Những nghiên cứu mới đang tiết lộ một sự thật đáng kinh ngạc: một số phần vỏ Trái Đất cổ đại, từng được xem là những cấu trúc ổn định nhất hành tinh, có thể đang bắt đầu nứt vỡ sâu bên dưới lòng đất.
Không chỉ vậy, các nhà khoa học còn phát hiện bằng chứng về một kho nước khổng lồ ẩn sâu trong lớp phủ Trái Đất — đôi khi được gọi là “đại dương thứ sáu”. Phát hiện này có thể thay đổi cách chúng ta hiểu về cấu tạo bên trong hành tinh và quá trình Trái Đất đã thay đổi qua hàng tỷ năm.
Những bí ẩn này cho thấy bên dưới bề mặt tưởng như yên bình, Trái Đất vẫn là một thế giới vô cùng năng động và phức tạp.
👉 Xem video để khám phá những phát hiện mới đang khiến các nhà khoa học phải nhìn lại sức mạnh thật sự bên trong hành tinh của chúng ta. -----------------------------------------------------------------------------
Nguồn tài liệu có sẵn (ảnh, đoạn ghi hình,...)
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
This video explores the dynamic evolution of Earth's geology and the prevalence of water-based environments across the cosmos. It examines the decay of continental roots, the existence of submerged continents, and the discovery of a hidden mantle ocean, while extending the search for liquid water and potential life to icy moons and exoplanets.
Nó đã ở đó hơn 3 tỷ năm. Nhưng giờ đây, một số lớp vỏ trái đất lâu đời nhất đang tan rã.
Ngày nay, các lục địa của chúng ta dường như bị kẹt tại chỗ.
Nhưng trong một thời gian rất dài, chúng đã di chuyển và đổi chỗ rất nhiều.
Tất cả là nhờ hoạt động kiến tạo khiến một số phần của bề mặt trái đất tư tư trượt xung quanh như những mảnh ghép của một cầu đố khổng lồ.
Một số phần ổn định nhất của những mảnh ghép này được gọi là kraton.
Kraton là những phần đá cực kỳ cổ xưa và chắc chắn tạo thành rễ của các lục địa và giữ chúng lại với nhau.
Kraton Bắc Mỹ là một trong số đó. Nó tạo nên một phần lớn của Hoa Kỳ, khoảng một nửa Canada và hầu hết Greenland.
Các nhà khoa học đã chỉ ra khoảng 35 kraton cổ đại lớn như vậy trên khắp thế giới.
Chúng chủ yếu ở nguyên một vị trí trong hàng trăm triệu năm vì chúng rất bền.
Nhưng vào năm 2014, họ phát hiện ra rằng kraton có thể không bền vững như họ nghĩ.
Một số kraton đã mất đi một phần rễ chắc chắn của chúng do một số quá trình địa chất nhất định và trở nên mỏng hơn.
Có vẻ như kraton có thể trở nên kém ổn định hơn nếu chúng trải qua nhiều thay đổi kiến tạo hơn.
Vào năm 2024, các nhà khoa học tại Đại học Khoa học Địa chất Trung Quốc đã phân tích một khối đất cổ đại
được gọi là kraton Bắc Trung Quốc hay viết tắt là NCC.
Họ muốn tìm hiểu thêm về cách một số vùng đất đá cổ nhất của trái đất có thể tách ra.
Quá trình kraton tàn rã này được gọi là Degratonization.
NCC rất thú vị để nghiên cứu vì nó có ba phần chính, khối phía Tây, khối phía Đông
Các nhà khoa học phát hiện ra rằng trong kỷ nguyên Mesozoic, khối phía Đông đã mất đi gốc rễ sâu xa cổ xưa của nó
do các chuyển động mạnh của trái đất được gọi là các sự kiện mắc mạc kiến tạo.
Vì vậy, các nhà khoa học muốn xem chính xác các quá trình trong lớp vũ và chuyển động của các mảng trái đất
dẫn đến sự phá vỡ NCC như thế nào.
Họ đã tạo ra các mô hình 4D cho thấy hình dạng của NCC thay đổi theo thời gian như thế nào,
bao gồm hình dạng bề mặt của nó, các lớp của nó kéo dài và cách sóng động đất di chuyển qua nó.
