Trung Quốc Thả Một Triệu Con Thỏ Vào Sa Mạc Và Điều Xảy Ra Sau Đó Khiến Cả Thế Giới Bàng Hoàng
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Top 10 Huyền Bí. Chắc các bạn sẽ không ngờ rằng hơn 40% bề mặt Trái đất chúng ta đang bị đe dọa bởi sa mạc hóa. Mỗi năm, gần 12 triệu hecta đất màu mỡ biến mất. Không nước, không cây, không sự sống. Và trong khi phần lớn thế giới vẫn đang loay hoay với biến đổi khí hậu, Trung Quốc lại khiến cả thế giới kinh ngạc: họ thả thỏ giữa sa mạc. Nghe tưởng chuyện đùa. Nhưng giữa sa mạc Kubuqi khô cằn ở miền Bắc Trung Quốc, nơi từng được gọi là “biển cát chết”, một chiến dịch sinh thái được Liên Hợp Quốc công nhận là mô hình toàn cầu trong công tác kiểm soát sa mạc hóa đã phủ xanh lại nơi từng chứng kiến cảnh bát cơm còn có cát. Để biết rốt cuộc Trung quốc đã làm gì thì hãy cùng Top 10 Huyền Bí vào khám phá qua video của ngày hôm nay các bạn nhá.
*Những người thực hiện: Kịch bản: Uyên Nguyễn - Thu Huyền Thu âm: Thu Huyền Biên tập video: Khánh Chi
Video DÀNH RIÊNG CHO BẠN:
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video thảo luận về nỗ lực phục hồi sa mạc Kubuki tại Trung Quốc, biến vùng đất khô cằn thành hệ sinh thái xanh thông qua sự kết hợp giữa sinh học (thả thỏ) và công nghệ (điện mặt trời). Mô hình này không chỉ ngăn chặn sa mạc hóa, cải thiện môi trường mà còn thúc đẩy kinh tế địa phương và trở thành hình mẫu chống sa mạc hóa cho nhiều quốc gia trên thế giới.
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Top 10 huyền bí.
Các bạn thân mến, chắc các bạn cũng sẽ không ngờ rằng
hơn 40% bề mặt trái đất của chúng ta đang bị đe dọa bởi sa mạc hóa, phải không?
Mỗi năm, gần 12 triệu hectare đất màu mỡ biến mất, không nước, không cây, không sự sống.
Và trong khi phần lớn thế giới vẫn đang loay hoay với biến đổi khí hậu,
Trung Quốc lại khiến cả thế giới kinh ngạc.
Họ thả thỏ ngay giữa sa mạc, nghe cứ tưởng chuyện đùa cơ.
Nhưng giữa sa mạc Kubuki-Kokan ở miền Bắc Trung Quốc,
nơi từng được gọi là biển cắt chết, thậm chí trong bát cơm còn có cát.
Vậy mà bây giờ đã được phủ xanh trở lại.
Để biết rốt cuộc Trung Quốc đã làm gì,
thì ngay bây giờ mời quý vị và các bạn cùng với Phước ngôn huyền bí thám phá qua video của ngày hôm nay.
Ngay bây giờ, trước mặt bạn là sa mạc Kubuki rộng hơn 18.600 km2, gấp 2 lần diện tích của Thượng Hải.
Mỗi năm, gió cát lấn sâu vào khu dân cư thêm vài cây số,
vùi lấp ruộng đồng và cắt đứt đường giao thông.
Trên nền đất đó, không loài cây nào sống nổi, không một sinh vật nào dám trụ lại.
Sa mạc này từng là nội ám ảnh với những cồn cát cao tới 60 mét,
tương đương với chiều cao của tòa nhà 20 tầng, di động không ngừng.
Điều đáng sợ nhất là 60% cồn cát ở sa mạc Kubuki di động.
Bạn hãy thử tưởng tượng, khi những đụng cát khổng lồ này di chuyển,
chúng sẽ nghiền nát tất cả mọi thứ trên đường đi của mình.
Đây chính là lý do tại sao lịch sử Trung Quốc từng nhiều lần chương kiến cảnh sa mạc tiến con người lùi.
