Sau Tuổi 50: 4 Thói Quen Buổi Sáng "Giết Chết" Trái Tim Bạn

Chào mừng cô chú đã đến với podcast Tim Mạch và xin mời cô chú hãy dừng lại một nhịp lắng nghe thật kỹ những điều này nếu mình đã bước qua tuổi 50 Mỗi sáng thức dậy khi cô chú với lấy chiếc điện thoại uống vội vã những viên thuốc quen thuộc và bắt đầu một ngày mới theo thói quen cũ có bao giờ cô chú tự hỏi điều gì đang thực sự diễn ra bên trong cơ thể mình không? Có 4 hiện tượng quan trọng xảy ra ngay trong 30 phút đầu tiên sau khi mở mắt chào ngày mới mà rất có thể vị bác sĩ Tim Mạch của cô chú chưa từng ngồi xuống và cảnh báo trực tiếp điều này vô cùng quan trọng bởi vì không có hiện tượng nào trong số đó mang tính kịch tính hay dữ dội chúng hoàn toàn không hề trông có vẻ nguy hiểm ngược lại chúng mang lại cảm giác vô cùng bình thường giống như những phần quen thuộc không thể thiếu khi bắt đầu một ngày mới và chính sự bình thường vỏ bọc ấy lại khiến chúng ta dễ dàng bỏ qua nhất tôi đã từng chứng kiến không ít bệnh nhân bước ra từ một buổi khám sức khỏe định kỳ hoàn toàn tốt đẹp nhận được đèn xanh an toàn từ các kết quả xét nghiệm máu nhưng rồi vẫn trở về nhà và vô tình lặp lại một trong bốn thói quen này vào mỗi buổi sáng họ vô thức chất trồng thêm áp lực lên hệ Tim Mạch ngay trong khoảng thời gian nhạy cảm nhất của một ngày khi trái tim đang phải chịu được mức căng thẳng lớn nhất tôi là Thế Tuấn bác sĩ chuyên khoa Tim Mạch và đột quỹ và trong suốt hai thập kỷ qua tôi đã dành chọn tâm huyết để làm việc trong lĩnh vực y tế giữ phòng Tim Mạch chuyên sâu cho những người trưởng thành trên 50 tuổi nội dung ngày hôm nay của chúng ta sẽ xoay quanh chính khoảng thời gian cửa sổ quý giá đó tức là từ 30 đến 60 phút đầu tiên của buổi sáng cùng với bốn thói quen tiềm ẩn bên trong nó mà các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra là đang làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ hoặc đau tim cô chú hãy ở lại và lắng nghe trọn vẹn cả bốn thói quen này cùng với tôi bởi vì thói quen thứ ba chắc chắn sẽ không giống như những gì đa phần mọi người vẫn thường suy nghĩ hay dự đoán và đặc biệt hơn cả thói quen thứ tư chính là điều mà tôi tin tưởng sâu sắc rằng nó có thể thay đổi hoàn toàn cách suy nghĩ của cô chú về chính thói quen buổi sáng của mình ngay từ ngày mai bây giờ chúng ta hãy cùng nhau đi sâu vào vấn đề này nhé nhưng trước khi điểm qua bốn thói quen cụ thể đó tôi muốn kể cho cô chú nghe về một bệnh nhân của tôi hãy tạm gọi ông ấy là chú Seran một giáo viên về hưu năm nay 63 tuổi chú Seran đến tìm gặp tôi không phải vì đang trong tình trạng khủng hoảng sức khỏe nghiêm trọng nào cả mà chỉ vì cô con gái tinh tế của chú đã nhận thấy một vài biểu hiện bất thường con gái chú đã nói với tôi rằng bố mình dường như hoàn toàn bình thường vào lúc 10 giờ sáng nhưng cứ vào mỗi ngày trong tiếng đầu tiên thức dậy sắc mặt bố lại trông tái nhạt đi các chuyển động trở nên chậm chạp hơn hẳn và chỉ tính riêng trong tháng vừa qua đã có tới 2 lần bố buộc phải ngồi phịch xuống một cách đột ngột ngay sau bữa sáng những gì mà con gái chú Zero quan sát được chính là một quy luật tự nhiên mà cô ấy chưa kịp gọi tên và quy luật đó lại chỉ thẳng vào khoảng thời gian cửa sổ buổi sáng mà chúng ta đang bàn đến tôi rất mong cô chú hãy ghi nhớ hình ảnh của chú Zero trong xuyên suốt quá trình chúng ta phân tích 4 thói quen ngày hôm nay bởi vì khi đi đến thói quen cuối cùng cô chú sẽ hiểu một cách tường tận chính xác điều gì đã xảy ra với chú ấy và tại sao một sự thay đổi đơn giản lại mang lại hiệu quả kỳ diệu đến thế ngay bây giờ chúng ta hãy cùng nhau nhìn nhận thẳng thắn vào thực tế sinh học cốt lõi mà đa phần các cuộc trò chuyện