Nguyên Nhân Thường Xuyên Hoa Mắt Chóng Mặt Buồn Nôn Và Cách Khắc Phục Chỉ Trong Vài Phút

Sáng hôm nay, khi cô chú vừa nằm xuống hoặc vừa xoay người lại trên giường, đột nhiên căn phòng bỗng bắt đầu quay cuồng. Không phải chỉ là cảm giác chống đầu nhẹ thông thường, mà là quay thật sự, trần nhà, tường nhà, rồi đến sàn nhà, tất cả như cùng xoay đảo một lúc. Khiến cô chú ngay lập tức nghĩ đến nguy cơ, đột quỵ, tim đập mạnh hơn, đôi tay bấu chặt lấy thành giường, cho đến khi mọi thứ dừng lại chỉ trong vài chục giây ngắn ngủi. Khi cô chú đi khám, bác sĩ bảo không có gì bất thường. Kết quả chục cộng hưởng từ hoàn toàn bình thường. Thế nhưng cô chú trở về nhà mà trong lòng vẫn canh cánh nỗi lo âu không ngớt. Và chính vì điều đó, hôm nay tôi, bác sĩ Thê Tuấn, sẽ nói thẳng những điều mà phòng khám đôi khi không có đủ thời gian để giải thích hết cho cô chú nghe. Căn nguyên thật sự của chứng chóng mặt ở những cô chú trên 45 tuổi không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu cô chú không biết cách phân biệt cho đúng thì mới thực sự đáng ngại. Và kênh Podcast Tim Mạch này tôi dành riêng cho những ai muốn thấu hiểu sức khỏe của chính mình một cách rõ ràng, minh bạch, không vòng vo, không quảng cáo thần dược và tuyệt đối không hứa hẹn khỏi bệnh trong 3 ngày. Ở đây, chúng ta chỉ chia sẻ những thông tin y khoa đáng tin cậy được giải thích theo cách mộc mạc mà bất cứ cô chú nào cũng có thể dễ dàng thấu hiểu. Nếu cô chú cảm thấy những chia sẻ từ Podcast Tim Mạch thực sự mang lại giá trị hữu ích, hãy nhấn đăng ký và bật chuông thông báo Bây giờ, trước khi đi sâu vào các bệnh lý cụ thể, cô chú cần phải nắm vững một điều nền tảng vô cùng quan trọng đó là cảm giác thăng bằng của cơ thể không phải do một cơ quan đơn lẻ nào tạo ra mà bộ não của cô chú đang phải vận hành. Đồng thời, 3 hệ thống hoàn toàn khác nhau liên tục không ngừng nghỉ từng giây từng phút 3 hệ thống này buộc phải đồng ý với nhau Còn khi chỉ cần một trong 3 hệ thống báo sai lệch bộ não sẽ lập tức bị loạn nhịp và biểu hiện ra ngoài bằng cảm giác chống mặt khó chịu Hệ thống thứ nhất chính là tai trong nơi bên trong tai của cô chú có một bộ máy vô cùng tinh vi gồm 3 ống hình vòng cung nằm ở 3 góc khác nhau để bắt chọn mọi chuyển động của đầu theo 3 chiều không gian Bên trong các ống ấy chứa đầy chất lỏng và trôi nổi trong dòng chất lỏng Đó là những tinh thể canxi vô cùng li ti nhỏ hơn cả hạt cát Mỗi khi cô chú cúi đầu, ngửa cổ hay xoay người chất lỏng bên trong dịch chuyển khiến các tinh thể ấy chạm vào các tế bào cảm giác Nhờ đó, não bộ nhận được tín hiệu chính xác rằng đầu vừa xoay theo hướng nào Đây là một hệ thống hoạt động cực kỳ tinh vi và chính xác Khi nó hoạt động tốt thì cô chú chẳng cần phải bận tâm suy nghĩ điều gì Nhưng khi nó gặp trục trặc thì đó lại là nguyên nhân hàng đầu gây ra trứng trống mặt ở lứa tuổi trung niên và cao tuổi Hệ thống thứ 2 đóng vai trò hỗ trợ đắc lực là đôi mắt của cô chú Khi mắt liên tục gửi các thông tin không gian lên não để xác định đường chân trời nằm ở đâu vật gì đang đứng yên và vật gì đang di chuyển Và đây cũng chính là lý do giải thích vì sao cảm giác trống mặt thường trở nên tồi tệ hơn rất nhiều khi cô chú ở trong bóng tối Bởi vì khi mất đi một kênh thông tin thị giác quan trọng toàn bộ hệ thống thăng bằng sẽ trở nên kém ổn định hơn hẳn Hệ thống thứ 3 không thể thiếu đó chính là cảm giác bản thể từ cơ thể nằm sâu trong các cơ bắp, gân và khớp của cô chú đặc biệt tập trung nhiều ở bàn chân, bắp chân và vùng cổ nơi có vô số các đầu thần kinh cảm giác liên tục báo cáo, liên tục lên áo về việc trọng tâm cơ thể đang đặt ở đâu và đôi chân đang chạm đất tại điểm nào Đó cũng chính là lý do vì sao ngay cả khi nhắm mắt lại cô chú vẫn biết rõ cánh tay mình đang ở vị trí nào Cả 3 hệ thống