4 loại phước báu của một đời người là gì? Sắc đẹp, tiền bạc, danh tiếng, gia đình hay trí tuệ — đâu mới là phước lớn nhất mà một người có thể có được?
Trong Phật pháp, phước báo không chỉ được nhìn qua những gì chúng ta đang sở hữu bên ngoài. Có người có sắc đẹp nhưng cuộc đời nhiều khổ tâm. Có người giàu có, thành công nhưng nội tâm bất an. Có người có gia đình hạnh phúc, được người thân yêu thương nhưng tất cả vẫn không thể tránh khỏi quy luật vô thường.
Trong bài pháp này, chúng ta cùng nhìn sâu vào 4 loại phước báu trong cuộc đời, từ những phước báo dễ nhìn thấy bên ngoài cho đến loại phước sâu hơn nằm nơi chính nội tâm của mỗi người.
Loại phước thứ tư là sắc đẹp. Ngoại hình có thể mang đến nhiều thuận lợi, nhưng sắc đẹp cũng vô thường và không thể trở thành chỗ dựa lâu dài.
Loại phước thứ ba là tiền bạc, danh tiếng và địa vị. Có tiền có thể giúp cuộc sống thuận lợi hơn, nhưng tiền bạc không tự đem đến sự bình an. Có được nhiều chưa chắc đã là có phước lớn nhất.
Loại phước thứ hai là phước báo nuôi dưỡng: sức khỏe, gia đình hòa thuận, người bạn đời biết yêu thương, con cái hiếu thuận và những người thật lòng ở bên nâng đỡ mình. Đây là những điều tưởng như bình thường nhưng lại vô cùng quý giá trong một đời người.
Và loại phước thứ nhất là phước của trí tuệ. Đó là khi một người bắt đầu biết nhìn lại chính mình, nhận ra tham, sân, chấp trước và những nguyên nhân khiến mình khổ. Từ đó có duyên gặp Phật pháp, biết tu tập, biết tỉnh thức và từng bước chuyển hóa nội tâm.
Bởi phước càng sâu, càng ít nằm ở những gì chúng ta có, mà càng nằm ở con người mà chúng ta trở thành. Khi trí tuệ dần được vun bồi, chúng ta không nhất thiết tránh được mọi nghịch cảnh, nhưng có thể học cách đối diện với nghịch cảnh bằng một tâm bình an và sáng suốt hơn.
Nếu chư vị đang tìm hiểu về Phật pháp, phước đức, nhân quả, công đức, trí tuệ, tu tập và sự tỉnh thức, hy vọng bài pháp này sẽ giúp mỗi người có thêm một khoảng lặng để nhìn lại chính mình.
🙏 Hãy thử tự hỏi: Nếu một ngày sắc đẹp phai tàn, tiền bạc thay đổi, danh tiếng mất đi và những người thương yêu không còn ở bên, thì điều gì trong chính mình vẫn có thể giúp mình đứng vững?
Bài chia sẻ phân tích về bốn tầng phước báo trong cuộc đời, khẳng định rằng phước báo thực sự không nằm ở vật chất hay ngoại hình mà ở sự tu dưỡng nội tâm. Từ những giá trị hữu hình dễ thay đổi, tác giả dẫn dắt người nghe hướng tới trí tuệ và sự tỉnh thức để đạt được sự bình an, tự do và giải thoát thực sự khỏi những khổ đau của cuộc đời.
Chư vị có biết, trong bốn loại phước báo của một đời người,
có một loại mà rất nhiều người cả đời đi tìm nhưng lại không biết đó mới là phước quý nhất.
Sắc đẹp, tiền bạc, danh tiếng, địa vị hay một gia đình hạnh phúc,
tất cả đều là phước.
Nhưng sắc đẹp chỉ xếp ở tầng thứ tư.
Vậy tầng thứ ba là gì?
Tầng thứ hai là gì?
Và điều gì mới nằm ở tầng thứ nhất?
Điều đáng suy ngẫm là phước lớn nhất lại không nằm ở thứ chúng ta có thêm bên ngoài,
mà nằm ở thứ có thể khiến chính cuộc đời mình thay đổi từ bên trong.
Hôm nay, chúng ta sẽ lần lượt đi qua cả bốn tầng phước báo này,
và tầng cuối cùng có thể khiến chư vị nhìn chữ có phước theo một cách hoàn toàn khác.
Nhưng nếu chỉ nhìn phước qua những gì chúng ta đang có bên ngoài,
chúng ta vẫn chưa thấy được phần sâu nhất của chữ phước.
Có những phước giúp thân được tốt đẹp.
Có những phước khiến cuộc sống thuận lợi hơn.
Có những phước hỗ trợ công việc và gia đình.
Nhưng cũng có những công đức đưa con người vượt xa những lợi ích trước mắt của thế gian,
hướng dần về con đường giải thoát.
Vậy, nếu phước báo thật sự có những mức độ khác nhau,
thì chúng được sắp xếp như thế nào?
Điều gì nằm ở tầng thấp nhất?
Điều gì cao hơn?
Và cuối cùng, thứ gì mới thật sự đáng để một người dành cả đời vun bồi?