Họ phát hiện ra rằng một phần của mảng kiến tạo trực bên dưới kraton và sau đó bắt đầu lăn trở lại.
Sự lăn và kéo dãng này khiến lớp đá cứng trở nên mỏng hơn và cuối cùng mất đi sự ổn định.
Tất cả bắt đầu vào khoảng 200 triệu năm trước, quay trở lại kỷ siêu ra khi khủng lông đang làm rung chuyển thế giới.
Kraton Bắc Trung Quốc không phải là nơi duy nhất có thể xảy ra quá trình phi kraton hóa này.
Các kraton khác như ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ và vùng dương tử của Trung Quốc có thể đã trải qua những thay đổi tương tự.
Các nhà khoa học cho biết điều này cho thấy các lục địa trên trái đất đã thay đổi và tiến hóa chậm rãi trong hàng tỷ năm.
Và có vẻ như khi nói đến địa chất, không có nơi nào an toàn 100% trước những thay đổi, nhưng không có lý do gì để báo động.
Bạn không nhận ra điều này, nhưng hành tinh của chúng ta không bao giờ ngừng chuyển động, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Nhưng đôi khi, chuyển động này vẫn mang đến những thay đổi lớn.
Vào năm 2017, các nhà khoa học đã đưa ra thông báo chính thức rằng Zealandia có thể được gọi là một lục địa mới.
Thêm lục địa của lục địa bí ẩn này nằm ở độ sâu khoảng 999m dưới mực nước biển.
Vỏ đại dương gần đó lặn sâu hơn nữa.
Ở độ sâu 2987m bình dưới đó, các nhà địa chất đã đi sâu xuống để thu thập đá từ đáy đại dương.
Họ phát hiện ra rằng không giống như vỏ đại dương gần đó.
Được tạo thành từ đá basalt tươi, vỏ xung quanh New Zealand là hồn hợp của đá granite cổ đại, đá vôi và đá sa thạch.
Tất cả những điều này cho thấy đây là vỏ lục địa.
Ngoài ra, các nhà khoa học đã phát hiện ra một vỏ đại dương hẹp ngăn cách Úc với vùng đất ẩn dấu Zealandia.
Điều này có nghĩa là hai lục địa này là hai lục địa riêng biệt.
85 triệu năm trước, Zealandia quyết định tách khỏi siêu lục địa Gowanna.
Hàng triệu năm sau, mạng Thái Bình Dương hung mạnh.
Nhà vô địch hạng nặng của các mạng kiến tạo quyết định lặn xuống bên dưới lớp vỏ của lục địa Zealandia.
Và đó là cách mà gốc rễ của Zealandia mỗi liên hệ với lớp vỏ lục địa của nó tách ra và chim xuống độ sâu bên dưới.
Và đó không phải là tất cả tin tức về kiến tạo từ khu vực này của thế giới.
120 triệu năm trước, Úc và Nam Cực là một vùng đất duy nhất.
Chúng đi theo những con đường riêng biệt, nhưng Nam Cực không rời đi tay không.
Ngày nay, có một cao nguyên đại dương ở Ấn Độ Dương.
Từ lâu, nó đã được kết nối với một lục địa đã mất khác.
Tiểu lục địa Kegu Island, các nhà khoa học tin rằng nó đã tạo nên một cầu nối đất liền giữa Ấn Độ và Nam Cực.
Để biết nó như thế nào, chúng ta có thể nhìn vào một quần đảo nhỏ ở phía nam Ấn Độ Dương.
Những hòn đảo này là tất cả những gì còn sót lại của khối đất liền cổ đại.
Chúng có khí hậu lạnh và có sông băng vì chúng rất gần Nam Cực.
Nhưng trong quá khứ, hơi tiếc ở đây là ôn hòa với lượng mưa dồi dào.
Các loài động vật và thực vật sẽ tương tự như những loài sống ở các vùng nhiệt đới ngày nay.
Một lục địa khác bị mất và tìm thấy không ẩn nấu trong đại dương mà nằm bên dưới châu Âu.