này phải luôn đồng bộ với nhau một cách hoàn hảo Chỉ cần một hệ thống trục chặt là trống mặt sẽ xuất hiện và hiện nay có một tình trạng chiếm đến hơn 1 phần 3 Theo những nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Neurology và nhiều công trình y khoa lớn khác về rối loạn tiền đình đây thực chất là nguyên nhân cơ học phổ biến nhất dẫn đến trứng trống mặt tư thế và cô bác hoàn toàn có thể cải thiện được nếu chúng ta nhận diện đúng bản chất vấn đề Tên y khoa của căn bệnh này rất dài và khó nhớ nên tôi sẽ không bắt cô bác phải bận tâm phát âm làm gì cho mệt Cô bác chỉ cần ghi nhớ một cụm từ đơn giản là tinh thể tai trong lạc chỗ đó chính là hiện tượng đang diễn ra bên trong cơ thể chúng ta Những tinh thể canxi nhỏ xíu đó bình thường phải nằm đúng vị trí cố định của nó trong vùng tai trong nhưng vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà chúng bị bong ra và trôi rạt vào những ống bán khuyên không phải chỗ của mình Khi cô bác xoay đầu, những tinh thể bị trôi nổi đó sẽ lăng đến những vị trí không được phép khiến các tế bào cảm giác bị kích thích sai lệch và lúc đó, não bộ sẽ nhận được tín hiệu báo động rằng cơ thể đang quay cuồng cực mạnh dù trên thực tế cô bác chỉ vừa mới xoay đầu nhìn sang một phía đó chính là cơn chóng mặt dữ dội ập đến là cảm giác giống như sàn nhà bị lật ngược lại mang theo một nỗi sợ hãi bao trùm lấy tâm trí chỉ trong tích tắc và rồi điều kỳ lạ là chỉ chưa đầy một phút sau cơn chóng mặt ấy lại tự động dừng lại bởi vì các tinh thể đã lắng xuống đúng điểm dừng của nó Vậy câu hỏi đặt ra là vì sao hiện tượng này lại rất hay xảy ra đối với những người trên 45 tuổi thì câu trả lời nằm vào một số lý do sinh học cụ thể quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể làm cho các tinh thể canxi trở nên kém ngắn kết hơn so với thời trẻ Bên cạnh đó, tình trạng loãng xương rất phổ biến cũng làm thay đổi chuyển hóa canxi khiến các tinh thể càng dễ bị bong chóc ra ngoài Việc phải nằm một chỗ trong thời gian dài sau các cuộc phẫu thuật hoặc sau khi ốm nặng cũng là một yếu tố nguy cơ đáng kẻ Và ngay cả những chấn thương ở vùng đầu dù là rất nhẹ cũng có thể vô tình gây ra hiện tượng này Vậy làm thế nào để cô bác tự nhận biết được rằng mình có đang gặp phải vấn đề này hay không Tôi xin chia sẻ 5 dấu hiệu cốt lõi mà cô bác cần lắng nghe và ghi nhớ thật kỹ Dấu hiệu thứ nhất là tróng mặt có hướng rõ rệt nghĩa là cô bác cảm thấy rõ ràng mình đang quay sang trái sang phải hoặc bị ngã lệch về một bên nào đó chứ không phải là một cảm giác troáng váng mơ hồ Dấu hiệu thứ hai là cơn tróng mặt diễn ra rất ngắn thường là dưới 60 giây và sẽ tự động hết mà cô bác không cần phải làm gì cả Dấu hiệu thứ ba là nó luôn bị kích hoạt bởi một tư thế cụ thể nào đó trong sinh hoạt hàng ngày chẳng hạn như khi cô bác lăn người qua lại trên giường ngủ ngửa cổ nhìn lên cao, đứng dậy quá nhanh hoặc cúi xuống để nhặt một vật gì đó dưới đất Dấu hiệu thứ tư là cơn tróng mặt thường đi kèm với cảm giác buồn nôn và đôi khi có thể nôn mửa thật sự do phản xạ thần kinh thực vật Dấu hiệu thứ năm là khi cơn tróng mặt đã qua đi rồi nhưng nỗi sợ hãi thì vẫn còn động lại khiến hàng tiếng đồng hồ sau đó tim cô bác vẫn còn đập nhanh hơn so với bình thường để cô bác dễ hình dung hơn Tôi xin kể lại một trường hợp điển hình mà tôi từng tiếp nhận đó là câu chuyện của ông Hùng, 60 tuổi sinh sống tại Hà Nội Vào một buổi sáng thức dậy, ông Hùng xoay người sang bên cạnh để lấy chiếc điện thoại tắt chuông báo thức và ngay lập tức cả căn phòng quay cuồng trước mắt ông Vợ ông hoảng hốt gọi xe đưa ông đến bệnh viện ngay lập tức Nhưng khi tới nơi thì cơn tróng mặt đã tự động biến mất từ lúc nào Các bác sĩ đã cho chụp cộng hưởng từ sọ não nhưng kết quả hoàn toàn bình thường không phát hiện ra tổn