Chính từ câu hỏi này, chúng ta sẽ lần lượt nhìn vào bốn tầng phước báo,
từ những điều dễ thấy bên ngoài cho đến những giá trị sâu sắc hơn bên trong.
Và khi hiểu được thứ tự này,
có lẽ chúng ta cũng sẽ nhìn câu trúc tâm được ăn ổn,
sống tự tải, rồi sẽ có ngày trọn vẹn bằng một cách khác.
Bây giờ, chúng ta hãy bắt đầu từ tầng phước báo thấp nhất.
Tầng thứ tư là phước về ngoại hình.
Nghe đến đây, có thể nhiều người sẽ không đồng ý đẹp mà lại là tầng thấp nhất sao?
Quả thật, trong cuộc sống này,
người có ngoại hình ưa nhìn thường có không ít thuận lợi.
Từ nhỏ dễ được yêu mến hơn.
Khi sinh việc đôi khi cũng có lợi thế.
Trong chuyện tình cảm có thể có nhiều lựa chọn hơn.
Thậm chí có những lúc cùng một lỗi lầm,
người có vẻ ngoài dễ nhìn lại dễ nhận được sự thông cảm hơn.
Một gương mặt đẹp đúng là có thể mở ra cho một người nhiều cơ hội.
Điều này không thể phủ nhận.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn một chút,
chúng ta sẽ phải hỏi vẻ đẹp ấy thực sự thuộc về ai?
Nó có phải hoàn toàn do mình quyết định hay không?
Thật ra, một người được gọi là đẹp phần lớn
là bởi có người khác nhìn vào và cho rằng họ đẹp.
Nói cách khác, giá trị của ngoại hình không chỉ nằm ở khuôn mặt,
mà còn phụ thuộc vào cách người khác nhìn khuôn mặt ấy.
Hôm nay họ thấy đẹp,
nhưng theo thời gian, ánh mắt và quan niệm của con người cũng thay đổi.
Tuổi trẻ qua đi, khuôn mặt thay đổi, hoàn cảnh thay đổi,
thì điều chúng ta từng tự hào cũng không thể giữ nguyên như trước.
Đây chính là điều cần nhìn thấy khi nói về phước của ngoại hình.
Không phải vẻ đẹp là xấu,
mà là vẻ đẹp vốn vô thường và không hoàn toàn nằm trong tay chúng ta.
Trong Kinh Tứ Thập Nhị Trường có một câu chuyện rất nổi tiếng
về một người nữ có dung mạo xinh đẹp
được đưa đến trước Đức Phật với ý muốn, làm lay động tâm ngài.
Nhưng Đức Phật không bị vẻ đẹp bên ngoài cuốn theo.
Ngài nhìn thẳng vào bản chất của thân thể
Điều Đức Phật muốn chỉ ra không phải là khinh chê người đẹp,
cũng không phải bảo rằng vẻ đẹp là điều xấu.
Ngài chỉ muốn chúng ta nhìn sâu hơn,
một thân thể dù đẹp đến đâu cũng vẫn là thân vô thường,
rồi sẽ già, sẽ bệnh và cuối cùng phải hoại diệt.
Nếu chỉ dựa vào một thứ luôn thay đổi như vậy
để tìm cảm giác giá trị và hạnh phúc,
thì đến khi nó thay đổi, tâm mình rất dễ khổ theo.
Bởi cái gọi là đẹp nhiều khi cũng chỉ tồn tại trong ánh mắt của người khác.
Người ta thấy đẹp thì mình được khen,
được chú ý, được đối xử khác đi.
Nhưng khi ánh mắt ấy thay đổi, sự chú ý cũng giảm xuống.
Nếu một người đã quen nhìn giá trị của mình qua sự công nhận bên ngoài,
họ rất dễ cảm thấy mình không còn giá trị như trước.
Vì vậy, điều đáng lo không phải là chúng ta đẹp hay không đẹp,
mà là chúng ta có đang lấy vẻ đẹp của mình
làm chỗ dựa cho giá trị bản thân hay không.
Ngoại hình có thể đem đến cơ hội,
có thể khiến cuộc sống thuận lợi hơn,
nhưng nó vẫn chỉ là một phước báo bên ngoài.
Và khi hiểu được điều này,
chúng ta mới có thể bước sang tầng phước tiếp theo sâu hơn và bền vững hơn.
Đây không phải câu chuyện của riêng một ai.
Trong cuộc sống, chúng ta vẫn có thể bắt gặp những người
khi còn trẻ được rất nhiều người ngưỡng mộ,
nhưng càng về sau lại càng bất an
vì không còn nhận được sự chú ý như trước.
Bởi thứ họ quen giữ không phải là sự bình an trong lòng,
mà là ánh mắt của người khác dành cho mình.
Nhưng còn một điều sâu hơn nữa,
ngoại hình nếu không đi cùng trí tuệ và khả năng tự bảo vệ mình,
đôi khi chẳng những không đem lại bình an,
mà còn trở thành một thử thách.
Một cô gái xinh đẹp nhưng thiếu kinh nghiệm sống có thể từ nhỏ
đã phải đối diện với những người tiếp cận mình vì mục đích không tốt.
