Sau Tuổi 40, Đời Người Quan Trọng Nhất Là Hiểu 3 Điều Này

Kinh nghiệm cổ học xin chào quý vị và các bạn. Có bao giờ bạn ngồi trong một quán cà phê, nhìn thế giới nhân sinh lặng lẽ đi ngang qua ngoài khung cửa kính, rồi trong lòng chờ tự hỏi. Tại sao có người càng về sau, cuộc sống càng thuận lợi. Còn có người dù đã rất cố gắng, nhưng vẫn mãi không thoát khỏi những khó khăn. Cùng một lứa tuổi, có người sự nghiệp ngày càng vững vàng, kinh tế dần ổn định, gia đình ngày một yên ấm, cuộc sống càng lúc càng rộng mở, nhưng cũng có người vẫn loay hoay với tiền bạc, luôn cảm thấy mình đang chạy theo công việc, mắc kẹt trong những mối quan hệ và hoang mang trước chính những lựa chọn của mình. Đến một độ tuổi nào đó, ta mới hiểu rằng, đời người không phải cứ đi nhanh, là nhất định sẽ đến đúng nơi. Có những lúc càng vội vàng tiến lên, ta càng nhận ra mình đang lệch khỏi con đường vốn thuộc về mình. Có những thứ tưởng như mất đi, nhưng lại chính là khoảng trống để một con đường khác mở ra. Và đây cũng chính là điều Kinh dịch đã nói từ hàng nghìn năm trước. Vạn vật trong trời đất đều có thời, có thế, và có quy luật vận động riêng. Người thuận thời thì hành sự dễ hành thông, người hiểu thế cục thì khi gặp nghịch cảnh cũng biết cách ứng biến. Bởi vậy, trí tuệ của Kinh dịch không chỉ dạy con người cách nhìn sự việc, mà sâu xa hơn dạy con người biết nhìn chính mình trong dòng vận động của trời đất. Sau tuổi 40, nếu muốn hậu vận tươi sáng hơn, đường đời rộng mở hơn, có những quy luật mà chúng ta nhất định phải hiểu. Bởi nửa sau của cuộc đời không còn là lúc chỉ biết chạy thật nhanh, mà là lúc cần biết mình đang ở đâu, nên tiến hay nên dừng, nên tranh hay nên nhường, nên hành động hay nên dưỡng lực chờ thời. Đó cũng là con đường đưa chúng ta đến gần hơn với tầng sâu của trí tuệ, học cách nhìn người, hiểu đời, và định vị chính mình giữa thế gian. Nếu bạn là người trân trọng trí tuệ cổ nhân, xin hãy nhấn nút đăng ký kênh để không bỏ lỡ những video tiếp theo. Hãy dành một khoảng thời gian thư thái cho thân tâm. Chúng ta cùng nhau bàn về những quy luật sâu sắc, ẩn trong những câu nói tinh hoa của các quẻ dịch. Và khi từng câu được giải nghĩa, có thể bạn sẽ nhận ra rằng, những gì Kinh dịch nói về trời đất, thực ra vẫn đang diễn ra từng ngày, ngay trong chính cuộc đời mỗi chúng ta. Vài học thứ nhất, tích đức thì sinh phúc. Trong Kinh dịch, quẻ khôn viết, địa thế khôn, quân tử dĩ hậu, đức tài vật. Đây là một câu rất đáng để suy ngẫm. Hãy nhìn mặt đất. Đất không tranh giành với cây cối, không đòi hỏi hoa phải cảm ơn mình, cũng không phân biệt hạt giống tốt hay xấu. Đất cứ lặng lẽ tiếp nhận, nuôi dưỡng và nâng đỡ tất cả. Đất càng dày, thì càng có thể chứa được nhiều. Đức càng dày, thì con người càng có thể gánh được nhiều phúc. Cho nên Kinh dịch không nói người quân tử trước hết phải tài cao, mà nói phải hậu đức. Bởi tài năng có thể giúp một người đi nhanh, nhưng đức mới quyết định người ấy có thể đi được bao xa và có thể giữ được những gì mình đã đạt được trong bao lâu. Có thể hiểu một cách dạng gì? Đức là cái nền. Cái nền càng vững, ta càng có thể đặt nhiều thứ lên trên. Một ngôi nhà muốn xây cao thì móng phải chắc. Một thân cây muốn vươn lên cao thì dễ phải đâm sâu. Một