thương nào nên cuối cùng bác sĩ kết luận ông bị dối loạn tuần hoàn não và kê đơn thuốc hỗ trợ tuần hoàn máu Ông Hùng đã uống loại thuốc đó suốt một năm rưỡi nhưng thỉnh thoảng căn bệnh vẫn tái phát và trong suốt khoảng thời gian dài đó hoàn toàn không có ai hỏi ông xem cơn tróng mặt thường xảy ra khi ông thực hiện động tác gì hay nó kéo dài trong bao lâu Mãi cho đến khi ông gặp một bác sĩ chuyên khoa về dối loạn tiền đỉnh thì sau 10 phút thăm khám kỹ lưỡng vị bác sĩ đó đã thực hiện một bài tập điều chỉnh tư thế đầu đơn giản và vấn đề của ông Hùng đã được cải thiện gần như ngay lập tức Một năm rưỡi uống thuốc vô ích đổi lấy chỉ một lần thăm khám đúng chuyên khoa Đây hoàn toàn không phải là câu chuyện hiếm gặp mà là một thực trạng xảy ra rất thường xuyên trong đời sống y khoa hàng ngày Và đó chính là lý do trọng tâm mà tôi thực hiện nội dung trong podcast tìm mạch hôm nay để mong rằng nếu cô bác hay người thân đang có những triệu chứng tương tự hãy chủ động hỏi thẳng bác sĩ điều trị của mình rằng liệu vấn đề sức khỏe này có phải do tinh thể tai trong lạc chỗ hay không và nguyên nhân này đã thực sự được thăm khám và loại trừ hay chưa Đó là câu hỏi cụ thể và câu trả lời sẽ mở ra cho chúng ta một hướng đi khác trong việc nhìn nhận cơ thể Có một loại chóng mặt khác, hoàn toàn không quay không có hướng xác định rõ ràng nhưng cô chú đừng vì thế mà xem nhẹ hay bỏ qua Đây là cảm giác như đang đi trên một lớp đệm mềm như đứng trên một con thuyền cứ chòng chành không chịu ngừng lắc đầu óc nặng nề và mờ mịt như có một lớp sương mù dày đặc bên trong Nhiều người trong số cô chú thường mô tả là thấy bản thân mình không thật giống như đang nhìn thế giới qua một lớp kính dày cách biệt Loại chóng mặt này không đến rồi đi nhanh chóng như loại trước mà nó cứ bám riết ở lại Có rất nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này và tôi sẽ lần lượt đi qua những nguyên nhân quan trọng nhất để cô chú cùng nắm bắt Nguyên nhân thứ nhất mà tôi muốn đề cập đến chính là sự thiếu hụt vitamin 12 một vấn đề hay bị bỏ quên nhất Vitamin B12 đóng vai trò là nguyên liệu quất lõi để tạo nên lớp bao bọc xung quanh các sợi thần kinh lớp bao này hoạt động giống hệt như lớp vỏ bọc của sợi dây điện thông thường Khi lớp vỏ này bị mỏng đi theo thời gian tín hiệu chuyển đi sẽ trở nên chậm hơn và không còn chính xác nữa kể cả các tín hiệu từ cơ quan tiền đình ở tai trong chuyển lên não bộ Kết quả là cô chú sẽ gặp tình trạng đi đứng không vững hay bị loạn troạn và cảm giác đặt chân xuống đất không được chắc chắn Những ai có nguy cơ cao đối mặt với tình trạng này đó là người trên 50 tuổi vì dạ dày đã lão hóa nên khả năng hấp thu 12 kém đi người ăn chay trường hoặc ăn ít thịt động vật và những người đang dùng thuốc điều trị tiểu đường loại metformin Đây là một loại thuốc vô cùng phổ biến nhưng ít ai biết rằng nó làm giảm khả năng hấp thu vitamin B12 qua đường ruột Nếu cô chú đang dùng thuốc tiểu đường và chưa từng kiểm tra chỉ số 12 trong vòng 1 năm qua đây là điều rất đáng để nhờ bác sĩ kiểm tra lại ở lần khám bệnh kế tiếp Nguyên nhân thứ 2 chính là sự thiếu hụt vitamin D một dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể Nhiều nghiên cứu khoa học trong đó có một công trình lớn được đăng trên tạp chí Neurology vào năm 2020 với sự tham gia của hơn 950 bản nhân đã cho thấy rằng những người bị thiếu hụt vitamin D có nguy cơ gặp phải tình trạng chóng mặt tái phát cao hơn đáng kẻ Việc bổ sung đầy đủ vitamin D có thể làm giảm đáng kẻ tẩn xuất tái phát của chứng bệnh này Vitamin D không chỉ có mối liên quan mật thiết với hệ xương khớp mà nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thần kinh cơ và điều quan trọng hơn cả là nó tác động mạnh mẽ đến sự ổn định của chính những tinh thể canxi nằm sâu bên trong