Theo chia sẻ của người dân địa phương, sa mạc Kubuki vào những năm 1950-1960,
300 ngày trong năm đều có cát bay.
Việc bắt cơm có cát là chuyện bình thường ở phương,
thậm chí cát còn có thể chui vào chân khi họ đang ngủ.
Người dân sống trong sa mạc gặp khó khăn trong việc chữa bệnh khi ốm đau.
Để xây một ngôi nhà, họ phải mất 3 năm để vận chuyển vật liệu bằng ngựa và lạc đà.
Thật khó tin khi 3.000 năm trước, nơi đây từng là một vùng đất xanh tươi,
cho đến 400 năm trước mới biến thành vùng đất cần cối.
Nguyên nhân bắt nguồn từ bão cát.
Nhiều người lầm tưởng rằng cát trong bão đến từ sa mạc, nhưng thực tế thì không phải vậy.
Bão cát gây ra hiện tượng mù trời, thực chất là do mụi đất mịn màu vàng.
Mụi đất mịn đến từ các hồ mối khô cạn và đất hoa hoá.
Đặc điểm của những khu vườn này là lớp đất mặt khô, tơi xốp và các hạt đất nhỏ mịn.
Nên khi có gió lớn, những hạt đất mịn này sẽ bay theo gió.
Khi gió lớn nổi lên, nó cuốn đi lớp đất mịn trong cát.
Cuối cùng, chỉ còn lại cát và đất đai biến thành sa mạc.
Vậy nên, sa mạc là sản phẩm còn sót lại của bão cát các bạn ạ.
Có điều, chỉ trong vòng vài thập kỷ, cảnh quan nơi đây đã đổi khác đến mức không ai có thể nhận ra.
Từ ảnh vệ tinh của NASA, người ta thấy những giải xanh lan ra như là mạch máu, nối liền các khu dân cư.
Hơn 6.000 km vuông đất, tức là 33,3% diện tích toàn sa mạc đã được phục hồi, tạo ra một vành đai sinh thái mới.
Do đó, mặc dù việc cải tạo Kubuki chưa thể so sánh với việc xóa sổ hoàn toàn sa mạc Mao Ushu,
nhưng chắc chắn nó sẽ trở thành sa mạc thứ 2 biến mất sau Mao Ushu.
Đây không phải là sa mạc duy nhất ở Trung Quốc được xanh hóa.
Trước đó, nước này cũng từng biến sa mạc khô cằn Taklimakan trở thành cánh rừng rộng 890.000 ha.
Theo như mình được biết, đó là nỗ lực suốt hơn 3 thập kỷ khi người dân Aksu ở khu tự trị Duy Ngô Nhĩ, Tân Cương,
trồng hơn 13 triệu cây phủ khắp sa mạc.
Vậy rốt cuộc những con thỏ đóng vai trò gì ở đây?
Bạn có biết, loài thỏ, nghe qua từ nhỏ bé, nhưng trong các chương trình phục hồi sa mạc,
chúng lại là kỹ sư sinh thái tự nhiên đúng nghĩa không?
Trong các vùng đất khô hạn như Kubuki, nơi độ ẩm chỉ khoảng 15-20%, thỏ có vai trò mở đường cho sự sống.
Chúng đào hang sâu trung bình 1-3 mét, tạo lên một hệ thống đường hầm đan xen dưới lòng đất.
Khi mưa hiếm hoi rơi xuống, các đường hầm này trở thành ống dẫn nước tự nhiên,
giúp nước ngấm xuống thay vì bốc hơi hoặc trôi đi.
Khi thỏ sinh sống, mỗi hang lại trở thành một ổ sinh thái,
bên trong có độ ẩm ổn định hơn, mát hơn và chứa hàng triệu vi sinh vật.
Khi thỏ rơi đi, những hang này vẫn giữ vai trò quan trọng.
Các hạt giống bị gió thổi hoặc chi mang tới sẽ rơi xuống miệng hang,
gặp môi trường thuận lợi và nảy mầm.
Theo nghiên cứu của Viện Sinh thái Nội Mông năm 2022,
mật độ cỏ non quanh các khu vực có hang thỏ cao gấp 2,7 lần
so với vùng không có hoạt động của động vật gặp nhấm.