con người muốn giữ được tiền bạc, địa vị, danh tiếng, gia đình và những mối quan hệ tốt đẹp, thì bên dưới tất cả những thứ ấy cũng phải có một cái nền đủ vững. Cái nền ấy chính là đức. Trong văn ngôn chuyện, khi bàn về quẻ khôn có viết Tích thiện chi ra, tất hữu dư khánh Tích bất thiện chi ra, tất hữu dư ướng Câu này hàm chứa một đạo lý rất sâu. Cách bạn đối xử với thế giới hôm nay sẽ tạo nên cách thế giới đối xử lại với bạn ngày mai. Nhà tích chứa điều thiện thì để lại phúc khánh cho con cháu. Nhà tích chứa điều bất thiện thì để lại họa hại cho đời sau. Nếu nhìn từ góc độ nhân quả, đó là sự báo ứng của thiện và ác. Nhưng nếu nhìn từ lập trường xã hội, đạo lý ấy cũng hiện ra rất rõ ràng. Một gia đình làm nhiều việc thiện được nhiều người cảm kích. Khi con cháu của họ gặp khó khăn, người khác sẵn lòng đưa tay giúp đỡ. Ngược lại, một gia đình thường xuyên làm điều xấu, gây oán hận với người khác, thì khi con cháu gặp biến cố, rất khó nhận được sự đồng lòng và nâng đỡ. Sâu xa hơn nữa, phúc khỏa còn được truyền qua giáo dục. Nhà tích thiện lấy điều thiện dạy con cháu thì con cháu dễ hình thành sự chính trực, biết điều phải trái và biết cách sống với người khác. Nhà tích chứa điều ác để những hành vi trái luôn thường trở thành thói quen thì sự suy bại về sau cũng khó tránh khỏi. Bởi vậy, tích Đức không chỉ là tạo phúc cho chính mình, mà còn là để lại một cái nền cho những người đi sau. Đức ở đây không phải một khái niệm cao siêu hay mơ hổ. Đức trước hết nằm trong những việc rất nhỏ, nhưng lại là tấm gương để người khác nhìn vào và nói theo. Việc thứ nhất, giữ chữ tín. Điều đã hứa thì nhất định làm. Không làm được thì không nói trước. Không dùng lời hứa để mua lòng người rồi sau đó tùy tiện thất hứa. Bởi mỗi lần thất tín, ta không chỉ đánh mất một việc, mà đang tiêu hao vốn liếng niềm tin của chính mình. Việc thứ hai, đừng cố dành hết phần lợi về mình. Trong làm ăn, biết chừa đường sống cho người khác. Khi có lợi ích, biết chia sẻ, biết đưa tay nâng đỡ để những người xung quanh cũng có thể nhận được lợi ích. Đừng vì một phần lợi trước mắt mà đánh mất một mối quan hệ có thể đem lại giá trị trong tương lai. Người có đức không phải là người không biết tính toán, mà là người biết tính, nhưng không khiến người khác phải chịu thiệt chỉ để mình được thêm phần lợi. Việc thứ ba, biết ơn những người từng giúp đỡ mình. Có nhiều người khi thành công thường dễ quên rằng mình đã từng được người khác nâng đỡ. Nhưng người quân tử hiểu rằng không có cái cây nào tự lớn lên mà không nhờ đất, nước, ánh sáng, sự chăm sóc và vô số điều kiện xung quanh. Con người cũng vậy. Càng đi xa, càng phải nhớ những người từng đưa tay giúp mình. Càng thành công, càng nên biết đưa tay kéo những người xung quanh cùng tiến lên. Đó cũng là một dạng của đức. Việc thứ tư, có năng lực nhưng không kiêu mạn. Đây là điều rất khó, nhất là khi con người còn trẻ. Có tài mà vẫn khiêm tốn. Có tiền mà không khinh chê người nghèo. Có địa vị mà vẫn tôn trọng những người yếu thế hơn mình. Có hiểu biết mà vẫn biết lắng nghe lẽ phải. Bởi đức không thể hiện rõ nhất khi ta ở dưới người khác, mà thể hiện rõ nhất khi ta đã ở trên người khác. Và thứ năm, không làm điều xấu chỉ vì không ai biết. Đây có lẽ là tầng sâu nhất và cũng khó thực hiện nhất. Nhiều người dễ dàng làm những điều thất đức khi không có ai bên cạnh bởi họ nghĩ rằng không ai biết mình đã làm gì. Nhưng người có đức thì khác. Họ cần trọng trong hành xử, thậm chí ngay cả trong suy nghĩ cũng biết giữ mình. Khi có cơ hội chiếm phần lợi không thuộc về mình, họ biết dừng lại. Khi có thể trả thù, họ biết giữ giới hạn. Bởi đến lúc ấy, người kiểm soát mình không còn là pháp luật hay ánh mắt của thiên hạ mà là cái tâm của chính mình. Và khi con người có thể giữ mình ngay cả trong nơi không ai nhìn thấy, đó mới là lúc chữ đức thực sự trở thành một phần của con người. Bài học thứ 2 Càng lên cao, càng phải biết hạ mình. Thưa quý vị và các bạn, trong cuộc sống nhân sinh, có rất nhiều người sau những tháng năm nỗ lực cuối cùng cũng chạm tới thành công. Nhưng thành công đôi khi lại trở thành phép thử khó hơn cả thất bại. Bởi khi đạt được thành tựu, con người rất dễ sinh tâm lý ngạo mạn, tự cao, tự đặt mình lên cao hơn người khác và cho rằng mình thực sự tài giỏi hơn người. Từ đó, họ dần đánh mất sự tôn trọng đối với những người đang ở vị thế thấp hơn mình. Người có tiền dễ khinh thường người nghèo. Người có danh dễ coi thường người địa vị thấp. Người có quyền dễ nạt nộ, kẻ yếu thế. Nhưng kinh dịch lại đưa ra một hình tượng rất đẹp trong quẻ khiêm. Ngọn núi vốn cao lớn, nhưng trong quẻ khiêm lại nằm dưới mặt đất. Cái cao lại biết ẩn mình trong cái thấp. Đó chính là hình tượng của người có tài đức lớn, có công lao, có năng lực, nhưng không khoe khoang, biết thu mình, biết nhốn nhường, biết đặt mình đúng vị trí. Vì vậy mà khiêm có thể khiến con người hành thông. Quẻ khiêm Hào Sơ Lục nói, khiêm khiêm quân tử, dụng thiệp đại xuyền. Tượng viết, khiêm khiêm quân tử, ti dĩ tự mục giá. Làm người phải có lòng khiêm tốn. Chỉ khi khiêm tốn và dè giặt, con người mới có thể nhìn sự việc một cách chính xác, nhìn người một cách sáng suốt và nhìn chính mình một cách chân thật. Người kêu ngạo tự mán, thì đạo của trời khiến cho suy yếu. Người khiêm tốn, thì nhận thêm được lợi ích. Đạo của đất cũng vậy. Cái quá đầy sẽ bị hao tổn, còn chỗ thiếu sẽ được bù đắp. Nước luôn chảy về chỗ thấp để lấp đầy những nơi còn thiếu. Đạo của quỳ thần cũng vậy. Người kêu ngạo dễ chuốc lấy tai họa. Còn người khiêm tốn thường được thêm phúc. Người ở địa vị cao mà khiêm tốn, thì phẩm đức càng sáng rõ. Người ở địa vị thấp mà khiêm tốn, thì cái cao thượng cũng tự nhiên hiển lộ. Cho nên trong đối nhân sự thế, điều quan trọng không chỉ là có tài, mà còn là có thể tiếp nhận người khác, và có thể thành tựu người khác. Cổ nhân coi khiêm cung là một mỹ đức mà bất cứ ai cũng cần tu dưỡng. Bởi khiêm tốn không làm con người nhỏ đi. Ngược lại, chính sự khiêm tốn khiến con người có khả năng dung chứa nhiều hơn, kết nối nhiều hơn, và đi xa hơn. Kinh dịch nói, Đạo của trời là giảm chỗ dư để bù vào chỗ thiếu. Đây chính là tấm gương lớn của trời đất soi vào con người để dạy chữ khiêm. Trời đất không để sự tranh lệch cực đoan tồn tại mãi. Cao quá thì hạ, đầy quá thì vơi, cứng quá thì gãy, căng quá thì đứt, thịnh quá thì suy. Đó không phải là sự trừng phạt. Đó là quy luật cân bằng của tự nhiên. Và quẻ khiêm chính là lời nhắc nhở con người rằng, Đạo trời lấy chỗ dư bù chỗ thiếu. Đạo của người là biết mình có dư mà tự bớt đi. Đó chính là khiêm. Với người biết tự mình bớt đi một phần kiêu ngạo, trời sẽ không cần lấy đi của họ một phần thành tựu. Nước chảy về chỗ thấp nhưng có thể chứa muôn vật, hợp thành sông, tụ thành biển cả. Núi biết ẩn mình dưới đất nhưng vẫn làm nên thế đất. Con người cũng vậy. Biết hạ mình thì mới có thể dung người, tụ người, và thành việc lớn. Mà người biết khiêm hạ xét đến cùng cũng là người đang tích đức cho chính mình. Bài học thứ 3. Biết chờ đợi cũng là một kiểu khôn ngoan trong cuộc sống. Thưa quý vị và các bạn. Trước hết, chúng ta cần nhận thức rằng việc thực hiện những nhu cầu và mục tiêu trong cuộc sống chưa bao giờ là một chuyện dễ dàng. Mỗi ngày, chúng ta đều phấn đấu cho những điều mình mong muốn. Khi nhu cầu được đáp ứng, ta cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc. Khi nhu cầu không được đáp ứng, ta phiền muộn và đau khổ. Con người thường mong muốn mọi thứ đến với mình càng sớm càng tốt. Vì thế, chúng ta dễ có thói quen đốt cháy giai đoạn, cố công dùng sức để đạt được mục tiêu nhanh nhất có thể. Nhưng trong sự nóng vội ấy, ta thường quên rằng mọi sự thành tựu đều cần một quá trình. Quên rằng năng lực cần thời gian để tích lũy. Và cũng quên rằng trên con đường đi đến mục tiêu luôn có những trông gai, cạm bẫy và những thời điểm mà tiến lên chưa chắc đã là lựa chọn đúng. Có những mục tiêu có thể đạt được nhanh chóng. Nhưng cũng có những mục tiêu không thể dùng sự nóng vội để hoàn thành. Chẳng hạn như thành tựu đại sự, gây dựng sự nghiệp, trở thành người có danh tiếng và vị thế trong thiên hạ. Đối với những việc như vậy, chúng ta cần học cách chờ đợi và quan trọng hơn, phải hiểu điều gì xứng đáng để chờ đợi. Quẻ Nhu trong Kinh dịch nói với chúng ta rằng chờ đợi cũng là một loại trí tuệ. Thoán từ Quẻ Nhu có lời hữu phu, quang hanh, trinh cát, lợi thiệp đại xuyên. Khi lâm vào hoàn cảnh, phải dừng lại chờ đợi. Khi phía trước còn hiểm nguy và chưa thể tiến lên, điều quan trọng không phải là nóng lòng phá bỏ sự ngăn trở, mà là giữ vững lòng tin, giữ cho tâm trí sáng suốt, tiếp tục đi theo con đường chính đảo và âm thầm tích lũy nội lực. Đến khi thời cơ chín mùi, chính những tháng ngày tưởng như đứng yên ấy lại trở thành vốn liếng, giúp ta có đủ sức gánh vác việc lớn và vượt qua những thử thách cam go nhất. Đó chính là tinh thần cốt lõi của Quẻ Nhu, chờ đợi thời cơ. Nhưng chờ đợi trong Kinh dịch không có nghĩa là thụ động. Quẻ Nhu nhấn mạnh hai điều. Thứ nhất, trong lúc chờ đợi phải giữ được phẩm chất tốt đẹp. Thứ hai, trong lúc chờ đợi phải kiên định, không nóng vội, không gấp gáp, mong sớm thành công. Đạo lý thành công từ nội hàm của Quẻ Nhu nói với con người rằng, cơ hội thường đến với những người biết nhẫn nại, biết chuẩn bị và biết chờ đợi. Thành công chắc chắn không thể đạt được chỉ bằng vài khẩu hiệu. Người ta thường nói, một phút huy hoàng trên sân khấu đổi lại 10 năm vất vả ngoài sân khấu. Đằng sau một thành tựu lớn luôn là những đoạn đường hy sinh, rèn rũa mà người bình thường khó nhìn thấy. Thành công không thể đến ngay lập tức. Chỉ khi chúng ta biết tĩnh tâm, âm thầm tích lũy sức mạnh từng ngày, từng tháng, từng năm mới có thể đạt đến cảnh giới cưa gỗ bằng dây, giọt nước xuyên đá. Cổ nhân có câu, thập niên ma nhất kiếm, 10 năm mài một thanh kiếm. Đó không chỉ là một câu nói về thời gian, mà còn là một tâm thế. Trong những năm tháng chờ đợi, hãy chấp nhận thực tế, kiên trì với chính đạo và tiếp tục chuẩn bị. Bởi rất nhiều thất bại không đến từ việc con người không đủ năng lực, mà đến từ việc họ không chịu nổi khoảng thời gian trước khi năng lực ấy kịp trưởng thành. Nóng vội sẽ khiến cảm xúc lấn át lý trí. Cảm xúc lấn át lý trí thì trí tuệ bị che mở. Khi trí tuệ bị che mở, con người dễ đưa ra những quyết định mà sau này phải trả giá. Vì vậy, Quẻ Nhu nhắc chúng ta phải giữ vững sự trung chính, tuân thủ chính đạo và kiên định niềm tin, đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn kéo dài dễ khiến con người nản lòng. Càng ở trong thời gian chuồn, niềm tin càng phải vững. Càng chưa đến thời, nội lực càng phải được tích lưỡi. Cốt lõi của việc xây dựng một sự nghiệp lớn, xét cho cùng, chính là kiên trì chính đạo, giữ vững niềm tin và biết chờ thời. Đó cũng chính là tinh thần mà Quẻ Nhu gửi gắm qua câu. Quý vị và các bạn thân mến, trên đây tôi đã trình bày một số bài học rút ra từ kinh dịch, cuốn cổ thư được các bậc tiền nhân truyền lại bao đời đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Những bài học giữ gìn đạo đức luôn đặt mình ở trạng thái khiêm cung và hiểu rõ hoàn cảnh thời thế, tu tâm dưỡng tính, gen luyện tài năng, kiên định chờ thời không vội vàng nóng nảy, mong cầu thành công gấp gáp. Thấu suốt được những học này, tâm thái của các bạn sẽ ngày càng rộng mở, sẽ thấy đường đời sau này ngày càng hanh thông, thuận lợi hơn bao giờ hết. Giờ đây, khi cơn bão của thời tuổi trẻ bồng bột và hiếu thắng đã dần lùi lại phía sau, bạn sắp bước vào nửa sau của cuộc đời với một tâm thế hoàn toàn khác. Không còn những nông nổi muốn chinh phục cả thế giới hay ý chí phải chứng tỏ bản thân bằng mọi giá. Đây là lúc tâm trí cần được định tĩnh để nhìn lại trọn vẹn chặng đường đã qua. Trở về với chính mình, tìm đến trí tuệ cổ xưa của kinh dịch, bạn sẽ nghiền ngẫm và dần thấu hiểu những quy luật vận hành bất biến của vũ trụ. Khi nào nên tiến? Khi nào nên dừng? Để dưỡng thời, lúc nào cần bùng nổ và thời điểm nào phải biết nhu để tích lũy sức mạnh. Từng quẻ dịch, từng hào từ trong cuốn cổ thư tiền nhân, để lại, đều chứa đựng những chân lý, nguyên tắc, những bài học nhân sinh thâm sâu và huyền ảo vô cùng. Sự thấu thị này không làm giảm đi trí hướng, mà trao cho bạn một tầm nhìn sâu sắc và điểm tĩnh hơn. Nhờ hiểu rõ đạo lý của đất trời và sự truyền dịch của thời cơ, những bước đi ở nửa sau cuộc đời bạn sẽ không còn trao đảo bởi tham vọng hay sợ hãi, mà trở nên vững chắc, thông rong và trọn vẹn hơn bao giờ hết. Tôi xin kết thúc bài chia sẻ hôm nay tại đây. Cảm ơn bạn đã bớt chút thời gian quý báo trong cuộc sống bận rộn để lắng nghe. Nếu cảm thấy có ích, mong bạn bấm theo dõi kênh, lưu lại danh sách phát, để không bỏ lỡ những câu chuyện, bài học và những kinh nghiệm được đúc kết và chia sẻ ở những video tiếp theo. Hãy chia sẻ đến những người hữu duyên muốn lắng nghe công đức vô lượng. Chúc bạn và gia đình hạnh phúc, thành công và luôn gặp nhiều bình an trong cuộc sống. Xin trân trọng cảm ơn.