tay trong của chúng ta Người Việt Nam chúng ta dù sống ở vùng nhiệt đới quanh năm có nắng nhưng vẫn rất hay bị thiếu hụt vitamin D do thói quen tránh nắng ít ra ngoài trời và ít ăn các loại cá béo Đặc biệt, phụ nữ sau tuổi mãn kinh là đối tượng có nguy cơ cao nhất Việc thực hiện các xét nghiệm B12 và vitamin D hoàn toàn không tốn kém nhiều chi phí Cô chú hãy chủ động hỏi bác sĩ để được chỉ định Trong lúc chúng ta đang cùng nhau phân tích những khía cạnh y khoa vô cùng thực tế và gần gũi này Tôi cũng xin phép được nhắc nhở nhẹ nhàng rằng Cô chú đừng quên nhấn nút thích để lại bình luận chia sẻ cảm nhận và đăng ký kênh Podcast Tim Mạch để đồng hành cùng chúng tôi trong hành trình lan tỏa trí thức sức khỏe bộ ích này đến với mọi người Sự ủng hộ chân thành của cô chú chính là nguồn động lực lớn lao để đội ngũ thực hiện chương trình tiếp tục nỗ lực Nguyên nhân thứ 3 gây ra tình trạng chống mặt mãn tính mà ít ai ngờ tới chính là các vấn đề liên quan đến mắt Nghe có vẻ khá lạ lẫm nhưng thực tế mắt lại là một nguyên nhân thường xuyên bị bỏ quên của trứng chống mặt kéo dài, kính đeo không đúng độ bệnh tăng nhạn áp ở giai đoạn sớm hoặc hai mắt phối hợp không tốt với nhau đều có thể dẫn đến hệ lụy này Khi thông tin thì rác truyền lên não bị lạch lạc não bộ sẽ mất đi một trong những trụ cột quan trọng để định hướng không gian và hệ quả tất yếu là cảm giác lơ lừng, tròng trành không vững vàng xuất hiện Nếu cô chú bị chống mặt kiểu mãn tính mà đã đi khám tay rất nhiều lần nhưng vẫn không tìm ra nguyên nhân thì một lần đi khám mắt toàn diện có thể sẽ mang lại cho cô chú những câu trả lời vô cùng bất ngờ Nguyên nhân thứ 4 thuộc về hệ tim mạch và huyết áp Đây là một nhóm nguyên nhân cần phải được nói rõ ràng và thẳng thắn để cô chú phòng tránh Tình trạng tụt huyết áp như thế là một hiện tượng rất phổ biến ở những người trên 50 tuổi Khi cô chú đứng lên một cách đột ngột nhất là sau khi ngồi lâu một chỗ hoặc vừa mới ngủ dậy huyết áp chưa kịp điều chỉnh bù đắp lượng máu chưa kịp bơm lên não và cô chú sẽ ngay lập tức cảm thấy mắt tối sầm lại người loạn trọn trong vài giây ngắn ngủi triệu chứng này thoạt nhìn có vẻ nhẹ nhàng nhưng thực chất lại là nguyên nhân hàng đầu gây ra té ngã nguy hiểm ở người cao tuổi Thế tuyến ski, dối loạn nhịp tim hay tình trạng tim đập không đều có thể làm lưu lượng máu lên não bị gián đoạn trong thức tắc gây ra những cơn chóng mặt, chết nhoáng hay hẹp sơ vữa mạch máu ở vùng phía sau não và phần não kiểm soát thăng bằng cùng với hợp vận động có thể gây mất thăng bằng mạng tính Tất cả những điều này đều có xét nghiệm riêng, có hướng xử lý riêng chứ không phải cứ chóng mặt là cô chú phải dùng thuốc tiền đình cách cảm tính. Thế tuyến ski Tôi xin kể câu chuyện của bà Lan, 58 tuổi ở thành phố Hồ Chí Minh, người đã than phiền bị chóng mặt âm ỉ suốt 3 năm có cảm giác lúc nào cũng như đang đứng trên một chiếc bè nổi đã đi khám nhiều nơi và uống rất nhiều thuốc cỗ trợ toàn hoàn não hay thuốc bổ nhưng tình trạng hoàn toàn không cải thiện mãi đến khi được hỏi kỹ hơn, bà mới kể rằng bà hay bị nhất là khi đứng dậy sau khi ngồi sổm tới cây hoặc vào buổi sáng vừa ngồi dậy khỏi giường Khi đo huyết áp ở 2 tư thế, nằm và đứng chúng tôi phát hiện huyết áp của bà tụt hơn 25mm thủy ngân khi đứng lên và đó chính là tụt huyết áp tư thế rất rõ ràng Thế tuyến ski, hướng xử lý trong trường hợp này không phải là tìm những loại thuốc đắt tiền mà chỉ đơn giản là uống đủ nước điều chỉnh tư thế đứng lên từ từ tập thể dục nhẹ nhàng mỗi sáng và theo dõi lại thuốc huyết áp vì đôi khi liều thuốc đang dùng cần phải được điều chỉnh cho phù hợp Chỉ 3 tháng sau, bà Lan hoàn toàn không còn phàn nàn gì về những cơn chóng mặt phiền toái đó nữa và đây là bài học thực tế mà podcast tim mạch muốn gửi gắm đến cô chú Thế tuyến ski Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần nhắc đến chứng đau nửa đầu migraine mà nhiều người đã biết đến Nhưng ít ai biết rằng có một biến thể trong đó Cơn đau đầu không phải là triệu chứng chính mà chóng mặt mới là chủ đạo Cơn chóng mặt kiểu này thường kéo dài hàng giờ chứ không phải vài chục giây như chóng mặt do tinh thể tai trong và thường đi kèm với sự nhạy cảm với ánh sáng, buồn nôn khiến người bệnh chỉ muốn ở trong một căn phòng tối và yên tĩnh Rất nhiều người với tình trạng này đã được khám đi khám lại nhiều năm mà không có ai hỏi đến tiền xử đau nửa đầu dù là nhẹ hay không thường xuyên Thế nên nếu cô bác có những cơn chóng mặt kéo dài nhiều giờ kèm theo nhạy cảm với ánh sáng hãy đặt câu hỏi này ngay với bác sĩ thần kinh Thế tuyến ski, một vấn đề nữa mà cô chú cũng hay quan tâm là vai trò của cổ Nhưng xin đừng tin quá mức vào điều này vì cơ cổ có chứa các đầu thần kinh cảm giác tham gia trực tiếp vào hệ thống thăng bằng Khi cơ cổ bị co cứng mạn tính do ngồi máy tính lâu do dùng gối không phù hợp hay do thoái hóa cuộc sống cổ các tín hiệu gửi về não có thể bị nhiễu và góp phần gây ra cảm giác chóng mặt Điều này hoàn toàn có cơ sở khoa học rõ ràng Tuy nhiên tôi cũng muốn nói thẳng rằng trần đoán chóng mặt do cổ hiện đang bị lạm dụng khá nhiều Khi mà không hiếm bệnh nhân được kê đơn vật lý trị liệu cổ vai gái thậm chí can thiệp nắn chỉnh trong khi nguyên nhân thực sự lại xuất phát từ tai trong hoặc vết áp Nếu cô bác đã được kết luận là chóng mặt do cuộc sống cổ nhưng lại không thấy có bất kỳ sự cải thiện nào sau nhiều tháng điều trị thì đây chính là lý do chính đáng để xin ý kiến đánh giá thêm từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc tai mũi học Thế Tuisky Và bây giờ là phần quan trọng nhất Trong nội dung hôm nay mà tôi rất cần cô bác lắng nghe thật kỹ vì hầu hết các trường hợp chóng mặt đều không nguy hiểm đến tính mạng nhưng vẫn có một số ít trường hợp thì khó và cô bác cần phải biết rõ danh giới đó Nếu cơn chóng mặt xảy ra và đi kèm với bất kỳ một trong những dấu hiệu sau đây xin đừng trần trừ mà hãy gọi cấp cứu ngay lập tức đó là nói khó hoặc nói ngọng bất thường dù chỉ trong một lúc bị yếu hoặc tê một bên tay hoặc chân dù là cảm giác thoáng qua bị mở mắt đột ngột, nhìn đôi hoặc mất thị lực một bên và cuối cùng là cơn đau đầu dữ dội chưa từng có trong cuộc đời Người ta hay mô tả cảm giác ấy như búa đập vào đầu kèm theo tình trạng mất thăng bằng nặng khiến cô bác không thể đứng thẳng nổi trên đôi chân của mình Khi những dấu hiệu này kết hợp với cơn chóng mặt dữ dội đó rất có thể là biểu hiện cảnh báo sớm của tai biến mạch máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua mà chúng ta tuyệt đối không được chủ quan Đột quỵ thường diễn ra trong im lặng không đau đớn và không báo trước và trong mỗi giây phút trôi qua của cơn đột quỵ có đến hàng triệu tế bào thần kinh bị tổn thương và mất đi vĩnh viễn. Chính vì thế thời gian xử lý và cấp cứu chính là yếu tố quyết định tất cả sự sống còn của người bệnh Cô bác cần ghi nhớ rằng nếu đó là triệu chứng chóng mặt đơn thuần tự hết chỉ trong vài chục giây và hoàn toàn không kèm theo bất kỳ triệu chứng thần kinh nào khác thì thường đó không phải là đột quỵ Ngược lại, nếu tình trạng chóng mặt đi kèm với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong danh sách nguy hiểm mà tôi vừa nêu thì đó chắc chắn là một tình huống cấp cứu y tế tối khần cấp Đây là một vấn đề cực kỳ quan trọng mà tôi muốn chia sẻ cùng cô bác bởi vì có rất nhiều người chưa từng được nghe và chưa hiểu đúng về nó trong thực tế đời sống hàng ngày Trong y khoa chúng tôi ghi nhận một tình trạng bệnh lý rất đặc biệt mang tên là dối loạn chóng mặt tư thế mãn tính Để cô bác dễ hình dung, chúng ta chỉ cần hiểu đơn giản rằng Bộ não đôi khi vì quá sợ hãi mà có thể tự tạo ra cảm giác chóng mặt giả tạo cho cơ thể Cơ chế diễn ra hiện tượng này như thế này Khi cô bác từng trải qua một cơn chóng mặt dữ dội trong quá khứ, cơn đau đó rồi cũng qua đi và kết quả thăm khám tổng quát cho thấy mọi thứ đều hoàn toàn bình thường Tuy nhiên, bộ não vốn là một cỗ máy dự đoán siêu việt lại vô tình học được một bài học sai lầm rằng mọi chuyển động của đầu đều là mối nguy hiểm tiềm mặt Kể từ thời điểm đó, não bộ bắt đầu bật chế độ giám sát mọi chuyển động một cách liên tục với sự cảnh giác cao độ và chính sự cảnh giác căng thẳng liên tục ấy lại tự nó sản sinh ra cảm giác không vững vàng tròng tranh, lơ lửng, không thật dù thực tế bên trong tay trong của cô bác hoàn toàn không còn tổn thương nào nữa Cảm giác ảo giác đó dần đẩy người bệnh vào tâm lý sợ hãi, bắt đầu né tránh việc đi siêu thị vì cảm thấy tróng mặt giữa những dãy kệ hàng cao hút họ bắt đầu né tránh việc đi xe buýt né tránh những nơi đông người qua lại cứ thế, thế giới thu nhỏ dần lại cho đến khi họ tự ra mình trong nhà không phải vì cơ quan tiền đỉnh ở tay có vấn đề mà thực chất là vì bộ não đang mắc kẹt trong tình trạng báo động đỏ kéo dài không lối thoát Phương pháp điều trị tối ưu cho trường hợp này hoàn toàn không phải là việc lạm dụng các loại thuốc uống trị tiền đỉnh thông thường mà câu trả lời chính xác là liệu pháp tâm lý, nhận thức, hành vi, một phương pháp điều trị đã được chứng minh có cơ sở khoa học cực kỳ vững chắc trong lĩnh vực thần kinh học hiện đại Thêm vào đó, trong một số tình huống cụ thể các bác sĩ chuyên khoa tâm thần có thể sẽ chỉ định thêm một số loại dược phẩm chuyên biệt nhằm hỗ trợ và xoa diệu hệ thần kinh trung ương. Cô bác không nên cảm thấy lo ngại hay kỳ thị về điều này, bởi đó là pháp đồ điều trị chuẩn xác đánh chúng vào cơ chế bệnh sinh thực tế của cơ thể Song song với liệu pháp tâm lý chuyên sâu ấy chính là quá trình phục hồi chức năng tiền đỉnh thông qua những bài tập khoa học mà tôi sẽ hướng dẫn chi tiết ngay trong nội dung tiếp theo của chương trình Podcast Tim Mạch ngày hôm nay Tôi muốn làm rõ một cách minh bạch từ trước, rằng những bài tập này có tác dụng hỗ trợ cải thiện chức năng giữ thăng bẳng, đồng thời giúp tăng cường mạnh mẽ khả năng thích nghi tự nhiên của toàn bộ hệ thống tiền đỉnh trong cơ thể. Tuy nhiên, chúng không bao giờ có thể thay thế hoàn toàn cho việc thăm khám và điều trị y tế chuyên sâu tại bệnh viện. Nếu cô bác đang thực sự trải qua giai đoạn chống mật cấp tính nặng nề hãy luôn nhớ tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi bắt đầu bất kỳ chế độ tập luyện nào. Những bằng chứng khoa học thực tiễn chứng minh hiệu quả của các bài tập phục hồi chức năng tiền đỉnh là vô cùng vững chắc và đáng tin cậy. Các tổng quan hệ thống lớn trên quy mô toàn cầu, bao gồm cả những đánh giá khắt khe từ tổ chức Cochrane, cơ quan tổng hợp bằng chứng y khoa uy tín bậc nhất thế giới, đã đi đến kết luận rằng việc tập luyện thăng bẳng có hệ thống mang lại hiệu quả to lớn trong việc làm giảm đáng kể mức độ trầm trọng của cơn chống mật. Đồng thời, nó giúp cải thiện sự vững vàng của cơ thể khi đứng thẳng và di chuyển, qua đó làm giảm thiểu rõ rệt nguy cơ té ngã đáng tiếc ở những người cao tuổi. Đặc biệt, chúng ta cần phải nhìn nhận điểm cuối cùng, đó chính là hiểm họa té ngã ở người cao tuổi. Một vấn đề tuyệt đối không phải là chuyện nhỏ nhặt Biến chứng gãy cổ xương hông sau một cú té ngã đơn thuần ở những người trên 65 tuổi thường đi kèm với tỷ lệ tàn phế và tử vong do biến chứng nặng rất cao trong y khoa. Chính vì lẽ đó, việc kiên trì tập luyện thăng bằng hàng ngày được xem là một trong những can thiệp y tế có bằng chứng mạnh mẽ nhất, giúp chúng ta phòng ngừa và giảm thiểu tối đa nguy cơ tai nạn nguy hiểm này Ngay từ hôm nay, cô bác hoàn toàn có thể bắt đầu áp dụng ngay 4 bài tập vô cùng đơn giản nhưng mang lại hiệu quả thiết thực. Chúng ta hoàn toàn không cần phải chuẩn bị bất kỳ dụng cụ đắt tiền nào, cũng không cần phải đến các phòng tập thể phức tạp. Bài tập đầu tiên mà tôi muốn giới thiệu trí tiết đến cô bác, chính là bài tập giữ cố định tầm nhìn của mắt trong khi đang xoay đầu nhẹ nhàng sang hai bên. Với bài tập này, cô bác có thể lựa chọn thư thế ngồi hoặc đứng, nhưng xin lưu ý rằng trong giai đoạn đầu tiên, việc thực hiện ở thư thế ngồi sẽ mang lại sự an toàn tuyệt đối và tránh gây ra cảm giác chóng vãng đột ngột cho hệ thần kinh của mình Chúng ta tiếp tục đi sâu vào các bài tập cốt lõi để phục hồi hệ thống tiền đỉnh mà tôi vẫn thưởng hướng dẫn cho các bệnh nhân của mình. Bài tập đầu tiên mà cô bác cần thực hành đều đặn mỗi ngày, chính là rèn luyện phản xạ phối hợp giữa mắt và tay trong, giúp giữ cho hình ảnh trước mắt luôn ổn định, ngay cả khi đầu đang có chuyển động. Cô bác hãy rũi thẳng một tay ra trước mặt dùng ngón trỏ chỉ thẳng lên ngang tầm mắt rồi nhìn chầm chầm vào đầu ngón tay đó. Bây giờ chúng ta từ từ xoay đầu sang trái và sang phải, nhưng mắt vẫn phải giữ nguyên, vẫn dán chặt vào ngón tay, đầu xoay mà mắt tuyệt đối không chạy theo đầu. Phản xạ này cực kỳ quan trọng vì đây là một trong những chức năng đầu tiên bị suy giảm khi hệ thống tiền đỉnh gặp vấn đề. Cô bác hãy bắt đầu với 2 hoặc 3 lần xoay mỗi bên một cách thật chậm rãi, tuyệt đối không giật cục và mỗi tuần có thể tăng thêm vài lần. Nếu có cảm giác hơi tróng mặt nhẹ trong lúc tập cô bác hãy yên tâm vì đó là điều hoàn toàn bình thường là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang được kích thích đúng hướng tuyệt đối không nên dừng lại chỉ vì cảm giác khó chịu nhẹ chính sự khó chịu có kiểm soát đó mới là tín hiệu quý giá để náo bộ bắt đầu học cách thích nghi và tự phục hồi Bài tập thứ 2 có cơ chế ngược lại với bài tập vừa rồi đó là để mắt theo dõi vật di động trong khi đầu đứng yên hoàn toàn. Cô bác hãy cầm một cây bút hoặc đưa ngón tay lên, giữ cho phần đầu cố định không nhúc nhích, rồi từ từ di chuyển vật đó từ trái sang phải, và dùng mắt để theo dõi theo, chỉ có đôi mắt di chuyển theo nhịp của vật, còn đầu thì phải giữ nguyên tư thế Bài tập này giúp dàn luyện khả năng theo dõi vật chuyển động một cách mượt mà, vốn là một trí số cực kỳ quan trọng để đánh giá chức năng tiền hình khỏe mạnh Khi chức năng này bị suy giả, cô bác thường sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi xem TV, khi cố gắng nhìn theo xe cộ chạy trên đường hay khi phải di chuyển trong một đám đông tấp nập. Cô bác hãy bắt đầu với 2-3 lần tập và luôn nhớ đứng gần bức tường hoặc cạnh chiếc ghế vững chắc để có thể vịn vào ngay khi cần thiết Bài tập thứ 3 mà tôi muốn chia sẻ với cô bác chính là bài tập đứng một chân. Đây là một thử thách tuyệt vời giúp dàn luyện cả 3 hệ thống thăng bằng cùng một lúc, bao gồm tay trong, thị giác và cảm giác bản thể từ cơ bắp xương khớp. Cô bác hãy đứng thẳng người, nhấc một chân lên khỏi mặt đất đầu gối trùng nhẹ, hai tay vung ra hai bên để giữ thăng bằng tốt hơn Cố gắng giữ tư thế đó trong khoảng 3 giây rồi đổi chân. Mục tiêu lâu dài của chúng ta là đạt được thời gian 30 giây cho mỗi bên chân Khi cô bác đã cảm thấy vững vàng với đôi mắt mở hãy thử thách bản thân bằng cách nhắm mắt lại ngay tại khoảnh khắc đó. Cô bác sẽ hiểu vì sao đây là một bài tập đòi hỏi sự nghiêm túc tuyệt đối không có sự hỗ trợ của thị giác não bộ bắt buộc phải dựa hoàn toàn vào tai trong và cảm giác cơ thể Và đó chính xác là những gì hệ thống thần kinh của chúng ta cần được rèn luyện để trở nên tinh nhạy hơn Bài tập thứ tư chính là chuỗi động tác luyện tập tư thế chuyên biệt dành cho cả hai loại tróng mặt phổ biến Bài tập này trực tiếp hỗ trợ cả trường hợp tróng mặt do sỏi tai hay còn gọi là tinh thẻ tai trong bị lạc chỗ Cô bác hãy ngồi giữa giường với những chiếc gối được chuẩn bị sẵn ở hai bên sau đó xoay đầu một góc 45 độ sang bên phải rồi từ từ nằm ngửa xuống phía bên phải giữ nguyên góc độ của đầu. Cô bác có thể dùng một chiếc gối cuộn tròn lại đặt dưới cổ để duy trì góc độ đó Hãy nằm yên như vậy trong vòng 30 giây Nếu cảm giác tróng mặt có xuất hiện, hãy cứ để nó diễn ra tự nhiên đừng vội vàng ngồi dậy ngay lập tức Đây chính là quá trình kích thích có kiểm soát chiếc chìa khóa vàng để nã bộ học lại bài học rằng chuyển động thực ra là một trạng thái hoàn toàn an toàn Sau đủ 30 giây, cô bác từ từ ngồi dậy dừng lại một chút để cơ thể ổn định rồi tiếp tục lặp lại các bước tương tự sang bên trái thực hiện mỗi bên 3 lần và tuyệt đối không được vội vàng Bài tập này đòi hỏi cô bác phải kiên trì thực hành ít nhất từ 2 đến 3 tuần liên tục mỗi ngày trước khi có thể đánh giá được hiệu quả thực tế Đối với một số cô bác, thời gian có thể cần kéo dài từ 2 đến 3 tháng, và đó hoàn toàn không phải là thất bại Đó chỉ đơn giản là quy luật tự nhiên khi nã bộ cần thời gian để học lại từ đầu Nã bộ không thể thay đổi chỉ trong một ngày mà nó thích nghi và tự chữa lành qua vô số lần lặp đi lặp lại cùng với sự kiên nhẫn bên bỉ của người bệnh Trước khi khép lại nội dung chuyên môn hôm nay tại podcast tim mạch tôi thực sự hy vọng những kiến thức vừa rồi sẽ là người bạn đồng hành tin cậy của cô bác Nếu cô bác cảm thấy những chia sẻ này thực sự hữu ích và mang lại giá trị thiết thực cho sức khỏe của mình xin hãy dành tặng podcast tim mạch một nút thích chia sẻ bài viết này đến những người thân yêu và đừng quên đăng ký kênh để ủng hộ chúng tôi sản xuất thêm nhiều nội dung y khoa bổ ích hơn nữa Chúng ta vừa đi qua những phân tích cốt lõi và bây giờ để khép lại nội dung hôm nay tại podcast tim mạch tôi xin tóm lược lại hai câu hỏi quan trọng nhất mà cô chú cần nhớ rõ Một là cơn trống mặt của cô bác có hướng quay rõ ràng không hay chỉ là cảm giác lơ lửng mơ hồ Hai là có tư thế nào cụ thể khiến nó xuất hiện hay không Hai thông tin này sẽ giúp bác sĩ đặt đúng hướng Việc thứ hai, ở lần xét nghiệm tiếp theo cô chú nhờ bác sĩ bổ sung xét nghiệm vitamin B12 và vitamin D nếu chưa có lịch khám thì đây là lý do chính đáng để đặt lịch Việc thứ ba, hãy bắt đầu bài tập giữ mắt cố định và đứng một chân ngay hôm nay ngồi xuống trước gần tường bắt đầu chậm không cần làm nhiều nhưng cần làm đều đặn Tôi muốn nhấn mạnh thêm một điều thực tế rằng Sau tuổi 45, cả ba hệ thống thăng bằng đều bắt đầu kém nhạy hơn theo thời gian từ tai trong, thị lực cho đến cảm giác ở lòng bàn chân Đây là quá trình sinh lý tự nhiên, không thể đảo ngược hoàn toàn nhưng chúng ta hoàn toàn có thể làm chậm lại và huấn luyện não bộ bù đắp cho sự suy giảm đó Người thập luyện thăng bằng thường xuyên sẽ giúp não học cách sử dụng tín hiệu còn lại hiệu quả hơn, từ đó ít bị té ngã và giữ được sự tự tin trong sinh hoạt Cô chú chỉ cần dành 10 đến 15 phút mỗi ngày để duy trì kỹ năng này Ngoài ra, tình trạng loãng xương ở phụ nữ sau mãn kinh cũng làm tăng nguy cơ tinh thể tai trong bị bong có thể cải thiện bằng cách duy trì vitamin D, canxi và vận động hợp lý bởi không có thần dược nào qua được thói quen tốt được duy trì đủ lâu Tróng mặt không phải là định bệnh hay tuổi già buộc phải chịu đựng mà đa số đều có nguyên nhân và hướng can thiệp rõ ràng Tôi hi vọng những chia sẻ từ podcast Tim Mạch hôm nay đã mang lại cho cô chú những công cụ thiết thực để chăm sóc sức khỏe chủ động tốt hơn Xin trân trọng cảm ơn cô chú đã lắng nghe Chúc cô chú luôn nhiều sức khỏe, bình an, tinh tấn trong cuộc sống và xin tạm biệt, hẹn gặp lại trong các tập tiếp theo