Những lời ngon ngọt, những cám rỗ và cả những cây bẫy được che đậy rất khéo.
Nó giống như một đứa trẻ ôm một thỏi vàng đi giữa chợ đông.
Thỏi vàng có giá trị không?
Có.
Nhưng với một đứa trẻ chưa biết cách bảo vệ mình,
chính thứ có giá trị ấy lại có thể trở thành mối nguy.
Cho nên, khi nhìn sâu hơn vào phước báo,
chúng ta sẽ thấy có những thứ còn thiết thực hơn vẻ ngoài.
Đó là khả năng giúp một người đứng vững và tự chủ trong cuộc sống.
Đó có thể là tiền bạc, nghề nghiệp, năng lực, uy tín
và những nguồn lực mà chính mình tạo dựng được.
Những thứ này giúp chúng ta giải quyết nhiều vấn đề thực tế,
có thêm sự chủ động và có nhiều lựa chọn hơn.
Quan trọng hơn, chúng không hoàn toàn phụ thuộc vào tuổi trẻ hay vẻ ngoài.
Một người có năng lực có thể dùng năng lực ấy để tạo ra giá trị.
Một người có nghề nghiệp có thể dựa vào nghề nghiệp để nuôi sống bản thân.
Một người có uy tín có thể nhận được sự tin cậy từ người khác.
Vì vậy, so với ngoại hình, đây đã là một tầng phước thực tế và bền hơn.
Nhưng liệu có tiền, có danh, có địa vị thì đã là tầng phước cao nhất hay chưa?
Chưa.
Bởi nếu những thứ ấy vẫn chỉ giúp chúng ta có nhiều hơn ở bên ngoài,
thì vẫn còn một điều quan trọng hơn mà chúng ta chưa nhìn thấy.
Và đó chính là tầng phước tiếp theo,
nơi chúng ta bắt đầu đi từ có được bao nhiêu sang câu hỏi mình đã trở thành người như thế nào.
Dù một người có già đi, không còn đẹp như trước,
thậm chí sức khỏe cũng không còn tốt.
Nếu tài sản và uy tín vẫn còn,
thì những thứ ấy vẫn có thể tiếp tục giúp họ giải quyết nhiều vấn đề trong cuộc sống.
Vì vậy, xét về khả năng duy trì theo thời gian.
Tiền bạc và danh tiếng quả thật có phần bền hơn vẻ đẹp bên ngoài.
Nhưng đến đây, chúng ta lại cần nhìn sâu hơn một bước.
Có nhiều tiền hơn có thật sự đồng nghĩa với hạnh phúc hơn không?
Hãy thử đặt một câu hỏi rất đơn giản.
Một người có 100 tỷ và một người có 10 triệu.
Ai sẽ hạnh phúc hơn?
Có lẽ phần lớn chúng ta sẽ lập tức nghĩ rằng
người có 100 tỷ chắc chắn hạnh phúc hơn.
Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.
Khi một người đã có đủ tiền để đáp ứng những nhu cầu cần thiết
và có một cuộc sống ổn định,
việc có thêm rất nhiều tiền chưa chắc khiến họ vui hơn tương ứng.
Thậm chí, càng có nhiều thứ để mất,
đôi khi người ta lại càng lo mất.
Một người có vài triệu có thể lo chuyện bệnh tật,
tuổi già, tiền học cho con.
Nhưng một người có tài sản rất lớn
lại có những nỗi lo khác, thị trường biến động,
công việc làm ăn thay đổi,
tài sản thất thoát, chuyện con cái,
sự an toàn của bản thân
hay những lời bàn tán từ người khác.
Nỗi lo không biến mất chỉ vì chúng ta có nhiều tiền hơn.
Nó có thể chỉ chuyển từ chuyện này sang chuyện khác.
Tiền bạc có thể giải quyết rất nhiều khó khăn trong cuộc sống,
nhưng nó không thể tự mình khiến một tâm hồn trở nên bình an.
Danh tiếng cũng vậy.
Được nhiều người biết đến có thể đem lại cơ hội,
sự kính trọng và nhiều thuận lợi.
Nhưng càng được chú ý,
đôi khi người ta lại càng sợ mất đi vị trí của mình.
Vì thế, điều đáng suy ngẫm không phải là có tiền hay không có tiền,
có danh hay không có danh,
mà là bên trong chúng ta có đủ vững vàng
để làm chủ những thứ mình đang có hay không.
Người xưa có câu,
Đức không xứng với địa vị, ác dễ sinh họa.
Nói một cách gần gũi,
nếu một người có rất nhiều tiền bạc, quyền lực hay danh tiếng,
nhưng bên trong chưa đủ trưởng thành,
chưa đủ trí tuệ để sử dụng những thứ ấy,
thì chính những điều tưởng là phước ấy đôi khi lại trở thành gánh nặng.
Bởi vậy, tiền bạc và danh tiếng quả thật đáng quý,
nhưng chúng vẫn chưa phải tầng phước cao nhất.
Có được nhiều hơn chưa chắc đã là phước lớn hơn.
Quan trọng hơn là chúng ta có đủ đức,
đủ trí tuệ và đủ bình an để làm chủ những gì mình đang có hay không.