Nó được gọi là Greater Andria và nó đã va chạm với châu Âu và bắt đầu chìm xuống bên dưới châu Âu cách đây khoảng 100 triệu năm.
Ngày nay, nó nằm bên dưới Ý, Hy Lạp và Balkans.
Kích thước và thậm chí hình dạng của nó từ đường với Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới.
Greater Andria không còn nhìn thấy được nữa, nhưng nó đã để lại một số manh mối.
Một số phần của nó đã được nhúng vào dậy Alps.
Các tạng đá khác là một phần của Ý và Greateria ngày nay ở phía bên kia biển Adriatic.
Đá vôi từ lục địa cũ bắt đầu thay đổi khi chúng nằm dưới khối đất liền châu Âu.
Nhiệt độ và áp suất lớn lan truyền trong hàng chục triệu năm đã làm thay đổi cấu trúc của chúng.
Và đó là lúc đá vôi rời khỏi khối đá và đá cẩm thạch thay thế.
Greater Andria không phải là một vùng đất liền như lục địa lớn mà chúng ta thấy ngày nay, mà giống như một thềm nông khổng lồ dưới nước hơn.
Theo thời gian, cát, bùn và các thứ khác lắn xuống thềm lục địa này và dần dần biến thành đá.
Greater Andria có thể giống như Zealandia hoặc Florida Keys, một chuỗi các đảo nhỏ nằm trong một vùng biển rộng.
Trên mặt nước có lẽ có rất nhiều đảo nhỏ và quần đảo và bên dưới những con sóng, những rạng san hô đầy màu sắc chứa đầy sinh vật biển.
Nếu bạn sống vào thời đó và có một bình lặng thì đó sẽ là một nơi tuyệt vời để lặng và khám phá.
Vì vậy, với tất cả những điều đang diễn ra với các Grattan, ai mà biết được, chúng ta có thể nhìn thấy một lục địa mới trong tương lai.
Thêm vào đó, việc nghiên cứu sâu hơn lớp vỏ trái đất có thể thay đổi lịch sử như chúng ta biết.
Các nhà khoa học ở Copenhagen đã có một khám phá tuyệt vời về nơi khai sinh thực sự của Scandinavia.
Và đó không phải là nơi chúng ta nghĩ.
Sau khi nghiên cứu cát và đá từ những vùng xa xôi của Văn Lan, họ phát hiện ra rằng nguồn gốc của Scandinavia thực sự đến từ Greenland cách đây hơn 3,75 tỷ năm.
Điều này có nghĩa là khu vực mà các quốc gia Bắc Âu hiện nay già hơn 250 triệu năm so với các nhà khoa học tình tin trước đây.
Và chúng ta biết điều đó bây giờ là những tinh thể nhỏ gọi là Zitron được tìm thấy trong các sông Văn Lan.
Khi các nhà khoa học quan sát kỹ thành phần hóa học của chúng, họ nhận ra rằng tuổi của các tinh thể trung khớp với các loại đá được tìm thấy ở Greenland, chứ không phải Scandinavia.
Họ đã sử dụng các kỹ thuật đặc biệt để phân tích các nguyên tố như Urani, Zit, Luterium và Hafni.
Và xác định rằng nền đá của Scandinavia rất có thể đã tách ra khỏi Greenland hàng tỷ năm trước.
Một hạt giống đất nhỏ có lẽ đã bắt đầu trôi dạt trên bề mặt trại đất trong hàng trăm triệu năm.
Mảnh đất này cuối cùng đã định cư tại Văn Lan ngày nay.
Theo thời gian, các lớp đá mới hình thành xung quanh hạt giống này và dần dần biến thành Scandinavia mà chúng ta thấy trên bản đồ hiện nay.
Nghiên cứu tương tự có thể giúp chúng ta suy nghĩ lại về cách các lục địa trên trái đất hình thành lần đầu tiên.
Lý thuyết được chấp nhận nhiều nhất là lớp vỏ lục địa bắt đầu phát triển ngay khi hành tinh này được hình thành.
Nhưng các nghiên cứu mới cho thấy các dấu hiệu của lục địa chỉ bắt đầu phát triển một tỷ năm sau đó.