về sức khỏe buổi sáng trước đây chưa bao giờ diễn giải một cách đầy đủ và rõ ràng trái tim của chúng ta hoàn toàn không thức dậy cùng một nhịp độ với cơ thể bởi vì trong suốt thời gian chúng ta chìm vào giấc ngủ ban đêm huyết áp sẽ giảm xuống nhịp tim chậm lại và các mạch máu được thả lỏng hoàn toàn những nhà nghiên cứu về huyết áp trong suốt 24 giờ một lĩnh vực được gọi là theo dõi huyết áp lưu động đã ghi nhận một hiện tượng rất rõ ràng mà họ gọi là hiện tượng tăng huyết áp buổi sáng đó là sự gia tăng nhanh chóng và đột ngột của cả huyết áp đẫn nhịp tim bắt đầu khoảng 30 đến 60 phút trước khi chúng ta thức giấc và tăng tốc mạnh mẽ hơn trong những phút ngay sau đó sự gia tăng này hoàn toàn không phải là một trục trặc bất thường của cơ thể mà thực ra đây chính là cách cơ thể thực hiện chính xác những gì nó phải làm để chuẩn bị các cơ quan cho những nhu cầu vận động khi chúng ta đứng dậy, thỉnh táo và hoạt động vào thời điểm đó lượng hormone cortisol tăng lên adrenaline cũng tăng lên và máu của cô chú có xu hướng cô đặt lại một chút do chúng ta đã trải qua 8 tiếng đồng hồ không được bổ sung nước trong khi ngủ Đồng thời, các tiểu cầu, những tế bào đóng vai trò quan trọng trong quá trình nông máu cũng trở nên dính hơn một cách tạm thời Chính tại đây, những nghiên cứu khoa học bắt đầu cho thấy tầm quan trọng thực sự mà chúng ta cần phải đặc biệt lưu tâm trong đời sống thường ảnh Một phân tích mang tính bước ngoặt được công bố trên tạp chí European Heart Journal đã ghi nhận rằng các biến cố tim mạch lớn như các cơn đau tim và đột quỵ tập trung với mật độ rất dày đặc trong 3 đến 6 giờ đầu tiên sau khi thức dậy Tỷ lệ xảy ra các biến cố này cao hơn khoảng 40% so với mức mà chúng ta có thể dự đoán nếu chúng được phân bố ngẫu nhiên trong suốt cả ngày dài Đó hoàn toàn không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà chính là đặc điểm sinh học của khoảng thời gian cửa sổ này Điều quan trọng là hai người hoàn toàn có thể có các chỉ số tuyết áp trung bình ban ngày giống hệt nhau nhưng vẫn phải đối mặt với mức độ rủi ro hoàn toàn khác biệt tùy thuộc vào việc tuyết áp của họ tăng vọt mạnh mẽ đến mức nào Trong những phút đầu tiên thức dậy một sự gia tăng đột ngột và mạnh mẽ hơn đồng nghĩa với việc sẽ tạo ra nhiều áp lực hơn nên thành mạch máu vốn dĩ có thể đã bị sơ cứng hoặc thu hẹp từ nhiều năm tuyết áp cao hoặc từ những thay đổi ở động mạch đi kèm với tuổi tác những gì cô chú làm trong khoảng thời gian cửa sổ đó hoặc là sẽ làm gia tăng thêm gánh nặng sinh lý tự nhiên này hoặc là không làm trầm trọng thêm tình trạng đó Bây giờ chúng ta hãy cùng nhau xem xét 4 thói quen cụ thể đang vô tình làm trầm trọng thêm gánh nặng này theo những cách mà hầu hết mọi người không bao giờ nhận ra trong cuộc sống hàng ngày Thói quen đầu tiên đó là việc mới lấy chiếc điện thoại ngay khoảnh khắc ngừa thức dậy Thói quen này là điều đầu tiên mà hàng triệu người làm thậm chí trước cả khi bàn chân của họ chạm xuống sàn nhà Tôi xin kể về trường hợp của chị Margaret năm nay 67 tuổi Người đã và đang kiểm soát khuyết áp bằng thuốc trong suốt 4 năm qua và đạt kết quả khá tốt Tuy nhiên chị ấy chia sẻ với tôi rằng mỗi buổi sáng ngay cả trước khi ngồi dậy khỏi giường chị ấy đã lướt xem các tiêu đề tin tức, các thông báo và đôi khi là cả email công việc trước khi kịp uống dù chỉ muốn ly nước lọc Chị ấy từng nói với một thái độ rất bình thản rằng đó chỉ là cách chị ấy bắt đầu ngày mới và việc đó hoàn toàn không làm cho chị ấy cảm thấy căng thẳng chút nào cả Thế nhưng, dưới góc độ khoa học điều này lại mang một ý nghĩa quan trọng hoàn toàn không liên quan gì đến việc màn hình điện thoại nói chung là xấu hay tốt đối với sức khỏe của cô chú Phản ứng thức tỉnh của hormone cotisone tức là sự gia tăng tự nhiên của loại hormone này diễn ra trong vòng 30 phút sau khi thức dậy chính là một trong những động lực cốt lõi thúc đẩy hiện tượng tăng huyết áp buổi sáng Điều này đã được ghi chép rất rõ ràng trong các nghiên cứu về thần kinh nội tiết học thể hiện hệ thống báo động bên trong cơ thể giúp chuyển đổi trạng thái từ nghỉ ngơi sang trạng thái sẵn sàng hành động Ngay khoảnh khắc cô chú cầm điện thoại lên và nhìn thấy một thông báo tin tức một email chưa mở hay một tin nhắn đòi hỏi sự hồi đáp dù cô chú có thể không ý thức được cảm giác căng thẳng hạch hạch nhân của bộ não trung tâm phát hiện mối đe dọa vẫn sẽ lập tức kích hoạt Nghiên cứu từ Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ cùng các nghiên cứu về phản ứng cortisol đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với nội dung tin tức tiêu cực hoặc sự so sánh trên mạng xã hội vào buổi sáng sẽ tạo ra một mức tăng vọt cortisol bổ sung có thể đo lường được vượt ra ngoài phản ứng thức dậy tự nhiên của cơ thể. Cô chú đang trồng chất một đợt bùng nổ hormone căng thẳng lên trên một đợt bùng nổ tim mạch ngay trong khoảng thời gian cửa sổ mà huyết áp và adrenaline của cơ thể vốn dĩ đã tự leo thang và đây là điều mà nhân vật Margaret trong câu chuyện của chúng ta đã không hề cân nhắc đến trước đó. Các mạch máu của cô chú hoàn toàn không thể phân biệt được rằng cô chú đang cảm thấy căng thẳng vì một email công việc hay vì một con hổ răng kiếm đang dình dập ngoài đời thực chúng đều phản ứng theo đúng một cách duy nhất là co mạch và làm tăng công lượng tim. Huyết áp cơ thể tăng cao vào mỗi buổi sáng rồi lặp lại qua từng năm tháng dài đẳng đẳng. Một nghiên cứu công bố vào năm 2022 trên tạp chí Circulation đã phát hiện ra rằng việc tiếp xúc với tần suất cao các phương tiện truyền thông kỹ thuật số kích thích cảm xúc vào buổi sáng có mối liên hệ mật thiết với tình trạng huyết áp buổi sáng tăng cao kéo dài và hiện tượng này duy trì lâu hơn đáng kể trong suốt cả ngày so với những buổi sáng không hề chạm tay vào điện thoại. Đó hoàn toàn không phải là một phát hiện tầm thường hay có thể dễ dàng bỏ qua. Giải pháp thực tế cho vấn đề này vô cùng đơn giản và rõ ràng. Cô chú hãy tự cho bản thân mình khoảng thời gian cửa sổ 20 phút không dùng điện thoại ngay sau khi thức dậy không phải vì điện thoại di động là kẻ thù của chúng ta, mà bởi vì hệ thống tim mạch của cô chú đang phải điều hướng qua giai đoạn chuyển đổi hàng ngày đòi hỏi nhiều sự thích nghi nhất và việc đưa các kích thích mang những cảm xúc hoặc thông tin vào khoảng thời gian đó chẳng khác nào bắt cơ thể phải thực hiện. Đồng thời hai nhiệm vụ đòi hỏi khắt khe thay vì chỉ tập trung vào một việc duy nhất. Nếu cô chú muốn có một cách cụ thể để tận dụng trọn vẹn khoảng thời gian 20 phút đó, thay vì cầm máy hãy ngồi dậy thật chậm dãi, bổ sung nước cho cơ thể, rồi dành từ 3 đến 5 phút để thực hiện việc hít hở thật tĩnh tâm và thông thạc. Hãy để được gia tăng tự nhiên của cơ thể hoàn thành trọn vẹn vai trò của nó mà không cần bất kỳ sự hỗ trợ hay can thiệp nào từ bên ngoài. Sai lầm mà khần lớn mọi người thường hay mắc phải Hoàn toàn giống với trường hợp của Margaret đó là cho rằng vì bản thân không cảm thấy căng thẳng một cách cấp tính do chiếc điện thoại gây ra nên sẽ không có phản ứng căng thẳng sinh lý nào đang diễn ra bên trong cơ thể Đó hoàn toàn không phải là cách mà hormone cortisol hoạt động và cũng không phải là cách mà đợt gia tăng huyết áp buổi sáng diễn ra Và quen thứ 2 cần phải đặc biệt lưu tâm chính là việc uống thuốc huyết áp sai thời điểm Bây giờ, đây là một điểm mà tôi rất muốn cô chú hãy chú ý thật kỹ lắng nghe, đặc biệt là nếu cô chú hiện đang phải sử dụng bất kỳ loại thuốc điều trị huyết áp nào Và theo thống kê, một phần đáng kể người lớn trên 6 thập kỷ cuộc đời đều đang dùng những loại thuốc này Hầu hết mọi người thường có thói quen uống thuốc huyết áp vào buổi sáng Họ làm như vậy đơn giản là vì đó là thời điểm mà bác sĩ từng hướng dẫn họ uống từ lần đầu tiên bởi vì việc đó rất dễ nhớ khi kết hợp cùng bữa ăn sáng và bởi vì thoạt nhìn thì điều đó có vẻ hoàn toàn hợp lý Uống thuốc vào buổi sáng là thời điểm huyết áp của cô chú lên cao nhất trong ngày. Thế nhưng các nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này đã dịch chuyển theo những hướng mà đôi khi chưa hoàn toàn thấm sâu vào thực tiễn y khoa thông thường Khái niệm cốt lõi ở đây chính là liệu pháp nhịp sinh học tức là thời điểm dùng thuốc cần được căn chỉnh sao cho phù hợp với nhịp điệu sinh học tự nhiên của cơ thể thay vì chỉ đơn thuần uống thuốc và một khung giờ cố định trên đồng hồ bất kể sinh lý cơ thể đang vận hành ra sao. Trước khi chúng ta cùng nhau phân tích sâu hơn về cơ chế này, nếu cô chú cảm thấy những kiến thức y khoa thực tiễn mà chúng tôi chia sẻ thực sự hữu ích và mang lại giá trị cho sức khỏe của gia đình, hãy dành chút thời gian nhấn nút thích để lại bình luận, chia sẻ, cảm nhận và đăng ký kênh Podcast Tim Mạch để đồng hành cùng chúng tôi trong hành trình lan tỏa lối sống khỏe mạnh bền vững. Một trong những nghiên cứu lâm sàng mang tính bước ngoặt được công bố trên tạp chí European Heart Journal vào năm 2020 đã theo dõi gần 20.000 bệnh nhân trong suốt 6 năm. Nghiên cứu này mang tên HIA Chronotherapy và kết quả của nó đã khiến không ít chuyên gia y tế phải nhìn nhận lại thói quen điều trị lâu nay. Những người uống thuốc hạ huyết áp vào thời điểm trước khi đi ngủ, thay vì uống vào buổi sáng như thông lệ có tỷ lệ gặp phải các biến cố tim mạch lớn thấp hơn một cách đáng kinh ngạc. Các biến cố này bao gồm nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong do nguyên nhân tim mạch. So với nhóm dùng chính xác loại thuốc đó, nhưng vào buổi sáng, mức tranh lệch không hề nhỏ chút nào. Nhóm uống thuốc trước khi đi ngủ ghi nhận nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch lớn thấp hơn khoảng 45% trong suốt thời gian theo dõi. Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh một điểm rất quan trọng và tôi luôn muốn giữ sự minh mạch tuyệt đối cùng cô chú. Thử nghiệm HCI này đã ấp phải một số tranh cãi từ các nhà nghiên cứu khác liên quan đến phương pháp luận và những nghiên cứu tiếp theo được thực hiện sau đó đã mang lại kết quả đa chiều hơn. Đơn cử như thử nghiệm Tham vào năm 2022 đã không thể tái hiện lại mức độ giảm nguy cơ đầy ấn tượng như vậy. Khoa học vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và kiểm chứng liên tục và đó là sự thật khách quan mà tôi luôn muốn chia sẻ với cô chú tại podcast tim mạch. Thế nhưng, có một sự thật hoàn toàn không gây tranh cãi và đã được y học chứng minh rõ ràng. Đối với một số bệnh nhân, đặc biệt là những người có huyết áp không giảm xuống mức bình thường trong lúc ngủ, mà dưới y khoa gọi là nhóm không giảm huyết áp ban đêm. Việc uống thuốc vào buổi sáng có thể khiến huyết áp ban đêm của họ không được kiểm soát đầy đủ. Khi đó, hiện tượng tăng huyết áp đột ngột vào buổi sáng sẽ ấp đến trồng chất lên mức huyết áp ban đêm vốn đã duy trì ở mức cao. Bác sĩ hoàn toàn có thể kiểm tra xem cô chú thuộc nhóm giảm huyết áp hay không giảm huyết áp ban đêm thông qua một thiết bị theo dõi huyết áp lưu động trong 24 giờ vô cùng đơn giản. Rất nhiều bệnh nhân chưa từng thực hiện bài kiểm tra này ngay cả sau nhiều năm điều trị và quản lý huyết áp. Thông tin từ thiết bị đó sẽ thay đổi trực tiếp phương án tối ưu hóa thời điểm dùng thuốc sao cho phù hợp nhất với sinh học cơ thể của cô chú. Tôi nhớ đến trường hợp của chú Walter một kỹ sư về hưu 51 tuổi người đã duy trì cùng một loại thuốc huyết áp trong suốt 8 năm. Chỉ số huyết áp ban ngày của chú luôn ở mức ổn định. Nhưng khi đeo máy theo dõi huyết áp 24 giờ chúng tôi phát hiện huyết áp ban đêm của chú hầu như không hề giảm và cú tăng vọt vào buổi sáng lại rất dốc. Sau đó chúng tôi đã điều chỉnh lại thời điểm dùng thuốc cho chú. Chỉ trong vòng 60 ngày các chỉ số đo được vào buổi sáng của chú đã cải thiện một cách vô cùng ý nghĩa. Giải pháp thực tế ở đây tuyệt đối không phải là tự ý thay đổi thời điểm uống thuốc của mình. Tôi muốn lưu ý cô chú điều này một cách thật rạch ròi. Cô chú không được tự ý điều chỉnh lịch dùng thuốc nếu chưa trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ điều trị. Thời điểm tối yêu phụ thuộc vào loại thuốc cô chú đang sử dụng, đặc trưng huyết áp cá nhân cùng nhiều yếu tố sức khỏe khác mà chỉ bác sĩ mới có thể đánh giá toàn diện. Điều mà cô chú hoàn toàn có thể làm ngay lúc này là mang vấn đề này đến buổi tái khám sắp tới và hỏi bác sĩ câu hỏi cụ thể rằng dựa trên mô hình huyết áp của tôi, thời điểm dùng thuốc hiện tại đã tối yêu chưa? Và tôi có nên cân nhắc việc đeo máy theo dõi huyết áp 20-4 giờ để kiểm tra các chỉ số ban đêm hay không? Chỉ một câu hỏi ngắn gọn đó thôi nhưng có thể mang lại bước ngoặt quan trọng nhất trong việc quản lý sức khỏe của cô chú suốt nhiều năm qua. Tác động của chỉ số đường huyết có ảnh hưởng trực tiếp và đo lường được đối với hệ thống tim mạch của cô chú ngay trong khoảng thời gian vàng buổi sáng mà chúng ta vừa phân tích. Tôi từng tiếp nhận trường hợp của một bệnh nhân tên Alan, 59 tuổi đến gặp tôi để tẩm soát tim mạch định kỳ do có tiền sử gia đình mắc bệnh tim. Cô ấy tự nhận mình là người ý thức rất cao về sức khỏe. Buổi sáng thường ăn yến mạch với trái cây, uống một ly nước cam và đôi khi dùng thêm sữa chua ít béo. Trong tâm trí của cô ấy, mọi việc cô ấy đang làm đều hoàn toàn đúng đắn và lạnh mạnh cho cơ thể. Khi tôi hỏi kỹ hơn về hình thức cụ thể của bữa ăn hóa ra đó là những gói yến mạch ăn liền, có hương vị pha sẵn và một ly nước cam đầy 12 oz Lúc đó tôi nhận ra ngay một mô hình rất quen thuộc thường xuyên xuất hiện ở nhóm bệnh nhân của mình. Tiêu chuẩn chung có thể cho rằng cô ấy không ăn uống tệ hại, nhưng cấu trúc bữa sáng ấy lại tạo ra một đỉnh đường huyết tăng vọt gần như ngay lập tức sau khi ăn Cơ chế sinh học diễm ra rất rõ ràng Khi cô chú dung nạp một bữa ăn có chỉ số đường huyết cao, loại thức ăn chuyển hóa nhanh thành đường trong máu tuyến thụy sẽ lập tức giải phóng một lượng lớn insulin để đáp ứng Đợt bùng nổ insulin đó kích hoạt hệ thần kinh giao cảm làm tăng thêm nhịp tim và huyết áp của cơ thể. Nghiên cứu đăng trên tạp chí dinh dưỡng lâm sàng Hoa Kỳ đã ghi nhận rằng các món ăn sáng có chỉ số đường huyết cao tạo ra hoạt động của hệ thần kinh giao cảm sau bữa ăn lớn hơn đáng kể so với các lựa chọn thấp Như vậy cô chú lại tiếp tục trồng chất một kích thích chuyển hóa lên trên làn sóng tim mạch tự nhiên vốn có của buổi sáng đối với người lớn tuổi trên 50, đặc biệt là những ai có mức độ kháng insulin nhất định. Tình trạng này càng trở nên phổ biến theo tuổi tác Phản ứng insulin thường lớn hơn và kéo dài hơn so với người trẻ tuổi đồng nghĩa với việc sự kích hoạt giao cảm kéo dài suốt cả buổi sáng Qua nhiều năm nghiên cứu từ thử nghiệm PREDIMED, một thử nghiệm can thiệp chế độ ăn uống lớn ở châu Âu đã liên kết tải lượng đường huyết cao trong chế độ ăn uống với nguy cơ gia tăng đáng kể các biến cố tim mạch Nguy cơ này đặc biệt cao ở người lớn tuổi đã có sẵn các yếu tố nguy cơ về tim mạch từ trước. Giải pháp thực tế cho vấn đề này hoàn toàn không đòi hỏi Điều cốt lõi là cần thấu hiểu những yếu tố nào tạo nên một bữa ăn sáng thực sự mang tính bảo vệ tim mạch vào buổi sáng Cụ thể, cô chú hãy ưu tiên bổ sung protein và chất béo lành mạnh trong bữa ăn đầu tiên trong ngày của mình Trứng, các loại hạt sữa chua hy lạp nguyên béo không đường là những lựa chọn vô cùng tuyệt vời Bên cạnh đó, hãy thêm chất sơ giúp làm trận quá trình hấp thụ glucose vào máu Yến mạch nguyên hạt ở dạng cán vỡ thay vì loại ăn liền và các loại quả mọ thay thế cho nước ép trái cây đóng hộp Cô chú cần tránh xa các loại đường lòng nước cam ép sẵn, đổ cà phê ngọt hay sữa chua có hương vị làm tăng lượng đường trong máu rất nhanh chóng Bệnh nhân Ellen của tôi đã thực hiện chính xác những điều chỉnh này Cô ấy chuyển sang ăn 2 quả trứng với nửa quả bơ và yến mạch nguyên hạt không thêm đường 3 tuần sau, cô ấy quay lại và chia sẻ rằng bản thân cảm thấy vững vàng hơn hẳn và đầu óc tỉnh táo hơn rõ rệt vào những giờ đầu ngày Sự ổn định đó không chỉ là cảm giác chủ quan thoáng qua, mà nó hoàn toàn trùng khớp với những gì nghiên cứu dự đoán về việc giảm hoạt động giao cảm sau bữa ăn Tiếp theo, chúng ta sẽ cùng nhau đến với thói quen thứ 4 đó là việc phớt lờ những tín hiệu cảnh báo buổi sáng từ cơ thể Đây là một trong những dấu hiệu mà tôi thấy bị bỏ qua nhiều hơn bất kỳ điều gì khác và cũng là biểu hiện mang lại hậu quả nghiêm trọng nhất khi chúng ta phớt lờ nó Và mỗi buổi sáng, cơ thể cô chú luôn cố gắng giao tiếp với chúng ta trong khoảng thời gian dễ bị tổn thương này Thế nhưng, một số lượng đáng kể những cô chú bước sang tuổi 50 lại hình thành thói quen gạt bỏ tìm lý do hợp lý hóa hoặc đơn giản là không nhận ra những tín hiệu ấy đang thực sự mang ý nghĩa gì Tôi muốn chia sẻ với cô chú về những dấu hiệu thường bị nhầm lẫn nhất với các hiện tượng thông thường hàng ngày Đó có thể là cơn đau hàm hoặc tình trạng cứng cổ vào buổi sáng mà trước khi đi ngủ tối hôm trước hoàn toàn không hề có Hoặc là cảm giác mệt mỏi bất thường ngay trong tiếng đầu tiên sau khi thức dậy Hoàn toàn khác biệt với cảm giác ngái ngủ của một người không quen dậy sớm Đôi khi, đó còn là một thoáng cảm giác áp lực hay nặng nề bổ vây vùng ngực hoặc lưng trên dường như biến mất ngay khi chúng ta bắt đầu chuyển động cơ thể Thỉnh thoảng, hiện tượng đổ mồ hôi lạnh xuất hiện trước, cả khi cô chú làm bất kỳ điều gì đòi hỏi thể lực nặng nhọc Tất cả những biểu hiện này chưa chắc đã là dấu hiệu chắc chắn của một biến cố tim mạch cấp tính, và tôi cần phải thật chính xác về điểm này để cô chú không quá hoang mang. Đau hàm buổi sáng hoàn toàn có thể chỉ là một vấn đề nha, hoa thuần túy Và mệt mỏi buổi sáng cũng có thể bắt nguồn từ chất lượng rất ngủ kém Bản thân từng triệu chứng riêng lẻ không có nghĩa là một thảm họa sắp sửa xảy ra với cơ thể. Thế nhưng các nghiên cứu y khoa đã đưa ra những bằng chứng vô cùng rõ ràng và minh bạch Một tổng quan y học được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Tim Mạch Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng một chuỗi các triệu chứng thoáng qua buổi sáng, những biểu hiện xuất hiện trong 1-2 tiếng đầu tiên, sau khi thức dậy, rồi tự biến mất hoặc bị chúng ta tự giải thích bỏng vò để bỏ qua. Thực chất đã đi trước các biến cố tim mạch được ghi nhận ở một phần đáng kể người bệnh. Điều đáng nói là khoảng thời gian chậm trễ trung bình từ khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện cho đến khi người bệnh quyết định tìm kiếm sự trợ giúp y tế là hơn 2 tiếng đồng hồ. 2 tiếng đồng hồ là khoảng thời gian vô cùng quý giá trong một cửa sổ mà tốc độ điều trị chính là một trong những yếu tố quyết định tối thượng đến sự sống còn và khả năng hồi phục của người bệnh Khi nhắc đến trường hợp của chú Gero và tôi đã chia sẻ từ đầu, con gái chú ấy đã nhận ra những chi tiết rất cụ thể. Chú ấy thường xanh sao, chậm chạp vào các buổi sáng và đã có 2 lần phải ngồi sụp xuống bất ngờ trong suốt tháng vừa qua. Khi tôi tiến hành các chẩn đoán chuyên sâu cho chú Gero tôi đã phát hiện ra tình trạng hẹp, động mạch bành nghiêm trọng mà các xét nghiệm máu thông thường hay điện tâm đồ lúc nghỉ ngơi trước đó hoàn toàn chưa thể phát hiện ra. Những triệu chứng buổi sáng của chú chính là cách cơ thể phát tín hiệu cảnh báo rằng hệ thống tim mạch đang phải làm việc ở ngưỡng giới hạn chịu đựng trong chính khung giờ mà nhu cầu cơ thể dân cao nhất trong ngày. Chú Gero đã liên tục tự tìm lý do hợp lý hóa cho những buổi sáng mệt mỏi đó trong suốt nhiều tháng trời Giải pháp thiết thực cho vấn đề này hoàn toàn không phải là sự sợ hãi vô căn cứ, mà là việc xây dựng thói quen tự kiểm tra sức khỏe mỗi sáng vào mỗi buổi sáng chỉ cần dành ra 30 giây sau khi cô chú đã thức dậy khoảng 15 đến 20 phút để tự hỏi bản thân 3 câu hỏi cốt lõi. Thứ nhất liệu mình có cảm thấy bất kỳ sự khó chịu bất thường nào ở vùng ngực, hàm, cổ hay lưng trên hay không? Thứ hai mình có đang bị hụt hơi bất thường so với những gì bản thân đang làm ngay lúc này hay không? Và thứ ba có điều gì đó đang thực sự cảm thấy khác biệt rõ rệt vào sáng hôm nay so với thể trạng nền tảng bình thường hay không? Nếu câu trả lời cho bất kỳ câu hỏi nào trong số đó là có và cảm giác ấy vẫn tiếp tục kéo dài vượt quá mốc 5 phút xin cô chú tuyệt đối đừng trần trừ chờ đợi, đừng vội quy kết nó cho chứng khó tiêu hay các vấn đề dạ dày cũng đừng nằm xuống giường lại với hy vọng mọi chuyện sẽ tự qua đi mà hãy gọi ngay sự trợ giúp y tế. Tôi đã luôn nói điều này với các bệnh nhân của mình trong suốt 20 năm qua, rằng những khoảnh khắc thực sự quan trọng không phải là lúc cô chú đã cảm thấy hoảng khốt thực sự mà chính là những lúc cô chú đang tự tìm cách thuyết phục bản thân bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo. Trong hành trình chăm sóc sức khỏe chủ động này, tôi rất hy vọng những chia sẻ từ podcast Tim Mạch sẽ luôn là người bạn đồng hành tin cậy của cô chú. Nếu cô chú thấy những kiến thức y khoa này thực sự hữu ích và thiết thực cho cuộc sống hàng ngày, xin hãy dành tặng chương trình một lượt thích chia sẻ và rộng rãi đến người thân. Và đừng quên bấm đăng ký kênh podcast Tim Mạch để chúng ta có thêm động lực mang đến nhiều giá trị y tế tận tâm. Hơn nữa, khi cô chú đã đi cùng tôi qua suốt hành trình này và nhận được những giá trị thiết thực, tôi xin mời cô chú hãy cùng thực hiện một thử thách thực tế kéo dài trong 30 ngày tới đây. Thử thách này bao gồm 4 điều chỉnh nhỏ tương ứng với 4 thói quen quan trọng mà chúng ta vừa cùng nhau phân tích trí tiết. Thứ nhất, cô chú hãy tạo ra một khoảng không gian hoàn toàn không có điện thoại trong vòng 20 phút đầu tiên sau khi thức dậy vào buổi sáng. Hãy để đỉnh cotizôn tự nhiên của cơ thể thực hiện trọn vẹn chức năng sinh học của nó một cách hoàn toàn không bị quấy dày bởi những thông tin bên ngoài. Thứ hai, hãy chủ động trao đổi cụ thể với bác sĩ điều trị của mình về thời điểm dùng thuốc khuyết ác hiện tại, đồng thời xem xét liệu việc đeo máy theo dõi khuyết ác lưu động trong vòng 24 giờ có thực sự cần thiết đối với tình trạng sức khỏe riêng của cô chú hay không. Thứ ba, cô chú hãy cấu trúc lại bữa ăn đầu tiên trong ngày sao cho ưu tiên protein, chất sơ và chất béo lành mạnh thay vì tiêu thụ các loại carbohydrates có chỉ số đường khuyết cao cùng những dạng đường lòng dễ hấp thu. Thứ tư, hãy xây dựng thói quen tự kiểm tra sức khỏe bản thân chỉ trong 30 giây vào mỗi buổi sáng, học cách nhìn nhận nghiêm túc các triệu chứng bất thường kéo dài và mang theo 5 câu hỏi quan trọng này đến buổi tái khám tiếp theo với bác sĩ. Câu hỏi thứ nhất là liệu chỉ số tăng khuyết ác buổi sáng của tôi có phải là vấn đề mà chúng ta nên theo dõi sát sao bằng một thiết bị đo tại nhà hay không? Câu hỏi thứ hai là thời điểm uống thuốc của tôi đã bao giờ được đánh giá lại dưới góc độ mô hình khuyết ác ban đêm chưa? Câu hỏi thứ ba là bản thân tôi có đang trải qua bất kỳ triệu chứng buổi sáng nào cần phải ghi chép lại và báo cáo cụ thể hay không? Câu hỏi thứ tư là xét trên công trúc nguy cơ tim mạch hiện tại của tôi thì thành phần bữa sáng có phải là điều chúng ta cần thảo luận lại không? Câu hỏi thứ năm là những triệu chứng buổi sáng nào cụ thể mà tôi cần phải xem xét như một trường hợp cấp cứu y tế thay vì chờ đợi mọi thứ tự khá hơn? Có lẽ trước buổi trò chuyện hôm nay cô chú chưa từng nghĩ rằng 30 phút đầu tiên của một ngày mới lại chính là một quyết định mang tính sống còn đối với sức khỏe hệ tim mạch Thế nhưng, đó lại chính xác là những gì các công trình nghiên cứu khoa học đã khẳng định diễn ra đều đặn từ buổi sáng này qua buổi sáng khác từ năm này sang năm khác Cho dù có ai đang chú ý đến nó hay không không có bất kỳ nội dung nào mà tôi vừa trình bày mang tính cực đoan hay đòi hỏi cô chú phải đảo lộn hoàn toàn Tất cả những gì mà podcast tim mạch mong muốn truyền tải chỉ là sự thấu hiểu cơ thể đang thực hiện những cơ chế sinh học gì trong khoảng thời gian đặc biệt đó từ đó đưa ra 4 lựa chọn nhỏ nhưng bền vững để hỗ trợ cơ thể thay vì chống lại nó Cô chú hoàn toàn có thể bắt đầu vào ngày mai với chỉ một thay đổi duy nhất và đó thực sự là tất cả những gì cần thiết để khởi đầu một sự thay đổi lớn Khi ngẫm nghĩ lại cô chú hãy hình dung về những người thân yêu quanh mình lúc này từ người bạn đời có thói quen với lấy chiếc điện thoại ngay cả khi chưa kịp ngồi dậy người anh chị em đã uống thuốc hết ác nhiều năm nhưng chưa từng có một cuộc trao đổi nghiêm túc về thời gian uống thuốc cho đến những người bạn khởi đầu buổi sáng bằng một ly nước cam cùng chén yến mạch ăn liền và gọi đó là lối sống lành mạnh những thói quen này không hề hiếm gặp mà hiện diện ở khắp mọi nơi và phần lớn những người đang thực hiện chúng đơn giản là chưa bao giờ được giải thích một cách rõ ràng vào khoa học nếu có một ai đó quan trọng vừa xuất hiện trong tâm trí cô chú hãy chia sẻ những kiến thức từ podcast tim mạch này đến họ, không phải như một lời cảnh báo hay để làm họ hoàng sợ mà đơn giản như một thông tin xứng đáng để dành 18 phút buổi sáng tìm hiểu bởi vì cuộc trò chuyện mà nội dung này có thể khơi nguồn giữa họ và bác sĩ điều trị thực sự mang ý nghĩa to lớn và một hành động chia sẻ nhỏ bé đôi khi lại có thể mang ý nghĩa thay đổi cả cuộc đời của một người mà cô chú yêu quý những phản hồi và sự ủng hộ của cô chú chính là động lực lớn để podcast tim mạch tiếp tục lan tỏa những giá trị thiết thực giúp cho cộng đồng, những người trưởng thành có thêm góc nhìn khoa học, chân thật về sức khỏe mà ít nơi nào đề cập nếu cô chú chưa nhấn theo dõi kênh hãy làm điều đó ngay lúc này podcast tim mạch ra đời với sứ mệnh mang đến bức tranh y học tĩnh lặng dựa trên nghiên cứu chuẩn xác những điều thường bị bỏ quên trong 15 phút khám bệnh ngắn ngủi không cực đoan, không gieo rắc nỗi sợ chỉ có thông tin thực tế mà cô chú hoàn toàn xứng đáng nhận được tôi xin gửi lời chúc sức khỏe bình an đến cô chú và hẹn gặp lại trong tập tiếp theo