Có thể hình dung thế này,
tiền bạc và danh tiếng giống như nước được đổ vào một chiếc bình.
Nước càng nhiều thì chiếc bình càng phải chắc.
Còn đức hạnh, trí tuệ và bản lĩnh
bên trong chính là độ vững của chiếc bình ấy.
Nếu chiếc bình đủ chắc, có thêm nước cũng không sao.
Nhưng nếu chiếc bình vốn đã yếu mà chúng ta cứ đổ thật nhiều vào,
đến một lúc nào đó nó có thể không chịu nổi.
Trong cuộc sống cũng vậy.
Có người bất ngờ có được một khoản tiền rất lớn,
nhưng chỉ vài năm sau, tiền bạc lại dần biến mất.
Không nhất thiết là vì tiền không tốt,
mà có thể vì cách sống và khả năng sử dụng đồng tiền của họ
chưa kịp thay đổi theo những gì mình đang có.
Có tiền nhưng thiếu hiểu biết thì dễ bị lừa.
Có tiền nhưng thiếu tiết chế thì dễ tiêu xài quá mức.
Có danh tiếng nhưng thiếu sự tỉnh táo
thì rất dễ bị chính danh tiếng ấy cuốn đi.
Cho nên, thứ quyết định một người
có thể giữ được phước của mình đến đâu,
không chỉ là họ có bao nhiêu,
mà còn là bên trong họ có đủ vững
để chứa được những gì đang có hay không.
Đây cũng là lý do tiền bạc,
danh tiếng và địa vị dù đáng quý
vẫn chưa thể xem là tầng phước cao nhất.
Bởi bên ngoài có thể càng ngày càng nhiều,
nhưng nếu bên trong không được vun bồi,
thì những thứ ấy chẳng những khó giữ
mà đôi khi còn trở thành nguyên nhân
khiến con người thêm bất an.
Cho nên, đến đây chúng ta có thể thấy một điều rất rõ
có được nhiều chưa chắc đã là phước lớn nhất.
Điều quan trọng hơn là chúng ta có đủ
trí tuệ và đức hạnh để giữ gìn,
sử dụng và sống an ổn
với những gì mình đang có hay không.
Tiền bạc tự nó không có lỗi.
Có tiền có thể giúp chúng ta
giải quyết rất nhiều khó khăn,
nhưng nếu thiếu hiểu biết thì dễ bị lừa,
thiếu tiết chế thì dễ phung phí,
thiếu bản lĩnh thì những thứ có được
lại trở thành gánh nặng.
Trong Phật Pháp, phước báo
cũng không phải tự nhiên mà có.
Nó là quả của những thiện nghiệp
đã được tạo từ trước.
Nhưng khi phước ấy đến,
chúng ta sử dụng nó như thế nào
lại là một chuyện khác.
Có người được nhiều thuận lợi trong cuộc đời,
nhưng nếu chỉ biết hưởng phước
mà không tiếp tục tu dưỡng,
không biết sống thiện,
không vun bồi trí tuệ,
thì khi phước cũ dần cạn,
những vấn đề khác cũng có thể xuất hiện.
Có phước đã quý,
nhưng biết dùng phước đúng cách còn quý hơn.
Và hơn nữa,
tiền bạc, danh tiếng
hay địa vị đều vẫn phụ thuộc
vào hoàn cảnh bên ngoài.
Thị trường có thể thay đổi,
công việc có thể thay đổi,
lòng người cũng có thể thay đổi.
Những gì chúng ta mất rất nhiều năm
để gây dựng,
đôi khi chỉ một biến cố
cũng có thể làm thay đổi rất nhanh.
Đó chính là sự vô thường
mà người học Phật cần nhìn thấy.
Vậy thì, nếu ngay cả tiền bạc,
danh tiếng và địa vị
cũng không thể hoàn toàn làm chỗ
dựa cho một đời người,
thứ gì mới thật sự có thể đi sâu vào bên trong
và nâng đỡ chúng ta khi hoàn cảnh bên ngoài
không còn thuận lợi.
Câu hỏi này đưa chúng ta đến
một tầng phước sâu hơn nữa.
Trong Kinh Kim Cang có câu rất nổi tiếng
tất cả các pháp hữu vi
như mộng, huyễn,
bọt, bóng như xương,
như điện, nền quán như vậy.
Nói một cách dễ hiểu,
những gì do nhiều điều kiện kết hợp
mà thành thì khi những điều kiện ấy thay đổi
nó cũng sẽ thay đổi theo.
Tiền bạc cũng vậy,
danh tiếng cũng vậy,
địa vị cũng vậy,
có đủ nhân duyên
thì nó tồn tại,
duyên thay đổi thì nó có thể biến đổi.
Vì thế,
nếu đặt toàn bộ sự bình an của mình
vào những thứ bên ngoài,
tầm rất khó giữ được sự vững vàng.
Vậy, nếu tiền bạc,
danh tiếng và địa vị
vẫn chưa phải điều quý nhất
thì phía trên chúng còn có gì?
Có một thứ nhìn bên ngoài
rất bình thường,
thậm chí chúng ta thường xem là điều hiện nhiên
nhưng khi thật sự mất đi
rồi mới hiểu nó quý đến nhường nào.
Đó là một cuộc sống
có những điều thật sự nuôi dưỡng con người
từ bên trong.
Đây chính là tầng phước thứ hai,
phước báo nuôi dưỡng.
Đó là khi chúng ta có sức khỏe tương đối tốt,
gia đình hòa thuận,
vợ chồng biết thương yêu và nhường nhịn nhau,
con cái hiếu thuận,
tuổi già có người bên cạnh,
trong nhà có sự ấm áp và bình yên.
Những điều này
nghe rất bình thường,
nhưng thử nghĩ kỹ xem
có phải cứ muốn là chúng ta đều có được hay không?
Có người có rất nhiều tiền
nhưng trong nhà lúc nào cũng lạnh lẽo.
Có người có địa vị
nhưng khi trở về nhà
lại không có một người thật lòng muốn lắng nghe mình.
Có người cả đời
lo kiếm tiền,
đến khi có thời gian nghỉ ngơi
thì sức khỏe đã không còn,
người thân cũng đã dần xa cách.
Lúc ấy mới hiểu
một bữa cơm gia đình bình thường,
một người bạn đời biết thương mình,
một đứa con biết nghĩ cho cha mẹ
hay một thân thể còn đủ khỏe
để sống những ngày bình yên
thật ra đều là những phước rất lớn.
Bởi có những thứ
khi còn đang có
chúng ta tưởng là bình thường
đến khi mất đi rồi
có dùng bao nhiêu tiền
cũng chưa chắc mua lại được.
Bởi những phước lành này
không chỉ đem đến cho chúng ta một ngày vui
mà mỗi ngày đều âm thầm nâng đỡ cuộc sống.
Có một người thân biết quan tâm
khi mình mệt.
Có một người bạn đời
biết cảm thông khi mình gặp khó khăn.
Có những đứa con biết nghĩ đến cha mẹ.
Có một gia đình
mà mỗi khi bước về nhà
lòng mình được nhẹ xuống.
Những điều ấy không ồn ào
không khiến người khác
phải ngưỡng mộ
nhưng lại có thể là một trong những điều
quý giá nhất của một đời người.
Theo cách nhìn của Phật giáo
việc một người trong đời này
gặp được cha mẹ tốt
người bạn đời tốt
còn cái tốt hay những người thân thiện lành
cũng không nên chỉ xem là chuyện hoàn toàn ngẫu nhiên.
Đó có thể là kết quả
của những thiện duyên
đã được vun bồi từ trước
nhưng có duyên gặp nhau chỉ là bước đầu
còn biết trân trọng
và cùng nhau vun bồi duyên lành ấy
mới là điều quan trọng.
Bởi vậy, điều đáng nhìn
không chỉ là mình gặp được ai
mà còn là mình sống với những người ấy
như thế nào.
Có những người từng rất gần gũi với nhau
nhưng theo năm tháng lại trở nên xa cách.
Không phải vì duyên ban đầu
không tốt
mà vì trong quá trình sống chung
mỗi người đều mang theo nóng giận
tự ái
cố chấp và những lời nói làm tổn thương nhau.
Một mối quan hệ tốt
cũng giống như một cái cây
có hạt giống tốt chưa đủ
còn phải biết tưới nước
chăm sóc và bảo vệ nó.
Trong gia đình cũng vậy
một người bạn đời tốt
không có nghĩa là họ sẽ mãi mãi
chịu đựng được sự vô tâm của chúng ta.
Cha mẹ thương con
không có nghĩa là con cái có thể
mặc nhiên xem tình thương ấy là điều hiện nhiên.
Người thân yêu thương nhau
cũng cần học cách lắng nghe
nhường nhịn và biết nhận lỗi
khi mình sai.
Thiện duyên có thể đưa những người tốt đến bên nhau
nhưng chính cách sống
mỗi ngày mới quyết định duyên ấy
được tiếp tục hay dần dần mất đi.
Vì vậy, vùn bồi phước
trong gia đình không phải làm điều gì
quá lớn lao.
Nhiều khi chỉ là bước một lời trách móc
nhường nhau một câu
biết nói lời cảm ơn
biết xin lỗi đúng lúc
và đừng để người thân phải chịu những tổn thương
mà đáng lẽ chúng ta có thể tránh được.
Đó cũng là cách giữ gìn một phước báo
đang hiện diện ngay trong cuộc đời mình.
Có người vốn có một gia đình
rất tốt
vợ chồng thương nhau
còn cái gần gũi
nhưng vì tính nóng
vì ai cũng muốn mình đúng
vì không chịu lắng nghe nhau
cuối cùng một bối duyên tốt đẹp
lại dần trở nên mệt mỏi.
Điều này cho chúng ta thấy rằng
có được một thiện duyên đã quý
nhưng biết sống
sao để thiện duyên ấy không bị chính mình
làm hao mòn lại là một chuyện khác.
Và phước báo của mỗi người
cũng không phải lúc nào giống nhau.
Có người thuận lợi
về tiền bạc nhưng đại thiếu sức khỏe.
Có người có danh tiếng
nhưng đời sống gia đình nhiều khổ tâm.
Có người sự nghiệp thành công
nhưng khi trở về nhà
lại không có một người thật lòng để chia sẻ.
Vì thế
nhìn vào một mặt của cuộc đời
rồi kết luận một người có phước
hay không có phước cũng chưa chắc đúng.
Phước báo có thể đầy đủ
ở mặt này nhưng thiếu hụt ở mặt khác.
Nhưng đến đây
chúng ta lại cần nhìn sâu
thêm một bước.
Dù có một gia đình ấm áp
có người thật lòng thương yêu
và có những người luôn ở bên nâng đỡ
tất cả những điều ấy vẫn còn
phụ thuộc vào duyên.
Cha mẹ rồi sẽ già
con cái rồi sẽ lớn
và có cuộc sống riêng.
Người bạn đời cũng không thể cùng chúng ta đi hết
mọi chặng đường.
Đến một lúc nào đó
những người thương yêu nhất cũng có thể phải rời xa.
Cho nên
một cuộc sống được yêu thương tuy vô cùng quý giá
nhưng vẫn chưa phải chỗ
dựa cuối cùng của một đời người.
Nếu một ngày những người mình
thường không còn ở bên
điều gì trong chính mình
vẫn có thể giúp mình đứng vững?
Đây mới là câu hỏi quan trọng hơn.
Bởi tầng phước sâu hơn
không nằm ở việc chúng ta có thêm
một thứ gì bên ngoài
mà nằm ở khả năng quay trở về nhìn lại chính mình
nhận ra những điều
đang khiến mình khổ
nhận ra tham muốn, nóng giận
cố chấp và vô minh của chính mình
rồi từng bước chuyển hóa chúng.
Đó không còn
là chuyện mình có đẹp hay không
sầu hay nghèo
có được người khác yêu thương hay không
đó là lúc phước
bắt đầu trở thành một sức mạnh bên trong
và để dễ hiểu
chúng ta có thể nhìn tầng phước này
qua ba phương diện
tầng thứ nhất là phước báo của trí tuệ
nhưng trước hết
chúng ta cần hiểu rõ trí tuệ
trong phật pháp không đơn giản là thông minh
nhanh nhạy hay khéo léo
trong giao tiếp
những điều đó chỉ giúp một người
xử lý công việc và ứng xử
thuận lợi hơn trong cuộc sống
còn trí tuệ mà phật pháp nói đến
tức là bắt nhã
là khả năng nhìn sâu để thấy được
bản chất phía sau một sự việc
chẳng hạn
khi gặp chuyện tình cảm
một người thông minh có thể phân tích tâm lý
đối phương, tìm cách níu kéo
tính toán xem mình được gì
mất gì
nhưng người có trí tuệ sẽ quay về nhìn chính mình
và tự hỏi điều gì đang khiến
mình đau khổ
mình thật sự thương người này
hay mình đang sợ mất
đang muốn giữ người ấy cho riêng mình
khi nhìn thấy được điều đang diễn ra
trong tâm
mình sẽ không còn dễ dàng bị cảm xúc kéo đi
và cũng biết rõ hơn mình nên làm gì
nói một cách đơn giản
người thông minh thường tìm cách
giải quyết vấn đề
còn người có trí tuệ sẽ nhìn sâu
để nhận ra gốc rễ của vấn đề nằm ở đâu
trong kinh bắt nhã
tâm kinh có nói đến việc quán chiếu
nằm ẩn là không
nhờ đó vượt qua khổ ách
bắt nhã chính là cái thấy sâu ấy
còn ba la mật có thể hiểu
là vượt sang bờ bên kia
nhưng bờ bên kia ấy không nhất thiết
là một nơi nào xa xôi
khi chúng ta thật sự
nhìn thấu một sự việc
thấy rõ tâm mình đang tham gì, sợ gì
chấp vào điều gì
thì ngay lúc ấy
sự trói buộc đã bắt đầu nhẹ đi
tâm sáng ra một phần
thì tự do thêm một phần
đó chính là lý do trí tuệ
được xem là một loại phước rất sâu
ngoại hình có thể thay đổi
tiền bạc có thể mất
danh tiếng có thể đổi
sức khỏe có thể suy yếu
người thân cũng không thể mãi mãi
ở bên mình
nhưng khả năng hiểu rõ chính mình
nhìn thấu những điều đang xảy ra
và từng bước chuyển hóa nội tâm
lại là một giá trị nằm sâu bên trong con người
không thể đo bằng tiền bạc
hay những thứ bên ngoài
Kinh Hoa Nghiêm có câu rất nổi tiếng
tất cả chúng sinh đều có trí tuệ
và đức tướng của Như Lai
chỉ vì vọng tưởng
chấp trước mà không thể chứng được
nói theo cách đời thường
mỗi người chúng ta đều có khả năng tỉnh thức
nhưng ánh sáng ấy
thường bị che lấp bởi quá nhiều vọng tưởng
quá nhiều sự bám chấp
và những thói quen trong tâm
mà chính mình không nhận ra
vì vậy
tu tập không phải là đi tìm một điều gì
hoàn toàn xa lạ bên ngoài
mà trước hết là học cách nhìn lại chính mình
nhận ra thứ gì
đang che lấp sự sáng suốt vốn có
rồi từng bước tháo gỡ nó
khi bớt một phần chấp trước
tâm sáng thêm một phần
khi bớt một phần tham sân
mình tự do thêm một phần
và đó mới là chỗ sâu nhất
của Phước Báo
không phải cuộc đời từ nay
không còn chuyện khiến mình khổ
mà là dù chuyện gì xảy ra
chúng ta cũng dần có đủ trí tuệ
để không tự làm khổ mình thêm
vì vậy
phước của trí tuệ không hẳn
là chúng ta có thêm một thứ gì mới
mà là dần nhận ra những điều vốn
đã có nơi chính mình
bởi phần lớn thời gian trong cuộc sống
chúng ta thường bận rộn đi tìm hạnh phúc
ở bên ngoài, tìm tiền bạc
danh tiếng, tình cảm
địa vị
sự công nhận
nhưng lại rất ít khi chịu dừng lại
và nhìn vào bên trong để hỏi
vì sao mình khổ
vì sao cùng một chuyện cứ lập đi lập lại
trong cuộc đời mình
vì sao biết điều đó không tốt
mà vẫn không thể buông xuống
rốt cuộc mình đang sống vì điều gì
có thể chúng ta chưa thể trả lời
ngay những câu hỏi ấy
nhưng chỉ cần thật sự
bắt đầu nhìn lại chính mình
đó đã là một bước chuyển rất quan trọng
bởi từ lúc ấy
chúng ta không còn chỉ tìm cách
thay đổi hoàn cảnh bên ngoài
mà bắt đầu học cách chuyển hóa chính mình
và đó
chính là lúc phước của trí tuệ bắt đầu
được vun bồi
một biểu hiện rất sâu của phước trí tuệ
là có duyên gặp được Phật Pháp
gặp được một con đường giúp mình tỉnh thức
trong Phật Pháp có câu
thân người khó được
Phật Pháp khó nghe
được làm người đã là một điều đáng quý
nhưng giữa rất nhiều người
đang sống trên thế gian này
có bao nhiêu người thật sự có cơ hội
nghe đến Phật Pháp
nghe rồi, có bao nhiêu người chịu mở lòng tìm hiểu
hiểu rồi
có bao nhiêu người thật sự tin sâu
và từ niềm tin ấy
có bao nhiêu người chịu đem
những điều mình học được
vào chính cuộc sống hàng ngày
càng nhìn sâu
chúng ta càng thấy rằng gặp được một con đường
giúp mình nhìn lại chính mình không phải
là chuyện dễ dàng
Đức Phật từng dùng hình ảnh con rùa mù
giữa biển lớn để nói về sự khó gặp ấy
giữa biển mênh mông
có một tấm ván trôi nổi
trên tấm ván có một chiếc lỗ nhỏ
con rùa mù cứ
100 năm mới nổi lên mặt nước một lần
để đúng vào khoảnh khắc ấy
nó vừa ngoi lên
đã đưa đầu vào đúng chiếc lỗ trên tấm ván
cơ hội gần như
vô cùng hiếm hoi
hình ảnh này giúp chúng ta hiểu rằng
có được thân người đã quý
nhưng có duyên gặp Phật Pháp
gặp được lời dạy giúp mình tỉnh ra
và thật sự thực hành lại càng đáng quý hơn
nhưng gặp được Phật Pháp mới
chỉ là bắt đầu
điều quan trọng hơn
là sau khi gặp rồi
chúng ta có chịu bước đi hay không
bởi nếu chỉ nghe mà không thực hành
chỉ hiểu bằng lời
mà không thay đổi cách sống
thì cơ hội quý ấy
vẫn chưa thật sự trở thành phước của chính mình
có người nghe Phật Pháp
nhưng không tin
có người tin nhưng không thực hành
có người bắt đầu tu tập
nhưng gặp chút khó khăn đã bỏ cuộc
vì vậy
được làm người được nghe tránh Pháp
khởi lòng tin và thật sự thực hành
là cả một quá trình
và tại sao có người nghe được Phật Pháp
còn có người lại hoàn toàn không quan tâm
theo cách nhìn của Phật giáo
một phần là do nghiệp
và tập khí của mỗi người
khi tâm còn quá mải mê
với tiền bạc
dục vọng, dành lợi
và những thú vui trước mắt
chúng ta rất khó quay vào bên trong
những thói quen lâu ngày
khiến mình chỉ nhìn thấy điều mình muốn nhìn
chỉ tin điều mình đã quan tin
vì thế
có duyên gặp Phật Pháp
không chỉ đơn giản là được nghe một bài giảng
mà là từ những điều nghe được
mình bắt đầu nhận ra những giới hạn
trong chính mình
khi một người bắt đầu tự hỏi
vì sao mình cứ khổ
vì sao những chuyện cũ cứ lặp lại
và muốn tìm nguyên nhân
thay vì chỉ trách hoàn cảnh
thì duyên tỉnh thức đã bắt đầu
và đôi khi
cánh cửa tỉnh thức ấy lại mở ra
từ chính những điều khiến chúng ta đau khổ
một trận bệnh
một lần thất bại
một mối quan hệ đổ vỡ
hay một biến cố khiến cuộc sống
buộc phải chậm lại
khi những gì từng dựa vào
không còn như trước
chúng ta mới bắt đầu tự hỏi
bấy lâu nay mình đang sống như thế nào
điều gì thật sự khiến mình khổ
nhưng cùng một biến cố
mỗi người
lại có một cách nhìn khác nhau
có người nhân lúc đau khổ
mà quay vào nhìn lại mình
có người lại tìm mọi cách để quên đi
bận rộn hơn
giải trí nhiều hơn
chỉ để không phải đối diện với khoảng trống bên trong
vì vậy
biến cố tự nó chưa chắc
là một người trưởng thành
điều quan trọng là sau biến cố ấy
chúng ta có nhìn thấy điều gì
nơi chính mình hay không
cánh cửa tình thức có thể mở ra
nhưng bước qua hay tiếp tục
quay về lối cũ vẫn là lựa chọn
của mỗi người
khi trí tuệ dần được vuôn bồi
chúng ta bắt đầu nhìn thấy những vòng lọc
mà trước đây mình không nhận ra
thích thì muốn có
không thích thì nổi giận
mất thứ mình muốn
thì đau khổ
có được rồi lại sợ mất
gặp điều vừa ý thì muốn giữ mãi
những phản ứng ấy
cứ lặp đi lặp lại
nhiều khi đến mức chúng ta tưởng đó
chính là con người thật của mình
nhưng khi có sự tỉnh thức
chúng ta bắt đầu nhận ra
đây chỉ là những thói quen của tâm đang dẫn dắt mình
và từ giây phút
nhìn thấy được chúng
chúng ta đã có cơ hội
lựa chọn khác đi
đó cũng là lúc chúng ta hiểu sâu hơn
về sự giải thoát
giải thoát không nhất thiết
là chạy khỏi cuộc đời
cũng không phải đợi đến một tương lai xa xôi
mới có thể chạm đến
nó bắt đầu ngay trong cách chúng ta sống hôm nay
khi bớt một phần tham muốn
tâm nhẹ đi một phần
khi bớt một phần săn giận
mình tự do thêm một phần
khi bớt chấp trước
mình không còn dễ dàng
bị được mắt bên ngoài kéo đi
hoàn cảnh vẫn có thể thay đổi
người khác vẫn có thể làm mình buồn
cuộc đời vẫn có lúc thuận
lúc nghịch
nhưng bên trong
chúng ta bắt đầu có một khoảng tỉnh thức
để nhìn thấy điều đang xảy ra
và lựa chọn cách đáp lại
đó chính là bước đầu của tự do thật sự
tu tập vì thế
không phải là biến mình thành một con người
hoàn toàn khác chỉ sau một ngày
mà là mỗi ngày
nhìn lại chính mình
nhận ra điều gì đang khiến mình khổ
và từng bước không để những điều ấy dẫn dắt mình
con đường ấy có thể bắt đầu
từ giữ giới
tu định và mở trí tuệ
giữ giới giúp chúng ta cẩn trọng hơn
trong lời nói và hành động
không dễ tạo thêm khổ đau cho mình
và người khác
tu định giúp tâm có sự ổn định
để khi gặp một chuyện không như ý
mình không lập tức bị cảm xúc cuốn đi
mở trí tuệ
giúp chúng ta nhìn sâu vào nguyên nhân của khổ đau
và dần buông bớt những chấp trước
đã giữ mình trong vòng lập cũ
rồi đến một lúc
chúng ta sẽ nhận ra một điều rất rõ
chuyện bên ngoài có thể vẫn vậy
nhưng cách mình đối diện đã khác
một lời nói từng khiến
mình tức giận cả ngày
giờ đây mình biết dừng lại
một chuyện từng khiến mình mất ngủ
giờ đây mình có thể bình tĩnh
nhìn vào
không phải cuộc đời thay đổi trước
mà chính tâm mình thay đổi trước
và đó mới là điều sâu sắc nhất
của phước báo
phước lớn nhất không nhất thiết
là chúng ta có thêm bao nhiêu tiền
có được bao nhiêu danh tiếng
có bao nhiêu người yêu thương
hay cuộc đời thuận lợi đến mức nào
phước lớn nhất là có đủ duyên
để gặp tránh pháp
có đủ tỉnh thức để nhìn thấy chính mình
có đủ trí tuệ để hiểu nguyên nhân
của khổ đau
và có đủ nghị lực
để từng bước chuyển hóa nó
bởi những thứ bên ngoài
có thể đến rồi đi
nhưng khi trí tuệ đã thật sự được vun bồi
nó có thể giúp chúng ta sống khác
đi ngay giữa những hoàn cảnh cũ
phước càng sâu
càng ít nằm ở những gì chúng ta có
mà càng nằm ở con người
mà chúng ta trở thành
và có lẽ
đó chính là phước lớn nhất
mà một người có thể vun bồi
trong cả một đời
Namo Azi Da Phật