Các nhà khoa học giải thích rằng các lục địa của trái đất có thể đã bắt đầu như những hạt giống nhỏ của lớp vỏ cổ đại ở những nơi khác nhau.
Những hạt giống này lớn lên theo thời gian, hình thành nên những khối đất mà chúng ta biết ngày nay.
Những hạt giống cổ xưa này không chỉ được tìm thấy ở Scandinavia mà còn ở Úc, Nam Phi và Ấn Độ.
Các nhà khoa học không chắc chắn liệu tất cả những hạt giống này có đến từ cùng một nơi hay chúng mọc riêng lẻ ở những nơi khác nhau trên thế giới.
Vì vậy, vẫn còn nhiều điều để tìm hiểu và các nhà khoa học cần tiếp tục đào sâu để tìm hiểu xem tất cả những hạt giống cổ xưa này có liên quan đến nhau hay không.
Hành tinh của chúng ta có 5 đại dương, Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, Nam và Bắc Cực.
Không tính Billy Ocean, nhưng có vẻ như còn có đại dương thứ 6 ngoài kia, chỉ là bạn không thể nhìn thấy thôi.
Các nhà khoa học đã tìm thấy bằng chứng về lượng nước lớn ẩn dấu trong vùng chuyển tiếp.
Đó là lớp danh dưới, ngăn cách lớp phủ trên và lớp phủ dưới của hành tinh chúng ta.
Danh dưới đó nằm dưới độ sâu hàng trăm km bên dưới bề mặt trái đất.
Kim cương tự nhiên thường hình thành ở lớp phủ, nhưng ở độ sâu lên tới 250 km.
Một vài loại trong số chúng rất hiếm, chúng có thể nằm ở độ sâu sâu hơn.
Đó là trường hợp của viên kim cương hấp dẫn này được hình thành ở độ sâu 660 km dưới bề mặt.
Viên kim cương đủ lớn để các nhà khoa học nghiên cứu và xác định nó được cấu tạo từ gì.
Họ rất ngạc nhiên khi thành phần của viên kim cương rất hiếm này cho thấy nó được hình thành trong điều kiện có khá nhiều nước.
Vì vậy, một viên kim cương như vậy sẽ không có giá trị nhiều trong các cửa hàng trang sức,
nhưng lại là vô giá trong phòng thí nghiệm.
Vậy điều này có nghĩa là có một đại dương dưới bề mặt hành tinh của chúng ta.
Nó chắc chắn sẽ đưa chúng ta đến gần hơn với ý tưởng của Jules Verne
về toàn bộ thế giới bí mật kỳ diệu bên trong trái đất, bao gồm cả đại dương.
Nhưng điều này không hoàn toàn là sự thật, đúng là có nước.
Nhưng không phải là nơi bạn có thể ngắm cảnh, ngắm nhìn những con sóng vỗ dì dào như trên bề mặt hành tinh của chúng ta.
Nước thực sự được lưu trữ trong các khoáng chất, đó là lý do tại sao khu vực này rất ẩm ướt.
Bây giờ chúng ta hãy chuyển sang châu Phi để theo dõi câu chuyện,
hay cụ thể hơn là đến một nơi được gọi là vùng Afar.
Đó là một phần của Ethiopia và là nơi giao nhau của 3 mảng kiến tạo.
Các mảng kiến tạo là những mảnh lớn của các lớp vỏ hành tinh chúng ta và chúng di chuyển chậm.
Những chuyển động này gây ra động đất và tạo ra núi lửa, núi non, thung lũng, sâu dưới nước
mà chúng ta gọi là rãnh.
Và vùng Afar là nơi các mảng Arab, Somali và Nubian gặp nhau.
Chúng cùng nhau tạo thành một giao điểm có hình chữ Y.
Tại sao? Hãy để tôi nói cho bạn biết.
Những mảng này đang di chuyển liên tục.
Mảng Somali đang di chuyển về phía Đông Nam, về phía mảng Australia và mảng Ấn Độ.
Mảng Arab đang di chuyển về phía Bắc, tiến gần hơn đến mảng Á Âu.
Đến một lúc nào đó, nó sẽ đóng kín Vịnh Ba Tư.