Thỏ cũng đóng vai trò vật trung gian dinh dưỡng nữa đó nhỉ.
Trong môi trường khô hạn, đất thường nghèo mùn hữu cơ và thiếu nitr,
yếu tố cốt lỗi để cách phát triển.
Nhưng phân thỏ chứa nhiều ammoniac và vi khuẩn có lợi,
giúp cải thiện cấu trụng đất, tạo nên các túi dinh dưỡng nhỏ khắp các bề mặt cát.
Mỗi ngày, một con thỏ trưởng thành có thể thải ra khoảng 300-500 viên phân khô,
tức là hàng trăm nghìn viên phân trên mỗi hectare nếu quần thể đủ lớn,
và toàn bộ số đó đều góp phần hồi phùng đất.
Đặc biệt, thỏ là loại ăn tạp thực vật,
từ cỏ khô, dễ cây cho đến tàn dư thả mộc.
Khi chúng gặp, chúng kích thích cây mọc lại nhanh hơn,
tương tự cách người ta cắt cỏ để kích mầm vậy.
Nhờ đó, các vùng được thỏ gặp định kỳ thường có cỏ non dày hơn,
dễ mắm sâu hơn và khả năng giữ ẩm tăng lên gần 30%.
Vì vậy, ở nhiều dự án sinh thái trên thế giới,
người ta đều ghi nhận rằng nơi nào có thỏ hoặc chuột sa mạc,
nơi đó thảm thực vật phục hồi nhanh gấp đổi.
Nhưng giá trị của thỏ không chỉ nằm ở đất.
Khi chúng xuất hiện, chuỗi thức ăn tự nhiên cũng quay lại.
Các loài như cáo cát, cú sa mạc, linh dương nhỏ
đều phụ thuộc vào thỏ làm nguồn protein chính.
Một con cáo trưởng thành cần 2-3 con thỏ mỗi tuần để sống sót.
Khi thỏ trở lại, những loài săn mồi cũng trở lại
và hệ sinh thái bắt đầu tự cân bằng.
Đó là lý do nhiều nhà sinh thái học gọi thỏ là loài mồi hạt nhân,
tức loài mà sự tồn tại của nó quyết định sự hồi sinh
của cả hệ sinh thái xung quanh.
Cũng cần hiểu rằng, thỏ không được thả bờ bãi.
Trong các khu phục hồi như Kubuki,
chúng được theo dõi bằng hệ thống cảm biến GPS và camera tự động
nhằm đảm bảo quân thể không vượt ngưỡng gây hại cho thàm cỏ non.
Mục tiêu không phải là để thỏ sinh sôi vô tội vạ,
mà là tạo ra hiệu ứng canh tân có kiểm soát
khi đất và động vật hỗ trợ lẫn nhau cho đến khi đạt ngưỡng ổn định.
Ở góc độ khoa học, đây chính là mô hình mô phỏng
sự hồi sinh tự nhiên sau thảm họa môi trường.
Trong tự nhiên, sau cháy rừng hay bão cát,
các loài nhỏ như thỏ, chuột, sóc thường là những kẻ tiên phong quay lại đầu tiên
vì chúng có thể sống trong điều kiện khắc nghiệt và nhân giống nhanh.
Một khi chúng định cư, con trùng, chim và cây cối sẽ nối bước.
Vâng, điều khiến Kubuki nổi bật
chính là nhờ cách Trung Quốc kết hợp sinh học với sinh thái.
Những người từng nghi ngờ sau nhiều năm phải công nhận mô hình này hoạt động thật.
Theo Viện Sinh thái Nội Mông,
mật độ thảm thực vật trung bình của Kubuki đã tăng từ 3% lên hơn 53%,
và gần 80% khu vực đã ngăn chặn được hiện tượng gió cát lan ra phía đông.
Không chỉ đất hồi sinh, mà con người cũng quay trở lại.
Những thị trấn từng bị bỏ hoang do mọc lên nhà xưởng,
nông trại thảo dực, khu điện mặt trời và cả khu du lịch sinh thái.
Dù không ai dám khẳng định thỏ là nhân vật chính,
nhưng rõ ràng sự có mặt của chúng là một mảnh ghép hợp lý trong bức tranh ấy.
Khi so sánh với các dự án tương tự, sự khác biệt càng rõ.
Ở Ả Rập Saudi, dự án Neom tiêu tốn hơn 500 tỷ USD
để dựng thành phố tương lai giữa sa mạc,
nhưng vẫn phụ thuộc vào nước khử muối và điều hòa khổng lồ.
Ở Ai Cập, chính phủ chi hơn 70 tỷ USD để mở rộng vùng canh tác ở Sahara,
nhưng hiệu quả thấp vì thiếu nước.
Còn ở Trung Quốc, phần lớn quá trình phục hồi diễn ra tự nhiên
sau khi hệ sinh thái khép kín hình thành,
nước mưa được giữ lại, thực vật tự nhiên giống và động vật trở lại.
Tuy nhiên, không phải cứ mang thỏ vào sa mạc là áp dụng ở đâu cũng được bạn nhá.
Để mình nhắc lại cho các bạn thảm họa thỏ ở Australia
Năm 1859, một người đàn ông tên Thomas Austin
sống tại bang Victoria, miền nam Australia
quyết định mang về nhà 24 con thỏ từ nước Anh.
Món quà Giáng sinh, tưởng như vô hại ấy,
được ông nuôi trong trang viên rộng hàng trăm hectare
chỉ để giải trí bằng sắt bắn.
Nhưng không ai ngờ rằng hành động nhỏ bé đó
lại khởi đầu cho cuộc xâm lấn sinh học tàn khốc nhất trong lịch sử nước Úc.
Trong vòng 3 năm, 24 con thỏ đã biến thành hàng nghìn con
không có thiên địch, không rào chắn tự nhiên
lại được sống trong vùng đất đầy thức ăn.
Chúng sinh sản với tốc độ kinh hoàng.
Mỗi con cái có thể đẻ từ 20 đến 30 con một năm
và con non trưởng thành chỉ sau vài tháng.
Khi các nhà khoa học phát hiện, mọi chuyện đã quá muộn.
Chỉ trong một thập kỷ, thỏ lan khắp lục địa Australia.
Những cánh đồng lúa mì biến mất,
đồng cỏ chăn nuôi bị gậm chụi, đất trơ sởi đá.
Xói mòn, sụt lở, mất cân bằng sinh thái xảy ra trên diện rộng.
Nông dân gọi đó là bống trắng của diệt vong.
Vì đi đến đâu, mặt đất loang lổ ổ thỏ và mụi đất bay mịt mù đến đó.
Chính phủ Australia khi ấy đã huy động mọi biện pháp
từ đào hào, dựng hàng rào dài hơn 3.000 km,
dùng thuốc độc, thậm chí săn bắn bằng súng và chó săn.
Thế nhưng, không gì có thể ngăn nổi cơn lũ lông trắng ấy.
Mỗi năm, người dân tiêu diệt hơn 2 triệu con thỏ
nhưng chẳng thấm vào đâu so với tốc độ sinh sản của chúng.
Cho đến nay, Australia vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi bóng ma thỏ.
Dù đã thử dùng virus để kiểm soát,
số lượng thỏ hoang vẫn giao động ở mức hàng chục triệu con,
đủ để tiếp tục ăn trụi cây cỏ, làm đất bạc màu.
Cho nên, khi Trung Quốc tính dùng con bay thỏ này cho san mạc chết chóc của mình,
hẳn họ đã phải suy nghĩ kỹ các rủi ro có thể xảy ra rồi.
Mà cứ tưởng đâu đất nước tỷ dân chỉ chơi thỏ thôi,
ai dè vệ tinh Mỹ còn phát hiện ra một khung cảnh khó tin hơn.
Đó là hàng triệu tấm pin mặt trời xếp ngay ngắn dưới ánh nắng.
Đây là dự án điện mặt trời trị giá 11,5 tỷ USD của Trung Quốc,
gồm 34 nhà máy quang điện trải dài giữa vùng Kubuki.
Theo Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc,
ánh sáng mặt trời ở đây mạnh đến mức sản lượng điện tạo ra
cao hơn 30% so với các khu vực thông thường.
Khi hoàn thành toàn bộ, hệ thống có thể sản xuất hơn 10 tỷ kWh mỗi năm,
tương đương lượng điện tiêu thụ của một thành phố cỡ trung bình ở Trung Quốc.
Nhưng điều khiến các chuyên gia quốc tế kinh ngạc hơn cả
là hiệu ứng sinh thái ngoài kế hoạch mà nó mang lại.
Bóng của hàng triệu tấm pin mặt trời đã tạo ra một vi khí hậu hoàn toàn mới.
Theo Viện Khoa học Trung Quốc,
nhiệt độ bề mặt dưới các tấm pin giảm gần 10 độ C vào ban ngày,
trong khi ban đêm ấm hơn, độ ẩm giữ lại trong đất tăng
và quan trọng nhất, lượng nước bốc hơi giảm 40%.
Chỉ riêng thay đổi nhỏ ấy đã đủ để hồi sinh một vùng đất vốn khát khô triển miền.
Dưới những tấm pin ấy, người Trung Quốc bắt đầu trồng những loài cây chịu hạn
như shock shower, cây keo sa mạc và cỏ tam giác.
Ban đầu, không ai nghĩ rằng chúng sẽ sống được.
Nhưng chỉ sau vài tháng, cây bén dễ, lớn nhanh,
rồi những mảng xanh lống đốm dần lan ra khắp vùng.
Một phần điện từ chí những tấm pin ấy được dùng để bơm nước tưới nhỏ giọt
tạo thành chu kỳ khép kín giữa năng lượng và sinh thái.
Phát điện để nuôi cây, cây lại bảo vệ pin.
Các kỹ sư gọi vui mô hình này là kép xanh, vừa xanh về năng lượng, vừa xanh về môi trường.
Theo Cục Lâm nghiệp và Thảo Nguyên Quốc gia Trung Quốc,
chỉ riêng khu vực quanh dự án, độ cheo phủ thực vật đã tăng 15%.
Với môi trường sa mạc, đó là một con số khổng lồ.
Mỗi điểm phần trăm ở đây tương đương hàng trăm hectare đất được phục hồi.
Và vì cây cỏ mọc lên, cát được giữ lại, gió giảm tốc,
các nhà nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Sa Mạc nhận thấy
số ngày bão cát trong khu vực giảm tới 30% so với vùng xung quanh.
Những tập pin mặt trời không chỉ phát điện mà còn trở thành hàng rào gió tự nhiên.
Cấu trúc hàng triệu tấm pin dựng theo góc nghiêng đèo nhau
đã vô tình tạo nên một mạng chán khổng lồ giảm tốc độ gió gần mặt đất.
Khi gió yếu đi, cát không thể bị thổi bay và dần dần mặt đất cố định lại.
Hiệu ứng dây chuyền ấy khiến giới khoa học quốc tế sửng sốt.
Cơ quan năng lượng quốc tế IEA nhận định
đây là mô hình năng lượng sinh thái kết hợp đầu tiên thành công ở quy mô sa mạc hóa.
Không chỉ sản xuất điện sạch, dự án còn giảm gần 8 triệu tấn khí thải CO2 mỗi năm
tương đương hiệu quả của việc trồng 5 triệu mẫu rừng.
Nếu mỗi quốc gia có thể tái tạo mô hình này trên vùng đất khô cằn của mình,
hành tinh sẽ có thêm hàng trăm vành đe xanh tự nhiên.
Ngoài ra, cũng theo báo cáo, chỉ riêng giai đoạn 1 đã tạo việc làm cho hơn 10.000 lao động,
thu hút hàng chục công ty vệ tinh chuyên về năng lượng, tưới tiêu và quản lý sinh thái.
Khi giai đoạn 2 được triển khai, Trung Quốc sẽ sử dụng công nghệ pin hai mặt thế hệ mới
giúp tăng hiệu suất phát điện thêm 20%,
đồng thời áp dụng hệ thống AI điều phối năng lượng, tưới tiêu thông minh.
Mỗi cụm pin sẽ được giám sát từ xa, vừa tối ưu lượng điện,
vừa kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ đất, đảm bảo thực vật phát triển ổn định.
Ngày nay, Khubuki đã trở thành một vùng sản xuất lương thực quan trọng của nội mông.
Cùng với quá trình cài tạo, số lượng các loài sinh vật ở đây đã tăng lên gấp 10 lần.
Ví dụ như thiên nga, thỏ rừng, cây dương…
Hơn 100 loài động thực vật đã tuyệt chủng ở địa phương đã xuất hiện trở lại.
Hơn nữa, người ta còn tận dụng điều kiện đặc biệt của sa mạc để trồng cam thảo làm thuốc.
Diện tích trồng cam thảo đã đạt 2,2 triệu mẫu,
hình thành khu vực trồng trọt không gây ô nhiễm, không có dư lượng thuốc trừ sầu.
Trên diện tích hơn 1 triệu mẫu sa mạc, đất đèn đã xuất hiện,
giữ nước lên tới hơn 24 tỷ mét khối.
Thực vật được trồng có thể giải phóng hơn 18,3 triệu tấn oxy.
Thậm chí, người ta còn tạo ra một vùng đất ngập nước
rộng 60 km vuông trong sa mạc để nuôi cua.
Những thành quả này đã giúp giảm số ngày có bão cát hàng năm
từ 50 đến 60 ngày xuống còn 3 đến 5 ngày.
Lượng mưa hàng năm cũng tăng từ dưới 70mm lên hơn 300mm.
Chúng ta hãy cùng quay lại quá khứ một chút thì mới biết
Trung Quốc vốn chưa bao giờ khoanh tay đứng nhìn đất nước mình bị sa mạc hóa.
Từ những năm 1996, 5 con đường xuyên qua sa mạc Kubuki đã được xây dựng.
Với số vốn 1,28 tỷ nhân dân tệ và tổng chiêu dài 340km,
những con đường này đã giúp thay đổi diện mạo của Kubuki một cách nhanh chóng.
Đến năm 2006, để phục hồi sinh thái của sa mạc Kubuki,
địa phương đã di rời những người dân du mục sống trong sa mạc và đầu tư xây dựng làng mạc.
Trước đây, trẻ em sống trong sa mạc chưa từng được đến trường cho đến khi hơn 10 tuổi.
Sau đó, chính quyền đã đầu tư 110 triệu nhân dân tệ
để xây dựng trường học từ mẫu giáo đến trung học.
Hiện nay, quy mô học sinh và giáo viên của các trường này đã lên tới hơn 1.300 người.
Đồng thời, các làng mạc nay đã phát triển thêm hình thức du lịch trải nghiệm.
Kinh tế của người dân đã thay đổi rất nhiều.
Đơn cử như một nhà hàng ở làng Bao Tu được cho là có thu nhập hàng năm chỉ 10.000 nhân dân tệ,
tức là 37 triệu đồng, ở thời điểm 2006.
Nhưng đến nay, thu nhập đã tăng lên hơn 300.000 nhân dân tệ, tức là 1,1 tỷ đồng,
gấp hơn 30 lần liền cơ mà các bạn.
Tóm lại, việc cải tạo sa mạc Kubuki đã rất thành công.
Những cồn cát di động trước đây đã bị chặn lại hoàn toàn
bởi dài chắn cát dài 240 km nằm ở trung tâm sa mạc.
Cùng theo Tân Hóa xã, thông tin đầu tháng 7 năm 2025,
Trung Quốc đã đạt được một cột mốc quan trọng trong việc kiểm soát sa mạc hóa
khi tiếp tục hoàn thành vành đai chắn dài 153 km
dọc theo rìa đông nam của sa mạc Tanger ở phía tây bắc khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ.
Túng kết quần lại, việc cải tạo sa mạc của Trung Quốc đã trở thành hình mẫu
cho việc cải tạo sa mạc và phục hồi sinh thái trên thế giới,
thậm chí còn trở thành một thương hiệu của Trung Quốc.
Hiện nay, kinh nghiệm ấy không chỉ được áp dụng rộng rãi ở Trung Quốc
mà còn được truyền bá ra nước ngoài,
chẳng hạn như ở Ethiopia, Kenya, Ghana, Pakistan, Kazakhstan.
Hãy subscribe cho kênh La La School Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn