TÓM TẮT NHÀ ĐƯỜNG NỘI DUNG VIDEO : HOOK: Nhà Đường – Đế Chế Rực Rỡ Và Bi Kịch Quyền Lực PHẦN 1: Loạn Thế Nhà Tùy – Lý Uyên Dựng Cờ, Đại Đường Ra Đời PHẦN 2: Những Thanh Kiếm Dựng Nên Đại Đường – Lý Thế Dân Chinh Phục Thiên Hạ PHẦN 3: Đường Thái Tông – Thời Đại Trinh Quán Và Đỉnh Cao Của Đại Đường PHẦN 4: Võ Tắc Thiên – Người Phụ Nữ Khuynh Đảo Hoàng Quyền Đại Đường PHẦN 5: Đường Huyền Tông – Đại Đường Bước Lên Đỉnh Cao Rực Rỡ PHẦN 6: Loạn An Sử – An Lộc Sơn Đốt Cháy Một Đế Chế PHẦN 7: Sau Loạn An Sử – Tiết Độ Sứ Cát Cứ Và Quyền Lực Trung Ương Suy Yếu PHẦN 8: Chu Ôn – Người Từng Cứu Nhà Đường Rồi Kết Liễu Nhà Đường PHẦN 9: Những Người Giữ Lửa Cuối Cùng – Đại Đường Trong Cơn Hấp Hối PHẦN 10: Đại Đường Sụp Đổ – Từ Đế Chế Huy Hoàng Đến Tro Tàn PHẦN KẾT: Đại Đường Và Vòng Quay Lạnh Lùng Của Lịch Sử
Nhà Đường – một trong những triều đại huy hoàng và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử Trung Hoa. Nhưng một đế chế từng đứng trên đỉnh cao của quyền lực đã sụp đổ như thế nào?
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video này thuật lại toàn bộ tiến trình từ khi hình thành, hưng thịnh đến lúc suy vong của nhà Đường. Từ những chiến công thống nhất thiên hạ của Đường Thái Tông, sự cai trị độc đáo của Võ Tắc Thiên, cho đến đỉnh cao thời Đường Huyền Tông và sự sụp đổ sau loạn An Sử, video nhấn mạnh bài học về quản trị quyền lực và tầm quan trọng của lòng dân.
Vì sao Đại Đường có thể trở thành một trong những đế chế hùng mạnh nhất lịch sử Trung Hoa?
Và quan trọng nhất, tại sao một đế chế từng đứng trên đỉnh cao của văn minh phương Đông
cuối cùng lại bị chính quyền lực bên trong nó xé nát?
Đây là câu chuyện về Nhà Đường, một đế chế huy hoàng, một triều đại của những vị vua kiệt xuất
và cũng là một trong những bi kịch quyền lực lớn nhất của lịch sử Trung Hoa.
Cuối thế kỷ thứ sáu, Trung Hoa bước vào một thời kỳ đầy biến động.
Nhà Tùy từng khiến thiên hạ kinh ngạc khi thống nhất Nam Bắc sau nhiều thế kỷ chia cắt.
Nhưng triều đại ấy cũng giống như một thanh kiếm quá sắc.
Càng mạnh, càng dễ tự làm mình bị thương.
Tùy văn đế dương kiên để lại một đế quốc hùng mạnh.
Nhưng khi tùy dạng đế dương quảng lên ngôi,
tham vọng của ông nhanh chóng vượt qua sức chịu đựng của quốc gia,
những công trình khổng lồ được xây dựng.
Đại Vận Hà được đào nối các vùng đất rộng lớn.
Đông Đô Lạc Dương được mở rộng.
Những cuộc viễn trình liên tiếp nhằm vào cao cầu ly tiêu hao vô số nhân lực và tài lực.
Bề ngoài, nhà Tùy vẫn là một đế quốc hùng mạnh.
Nhưng bên dưới lớp vỏ ấy, dân chúng đang kiệt quệ.
Thuế khóa nặng nề, lao dịch kéo dài.
Nông dân phải bỏ ruộng, bỏ nhà để phục vụ những công trình và cuộc chiến không dứt.
Rồi những cuộc nổi dậy bắt đầu bùng lên.
Từ Sơn Đông đến Hạ Bắc, từ Quan Trung đến các vùng phía Đông,
những đội quân nông dân lần lượt xuất hiện.
Các thủ lĩnh địa phương bắt đầu chiếm thành, cướp kho lương và tự xây dựng thế lực riêng.
Nhà Tùy bước vào vòng xoáy mà chính nó đã tạo ra.
Đó là lúc một gia tộc ở Thái Nguyên nhìn thấy cơ hội.
Gia tộc ấy mang họ Lý.
Người đứng đầu là Lý Uyên, một quý tộc có thế lực, từng giữ chức thái thú Thái Nguyên.
Ông không phải một kẻ phiêu lưu vô danh.
Ông thuộc tầng lớp quyền quý, có quan hệ sâu rộng với triều đình và quân đội.
Nhưng bên cạnh Lý Uyên còn có một người đặc biệt.
Đó là người con trai thứ của ông, Lý Thế Dân.
Khác với cha, Lý Thế Dân sớm thể hiện tham vọng và tài năng quân sự.
Ông hiểu rằng nhà Tùy đang đứng bên bờ vực sụp đổ.
Và trong thời loạn, người chậm tay thường sẽ trở thành kẻ bị tiêu diệt.
Lý Thế Dân nhiều lần thuyết phục cha khởi binh.
Lý Uyên ban đầu còn do dự.
Bởi nếu thất bại, đó không phải là mất một chức quan.
Đó là cái chết của cả gia tộc.
Nhưng thời thế không cho ông nhiều lựa chọn.
Năm 617, Lý Uyên dựng cờ tại Thái Nguyên.
Ông không tuyên bố ngay rằng mình muốn trở thành hoàng đế.
Danh nghĩa ban đầu vẫn là cứu nhà Tùy, đưa một người thuộc hoàng tộc lên nắm quyền.
Nhưng lịch sử đôi khi bắt đầu bằng những lời tuyên bố rất khác với kết quả cuối cùng.
Lý Uyên nhanh chóng tập hợp lực lượng.
Bên cạnh ông là những người con tài năng và các tướng lĩnh có khả năng chiến đấu.
Quân đội từ Thái Nguyên tiến xuống Quan Trung.
Mục tiêu của họ là Trường An.
Đó không chỉ là một thành phố.
Đó là trung tâm chính trị của đế quốc.
Ai kiểm soát Trường An sẽ có trong tay chiếc chìa khóa bước vào cuộc tranh giành thiên hạ.
Quân của Lý Uyên tiến nhanh.
Nhà Tùy lúc này đã quá suy yếu để tổ chức một cuộc phản công hiệu quả.
Cuối năm 617, Lý Uyên chiếm được Trường An.
Ông lập Dương Hiệu, một hoàng tôn nhà Tùy, làm vua trên danh nghĩa.
Nhưng quyền lực thực tế đã nằm trong tay họ Lý.
Một năm sau, năm 618, Dương Hiệu thói vị.
Lý Uyên chính thức lên ngôi.
Nhà đường ra đời.
Ninh hiệu được đặt là Vũ Đức.
Một triều đại mới xuất hiện giữa đống cho tàn của nhà Tùy.
Nhưng Lý Uyên chưa thể gọi mình là người thống trị thiên hạ.
Bởi Trường An chỉ là một phần của Trung Hoa.
Ngoài kia, hàng loạt thế lực vẫn đang tranh giành quyền lực.
Ở phía Đông có Vương Thế Sung.
Ở Hà Bắc có Đậu Kiến Đức.
Lưu Vũ Chu chiếm giữ vùng phía Bắc.
Tiết cử xây dựng thế lực ở Tây Bắc.
Lý Quỹ kiểm soát Lương Châu.
Mỗi người đều có quân đội.
Mỗi người đều có tham vọng.
Và tất cả đều hiểu rằng, sau khi nhà Tùy sụp đổ,
người chiến thắng cuối cùng sẽ không được quyết định bằng danh nghĩa,
mà bằng chiến trường.
Trong hoàn cảnh ấy,
Lý Uyên bắt đầu giao cho Lý Thế Dân những nhiệm vụ ngày càng lớn.
Người con thứ nhanh chóng trở thành thanh kiếm sắc nhất của nhà đường.
Ông hành quân với tốc độ đáng kinh ngạc,
đánh bại hết đối thủ này đến đối thủ khác,
thu phục tướng lĩnh, chiếm kho lương và mở rộng lãnh thổ.
Những chiến thắng ấy khiến danh tiếng Lý Thế Dân ngày càng lớn.
Nhưng chính từ đây, một vấn đề khác bắt đầu hình thành.
Lý Kiến Thành, người con trưởng của Lý Uyên,
được lập làm thái tử.
Ông có danh phận chính thống.
Lý Thế Dân lại có quân công và uy vọng trong quân đội.
Một người nắm ngai vàng tương lai,
một người nắm thanh kiếm đang bảo vệ ngai vàng hiện tại.
Hai con đường ấy sớm muộn cũng sẽ va vào nhau.
Trong khi bên ngoài, thiên hạ vẫn đang chìm trong chiến tranh,
thì ngay bên trong hoàng tộc họ Lý,
một cuộc chiến khác đang âm thầm hình thành.
Và cuộc chiến ấy sẽ quyết định không chỉ ai là người kế vị.
Nó sẽ quyết định gương mặt thật sự của đại đường trong những năm đầu tiên.
Sau khi nhà đường được thành lập,
Lý Uyên có trong tay trưởng An,
nhưng ông vẫn chưa có thiên hạ.
Bên ngoài kinh thành, những lá cờ khác vẫn tung bay.
Mỗi vùng đất là một đạo quân.
Mỗi đạo quân lại có một thủ lĩnh muốn trở thành người cuối cùng đứng trên đỉnh quyền lực.
Và trong cuộc tranh giành ấy,
Lý Thế Dân nhanh chóng trở thành nhân vật quan trọng nhất của nhà đường.
Ông không ngồi yên trong cung điện.
Ông xuất hiện trên chiến trường.
Từ khi còn trẻ, Lý Thế Dân đã hiểu rằng
thời loạn không dành cho những người chỉ biết chờ đợi.
Ông tập hợp các tướng lĩnh, thu phục hào kiệt
và trực tiếp chỉ huy những chiến dịch quyết định vận mệnh triều đại.
Một trong những đối thủ đầu tiên là Tiết Cử,
thủ lĩnh thế lực ở Tây Bắc.
Tiết Cử sở hữu lực lượng mạnh,
từng khiến quân đường gặp nguy hiểm.
Nhưng sau khi Tiết Cử qua đời,
thế lực của ông suy yếu.
Con trai là Tiết Ngân Quả tiếp tục chống lại nhà đường,
nhưng cuối cùng bị đánh bại.
Phía Bắc lại xuất hiện Lưu Vũ Chu.
Ông ta kiểm soát một vùng chiến lược quan trọng
và từng khiến nhà đường lâm vào khủng hoảng.
Nhưng Lý Thế Dân không cho đối thủ có thời gian củng cố.
Ông tiến quân.
Những trận chiến liên tiếp diễn ra,
quân đường từng bước giành lại các vùng đất phía Bắc.
Trong những chiến dịch ấy,
nhiều tướng lĩnh nổi tiếng bắt đầu xuất hiện.
Quất trì Kinh Đức từ một tướng của đối phương
trở thành danh tướng dưới chướng Lý Thế Dân.
Tần Quỳnh, Trình Giảo Kim, Lý Tĩnh
cũng lần lượt đóng vai trò quan trọng
trong quá trình mở rộng sức mạnh quân sự của nhà đường.
Nhưng cuộc chiến lớn nhất vẫn nằm ở phía Đông.
Tại Lạc Dương, Vương Thế Sung
kiểm soát kinh đô cũ của nhà Tùy.
Ông ta tự xưng đế, xây dựng một chính quyền riêng
và trở thành đối thủ nguy hiểm của nhà đường.
Vương Thế Sung có thành Lạc Dương kiên cố.
Ông ta có quân đội,
có lương thực,
có vị trí chiến lược.
Muốn thống nhất Trung Hoa,
nhà đường buộc phải đánh bại ông ta.
Năm 621, Lý Thế Dân tiến quân về phía Đông.
Nhưng ông không vội vàng lao vào một cuộc công thành kéo dài.
Ông bao vây Lạc Dương,
đồng thời tìm cách cắt Đức nguồn tiếp thế.
Vương Thế Sung cầu cứu Đậu Kiến Đức,
thủ lĩnh một thế lực lớn ở Hà Bắc.
Đậu Kiến Đức dẫn quân tiến xuống.
Tình thế lập tức thay đổi.
Nếu hai lực lượng Vương Thế Sung và Đậu Kiến Đức liên kết,
quân đường có thể rơi vào thế bị kẹp giữa hai đạo quân.
Lý Thế Dân đứng trước một lựa chọn sinh tử.
Ông quyết định đánh Đậu Kiến Đức trước.
Tại Hổ Lao, quân đường tổ chức một trận đánh mang tính quyết định.
Lý Thế Dân kiên nhẫn chờ đợi.
Quân Hà Bắc càng tiến sâu, càng mệt mỏi.
Cuối cùng, khi thời cơ xuất hiện, quân đường phản công.
Đậu Kiến Đức bị bắt.
Thế lực Hà Bắc sụp đổ.
Vương Thế Sung mất chỗ dựa.
Lạc Dương buộc phải đầu hàng.
Chỉ bằng một chiến dịch,
Lý Thế Dân đã loại bỏ hai đối thủ lớn nhất
ở miền Trung và miền Đông.
Đó không chỉ là một chiến thắng quân sự.
Đó là bước ngoặt đưa nhà đường
từ một triều đại mới
thành thế lực có khả năng thống nhất thiên hạ.
Nhưng chiến thắng càng lớn,
uy tín của Lý Thế Dân càng tăng.
Ông được phong tần vương.
Quân đội dưới quyền ông ngày càng trung thành.
Các tướng lĩnh nhìn ông như một vị trù soái.
Các chiến thắng khiến danh tiếng của ông
vượt xa một hoàng tử bình thường.
Trong khi đó,
Thái tử Lý Kiến Thành
cũng đang xây dựng thế lực của riêng mình.
Ông không phải một kẻ bất tài.
Lý Kiến Thành có khả năng quản lý chiều chính,
có quan hệ với nhiều quan lại
và được phụ thân xác định là người kế vị.
Bên cạnh ông còn có Lý Nguyên Cát,
người em thứ ba.
Lý Nguyên Cát đứng về phía Thái tử.
Ba người con trai của Lý Uyên
bắt đầu tạo thành ba trung tâm quyền lực.
Lý Kiến Thành có danh phận.
Lý Thế Dân có quân công.
Lý Nguyên Cát có lực lượng riêng.
Vấn đề là ngai vàng chỉ có một.
Lý Uyên cố gắng giữ cân bẳng.
Nhưng càng cố cân bẳng,
ông càng để cho hai phe lớn mạnh.
Trong khi ấy, thiên hạ bên ngoài
gần như đã được thu phục.
Những đại chiến của thời lập quốc dần lắng xuống.
Nhà đường bước vào thời kỳ củng cố quyền lực.
Nhưng ngay khi những kẻ thù bên ngoài
lần lượt bị đánh bại,
một cuộc chiến mới lại bắt đầu trong chính Hoàng Cung.
Đó là cuộc chiến giữa hai người con.
Không còn là chiến tranh giữa các vương triều.
Không còn là cuộc chiến dành một thành trì.
Đây là cuộc chiến dành quyền kế vị.
Lý Thế Dân hiểu rằng
nếu mình chờ đến khi Lý Kiến Thành trở thành hoàng đế,
mọi thứ có thể đã quá muộn.
Lý Kiến Thành cũng hiểu rằng
nếu để Lý Thế Dân tiếp tục xây dựng uy tín trong quân đội,
vị trí thái tử của ông sẽ luôn bị đe dọa.
Hai bên bắt đầu thu hút quan lại,
thu phục tướng lĩnh,
theo dõi từng bước đi của nhau.
Những lời tố cáo xuất hiện,
những âm mưu bắt đầu được chuyển trong cung.
Không ai còn tin ai.
Và rồi một ngày,
tại cánh cổng phía bắc của Hoàng Cung,
huyền Vũ Môn trở thành nơi định đoạt vận mệnh của nhà đường.
Sáng ngày 24 tháng 6 năm 626,
Lý Thế Dân đưa quân vào vị trí.
Lý Kiến Thành và Lý Nguyên Cát tiến tới.
Cuộc đối đầu nổ ra.
Mũi tên được dương lên.
Máu đổ xuống.
Lý Kiến Thành chết.
Lý Nguyên Cát cũng không thoát khỏi số phận.
Sau biến cố ấy,
Lý Thế Dân trở thành người chiến thắng duy nhất
trong cuộc tranh dành hoàng quyền.
Lý Nguyên không còn khả năng duy trì thế cân bằng.
Chẳng bao lâu sau,
ông chuyển ngôi cho con.
Lý Thế Dân lên ngôi hoàng đế.
Ông trở thành đường Thái Tông.
Nhưng ngai vàng mà ông ngồi lên
được xây dựng trên một nền móng đầy máu.
Đại đường đã thống nhất được phần lớn thiên hạ.
Nhưng câu hỏi lớn nhất lúc này mới bắt đầu.
Một người đã dùng thanh kiếm để giành lấy ngai vàng.
Sẽ dùng điều gì để giữ cho đế quốc không sụp đổ?
Câu trả lời của Lý Thế Dân
sẽ mở ra một trong những thời kỳ huy hoàng nhất
của lịch sử Trung Hoa.
Sau biến cố huyền Vũ Môn,
Lý Thế Dân bước lên ngai vàng
trong một hoàn cảnh đặc biệt.
Ông đã thắng cuộc chiến giành quyền kế vị.
Nhưng chiến thắng ấy để lại
một vết thương trong hoàng tộc.
Nếu muốn thiên hạ thực sự quy phục,
ông phải chứng minh rằng
mình không chỉ là một vị tướng giỏi,
mà còn là một hoàng đế có khả năng trị quốc.
Và Lý Thế Dân đã lựa chọn một con đường khác
với nhiều quân vương từng đi trước.
Ông không tìm những người chỉ biết cúi đầu.
Ông tìm những người dám nói ngược ý mình.
Trong số đó có Nguyễn Trưng.
Nguyễn Trưng từng phục vụ phe của Lý Kiến Thành.
Theo lẽ thông thường,
một người như vậy rất khó có thể được trọng dụng
sau khi chủ cũ đã chết.
Nhưng Lý Thế Dân hiểu rằng
tài năng không thuộc về riêng một phe phái.
Ông giữ Nguyễn Trưng lại.
Và chính quyết định ấy đã tạo nên
một trong những mối quan hệ đặc biệt nhất
lịch sử Trung Hoa.
Nguyễn Trưng thường xuyên can gián hoàng đế.
Có những lần lời nói của ông
khiến Lý Thế Dân nổi giận.
Nhưng sau cơn giận, hoàng đế lại suy nghĩ.
Bởi ông hiểu một điều đơn giản.
Một triều đình chỉ toàn những người
nói điều nhà vua muốn nghe
sẽ rất dễ trở thành một triều đình mù lòa.
Bên cạnh Nguyễn Trưng còn có Phòng Huyền Linh
và Đỗ Như Hối.
Hai đại thần đóng vai trò quan trọng
trong việc xây dựng bộ máy cai trị.
Nếu Lý Thế Dân là người nhìn thấy chiến trường
thì Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối
giúp ông nhìn thấy bên trong triều đình.
Luật pháp được chỉnh đốn.
Hệ thống hành chính được củng cố.
Việc thu thuế được tổ chức lại.
Nhà nước cố gắng giảm bớt gánh nặng
đối với nông dân để khôi phục sản xuất.
Sau nhiều thập kỷ chiến tranh
điều Trung Hoa cần không phải một cuộc trinh phạt mới.
Đó là thời gian để hồi phục.
Những cánh đồng dần trở lại màu xanh.
Kho lương được bổ sung.
Dân số phục hồi.
Đường xá và giao thông được cải thiện.
Trường An trở thành trung tâm quyền lực
của một đế quốc đang hồi sinh.
Nhưng đường Thái Tông không chỉ muốn ổn định bên trong.
Ông hiểu rằng
một đế quốc rộng lớn luôn phải đối mặt
với những thế lực ở biên giới.
Phía Bắc là các bộ tộc du mục.
Phía Tây là những thế lực kiểm soát
các tuyến đường tiến vào Trung.
Nếu đại đường chỉ mạnh trong nội địa
nhưng yếu ở biên cương, sự ổn định ấy sẽ không kéo dài.
Vì vậy, đường Thái Tông
bắt đầu xây dựng một chính sách đối ngoại
vừa mềm dẻo vừa quyết liệt.
Ông sử dụng ngoại giao khi có thể.
Như khi chiến tranh không thể tránh khỏi,
ông sử dụng quân đội với quy mô lớn.
Một trong những đối thủ nguy hiểm nhất
là Đông Đột Quyết.
Những năm đầu triều đại, thế lực này
từng gây sức ép mạnh lên nhà đường.
Nhưng sau khi đường Thái Tông củng cố được nội bộ,
cán cân quyền lực thay đổi.
Năm 629,
nhà đường mở chiến dịch lớn.
Đến năm 630,
Đông Đột Quyết bị đánh bại.
Thế lực từng đe dọa Trường An nay phải khuất phục.
Quy tín của đường Thái Tông
tăng lên mạnh mẽ.
Các thủ lĩnh du mục gọi ông bằng một danh hiệu đặc biệt
Thiên Khả Hãn.
Đó là dấu hiệu cho thấy quyền lực của đại đường
không chỉ được công nhận trong vùng đất Trung Hoa
mà còn lan rộng tới các dân tộc
ở Thảo Nguyên.
Nhưng đường Thái Tông không dừng lại.
Ở phía Tây,
những cuộc tranh chấp với các thế lực tại Trung
tiếp tục diễn ra. Các tướng lĩnh như
Lý Tĩnh và Hầu Quân Tập góp phần
mở rộng ảnh hưởng của triều đình.
Đại đường kiểm soát hoặc thiết lập ảnh hưởng
trên nhiều vùng đất xa xôi.
Những tuyến giao thương nối Trung Hoa
với Trung ngày càng quan trọng.
Trường An vì thế không chỉ là kinh đô.
Nó trở thành nơi hội tụ của thương nhân,
sứ giả, học giả
và các tôn giáo từ nhiều vùng đất.
Nhưng điều làm nên sức mạnh của
thời trinh quán không chỉ nằm ở quân đội.
Đó còn là cách triều đình sử dụng nhân tài.
Đường Thái Tông biết rằng
một đế chế rộng lớn không thể vận hành
chỉ bằng ý chí của một người.
Ông cần một hệ thống.
Cần quan lại.
Cần luật pháp.
Cần những người có khả năng kiểm soát tài chính và hành chính.
Và quan trọng nhất, ông cần duy trì
sự cân bằng giữa quyền lực hoàng gia
với bộ máy quan lại.
Khi nhìn lại thời kỳ ấy,
người đời sau thường gọi đó là trinh quán chi trị.
Đó là giai đoạn mà Đại đường
đạt được sự ổn định hiếm thấy
sau những năm dài chiến tranh.
Nhưng không có thời kỳ huy hoàng nào kéo dài mãi.
Đường Thái Tông vẫn là một con người.
Ông có tham vọng.
Có những quyết định gây tranh cãi.
Có những cuộc chiến khiến quốc lực hao tổn.
Và càng về cuối đời,
ông bắt đầu quan tâm đến việc
tìm kiếm một người kế vị có khả năng
duy trì đế quốc sau khi mình qua đời.
Một vị hoàng tử được lựa chọn.
Nhưng rồi chính vấn đề kế vị
lại bắt đầu gây ra những
sáo trộn mới trong Hoàng cung.
Trong lúc ấy, bên trong hậu cung xuất hiện một người phụ nữ
mà chưa ai có thể đoán được tương lai
của bà sẽ đi xa đến đâu.
Bà từng chỉ là một người phụ nữ
có địa vị thấp trong hậu cung.
Nhưng bà sở hữu trí nhớ sắc bén,
ý chí mạnh mẽ và khả năng
quan sát con người đáng sợ.
Tên bà là Võ Mị Nương.
Không ai lúc đó biết rằng người phụ nữ này
sẽ trở thành Võ Tắc Thiên,
người duy nhất trong lịch sử Trung Hoa chính thức xưng đế.
Và khi thời trinh quán dần khép lại,
một thế hệ quyền lực mới
bắt đầu bước lên sân khấu.
Đại đường đã đi qua giai đoạn dựng nước,
đã vượt qua nội chiến,
đã đạt đến sự ổn định.
Nhưng lịch sử chuẩn bị đưa đế quốc
sang một thời kỳ mới.
Một thời kỳ mà ngai vàng sẽ không còn
chỉ là cuộc đấu tranh giữa những người đàn ông trong hoàng tộc.
Mà sẽ có một người phụ nữ
bước vào trung tâm quyền lực
và làm thay đổi cả triều đại.
Sau khi đường Thái Tông qua đời,
đế quốc Đại Đường
bước sang một thời kỳ mới.
Người kế vị là đường cao, tông lý trị.
Ông không có khí chất mạnh mẽ
như cha mình.
Tính cách tương đối mềm mỏng,
sức khỏe cũng không thật tốt.
Nhưng ông thừa hừa một đế quốc
đang ở thời kỳ hưng thịnh,
với bộ máy hành chính tương đối ổn định
và một nền quân sự đủ mạnh để tiếp tục mở rộng ảnh hưởng.
Ban đầu,
mọi thứ dường như vẫn nằm trong trật tự.
Nhưng trong hậu cung,
một người phụ nữ đang từng bước trở lại.
Đó là Võ Mỹ Nương.
Bà từng là tài nhân của đường Thái Tông.
Sau khi ông qua đời,
theo quy định bà phải vào chùa làm ni cô.
Nhưng số phận không kết thúc ở đó.
Đường Cao Tông vẫn nhớ đến bà.
Võ Mỹ Nương trở lại cung.
Và từ đây,
cuộc đời bà bước sang một chương hoàn toàn khác.
Bà nhanh chóng trở thành
một trong những người phụ nữ
có ảnh hưởng nhất hậu cung.
Nhưng Võ Mỹ Nương không chỉ muốn được sùng ái,
bà muốn quyền lực.
Năm 655, bà trở thành hoàng hậu.
Từ vị trí ấy,
bà bắt đầu can dự ngày càng sâu
và chính sự.
Đường Cao Tông mắc nhiều vấn đề về sức khỏe,
đặc biệt là từ khoảng những năm 660,
khả năng trực tiếp
xử lý triều chính của ông suy giảng.
Võ hoàng hậu dần trở thành người xử lý công việc
cùng hoàng đế.
Hai người cùng ngồi sau rèm nghe quan lại trình tấu.
Quyền lực thực tế bắt đầu hình thành
một trung tâm mới.
Đó là lúc triều đình chia thành nhiều phe.
Một bên là những đại thần và thế lực
cũ. Một bên là những người
được võ hậu trọng dụng.
Cuộc đấu tranh không chỉ diễn ra bằng lời nói.
Nó có những vụ thanh trừng.
Có những lời tố cáo.
Có những người bị đẩy đi xa.
Có những gia tộc từng đứng trên đỉnh
quyền lực. Rồi chỉ sau một đêm
mất tất cả. Võ Tắc Thiên hiểu rằng
muốn kiểm soát triều đình, bà cần
xây dựng một đội ngũ quan lại trung thành với mình.
Bà sử dụng khoa cử để mở rộng
nguồn nhân tài. Những người xuất
thân không quá cao quý có cơ hội tiến
thân nếu thể hiện được năng lực và lòng
trung thành. Đây là một thay đổi quan trọng.
Bởi quyền lực của triều đình dần
bớt phụ thuộc vào một số gia tộc quý tộc
lâu đời. Nhưng mặt khác, phương pháp
cai trị của võ hậu cũng ngày càng
cứng rắn. Các cơ quan điều tra
và mật cáo được sử dụng để
phát hiện những người bị nghi ngờ chống đối.
Nhiều quan lại sống trong nỗi sợ.
Cung đình trở thành nơi
mà một câu nói sai cũng có thể biến thành
tai họa. Quyền lực càng
tập trung, sự nghi kỵ càng lớn.
Năm 683,
đường Cao Tông qua đời.
Võ Tắc Thiên trở thành người nắm quyền thực tế.
Hai người con trai lần lượt
được đưa lên ngai vàng, nhưng quyền lực
vẫn nằm trong tay mẹ. Cuối cùng,
đến năm 690,
bà chính thức thay đổi quốc hiệu,
lập ra nhà Võ Chu.
Một người phụ nữ lần đầu tiên trong lịch sử
Trung Hoa chính thức xưng đế.
Đây là một sự kiện làm dung chuyển trật tự
chính trị đương thời. Nhưng nếu chỉ nhìn
Võ Tắc Thiên như một người phụ nữ cướp ngôi,
thì sẽ không thể hiểu hết thời đại của bà.
Bà cũng là một nhà cai trị
có khả năng tổ chức bộ máy nhà nước.
Bà tiếp tục sử dụng khoa cử,
khuyến khích quan lại có năng lực,
tăng cường quyền lực trung ương,
quản lý tài chính và hành chính chặt chẽ.
Đặc biệt,
bà biết cách sử dụng những người tài năng xuất
thân từ nhiều tầng lớp khác nhau.
Trong số đó, có những nhân vật sau này
sẽ đóng vai trò quan trọng trong sự phục hồi
của nhà đường. Như một triều đại
không thể chỉ dựa vào một người.
Khi Võ Tắc Thiên ngày càng cao tuổi,
vấn đề người kế vị trở thành quả bom
nằm giữa triều đình.
Nếu truyền ngôi cho họ Võ,
bà có thể biến một triều đại họ Lý
thành một triều đại họ Võ lâu dài.
Nhưng nếu trả quyền lực cho họ Lý,
toàn bộ hệ thống mà bà xây dựng có thể thay đổi.
Cuối cùng, sức ép
từ các đại thần và hoàng tộc họ Lý
ngày càng lớn.
Năm 705, Võ Tắc Thiên qua đời.
Trước đó, bà đã phục hồi
quốc hiệu đường.
Ngai vàng trở lại với họ Lý.
Nhưng những gì bà để lại
đã làm thay đổi cấu trúc quyền lực của đế quốc.
Triều đình không còn giống
thời đường Thái Tông.
Những gia tộc cũ đã suy yếu.
Khoa cử ngày càng quan trọng.
Bộ máy quan lại trung ương được mở rộng.
Và một tầng lớp quan lại mới đang dần
trở thành lực lượng chính trị đáng kể.
Sau khi nhà đường phục hồi,
những cuộc tranh đấu trong hoàng tộc vẫn chưa chấm dứt.
Nhưng rồi,
một người khác xuất hiện.
Ông là cháu của đường Cao Tông.
Tên ông là Lý Long Cơ.
Sau một cuộc biến động chính trị
trong cung đình, Lý Long Cơ
giành được quyền lực.
Năm 712, ông chính thức trở thành hoàng đế.
Lịch sử gọi ông là đường Huyền Tông.
Không ai lúc ấy có thể biết rằng
triều đại dưới tay ông
sẽ bước lên đỉnh cao rực rỡ nhất.
Trường An sẽ trở thành đô thành quốc tế.
Thơ đường sẽ nở rộ.
Kinh tế sẽ phát triển mạnh.
Văn hóa sẽ lan xa.
Nhưng cũng chính dưới thời Huyền Tông,
đại đường sẽ bắt đầu bước vào con đường
dẫn tới một trong những thảm họa lớn nhất lịch sử.
Bởi đế chế càng giàu mạnh
thì sự kiêu ngạo của những người đứng trên đỉnh cao
càng dễ lớn lên.
Và khi nhà vua bắt đầu tin rằng
thời kỳ huy hoàng sẽ kéo dài mãi mãi,
thì những vết nứt đầu tiên
đã xuất hiện.
Khi Lý Long Cơ lên ngôi,
đại đường đã trải qua gần một thế kỷ biến động.
Nhưng vị hoàng đế mới không muốn
chỉ giữ lại những gì người trước để lại.
Ông muốn xây dựng một thời đại mới.
Những năm đầu dưới triều đường Huyền Tông,
lịch sử bước vào một giai đoạn
được xem là một trong những thời kỳ huy hoàng nhất
của đại đường.
Huyền Tông hiểu rằng muốn đế quốc giàu mạnh,
trước tiên phải chỉnh đốn triều đình.
Ông trọng dụng những đại thần
có năng lực như riêu sùng và tống cảnh.
Hai người theo những phong cách khác nhau
nhưng đều có chung một mục tiêu.
Giảm bớt sự hỗn loạn trong bộ máy cai trị,
kiểm soát quan lại
và phục hồi sức mạnh tài chính của quốc gia.
Triều đình bắt đầu vận hành hiệu quả hơn.
Nông nghiệp phát triển,
dân số tăng,
kho lương đầy lên,
thuế khóa được quản lý chặt chẽ hơn,
những vùng đất từng chịu chiến tranh
dần hồi phục.
Đường Huyền Tông còn chú trọng việc lựa chọn quan lại
dựa trên năng lực.
Khoa cử ngày càng trở thành con đường quan trọng
để những người có học vấn bước vào bộ máy nhà nước.
Một tầng lớp trí thức mới
ngày càng có ảnh hưởng.
Và cùng với sự ổn định chính trị,
văn hóa đại đường bắt đầu bùng nỏ.
Trường An trở thành trung tâm
của một thế giới rộng lớn.
Các thương nhân từ nhiều vùng đất xa xôi
tìm đến những khu chợ lớn.
Những tôn giáo khác nhau cũng tồn tại.
Âm nhạc, hội họa,
điêu khắc và thơ ca phát triển mạnh.
Trong thời đại ấy,
những nhà thơ như Lý Bạch và Đỗ Phụ lần lượt xuất hiện
để lại dấu ấn sâu sắc
trong lịch sử văn học.
Nhưng đỉnh cao của đại đường không chỉ nằm
ở văn hóa,
đó còn là sức mạnh quân sự.
Nhà đường duy trì
nhiều vùng quân sự trọng yếu ở biên giới.
Các tiết độ sứ được giao quyền chỉ huy quân đội
tại những khu vực xa kinh đô.
Ban đầu, đây là một giải pháp hợp lý.
Biên giới quá rộng,
kinh đô quá xa.
Nếu tất cả quân đội đều phải chờ mệnh lệnh
từ Trường An,
phản ứng trước các cuộc tấn công sẽ rất chậm.
Vì vậy, Triều Đình trao cho các tiết độ sứ quyền
tổ chức quân đội, quản lý hậu cần
và xử lý những vấn đề quân sự
tại địa phương.
Nhưng chính sách ấy cũng gieo một hạt giống nguy hiểm.
Quyền lực quân sự bắt đầu
nằm trong tay những người ở xa Trung ương.
Một số tiết độ sứ không chỉ có binh lính,
họ còn kiểm soát tài chính địa phương
và có ảnh hưởng tới quan lại.
Trong số những người ngày càng nổi bật
có một viên tướng tên An Lộc Sơn.
An Lộc Sơn có nguồn gốc vùng biên,
sở hữu khả năng quân sự
và đặc biệt giỏi tạo dựng
quan hệ với Triều Đình.
Ông được giao quyền chỉ huy nhiều vùng quân sự
quan trọng ở phía Bắc.
Binh lực giới quyền ông này càng lớn
nhưng lúc ấy
chưa ai coi đó là mối nguy thực sự.
Bởi Đại Đường đang quá mạnh,
Huyền Tông đang quá tự tin
và Triều Đình vẫn tin rằng
bất cứ viên tướng nào cũng phải phục tùng
mệnh lệnh từ Trường An.
Trong cung biện, một người phụ nữ khác
cũng bắt đầu trở thành trung tâm chú ý.
Đó là Dương Ngọc Hoàn, người sau này
được biết đến với tên Dương Quý Phi.
Ban đầu, mối quan hệ giữa bà
và Huyền Tông chỉ là chuyện trong hậu cung.
Nhưng theo thời gian,
ảnh hưởng của gia đình họ Dương ngày càng lớn.
Đặc biệt, Dương Quốc Trung,
người họ hàng của Dương Quý Phi
tiến vào trung tâm chính trị.
Từ đây, Triều Đình
bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu
quen thuộc của sự suy thoái.
Những người có quan hệ với Hoàng đế được trọng dụng,
các phe phái hình thành.
Những người phản đối chính sách của Triều Đình
có nguy cơ mất quyền lực.
Trong khi đó, Huyền Tông ngày càng ít trực tiếp
tham gia vào việc xử lý những vấn đề phức tạp
của đế quốc.
Ông từng là vị Hoàng đế quyết đoán,
nhưng sau nhiều thập kỷ cầm quyền,
tuổi tác khiến ông dần muốn tìm kiếm sự yên ổn.
Ông dành nhiều thời gian cho cung đình,
nghệ thuật và đời sống riêng.
Đế quốc vẫn giàu, quân đội vẫn mạnh,
trường An vẫn phồn hoa
như một nghịch lý bắt đầu hình thành.
Bên ngoài càng huy hoàng,
bên trong càng dễ mất cảnh giác.
Ở biên giới phía Bắc,
An Lộc Sơn tiếp tục củng cố lực lượng.
Ông sở hữu một đạo quân đông đảo
và kinh nghiệm chiến đấu.
Quan hệ giữa ông với Dương Quốc Trung ngày càng căng thẳng.
Hai người đều hiểu rằng,
đối phương là trở ngại trên con đường
tiến tới quyền lực.
Triều đình bắt đầu nghi ngờ An Lộc Sơn.
An Lộc Sơn cũng bắt đầu nghi ngờ Triều đình.
Một bên muốn kiểm soát viên tướng quá mạnh,
một bên lo sợ
mình sẽ bị thanh chừng.
Sự nghi kỳ ấy ngày càng lớn,
nhưng Huyền Tông vẫn chưa nhận ra rằng
mối nguy thực sự không còn nằm ngoài biên giới.
Nó đang nằm trong chính đội quân
mà Triều đình đã trao quyền.
Năm 755,
An Lộc Sơn chính thức phát động cuộc nổi dậy.
Ông tuyên bố chống lại Dương Quốc Trung
và tiến quân về phía Nam.
Tiếng chống chiến tranh vang lên.
Những đạo quân từng bảo vệ
biên cương đại đường giờ quay mũi giáo
về phía Kinh Đô.
Đế quốc huy hoàng nhất phương đông bắt đầu
bước vào cơn bão lớn nhất của mình.
Đó là loạn An Sử.
Và lần này, Trường An
sẽ không còn đứng ngoài cuộc chiến.
Năm 755,
tiếng vó ngựa của An Lộc Sơn
bắt đầu vang lên trên những con đường
dẫn về phía Nam.
Cuộc nổi loạn không phải một cuộc binh biến nhỏ.
An Lộc Sơn nắm trong tay lực lượng quân sự
rất lớn, lại kiểm soát nhiều vùng
chiến lược ở phía Bắc.
Trong khi đó, Triều đình nhà đường đã quen
với nhiều năm Thái Bình và Sa Hoa.
Những dấu hiệu suy yếu bên trong khiến
phản ứng của Triều đình chậm chạp.
An Lộc Sơn lấy danh nghĩa tiêu diệt Dương Quốc Trung,
người mà ông cáo buộc làm loạn Triều chính.
Nhưng phía sau những lời tuyên bố ấy
là một tham vọng lớn hơn.
Ông muốn tiến vào trung tâm quyền lực.
Quân nổi dậy nhanh chóng chiếm được
nhiều thành trí quan trọng.
Tin chiến thắng liên tiếp truyền về Trường An
khiến Triều đình hoảng loạn.
Đường Huyền Tông lúc này đã già,
ông từng là vị hoàng đế đưa đại đường lên đỉnh cao.
Nhưng giờ đây, trước một cuộc
khủng hoảng quân sự chưa từng có,
ông không còn là vị quân chủ quyết đoán
của những năm đầu trị vì.
Dương Quốc Trung trở thành người bị đổ lỗi.
Nhưng điều nguy hiểm nhất là Triều đình
không có một kế hoạch thống nhất để đối phó
với quân nổi dậy.
Quân đường thất bại ở nhiều nơi.
Các tuyến phòng thủ lần lượt bị phá vỡ.
Rồi tin dữ xuất hiện.
Đông Kinh lạc Dương thất thủ.
Sau đó, quân An Lộc Sơn
tiếp tục tiến về Quan Trung.
Trường An dung chuyển.
Triều đình quyết định rời Kinh Thành.
Huyền Tông dẫn theo hoàng gia
và một bộ phận quân đội chạy về phía Tây.
Đó là một trong những cuộc tháo chạy cây
đắng nhất lịch sử đại đường.
Một vị hoàng đế từng đứng trên đỉnh quyền lực
giờ phải rời khỏi kinh đô trong bóng tối.
Nhưng trên đường chạy loạn
quân lính bắt đầu nổi dận.
Họ cho rằng chính Dương Quốc Trung
đã khiến đất nước rơi vào chiến tranh.
Tại Mã Ngôi, binh lính nổi loạn
và yêu cầu sử tử Dương Quốc Trung.
Dương Quốc Trung bị giết.
Nhưng quân lính vẫn chưa hài lòng.
Họ cho rằng nguồn gốc của tai họa
còn nằm ở Dương Quý Phi.
Huyền Tông đứng trước một lựa chọn đau đớn.
Nếu bảo vệ Dương Quý Phi
ông có thể mất luôn đội quân
đang hộ tống mình.
Cuối cùng, ông buộc phải chấp nhận
cái chết của người phụ nữ mình yêu.
Dương Quý Phi chết tại Mã Ngôi.
Một người phụ nữ từng sống giữa cung điện Sa Hoa
từng được cả đế quốc biết đến
cuối cùng lại chết trên con đường chạy loạn.
Nhưng cái chết ấy
không chấm dứt chiến tranh.
Huyền Tông tiếp tục chạy về thành đô.
Trong khi đó, hoàng tử Lý Hanh
ở lại và lên ngôi tại Linh Vũ
trở thành đường Túc Tông.
Từ đây, nhà đường có 2 trung tâm quyền lực.
Huyền Tông vẫn còn danh nghĩa
Thái Thượng Hoàng.
Túc Tông trở thành hoàng đế mới.
Nhưng điều quan trọng hơn là triều đình bắt đầu tập hợp
lực lượng phản công.
Một số tướng lĩnh trung thành với nhà đường nổi lên.
Trong đó có Quách Tử Nghi.
Ông trở thành một trong những nhân vật
quan trọng nhất trong cuộc chiến cứu vãn đại đường.
Bên cạnh ông còn có
Lý Quang Bật, một danh tướng
có năng lực tổ chức và chỉ huy đáng kể.
Nhà đường cũng phải tìm kiếm
sự hỗ trợ từ các lực lượng bên ngoài.
Cuộc chiến ngày càng phức tạp.
An Lộc Sơn ban đầu giành thắng lợi.
Nhưng nội bộ quân nổi dậy bắt đầu xuất hiện
mâu thuẫn. Năm 757
An Lộc Sơn bị chính con trai
là An Khánh tự sát hại.
Người con tiếp quản thế lực nổi dậy.
Nhưng đó lại là dấu hiệu cho thấy
quyền lực của quân phản loạn đang bị chia rẽ.
Triều đình nhà đường tận dụng
cơ hội ấy. Quân đường từng
bước phản công. Trường An
được thu hồi. Lạc Dương
cũng được giành lại. Tưởng như
đại đường đã chiến thắng. Nhưng
chiến tranh vẫn chưa kết thúc.
Một thủ lĩnh khác của quân nổi dậy là Sử Tư Minh
tiếp tục chiến đấu.
Ông ta từng là một tướng dưới quyền An Lộc Sơn
và sau đó xây dựng lực lượng
riêng. Sử Tư Minh
trở thành mối đe dọa mới.
Ông chiếm lại Lạc Dương và tiếp tục chiến tranh
với nhà đường. Cuối cùng
Sử Tư Minh cũng bị chính con trai
mình giết. Cuộc nổi loạn
suy yếu dần. Đến năm 763
Triều Đình tuyên bố
dẹp yên loạn An Sử. Nhưng
đó là một chiến thắng đầy cay đắng.
Đại đường đã giữ được ngai vàng.
Nhưng đế quốc không còn nguyên vẹn
như trước. Quân đội trung ương
suy yếu. Các tiết độ sứ
ở địa phương ngày càng có quyền lực.
Nhiều vùng đất không còn hoàn toàn phục tùng
Trường An. Kho bạc Triều Đình cạn kiệt.
Dân số giảm sút.
Dụng đất bị bỏ hoang. Một phần
cơ cấu quyền lực của đại đường đã thay đổi
vĩnh viễn. Điều đáng sợ
nhất là chính Triều Đình đã tạo ra
những lực lượng có khả năng thách thức mình.
Để chống lại một cuộc nổi loạn,
nhà đường phải trao thêm quyền cho các tướng lĩnh
địa phương. Nhưng khi
chiến tranh kết thúc, những vị tướng ấy
không muốn trả lại quyền lực. Họ
có quân đội riêng. Có lãnh địa
riêng. Có nguồn tài chính riêng.
Và dần dần, họ trở thành những ông vua
không ngai ở địa phương. Đại đường
vẫn còn hoàng đế. Vẫn còn
Trường An. Vẫn còn Triều Đình.
Nhưng từ sau loạn an sử
chiếc trục quyền lực của đế quốc
đã bị bẻ cong. Đỉnh cao
đã qua. Những năm tháng sau này
sẽ chứng minh rằng một triều đại
có thể sống sót sau một cuộc nổi loạn.
Nhưng chưa chắc sống sót được
sau những thay đổi mà cuộc nổi loạn ấy để lại.
Và từ những vùng biên xa xôi,
những tiết độ xứ đang dần trở thành thế lực
mà ngay cả hoàng đế cũng phải
dè chừng. Sau khi loạn an sử
kết thúc, đại đường vẫn còn
tồn tại. Trường An đã được
thu hồi. Hoàng đế vẫn ngồi
trên ngai vàng. Quốc hiệu
vẫn là đại đường. Nhưng bên dưới
vẻ ngoài ấy, đế quốc đã thay đổi.
Vết thương của chiến tranh
không thể chữa lành chỉ bằng việc chiếm
lại kinh đô. Hàng triệu người đã chết,
bỏ quê hương hoặc mất sinh kế.
Nhiều vùng ruộng đất bị
bỏ hoang. Kho bạc Triều Đình
suy kiệt. Quân đội trung ương
không còn đủ sức kiểm soát toàn bộ lãnh thổ
như trước. Và nguy hiểm
nhất là các tiết độ xứ.
Trong thời chiến, Triều Đình
trao cho họ quyền tuyển quân,
thu thuế và quản lý địa phương
để chống lại quân nổi dậy. Nhưng
sau chiến tranh, những vị tướng ấy không
muốn trở về làm quan bình thường.
Họ đã có quân đội,
có lãnh địa, có nguồn tài chính,
có mạng lưới quan lại riêng.
Một số người thậm chí
có thể truyền quyền lực cho con cháu.
Từ đây hình thành một hiện tượng đặc biệt
của cuối thời đường, phiên
chấn cát cứ. Hoàng đế
vẫn là biểu tượng tối cao. Nhưng
ở nhiều vùng, mệnh lệnh của Trường An
không còn có hiệu lực tuyệt đối. Đây
là nghịch lý đau đớn. Nhà đường
đã chiến thắng quân nổi dậy. Nhưng
để chiến thắng, Triều Đình đã phải trao
quyền cho những lực lượng sau này trở thành
mối đe dọa lớn nhất đối với chính Triều Đình.
Trong hoàn cảnh đó, xuất hiện
một vị hoàng đế muốn khôi phục quyền lực
trung ương. Đó là đường Hiến Tông
Lý Thuần. Ông lên ngôi năm 8505.
Hiến Tông hiểu rằng
nếu để các phiên chấn tiếp tục lớn
mạnh, đại đường sớm muộn sẽ chỉ
còn là cái tên. Ông bắt đầu
tiến hành các chiến dịch quân sự nhằm
thu phục những phiên chấn chống đối.
Quân đội trung ương được tổ chức lại.
Triều Đình tăng cường kiểm soát tài chính.
Một số phiên chấn lần lượt khuất phục.
Trong một thời gian, quyền
lực của hoàng đế được khôi phục đáng kể.
Người đời sau thường xem thời kỳ này
là một nỗ lực phục hưng của đại đường.
Nhưng thành công ấy không kéo
dài. Bởi ngay trong cung điện
một thế lực khác đã ngày càng
mạnh. Đó là hoạn quan.
Sau nhiều biến động chính trị
các hoạn quan được giao nhiệm vụ
bảo vệ hoàng cung và kiểm soát
một số lực lượng quân sự tinh nhuệ.
Họ dần có ảnh hưởng tới việc bổ nhiệm quan lại
và thậm chí can thiệp vào việc
lựa chọn người kế vị.
Một số hoàng đế phải dựa vào họ để
chống lại các đại thần.
Như một khi nhà vua phụ thuộc vào một lực lượng
trong cung, lực lượng ấy sẽ
nhanh chóng trở thành một trung tâm quyền lực riêng.
Đây chính là điều xảy ra với đại đường.
Hoạn quan bắt đầu có khả năng
kiểm soát quân đội cấm vệ.
Họ có thể nâng đỡ hoàng đế
nhưng cũng có thể gây áp lực lên hoàng đế.
Quyền lực trung ương vì thế
không còn nằm trong tay một người.
Nó bị chia cắt giữa hoàng đế,
quan lại, hoạn quan và
các phiên chấn. Triều đình
ngày càng giống một bàn cờ.
Mỗi phe đều muốn bảo vệ lợi ích của mình.
Trong khi tầng lớp trên tranh
giành quyền lực, người dân phải
đối mặt với một vấn đề khác.
Thuế khóa, chiến tranh
và quản lý quân đội khiến nhà nước
cần rất nhiều tiền.
Gánh nặng tài chính ngày càng lớn.
Năm 883,
triều đình gặp một cuộc khủng hoảng lớn
về thuế khóa và tài chính.
Những người dân nghèo bị đẩy vào tình trạng tuyệt vọng.
Trong những vùng nông thôn,
sự bất mãn tích tụ từng ngày.
Và rồi, giống như nhiều triều đại trước đó,
một cuộc nổi dậy bắt đầu
từ những con người không có quyền lực.
Năm 875,
Hoàng Sào cùng các lực lượng
nổi dậy đứng lên.
Hoàng Sào vốn là một người buôn muối
và từng tham gia khoa cử, nhưng không đạt
được thành công. Trong thời đại mà cơ hội
thăng tiến ngày càng bị hạn chế,
ông trở thành một thủ lĩnh của phong trào
chống lại triều đình. Quân nổi dậy
nhanh chóng lớn mạnh. Họ di chuyển
qua nhiều vùng rộng lớn. Triều đình
liên tục thất bại trong việc ngăn chặn.
Những vùng đất từng phồn thịnh trở thành
chiến trường. Các kho lương bị phá.
Thành trì đổi chủ.
Người dân chạy khỏi quê hương.
Cuối cùng, quân Hoàng Sào tiến
về Trường An. Năm 880,
Kinh Đô thất thủ.
Một thủ lĩnh xuất thân từ
tầng lớp Bình Dân tiến vào nơi
từng được xem là trung tâm quyền lực của thiên hạ.
Hoàng Sào lên ngôi tại Trường An
lập chính quyền riêng.
Nhưng ông không có một bộ máy đủ mạnh
để quản lý đế quốc. Triều đình nhà đường
chạy về phía Tây. Và trong lúc
Hoàng Sào chiếm Kinh Thành,
một nhân vật mới bắt đầu nổi lên.
Tên ông là Chú Ôn.
Ban đầu, Chú Ôn
là một tướng của Hoàng Sào.
Nhưng ông nhanh chóng nhận ra rằng
phong trào nổi dậy đang thiếu khả năng xây dựng
một chính quyền bền vững.
Chú Ôn quay sang đầu hàng nhà đường,
đổi phe. Và từ đó,
ông bắt đầu xây dựng lực lượng riêng.
Triều đình tưởng rằng mình vừa tìm được một vị tướng
giúp cứu vãn đế chế.
Nhưng họ không biết rằng chính người đàn ông này
sẽ trở thành nhân vật cuối cùng đặt dấu chấm hết
cho nhà đường. Một lần nữa,
lịch sử lặp lại. Triều đình suy yếu.
Quân đội địa phương lớn mạnh.
Hoàng đế cần một tướng lĩnh để
cứu mình. Nhưng khi trao thanh kiếm cho người khác,
nhà vua cũng trao cho người đó
một phần quyền lực của chính mình.
Và đến lúc nhận ra sai lầm.
Có thể đã quá muộn.
Sau khi phản lại Hoàng Sào,
Chú Ôn trở thành một trong những thế lực quân sự
quan trọng nhất của nhà đường. Triều đình lúc ấy
đang ở thế yếu. Hoàng Sào
đã chiếm Trường An. Các phiên chấn
chia nhau kiểm soát những vùng đất rộng lớn.
Quân đội trung ương gần như không
còn đủ sức áp đặt mệnh lệnh lên toàn quốc.
Trong hoàn cảnh đó,
Chú Ôn trở thành một thanh kiếm mà Triều đình
buộc phải sử dụng. Ông đánh
quân Hoàng Sào, từng bước giành lại
những vùng đất bị mất. Cuối cùng,
lực lượng của Hoàng Sào tan rã.
Hoàng Sào bỏ chạy và
chết trên đường tháo lui. Như
khi cuộc nổi dậy kết thúc, nhà đường
không thực sự được cứu. Bởi Chú Ôn
đã trở thành một thế lực quá mạnh.
Ông kiểm soát vùng Hà Nam và các khu vực
quan trọng ở miền trung. Quân đội
trung thành với ông Đông Đảo.
Các quan lại tại địa phương dần phụ thuộc vào ông.
Trong khi đó, Hoàng đế
ở Trường An chỉ còn một phần quyền lực tượng trưng.
Đây là giai đoạn mà Triều đình
nhà đường bắt đầu mất đi khả năng tự bảo vệ
mình. Một trong những vấn đề nghiêm trọng
nhất là cuộc đấu tranh giữa hoạn
quan và quan lại. Các hoạn quan
kiểm soát quân đội cấm vệ. Họ
can thiệp vào việc phế lập Hoàng đế.
Nhiều vị vua lên ngôi nhưng không thể
thực sự điều khiển Triều đình.
Quan lại văn thần muốn
loại bỏ ảnh hưởng của hoạn quan.
Hoạn quan lại tìm cách bảo vệ quyền lực.
Hai phe liên tục đấu đá.
Đế quốc ngày càng chia rẽ.
Năm 888, một biến cố
quan trọng xảy ra khi các hoạn quan
tiếp tục giữ vai trò quyết định trong
việc đưa một Hoàng đế mới lên ngôi.
Những cuộc thanh trừng diễn ra.
Các phe phái nghi kỵ lẫn nhau.
Triều đình không còn là nơi tập trung sức mạnh.
Nó trở thành nơi những người có quyền lực
tìm cách sống sót. Trong bối cảnh
ấy, Chú Ôn ngày càng can thiệp sâu
vào chính trị trung ương. Ông tiến quân
về Trường An. Hoàng đế
buộc phải dựa vào ông. Nhưng
Chú Ôn không đến để cứu Triều đình.
Ông đến để kiểm soát nó.
Năm 897,
ông buộc Triều đình phải chuyển về Lạc Dương.
Nhưng trước khi đưa Hoàng đế rời
Trường An, Chú Ôn đã tiến hành
một cuộc thanh trừng lớn. Nhiều hoạn
quan bị giết. Một số đại thần
cũng bị loại bỏ. Chú Ôn muốn
phá hủy những lực lượng có khả năng chống lại
mình. Trong số những người đối đầu
với ông có các đại thần thuộc nhóm
Ngư, Lý, đại diện
cho những cuộc tranh chấp phe phái kéo dài
nhiều thập kỷ. Nhưng lúc này,
cuộc tranh đấu giữa các phe phái không còn
quan trọng bằng một sự thật.
Nhà đường đã mất quyền kiểm soát quân đội.
Người nắm quân đội mới là người quyết định
vận mệnh ngai vàng. Chú Ôn
bắt đầu ép buộc Hoàng đế. Ông giám
sát Triều đình, kiểm soát các
quan chức, đưa người của mình vào
những vị trí quan trọng. Nhà
vua vẫn mặc long bào, vẫn có
nghi lễ, vẫn có bá
quan quỷ lệ. Nhưng quyền lực
thực tế đã nằm ngoài tay ông.
Năm 907,
đường ai đế Lý Trúc khi ấy
còn rất trẻ. Chú Ôn
buộc ông phải thoái vị.
Nhà đường chính thức diệt vong.
Gần 300 năm trước,
Lý Uyên từng dựng cờ tại Thái Nguyên.
Ông bắt đầu sự nghiệp
bằng cách lợi dụng sự sụp đổ của nhà Tùy
để lập nên một triều đại mới.
Con trai ông, Lý Thế Dân
từng cưỡi ngựa trinh chiến,
đánh bại vô số đối thủ
và thống nhất phần lớn thiên hạ.
Đường Thái Tông xây dựng thời trinh quán.
Võ Tắc Thiên đưa quyền lực
hoàng gia tới một mức chưa từng có.
Đường Huyền Tông đưa đại đường
lên đỉnh cao của văn hóa và kinh tế.
Nhưng sau đỉnh cao là sự
tự mãn. Sau sự tự mãn
là sự suy yếu. Sau
suy yếu là phe phái.
Sau phe phái là quân phiệt.
Sau quân phiệt là nổi loạn.
Và cuối cùng, chính những
người nắm giữ thanh kiếm bảo vệ triều đình
lại trở thành người quyết định triều đình
có tồn tại hay không. Nhà đường
không sụp đổ trong một ngày.
Nó đã chết dần từ rất lâu trước khi
hoàng đế cuối cùng thoái vị.
Nó chết khi quyền lực trung ương không còn
đủ sức kiểm soát địa phương.
Nó chết khi các phiên trấn có thể
chống lại Trường An. Nó chết khi hoạn
quan có thể thao túng ngay vàng.
Nó chết khi các quan lại chia thành những
phe phái không còn đặt lợi ích quốc gia
lên trên quyền lực của mình.
Và nó chết khi người dân mất niềm tin vào triều đình.
Chú Ôn chỉ là người
đặt nhát dao cuối cùng.
Nhưng con dao ấy đã được mài suốt nhiều thế hệ.
Sau khi đường Ai Đế thoái vị,
Chú Ôn lập ra nhà hậu lương.
Trung Hoa bước vào một thời kỳ mới.
Đó là ngũ đại thập quốc.
Các thế lực quân sự
tranh nhau xưng đế.
Những vùng đất lại chia cắt.
Chiến tranh tiếp tục.
Một triều đại mới thay thế nhà đường.
Nhưng thiên hạ vẫn chưa có hòa bình.
Đó là nghịch lý của lịch sử.
Một triều đại sụp đổ
không có nghĩa là chiến tranh kết thúc.
Đôi khi sự sụp đổ
của một đế chế chỉ mở cánh cửa
cho một thời kỳ hỗn loạn khác.
Và vòng quay lịch sử lại bắt đầu.
Triều đại mới xuất hiện
từ đống cho tàn của triều đại cũ.
Nhưng để hiểu vì sao nhà đường
có thể đi từ một gia tộc nổi lên
giữa loạn thế đến một đế chế huy hoàng
rồi cuối cùng tan rã
chúng ta phải nhìn lại những nhân vật
đã nắm quyền trong từng giai đoạn.
Bởi mỗi người trong số họ đều góp một phần vào sự hương thịnh
và cũng góp một phần vào
bi kịch cuối cùng của đại đường.
Khi Chuôn ngày càng kiểm soát triều đình
đại đường bước vào những năm tháng
mà ngai vàng vẫn còn.
Nhưng quyền lực thực tế đã bị chia cắt thành nhiều mảnh.
Đó là một nghịch lý đau đớn.
Hoàng đế vẫn ở trong cung.
Bá quan vẫn vào triều.
Chiếu chỉ vẫn được ban xuống.
Nhưng ở bên ngoài kinh thành
các phiên trấn có thể lựa chọn nghe
hoặc không nghe.
Những tướng lĩnh nắm quân đội trở thành những ông vua không ai.
Và giữa tình thế ấy
vẫn có những con người cố gắng giữ lại
chút trật tự cuối cùng cho đế quốc.
Một trong số đó là Đường Hiến Tông.
Ông từng được xem là vị hoàng đế
có quyết tâm khôi phục quyền lực trung ương.
Sau nhiều thập kỷ suy yếu
ông hiểu rằng
nếu không kiểm soát được các phiên trấn
nhà đường sẽ không thể tồn tại lâu dài.
Triều đình bắt đầu tổ chức
những chiến dịch quân sự
nhằm thu phục các thế lực cát cứ.
Một số phiên trấn lần lượt khuất phục.
Kho bạc được củng cố.
Quân đội trung ương được tăng cường.
Trong một thời gian
người ta có cảm giác đại đường đang sống lại.
Nhưng bên trong cung điện
một mối nguy khác đã lớn mạnh.
Đó là hoạn quan.
Từ những người được sử dụng để phục vụ hoàng cung
họ dần trở thành lực lượng chính trị
có khả năng can thiệp vào quân đội và ngai vàng.
Các hoàng đế càng phụ thuộc vào họ
quyền lực của họ càng tăng.
Hiến Tông cuối cùng cũng trở thành nạn nhân
của chính hệ thống ấy.
Năm 820
ông qua đời trong hoàn cảnh bị nghi ngờ
có liên quan đến việc dùng thuốc trường sinh.
Sau cái chết của ông
Triều đình lại rơi vào tranh chấp.
Các hoàng đế tiếp theo cố gắng kiểm soát hoạn quan
nhưng không dễ dàng.
Một trong những người đáng chú ý là Đường Văn Tông.
Ông muốn khôi phục quyền lực của hoàng đế
nhưng kế hoạch thất bại.
Năm 835
Văn Tông cùng một số đại thần âm mưu
tiêu diệt thế lực hoạn quan.
Kế hoạch bị phát hiện.
Biến cố ấy về sau được gọi là cam lộ chi biến.
Cuộc đảo chính thất bại.
Nhiều đại thần bị giết.
Quyền lực hoạn quan càng trở nên mạnh hơn.
Đây là một trong những
thời khác cho thấy sự suy yếu nghiêm trọng
của nhà Đường.
Hoàng đế muốn loại bỏ một thế lực trong chính cung điện của mình
nhưng không đủ quân đội để thực hiện.
Muốn chống lại hoạn quan, ông cần quân đội.
Nhưng quân đội lại nằm trong tay
những người mà ông không thể hoàn toàn kiểm soát.
Vòng tròn quyền lực ngày càng khép kín.
Sau những thất bại ấy
triều đình tiếp tục tồn tại
nhưng ngày càng mất khả năng cải tổ.
Ở phía dưới, xã hội cũng thay đổi.
Những cuộc chiến kéo dài
và hệ thống thuế khóa làm đời sống nông dân
thêm khó khăn.
Một bộ phận dân chúng mất ruộng đất.
Nhiều người phải phiêu bạt.
Các nhóm vũ trang địa phương xuất hiện.
Trong khi đó, các phiên trấn
tiếp tục duy trì quân đội riêng.
Đế quốc giống như một ngôi nhà lớn
mà những cột trụ đã bị mối mọt ăn sâu.
Bên ngoài nhìn vẫn đứng vững.
Nhưng chỉ cần một cú rung mạnh
toàn bộ có thể sụp xuống.
Cú rung ấy xuất hiện vào năm 875.
Hoàng Sào nổi dậy.
Khởi nghĩa ban đầu chỉ là một trong nhiều
phong trào phản kháng.
Nhưng rất nhanh, nó trở thành một cơn bão.
Hoàng Sào không có dòng dõi hoàng tộc.
Không có một vị trí chính thức
trong triều đình.
Nhưng ông có thứ mà triều đình đã đánh mất.
Khả năng tập hợp những người bất mãn.
Quân nổi dậy di chuyển qua nhiều vùng.
Họ chiếm thành,
phá kho lương và đánh bại quân chính phủ.
Triều đình liên tục phải cầu viện
các phiên trấn.
Trong số những người được gọi tới chống Hoàng Sào
có Chu Ôn.
Ông là một trong những tướng lĩnh có năng lực nhất thời kỳ đó.
Nhưng cũng là người có tham vọng lớn nhất.
Chu Ôn hiểu rất rõ tình thế.
Ông không cần đánh bại tất cả các đối thủ
cùng lúc.
Chỉ cần chờ cho triều đình và quân nổi dậy cùng suy yếu
rồi ông sẽ trở thành người mạnh nhất.
Cuối cùng Hoàng Sào tiến vào trường An.
Kinh đô thất thủ.
Triều đình phải tháo chạy.
Nhưng chính thời điểm ấy Chu Ôn
quay lưng với Hoàng Sào và đầu hàng nhà đường.
Sự phản bội ấy trở thành bước ngoặt
quân của Hoàng Sào suy yếu.
Chu Ôn từng bước giành được công lao.
Triều đình tưởng rằng
mình đã tìm thấy người cứu nước.
Nhưng họ không nhận ra rằng
người cứu họ hôm nay có thể trở thành người
thay thế họ ngày mai.
Sau khi Hoàng Sào bị đánh bại
Chu Ôn không giải tán quân đội.
Ông giữ lại lực lượng, mở rộng lánh địa,
kiểm soát các tuyến giao thông quan trọng
và bắt đầu can thiệp trực tiếp vào triều đình.
Những hoàng đế cuối cùng
của nhà đường lần lượt trở thành những quân cờ.
Trong cung điện
hoạn quan vẫn tranh rành.
Ngoài kinh thành, phiên trấn
vẫn cát cứ.
Còn Chu Ôn ngày càng tiến gần ngai vàng.
Đến lúc này, đại đường
đã mất gần như tất cả những thứ
từng làm nên sức mạnh của nó.
Không còn một đường thái tông có thể tập hợp nhân tài.
Không còn một võ tắc thiên
có thể kiểm soát toàn bộ bộ máy.
Không còn một huyền tông của thời khai nguyên
có thể khiến thiên hạ hướng về Trường An.
Chỉ còn một triều đình già nua
đang cố kéo dài sự sống.
Và trước mặt nó là một viên tướng
đã quyết định rằng thời đại của họ lý sắp kết thúc.
Những năm cuối
của đại đường vì thế không còn là câu chuyện
về việc làm thế nào để cứu một đế chế
mà là câu chuyện về việc
ai sẽ là người kế thừa đống cho tàn
sau khi đế chế ấy chết.
Và câu trả lời
đang nằm trong tay Chu Ôn.
Những năm cuối cùng của đại đường
không còn mang dáng vẻ của một đế chế
từng khiến thiên hạ khiếp sợ.
Trường An vẫn còn đó.
Cung điện vẫn còn đó.
Những nghi lễ triều đình vẫn diễn ra.
Nhưng quyền lực thực sự đã rời khỏi
Hoàng Cung từ rất lâu.
Ở các phiên chấn
những viên tướng nắm trong tay hàng vạn quân
trong cung Hoạn Quan
có thể can thiệp vào việc phế lập Hoàng đế.
Ngoài dân gian
những cuộc nổi dậy liên tiếp bùng lên
và giữa tất cả những thế lực ấy
Chu Ôn ngày càng trở thành người mạnh nhất.
Sau khi đánh bại Hoàng Sào
Chu Ôn không trở về
là một viên tướng trung thành đơn thuần.
Ông bắt đầu xây dựng một chính quyền của riêng mình.
Ông kiểm soát vùng Hà Nam.
Ông khống chế
những tuyến giao thông quan trọng.
Ông mở rộng quân đội
và từng bước tiến gần trung tâm quyền lực.
Nhà đường lúc ấy không còn đủ sức ngăn cản.
Hoàng đế phải dựa vào Chu Ôn
để bảo vệ ngai vàng.
Nhưng một khi đã phụ thuộc vào
một người nắm quân đội
nhà vua gần như không còn khả năng tự quyết.
Chu Ôn hiểu điều đó.
Ông tiến vào chiều đỉnh.
Những người chống đối bị thanh trừng.
Những phe phái cũ bị loại bỏ.
Các Hoạn Quan từng thao túng cung đỉnh
cũng trở thành mục tiêu.
Một trong những cuộc thanh trừng nổi tiếng
diễn ra tại Trường An.
Khi Chu Ôn cho giết hàng loạt Hoạn Quan
và những người bị xem là chống lại ông.
Nhưng điều đáng sợ là sau khi tiêu diệt đối thủ
Chu Ôn không trao quyền trở lại cho Hoàng đế.
Ông giữ quyền lực cho chính mình.
Nhà vua chỉ còn là biểu tượng.
Năm 904
Đường Chiêu Tông
bị Chu Ôn kiểm soát chặt chẽ.
Ông từng cố gắng thoát khỏi sự khống chế
của Chu Ôn nhưng thất bại.
Sau đó Chu Ôn cho đưa Triều Đình về Lạc Dương.
Trường An
thành phố từng là trái tim của Đại Đường
dần mất vị trí trung tâm.
Điều này mang ý nghĩa rất lớn.
Một đế quốc từng lấy Trường An
làm biểu tượng của quyền lực.
Nay phải rời bỏ chính thành phố từng chứng kiến
thời kỳ huy hoàng nhất của nó.
Năm 904
Đường Chiêu Tông bị sát hại.
Người kế vị là Đường Ai Đế Lý Trúc.
Nhưng vị Hoàng đế trẻ tuổi này
gần như không có khả năng chống lại Chu Ôn.
Năm 907
Chu Ôn buộc Đường Ai Đế thoái vị.
Nhà đường chính thức chấm dứt.
Một triều đại tồn tại gần 3 thế kỷ
biến mất khỏi lịch sử chính thống.
Nhưng điều đáng suy ngẫm là
ai thực sự đã giết nhà đường?
Có phải Chu Ôn?
Có phải Hoàng Sao?
Có phải các tiết độ sứ?
Hay chính những vị Hoàng đế trước đó?
Câu trả lời không thể chỉ là một cái tên.
Nhà đường không sụp đổ
bởi một trận chiến duy nhất.
Nó sụp đổ bởi một chuỗi nguyên nhân
kéo dài qua nhiều thế hệ.
Nó bắt đầu từ việc quyền lực trung ương
được trao quá nhiều cho các lực lượng
quân sự địa phương.
Sau loạn an sử, các tiết độ sứ
trở thành thế lực gần như độc lập.
Triều đình không đủ sức thu hồi quyền lực.
Tiếp đó là sự trỗi dậy
của Hoạn Quang.
Khi Hoàng đế cần một lực lượng bảo vệ mình
khỏi các đại thần và phiên chấn,
ông trao thêm quyền cho Hoạn Quang.
Nhưng quyền lực ấy cuối cùng quay ngược lại
khống chế chính ngai vàng.
Rồi đến những cuộc tranh giành phe phái trong Triều.
Các quan lại chia thành nhóm.
Mỗi phe tìm cách đánh bại phe kia.
Trong khi đó,
tài chính quốc gia suy yếu.
Thuế khóa trở thành gánh nặng.
Người dân mất ruộng đất.
Nạn đói và chiến tranh tạo ra những dòng người phiêu bạt.
Khi dân chúng không còn tin rằng
Triều đình có thể bảo vệ họ,
những cuộc nổi dậy chỉ còn là vấn đề thời gian.
Hoàng Sào là một trong những kết quả ấy.
Nhưng ngay cả Hoàng Sào
cũng không phải người kết thúc nhà đường.
Người kết thúc nó là Chú Ôn.
Và Chú Ôn lại xuất thân
từ chính cuộc nổi loạn chống nhà đường.
Đó là vòng tròn đầy nghịch lý
của lịch sử.
Triều đình cần một người để đánh dẹp phản loạn.
Người ấy trở nên quá mạnh.
Rồi chính người ấy lật đổ Triều đình.
Sau khi Chú Ôn lập hậu lương,
Trung Hoa bước vào thời kỳ ngũ đại thập quốc.
Các thế lực quân sự
tiếp tục tranh giành.
Miền Bắc thay đổi chiều đại liên tục.
Miền Nam tồn tại nhiều quốc gia khác nhau.
Chiến tranh tiếp tục kéo dài.
Nhưng từ trong thời đại hỗn loạn ấy,
một thế lực mới cuối cùng sẽ xuất hiện.
Đó là nhà Tống.
Năm 960,
triệu khuôn dận lập nên nhà Bắc Tống
từng bước thống nhất phần lớn Trung Hoa.
Vòng quay lịch sử lại chuyển sang
một chương mới.
Từ nhà Tùy sụp đổ, nhà đường ra đời.
Từ nhà đường sụp đổ,
ngũ đại thập quốc xuất hiện.
Từ ngũ đại thập quốc, nhà Tống bước lên.
Khi chiều đại mới vừa ra đời,
người ta tin rằng mình sẽ tránh được
những sai lầm của quá khứ.
Khi quyền lực được tập trung,
người ta gọi đó là ổn định.
Khi đất nước giàu mạnh, người ta gọi đó là thịnh trị.
Khi quan lại bắt đầu tham nhũng,
người ta thường cho rằng
đó chỉ là vài cá nhân.
Khi nổi loạn bùng lên, người ta nghĩ rằng
chỉ cần đánh thắng là đủ.
Nhưng đến khi nhận ra toàn bộ hệ thống đã mục rũ,
thì ngai vàng đã không còn sức cứu vãn.
Nhà đường từng rực rỡ như mặt trời,
nhưng không có mặt trời nào đứng mãi trên đỉnh trời.
Và khi ánh sáng cuối cùng tắt đi
tại Lạc Dương năm 907,
một trong những đế chế huy hoàng nhất lịch sử Trung Hoa
đã trở thành quá khứ.
Nhưng câu chuyện chưa kết thúc.
Bởi sau đống cho tàn của đại đường,
một thời đại mới đang chờ được sinh ra.
Nhà đường đã biến mất
từ hơn một nghìn năm trước.
Nhưng câu chuyện về đại đường
vẫn còn nguyên sức nặng.
Bởi đây không chỉ là câu chuyện
về những vị hoàng đế, những trận chiến
hay những cung điện nguy Nga.
Đó là câu chuyện về quyền lực.
Từ Lý Uyên dựng cờ
giữa thời loạn, đến Lý Thế Dân
dùng chiến mã thống nhất thiên hạ.
Từ thời trinh quán rực rỡ,
đến Võ Tắc Thiên
đưa quyền lực hoàng gia lên đỉnh cao.
Từ đường Huyền Tông đưa đại đường bước vào
thời khai nguyên huy hoàng, đến loạn An Sử
mở ra những vết nứt không thể hàn gắn.
Một đế chế có thể được dựng lên
bằng tài năng của những con người kiệt xuất.
Nhưng để giữ nó tồn tại,
cần một hệ thống đủ mạnh để kiểm soát
chính những con người ấy.
Khi quyền lực tập trung quá mức,
tham vọng bắt đầu sinh ra.
Khi triều đình suy yếu, quân đội địa phương lớn mạnh.
Khi quan lại tranh giành,
lòng tin của dân chúng tan vỡ.
Và khi dân chúng không còn tin vào triều đình,
một cuộc nổi loạn chỉ còn là vấn đề
thời gian. Hoàng Sao
có thể chiếm Trường An, Chu Ôn
có thể kết liễu nhà đường.
Nhưng họ chỉ là những người bước qua cánh cửa đã mở sẵn.
Nhà đường không chết trong một ngày.
Nó chết từng chút một qua nhiều thế hệ.
Đó chính là bi kịch lớn nhất
của mọi đế chế.
Lịch sử không lặp lại hoàn toàn.
Nhưng những sai lầm của con người
thì rất dễ lặp lại.
Đại đường từng đứng trên đỉnh thiên hạ.
Cuối cùng, tất cả chỉ còn lại những phế tích,
những trang sử và những câu hỏi
cho hậu thế.
Một đế chế vĩ đại có thể tồn tại bao lâu
nếu chính những người nắm quyền bắt đầu quên rằng
quyền lực cuối cùng vẫn phải dựa vào lòng dân.
Nếu bạn muốn tiếp tục khám phá
những câu chuyện đấm máu và bí tráng
của lịch sử Trung Hoa, hãy đăng ký Thư viện cổ sử,
bật chuông thông báo
và cùng chúng tôi bước tiếp vào những trang sử tiếp theo.