Sự chuyển động của các mảng kiến tạo đã tạo ra cái mà chúng tôi gọi là thung lũng tách dãn lớn
vì có tất cả những dãn nước thú vị này, Eden Bridge ở phía Đông,
khu dãn Biển Đỏ ở phía Tây, khu dãn Oculus và khu dãn Đông Phi về phía Nam.
Nhưng khu dãn nước Đông Phi là thứ chúng ta muốn tập trung vào
vì nó có thể là chia khóa dẫn tới đại dương thứ 6 đầy tiềm năng.
Nhưng lần này là trên bê mặt.
Dãn nước lục địa là nơi hai mảng kiến tạo tạo thành một lục địa bắt đầu tách ra.
Đây là mảng Somali và Nubian.
Cùng với nhau, chúng là những bộ phận tạo nên châu Phi.
Nếu chúng tiếp tục di chuyển theo các hướng riêng biệt
thì vết nước lục địa hiện tại này có thể trở thành cái mà chúng ta gọi là triển núi làn rộng đại dương.
Nói cách khác, khi các mảng cách nhau đủ xa, sẽ có một vết nước lớn giữa chúng.
Bằng cách này, magma sẽ tự do chảy lên từ bên dưới chúng.
Nó sẽ ngụy đi và cuối cùng bắt đầu tạo ra một đáy đại dương mới.
Châu Phi sẽ chia thành hai phần và sẽ có một đại dương mới chảy giữa nơi sẽ biến thành hai lục địa nhỏ.
Không, giờ vẫn chưa đến lúc chuẩn bị quần bơi và kem chống nắng.
Ngay cả khi các mảng Somali và Arab di chuyển đủ xa để tạo thành một triển núi làn rộng trên đại dương
điều đó vẫn phải mất hàng triệu năm.
Vì vậy, tôi đoán bây giờ sẽ thú vị hơn nếu tiếp tục khám phá đại dương thứ sáu bên dưới bề mặt trái đất.
Ý tưởng về các đại dương dưới bề mặt vượt ra ngoài biên giới hành tinh của chúng ta.
Có thể nhiều mặt trăng và hành tinh ngoài kia cũng có chúng.
Đúng vậy, hành tinh quê hương của chúng ta là hành tinh duy nhất mà chúng ta biết có các khối nước lỏng nhất quán trên bề mặt.
Trong hệ mặt trời, chúng ta quay quanh mặt trời trong vùng gọi là vùng có thể ở được.
Nhiệt độ và áp suất khí quyển trong vùng này cho phép nước luôn ở dạng lỏng.
Nhưng một vài mặt trăng trong hệ mặt trời của chúng ta cũng có thể chứa một lượng nước đáng kể dưới bề mặt của chúng.
Đầu tiên trong danh sách này là Enceladus, một trong những mặt trăng của sao thổ.
Enceladus là một quả cầu đông lạnh nhỏ, có đường kính nhỏ hơn 7 lần so với mặt trăng của chúng ta,
nhưng nó là mặt trăng lớn thứ 6 của sao thổ.
Gần một thập kỷ trước, một tàu vũ trụ đã tìm thấy bằng chứng có một đại dương rộng lớn dưới bề mặt của nó.
Tàu vũ trụ đã tìm thấy và lấy mẫu nước từ các vụ phun trào giống như mạch nước phun.
Mạch nước phun là một loại suối nước nóng hiếm hoi phun trào mà gửi những tia hơi nước và nước vào không khí.
Bạn biết đấy, giống như Old Faithful, a Yellowstone.
Nước này phun trào qua các vết nứt trên băng ở gực nam của mặt trăng.
Điều đó có nghĩa là có thể có một đại dương lỏng dưới lớp băng dày.
Đại dương ở đó hầu như không có gì giống như của chúng ta.
Đại dương trên trái đất tương đối nông, sâu trung bình 3,5 km.
Và nó bao phủ 3 phần tư bề mặt hành tinh của chúng ta.
Càng đến gần đáy biển, nhiệt độ càng lạnh.
Còn nếu bạn ở gần bề mặt thì nhiệt độ càng ấm hơn vì có tia nắng mặt trời.
Nhưng đại dương dưới bề mặt trên Eceladus sâu ít nhất 30 km.
Ở phía trên nó lạnh hơn vì phần đó nằm gần lớp vỏ băng
và ấm hơn ở phía dưới vì nhiệt tỏa ra từ lõi mặt trăng.
Nhưng cả đại dương của chúng ta và đại dương trên Eceladus đều mặn.
Eceladus là một trong số ít nơi trong hệ mặt trời của chúng ta có nước ở dạng lỏng
khiến nơi đây trở thành địa điểm thú vị để tìm kiếm dấu hiệu của sự sống.
Một nơi khác là Europa, một trong những mặt trăng của sao mộc.
Các nhà khoa học nghĩ rằng những vụ phun trào nước tương tự có thể xảy ra ở đó.
Biết rằng có những mạch nước phun như vậy cho chúng ta biết những mặt trăng này có nguồn năng lượng riêng.
Có thể năng lượng khiến nước phun trào đến từ trọng lực hoặc bức xạ.
Năng lượng tương tự có thể giữ một lượng lớn nước lỏng dưới lớp băng.
Nó thậm chí có thể hỗ trợ một số dạng sống.
Có hàng ngàn hành tinh ngoài hệ mặt trời của chúng ta quay quanh các ngôi sao khác.
Một số thậm chí còn nằm trong vùng có thể ở được.
Hơn một phần tư trong số những hành tinh mà chúng ta biết có thể có nước ở dạng lỏng.
Nhưng phần lớn chúng có thể có đại dương dưới bề mặt giống như Enceladus và Europa.
Sao Diêm Vương cũng có thể nằm trong danh sách này vì nó có thể chứa ẩn một đại dương lọc dưới lớp vỏ đóng băng dày.
Đại dương dưới bề mặt này có thể đã hình thành rất lâu sau khi hành tinh lùn hình thành.
Sau khi nhiệt sản sinh từ các nguyên tố phóng xạ trong lõi sao Diêm Vương làm tan chảy một phần băng của nó.
Ngoài ra còn có một thứ gọi là thế giới nước.
Đó là những mặt trăng hay hành tinh có đại dương toàn cầu phổ biến hơn chúng ta nghĩ.
Ý tôi là một số người cũng gọi trái đất là thế giới nước.
Rốt cuộc thì 71% bề mặt của nó là nước.
Và khi bạn nhìn hành tinh quê nhà của chúng ta từ không gian, bạn hầu như sẽ thấy những bức ảnh có màu xanh cầm thạch.
Khi khám phá các hành tinh khác, đặc biệt là những hành tinh bên ngoài hệ mặt trời của chúng ta,
các nhà nghiên cứu thường áp dụng cách tiếp cận lần theo dòng nước.
Xét cho cùng, nước là yếu tố chính mà chúng ta biết cần thiết để hỗ trợ sự sống.
Và khi có một thế giới nước ở gần ngôi sao mẹ của nó,
các nhà khoa học cho rằng nó hẳn đã hình thành ở khoảng cách xa hơn
và sau đó di chuyển lại gần hơn khi quỹ đạo của nó cò lại.
Thành phần của hành tinh được thiết lập khi nó ở trong quỹ đạo lạnh hơn
hay nói cách khác khi nó tạo thành một vòng tròn rộng lớn xung quanh ngôi sao của mình.
Chúng ta gọi quá trình thu hẹp quỹ đạo là di cư.
Và nếu thế giới nước thực sự phổ biến đến vậy,
đó có thể là bằng chứng cho thấy sự di cư thực sự xảy ra.
Ngoại hành tinh là tất cả những hành tinh quay quanh các ngôi sao khác,
không phải mặt trời của chúng ta.
Một số ngoại hành tinh có thể có đại dương sâu hơn bất kỳ đại dương nào trong hệ mặt trời,
sâu hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn km.
Dãnh Mariana của chúng ta rất đáng sợ và nó thậm chí còn chẳng sâu tới 11 km.
Và những đại dương ngoại hành tinh đó, wow, gần như là không đấy.
Hãy subscribe cho kênh La La School Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn