những mát xích chúng ta sẽ lần lượt bóc tách trong video này.
Vậy tại sao một chuyến bay thương mại như FZ-1073 lại có tới 4 phi công?
Đây mới là chi tiết đáng chú ý nhất bởi sự xuất hiện của 2 phi công bổ sung trên chuyến bay
hoàn toàn không liên quan đến một cảnh báo an ninh đặc biệt nào.
Lý do thực tế lại nằm ở một thứ rất khô, giới hạn thời gian làm việc của phi hành đoàn.
FZ-1073 bay từ Dubai tới theo AVI.
Tuy nhiên trong bối cảnh hành trình có thể phải thay đổi đường bay,
đặc biệt là khả năng phải đi vòng qua khu vực Coed,
thời gian bay có thể kéo dài thêm khoảng 1 đến 2 giờ.
Nếu chỉ sử dụng tổ lái ban đầu, tổng thời gian làm nhiệm vụ có nguy cơ vượt giới hạn cho phép.
Khi đó, vấn đề không chỉ là chuyến bay đến theo AVI muộn hơn,
mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng bố trí chính tổ bay này cho trạng tiếp theo.
Vì vậy, Flight Dubai đã đưa thêm một tổ lái thứ 2 lên máy bay.
Hai người này không phải đội cứu hộ được cử đi vì nghi ngờ có nguy hiểm,
cũng không phải hai phi công được bố trí riêng cho tình huống khẩn cấp.
Họ đơn giản là một phần của phương án vận hành,
nhằm bảo đảm hãng vẫn có đủ nhân sự hợp lệ nếu hành trình kéo dài.
Nói cách khác, việc có 4 phi công ban đầu chỉ là một bài toán về lịch bay và thời gian làm việc.
Nhưng chính quyết định mang tính vận hành này lại vô tình
tạo ra một phương án dự phòng cực kỳ quan trọng khi sự cố xảy ra.
Khi cơ phó tấn công cơ trưởng và máy bay mất độ cao rất nhanh,
hai phi công bổ sung lúc đó vẫn đang ngồi ở khoang hành khách.
Một hành khách nhận ra họ và chạy xuống báo rằng máy bay đang gặp sự cố nghiêm trọng.
Từ vị trí của những phi công bổ sung trong khoang hành khách, họ lập tức được gọi lên để hỗ trợ.
Đây cũng là điểm cần phân biệt,
hai phi công bổ sung không phải là những người ngồi chờ để cứu máy bay.
Họ có mặt trên chuyến bay vì yêu cầu khai thác từ trước.
Chỉ đến khi tình huống bất thường xảy ra,
sự hiện diện của họ mới trở thành một lợi thế mà không ai có thể dự đoán.
Trong khi đó, cơ trưởng Smith-Matcha dù bị thương vẫn mở được cửa buồng lái,
tạo điều kiện để những người bên ngoài tiếp cận.
Hành khách sau đó khống chế cơ phó một trong hai phi công bổ sung vào buồng lái
và tiếp quản việc điều khiển trong khi các thành viên phi hành đoàn khác tham gia ổn định máy bay.
Một chi tiết khác cũng cho thấy tình huống khi đó hỗn loạn đến mức nào
hành khách phải tận dụng những vật dụng có sẵn trên máy bay,
trong đó có dây sạc điện thoại, để khống chế người tấn công.
Một nhà sĩ trên chuyến bay cũng tham gia sơ cứu cho cơ trưởng.
Trong quá trình ứng phó, máy bay đã phát các tín hiệu khẩn cấp,
sau đó chuyển hướng vào hạ cánh an toàn tại Tabu, Ả Rập Xê Út.
Và chính từ đây, câu chuyện về 4 phi công trở nên đáng chú ý hơn rất nhiều.
Nếu hành trình không có nguy cơ kéo dài, có lẽ FlyDubai đã không cần bố trí thêm tổ lái thứ 2.
Nếu hai phi công đó không có mặt trong khoang hành khách,
tình hình trong những phút đầu tiên có thể đã rất khác.
Đây không phải câu chuyện về một kế hoạch an ninh được chuẩn bị từ trước.
Nó là một sự trùng hợp giữa quy định khai thác,
giới hạn thời gian làm việc và một tình huống cực kỳ bất thường.
Nhưng chính sự trùng hợp đó lại mở ra một câu hỏi lớn hơn trong một tình huống
mà mối đe dọa xuất phát ngay từ bên trong buồng lái.
Liệu những quy trình an ninh hiện nay đã đủ để bảo vệ máy bay hay chưa?
Và đó mới là vấn đề mà sự cố FZ-1073 đang đặt lên bàn cân.
Câu chuyện về 4 phi công có thể khiến người ta nghĩ rằng FZ-107
ba đơn giản là một trường hợp may mắn hiếm gặp.
Một chuyến bay có thêm người, đúng lúc xảy ra sự cố,
và những người đó lại có thể bước vào buồng lái để hỗ trợ.
Nhưng hàng không không thể được xây dựng trên sự may mắn.
Bởi trong một tình huống như FZ-1073, có một vấn đề rất khó.
Nếu chuyện xảy ra ngay trong buồng lái,
những người bên ngoài gần như không biết chính xác bên trong đang diễn ra chuyện gì.
Đây chính là lý do camera buồng lái lại được nhắc đến sau sự cố này.
Theo các quy định hiện hành, máy bay thương mại thuộc phạm
về áp dụng phải trang bị thiết bị ghi âm và ghi dữ liệu chuyến bay.
Những thiết bị này có thể cho biết phi công nói gì,
âm thanh gì xuất hiện trong buồng lái và máy bay đang hoạt động như thế nào.
Nhưng chúng không cho điều tra viên một thứ rất trực quan.
Hình ảnh, ai đang đứng ở đâu, ai đang điều khiển máy bay, có xảy ra rằng co hay không.
Một thao tác trên bảng điều khiển là vô tình hay cố ý.
Trong một vụ việc mà hành động của con người diễn ra chỉ trong vài chục giây,
những câu hỏi như vậy có thể rất quan trọng.
Và đây không phải lần đầu ngành hàng không tranh luận về chuyện đó.
Sau một số tai nạn và sự cố nghiêm trọng,
ý tưởng lắp camera trong buồng lái nhiều lần được đưa ra,
nhưng cũng vấp phải một câu hỏi không dễ giải quyết camera sẽ được sử dụng như thế nào.
Các hiệp hội phi công lo ngại vì ghi hình liên tục trong buồng lái có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư
và tạo nguy cơ dữ liệu bị sử dụng sai mục đích.
Vì vậy, cuộc tranh luận thực tế không chỉ là có lắp camera hay không.
Nó còn là ai được xem dữ liệu, dữ liệu được lưu bao lâu,
khi nào được phép truy cập và làm thế nào để ngăn những hình ảnh đó bị sử dụng sai mục đích.
FZ-1073 khiến câu hỏi này trở nên đặc biệt nhạy cảm,
bởi đây không phải tình huống mà chỉ cần nghe lại lời nói trong buồng lái là có thể hiểu hết chuyện gì đã xảy ra.
Khi một người trong chính tổ lái trở thành nguồn nguy hiểm,
hình ảnh có thể cung cấp một lớp thông tin mà các thiết bị ghi âm hiện nay không có.
Nhưng đó mới chỉ là một nửa câu chuyện.
FZ-1073 còn đặt ra một câu hỏi khác, đặc biệt đối với Israel,
làm thế nào để đánh giá rủi ro từ chính phi hành đoàn của những hãng hàng không nước ngoài
đang đưa hành khách tới Ben Gurion.
Israel vốn có một hệ thống an ninh hàng không rất chặt chẽ.
Hãng ELAN từ lâu đã áp dụng nhiều biện pháp đặc biệt,
trong đó có nhân viên an ninh vũ trang trên một số chuyến bay,
bảo vệ buồng lái và các lớp kiểm soát bổ sung.
Nhưng những biện pháp này không thể đơn giản áp nguyên si lên mọi hãng hàng không nước ngoài.
Và đó là điểm FZ-1073 khiến người ta phải suy nghĩ.
Một chuyến bay quốc tế có thể khởi hành từ một quốc gia,
do một hãng hàng không nước khác khai thác, với tổ lái mang nhiều quốc tịch khác nhau,
rồi đi vào không phận Israel chỉ vài giờ sau đó.
Trong trường hợp này, cờ phó bị cáo buộc tấn công cơ trưởng là người Oman.
Oman hiện không có quan hệ ngoại giao với Israel.
Nhưng câu hỏi ở đây không phải là quốc tịch của một phi công có tự động biến người đó thành mối đe dọa hay không.
Không có cơ sở để kết luận như vậy.
Câu hỏi thực tế hơn là Israel và các hãng hàng không có thể kiểm tra phi hành đoàn đến mức nào.
Những thông tin nào được chia sẻ trước chuyến bay,
và nếu một rủi ro chỉ xuất hiện sau khi máy bay đã cất cánh,
còn cách nào để phát hiện và xử lý nó trước khi tình hình vượt khỏi tâm kiểm soát.
FZ-1073 cho thấy một điều rất rõ.
Khi mối đe dọa xuất hiện bên trong buồng lái,
khoảng thời gian để phản ứng có thể ngắn đến mức đáng kinh ngạc.
Chiếc máy bay mất gần 4.300m cao trong chưa đầy 30 giây.
Trong khoảng thời gian đó, mọi phương án can thiệp từ bên ngoài đều trở nên cực kỳ khó khăn.
Và có lẽ đây mới là câu hỏi đáng suy nghĩ nhất sau sự cố này.
Nhiều lớp bảo vệ trong an ninh buồng lái được thiết kế để ngắn người không có thẩm quyền xâm nhập.
Nhưng nếu nguy cơ lại xuất hiện từ chính bên trong cánh cửa đó thì sao?
FZ-1073 không đưa ra câu trả lời.
Nhưng nấu buộc ngành hàng không phải nhìn lại chính giả định,
vốn được xem là nền tảng của an ninh buồng lái,
rằng người ngồi bên trong luôn là người bảo vệ chiếc máy bay.
Hai phi công bội sung có mặt trên FZ-1073 chỉ vì một lý do rất bình thường,
đề phong hành trình kéo dài vượt giới hạn làm việc của tổ bay ban đầu.
Không ai nghĩ họ sẽ phải rơi khoang hành khách để bước vào buồng lái trong một tình huống sinh tực.
Nhưng chính sự sắp xếp tưởng như rất bình thường,
đó lại trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp chuyến bay tiếp tục được kiểm soát.
Và có lẽ đây mới là điều đáng suy nghĩ sau FZ-1073.
Đôi khi thì quyết định một chuyến bay sống còn không phải là một hệ thống mới được kích hoạt,
mà là một phương án dự phòng vốn đã có mặt từ trước.
Còn 4 phi công trên một chuyến bay thương mại,
ban đầu là chuyện của lịch bay.
Sau FZ-1073, nó đã trở thành câu hỏi về an ninh buồng lái.
Một ngày nào đó, những gì mình xem trên mặt hình lại trở thành thứ quyết định
ông phải làm gì để cứu một chiếc máy bay đang lao xuống.
Nhưng chuyện đó đã thực sự xảy ra.
Trên chuyến bay FZ-1073 của FlyDubai, chiếc Boeing 737 bắt bất ngờ lao xuống với tốc độ kinh hoàng.
Trong buồng lái, cơ trưởng bị tấn công và trọng thương,
còn cơ phó bị cáo buộc tìm cách giành quyền kiểm soát máy bay.
Hành khách hoảng loạn, độ cao tụt xuống hàng nghìn mét chỉ trong vài chục giây.
Giữa lúc tất cả đang rơi vào hỗn loạn, một người đàn ông 50 tuổi đã lao vào buồng lái,
cùng những hành khách khác khống chế cơ phó. Nhưng đáng kinh ngạc nhất là chuyện xảy ra ngay sau đó.
Chiếc máy bay vẫn đang lao xuống. Người đàn ông ấy quay lại ghế lái,
nắm lấy cần điều khiển và kéo lên. Ông biết phải làm gì trong khoảnh khắc ấy,
không phải vì ông là phi công, cũng không phải vì từng được huấn luyện để điều khiển chiếc Boeing 737 MAX.
Ông nói mình biết phải làm gì trong khoảnh khắc ấy,
nhờ những gì từng xem trên chương trình điều tra tai nạn hàng không.
Một chương trình TV về những vụ tai nạn máy bay, trong một khoảnh khắc không ai có thể ngờ tới,
lại trở thành thứ giúp một hành khách biết mình phải làm gì khi chiếc máy bay thực sự gặp nguy hiểm.
Đây là những gì đã xảy ra trên chuyến bay FZ-1073 của FlyDubai.
Vậy chính xác người đàn ông này đã nhìn thấy gì? Ông đã làm thế nào để chặn cú lao xuống trước khi
hai phi công khác kịp tiếp quản buồng lái? Và quan trọng hơn, tại sao một hành khách bình thường
lại có cơ hội bước vào buồng lái trong một tình huống mà mọi lớp bảo vệ an ninh đáng lẽ
phải ngăn điều đó xảy ra? Ngay bây giờ, chúng ta sẽ tuôn lại từng phút của chuyến bay định mệnh này,
từ khoảnh khắc cơ trưởng bị tấn công, cú lao xuống hơn 4.000m, cho đến cuộc vật lộn ngay trong buồng lái
và khoảnh khắc một kiến thức tưởng như chỉ để xem cho biết trên màn hình TV lại trở thành kỹ năng
sống còn ngoài đời thực. Có một chi tiết tưởng như chẳng liên quan gì đến một chuyến bay sinh tử,
Yaniv Hayun, 50 tuổi, không phải phi công. Ông không được đào tạo để điều khiển Boeing 737 Mach
và cũng chưa từng nghĩ mình sẽ phải ngồi vào ghế lái của một chiếc máy bay đang lao xuống.
Nhưng ông lại có một thứ khác, đó là nhiều năm xem chương trình điều tra tai nạn hàng không.
Hayun đặc biệt nhớ những cảnh trong chương trình mô phỏng cách phi công xử lý khi máy bay mất kiểm soát,
và chính những hình ảnh ấy đã trở thành thứ ông dựa vào khi mọi chuyện thực sự xảy ra.
Ngày 30 tháng 9, Hayun có mặt trên chuyến bay FZ-1073 của FlyDubai, trạng từ Dubai,
các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, đến theo AVI, Israel. Chiếc Boeing 737 Mach chở 174 hành khách
cùng 8 thành viên tổ bay. Không ai trên khoang biết rằng, chỉ vài giờ sau, một chương trình truyền hình
mà Hayun từng xem sẽ trở thành bài học duy nhất ông có trong tay. Khi chiếc Boeing đang ở độ cao khoảng
34.000 feet, tức hơn 10.000 mét, tình hình trong buồng lái bất ngờ biến thành một cuộc chiến.
Cơ phó mang quốc tịch Oman bị cáo buộc tấn công cơ trưởng Smith Mecha, một phi công người Ấn Độ.
Cơ trưởng bị thương nặng ở vùng đầu và tay, còn máy bay bắt đầu rơi xuống với tốc độ cực lớn.
Ở thời điểm đó, hành khách không biết chuyện gì đang xảy ra trong buồng lái. Họ chỉ cảm nhận
được một cú tụt độ cao dữ dội. Alamog Italy, một hành khách ngồi khoảng hàng ghế 20,
kể lại cảm giác chiếc máy bay như rơi khỏi bầu trời. Trong pha lao xuống mạnh nhất,
dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy chiếc Boeing mất hơn 4.200 mét độ cao chỉ trong khoảng 30 giây.
Hãy thử hình dung điều đó. Một chiếc máy bay thương mại đang ở độ cao hơn 10.000 mét, bỗng mất
hàng nghìn mét độ cao chỉ trong vài chục giây. Và lúc ấy, những người ngồi trong khoang hành khách
vẫn chưa biết rằng cuộc chiến để giành lại chiếc máy bay đang diễn ra ngay phía trước.
Người đầu tiên nhận ra có chuyện bất thường là Tally Maness. Bà phát hiện tình trạng hỗn loạn
phía khu vực buồng lái và lập tức báo động. Chỉ vài giây sau, Hay-un cùng một nhóm hành khách lao
về phía trước. Họ nhìn thấy cơ trưởng bị thương, còn cơ phó đang ở khu vực điều khiển.
Hay-un lập tức lao vào khống chế người này. Một cuộc vật lộn diễn ra ngay trong khu vực buồng lái
và hành lang phía trước. Với sự hỗ trợ của những người khác, nhóm hành khách cuối cùng khống chế
được cơ phó và dùng dây tay nghe để chói chặt người này. Nhưng đó mới chỉ là một nửa cuộc chiến.
Chiếc máy bay vẫn đang lao xuống. Hay-un quay lại buồng lái và nhận ra không còn phi công nào
đang kiểm soát máy bay. Ông nhớ lại những gì từng xem trên điều tra tai nạn hàng không khi máy bay chúi
mũi, cân kéo phải được kéo về phía mình để đưa máy bay lên. Ông nắm lấy cân điều khiển và kéo lên.
Đó là khoảnh khắc đặc biệt nhất của toàn bộ câu chuyện, kiến thức mà Hay-un từng tiếp nhận từ
một chương trình truyền hình giờ không còn nằm trên màn hình nữa. Ông phải biến những gì mình từng
nhìn thấy thành hành động trong một chiếc máy bay thật ở độ cao hàng nghìn mét, và ông chỉ
cần làm được điều đó đủ lâu. Bởi ngay sau đó, hai phi công khác đang có mặt trên chuyến bay đã lập
tức lao lên buồng lái và tiếp quản việc điều khiển. Lúc này, họ mới có thể đưa chiếc Boeing trở lại
trạng thái kiểm soát được. Trong lúc các phi công xử lý máy bay, bác sĩ nhà khoa SOTA Musaef tập trung
vào một nhiệm vụ khác, cứu cơ trưởng Mecha. Ông nhanh chóng sơ cứu và kiểm soát tình trạng
chảy máu của vị phi công bị thương. Từ một chuyến bay bình thường, chiếc FZ-1073 lúc này đã biến
thành một khoang máy bay với nhiều người cùng lúc phải làm những việc mà họ chưa bao giờ nghĩ mình
sẽ phải làm. Người không chế kẻ tấn công, người kéo cần điều khiển, người tiếp quản buồng lái,
người cấp cứu phi công. Tổ bay sau đó phát tín hiệu khẩn cấp 7700. Khoảng 7 phút sau, tín hiệu
được chuyển sang 7500 mã dùng cho tình huống can thiệp trái phép vào máy bay, thường được liên
hệ với các vụ nghi không tặc. Chiếc Boeing cuối cùng được chuyển hướng và hạ cánh khẩn cấp xuống
sân bay Tabu của Ả Rập Xê Út, toàn bộ 174 hành khách sống sót. Và khi những người trên máy bay bước
xuống mặt đất, câu chuyện về Hay-un và chương trình truyền hình ông từng xem mới thực sự gây chú ý.
Bởi trong hàng nghìn giờ bay của hàng triệu hành khách trên khắp thế giới, có lẽ rất ít người từng nghĩ
rằng một chương trình về những vụ tai nạn hàng không có thể trở thành thứ, họ nhớ lại vào đúng
khoảnh khắc chiếc máy bay của mình thực sự gặp nạn. Nhưng với Yannick Hay-un, điều đó đã xảy ra.
Ngày 1 tháng 10, Tổng thống Israel Isaac Herzog công bố việc đề cử những hành khách đã góp phần
cứu chuyến bay cho Giải thưởng Tổng thống về hành động anh hùng của công dân. Trong danh sách có Yannick
Hay-un, Vika Manet, Aytaf Rajwan, Tali Manet và bác sĩ Sota Mutayef. Còn câu chuyện về chiếc FZ-1073
vẫn chưa kết thúc ở đó. Sau khi những hành khách được đưa xuống mặt đất, một câu hỏi lớn hơn bắt
đầu xuất hiện làm thế nào một cuộc tấn công lại có thể xảy ra ngay trong buồng lái, nơi được xem là
khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của một chiếc máy bay thương mại. Gạt qua một bên những yếu tố
kịch tính như phim hành động, sự kiện chuyến bay FZ-1073 để lại cho chúng ta một di sản nặng nề về
mặt an ninh hàng không. Nó đặt ra một bài toán an ninh đặc biệt khó khi mối đe dọa không đến từ bên
ngoài mà xuất phát từ 9 người đang ở bên trong buồng lái. Ngành hàng không toàn cầu đã xây dựng nhiều
lớp bảo vệ, từ kiểm tra an ninh, kiểm soát tiếp cận cho đến cửa buồng lái được gia cố.
Tất cả những hàng rào đó đều được xây dựng dựa trên di sản của sự kiện ngày 11-9, với một
mục tiêu duy nhất ngăn chặn những phần tử cực đoan từ khoang hành khách đột nhập vào khu vực điều khiển.
Nhưng FZ-1073 lại đặt ra một câu hỏi khác, hai người trong buồng lái có thể bảo đảm an toàn đến
đâu nếu chính một trong hai người trở thành mối đe dọa. Thậm chí, các chuyên gia an ninh hàng không còn
chỉ ra một nghịch lý đáng sợ, cánh cửa được thiết kế để bảo vệ buồng lái trước người xâm nhập
từ bên ngoài. Nhưng nếu mối nguy lại xuất phát từ chính bên trong, thiết kế ấy đặt ra một bài
toán hoàn toàn khác, người bên ngoài không thể đơn giản phá cửa để can thiệp. Nếu cơ trưởng
Macchar không thể mở được cửa buồng lái, cơ hội để hành khách tiếp cận và can thiệp vào
tình huống bên trong chắc chắn sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Lịch sử hàng không từng ghi nhận những vụ việc mà hành vi của phi công trở thành tâm điểm điều tra.
Egyptair 990 năm 1999 là một trường hợp gây tranh cãi, khi NTSB xác định thao tác của cơ phó
là nguyên nhân trực tiếp khiến máy bay lao xuống, nhưng không xác định được lý do phía sau hành động đó.
Còn Germanwing 9525 năm 2015 thì rõ ràng hơn, cơ phó Andreas Lubitz đã khóa cửa buồng lái khi
cơ trưởng ra ngoài và cố tình điều khiển máy bay đâm vào dây áp, khiến 150 người thiệt mạng.
Sau thảm họa Germanwing, nhiều hãng hàng không đã áp dụng hoặc tăng cường quy trình yêu cầu luôn
có ít nhất hai người trong buồng lái. Tại châu Âu, ISA từng đưa ra khuyến nghị về biện pháp này,
sau đó chuyển sang cách tiếp cận dựa trên đánh giá rủi ro của từng hãng.
Thế nhưng, vụ FlyDubai lần này lại đặt ra một câu hỏi khác, hai người trong buồng lái có thể bảo
đảm an toàn đến đâu nếu chính một trong hai người trở thành mối đe dọa.
Về pháp lý, vụ việc có nhiều bên liên quan, máy bay đăng ký tại UAE, sự cố xảy ra khi máy bay
đang ở khu vực Ả Rập Xê Út, còn cơ phó mang quốc tịch Oman.
UAE đã xác định cơ quan tư pháp nước này sẽ dẫn dắt cuộc điều tra hình sự,
trong khi Ả Rập Xê Út cũng đã tiến hành điều tra sơ bộ về sự cố xảy ra trên lãnh thổ nước này.
Câu hỏi lớn nhất lúc này vẫn là động cơ. Vì sao cơ phó lại tấn công cơ trưởng và khiến
máy bay rơi vào tình trạng nguy hiểm như vậy? Đây là hành động bộc phát,
một kế hoạch có chủ đích hay có yếu tố khác phía sau.
UAE cho biết cuộc điều tra sẽ xem xét cả khả năng vụ việc có liên quan đến hoạt động khủng bố,
có sự chuẩn bị hoặc chỉ đạo từ trước hay không. Thông tin cho rằng cơ phó mới làm việc cho hãng
khoảng 8 tháng cũng khiến quy trình tuyển dụng, kiểm tra lý lịch và giám sát phi công trở thành một
phần đáng chú ý của cuộc điều tra. Chuyến bay FZ-1073 đã trở về mặt đất an toàn,
nhưng câu chuyện phía sau cánh cửa bùng lái vẫn còn đó.
Một chương trình truyền hình đã trở thành kỹ năng sinh tồn ngoài đời thực. Một nhóm hành khách
đã biến vài phút hỗn loạn thành cơ hội sống sót cho cả chuyến bay.
Câu hỏi lớn nhất có lẽ không phải là cánh cửa bùng lái chắc đến đâu, mà là nếu mối nguy
xuất phát từ 9 người đang ngồi sau cân điều khiển, hàng không sẽ bảo vệ hành khách bằng cách nào?
Quý vị nghĩ sao? Hãy để lại bình luận bên dưới. Nếu thấy câu chuyện này đáng để suy ngẫm,
hãy đồng hành cùng chúng tôi trong những phân tích tiếp theo hẹn gặp lại quý vị.
