Sau Bão Lũ: Lương Thực Có Thể Tăng Giá, 15 Thực Phẩm Nên Có Sẵn Trong Nhà

Có một sai lầm mà nhiều gia đình chỉ nhận ra khi giá thức phẩm tăng hoặc một trận mưa lũ làm việc mua bán trở nên khó khăn. Đó là đến lúc cần mới bắt đầu đi mua. Khi ấy thứ mình cần thể đã tăng giá, cửa hàng có thể không còn hàng, hoặc đơn giản là cả gia đình không biết phải bắt đầu từ đâu. Nhưng giữ chữ thức phẩm không có nghĩa là biến căn nhà thành một kho hàng. Cách thực tế hơn là nhìn lại chính những món gia đình vẫn ăn mỗi ngày, hèn rồi chọn một số loại có thể bảo quản tương đối lâu, dễ chế biến, có nhiều cách kết hợp và quan trọng nhất là nếu hôm nay chưa xảy ra chuyện gì thì vài tuần hay vài tháng sau chúng vẫn được sử dụng bình thường. Với một gia đình Việt Nam, đây mới là cách giữ chữ đáng để suy nghĩ. Đầu tiên là gạo. Gạo gần như là nền móng của bữa ăn Việt. Một bao gạo không chỉ giúp gia đình có cơm trong vài ngày, mà còn có thể kết hợp với đậu, trứng, cá khô, thịt, rau củ hoặc nước dùng để tạo thành rất nhiều bữa ăn khác nhau. Nếu muốn giữ chữ không nhất thiết phải mua một lượng khổng lồ, hãy tính lượng gia đình thực sự sử dụng trong một tháng, sau đó duy trì một lượng dự phòng hợp lý và luôn phiên dùng trước bao cũ, dùng sau bao mới. Gạo cũng cần được bảo quản kín, khô, tránh ẩm và tránh côn trùng. Giữ chữ tốt không phải là mua một lần đủ cho cả năm, mà là luôn có một phần dự phòng nhưng vẫn sử dụng đều đặn. Thứ hai là các loại đậu khô. Đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, đậu tương hoặc một số loại đậu khác đều có thể bảo quản tương đối lâu nếu giữ khô và kín. Đậu có thể nấu cháo, nấu chè, nấu cùng cơm hoặc chế biến thành những món ăn khác. Đặc biệt, đậu có thể trở thành nguồn protein thực vật hữu ích khi gia đình không có nhiều thịt cá. Nhưng với đậu khô, cần nhớ một điều rất quan trọng. Một số loại đậu, đặc biệt là đậu thận đỏ, phải được nấu chín đúng cách, không nên vì muốn tiết kiệm nhân liệu mà ăn đậu sống hoặc đậu chưa chín kỹ. Thứ ba là lạc và bơ đậu phộng. Ở Việt Nam, lạc rất quen thuộc và có thể chế biến thành nhiều món. Nếu có điều kiện bảo quản tốt là có thể dùng trong bữa ăn hằng ngày, nhưng cần chú ý vì các loại hạt chứa nhiều chất béo có thể bị ôi nếu để lâu trong môi trường nóng. Vì vậy, đừng nghĩ rằng cứ mua càng nhiều là càng tốt. Mua lượng vừa đủ, bảo quản tốt và sử dụng luôn phiên mới là cách hợp lý. Thứ tư là mì và các loại thực phẩm khô. Mì gói, mì sợi khô, bún khô, miến hoặc các loại thực phẩm khô khác có một ưu điểm rất rõ, chúng nhẹ, dễ cất và có thể chế biến nhanh. Nhưng nếu dùng để giữ chữ cho tình huống mất điện, mất nước hoặc thiên tai thì cũng cần suy nghĩ thêm một bước. Mì khô chỉ thực sự hữu ích khi gia đình vẫn có nước sạch và có cách nấu. Vì vậy, một kho giữ chữ tốt không chỉ có thức ăn, nó phải đi cùng nước uống và phương án nấu nướng phù hợp. Thứ năm là cá khô, thịt khô hoặc một số thực phẩm giàu đạm, có thời gian bảo quản phù hợp. Đây là nhóm thực phẩm rất quen thuộc với người Việt. Một ít cá khô có thể ăn cùng cơm, cháo hoặc chế biến thành nhiều món khác nhau, nhưng với thực phẩm khô, nguồn gốc động vật, điều quan trọng là nguồn sản phẩm, cách làm khô, bao bì và điều kiện bảo quản. Không nên chỉ nhìn vào chữ khô rồi mặc định rằng nó có thể để vô thời hạn. Thứ sáu là đồ hộp. Cá hộp, thịt hộp, đậu hộp hoặc một số loại rau củ đóng hộp có thể rất hữu ích trong những thời điểm không thuận tiện đi chợ. Ưu điểm của đồ hộp là tiện lợi và thường không cần bảo quản lạnh khi chưa mở, nếu sản phẩm được thiết kế để bảo quản ở nhiệt độ phòng. Nhưng hãy kiểm tra hạn sử dụng và đặc biệt quan sát lon, lon phồng, rò rỉ, móp nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu bất thường thì không nên sử dụng. Thứ bảy là dầu ăn. Đây là thứ rất dễ bị bỏ quên khi lập danh sách dự trữ. Có gạo nhưng không có dầu, gia đình vẫn có thể ăn. Nhưng rất nhiều món ăn hàng ngày sẽ khó chế biến đúng cách. Dầu ăn cũng không nên mua quá nhiều rồi để trong bếp nhiều năm. Nhiệt, ánh sáng và oxy đều có thể làm dầu xuống chất lượng. Thứ tám là muối. Một gói muối có giá trị không lớn nhưng lại là một trong những nguyên liệu cơ bản nhất trong căn bếp. Muối dùng để nấu ăn và có nhiều ứng dụng trong chế biến thức phẩm. Nếu sử dụng muối ướt nên bảo quản kín, khô và tránh ẩm. Đồng thời đừng coi muối là thứ có thể để mãi mãi mà không thay đổi chất lượng. Thứ chính là nước mắm và một số loại gia vị, gia vị thiết yếu. Đây là điểm khác biệt rất lớn khi chúng ta xây dựng một kho dự trữ cho gia đình Việt. Một nồi cơm với vài món đơn giản vẫn có thể trở thành một bữa ăn dễ chịu nếu có gia vị phù hợp. Nước mắm, muối, đường, tiêu, một số gia vị khô, không cần phải mua thật nhiều. Chỉ cần bảo đảm rằng khi có một vài ngày không thuận tiện đi chợ, gia đình vẫn có thể nấu được những món quen thuộc. Thứ mười là yến mạch hoặc một số loại ngũ cốc khô. Yến mạch không phải thực phẩm truyền thống của mọi gia đình Việt nhưng ngày càng phổ biến. Nó có thể dùng để nấu cháo, kết hợp với sữa hoặc một số nguyên liệu khác. Ưu điểm của nhóm thực phẩm này là dễ bảo quản và có thể tạo thêm lựa chọn cho bữa sáng. Thứ mười một là đường. Không phải để mua thật nhiều. Mà bởi đường là nguyên liệu có mặt trong rất nhiều món ăn và đồ uống. Nếu gia đình thường xuyên sử dụng thì có thể duy trì một lượng dự phòng nhỏ. Nhưng cũng giống như những thực phẩm khác, dự trữ phải riêng mức tiêu thụ thực tế. Thứ mười hai là bột mì hoặc bột ngô. Một túi bột nhỏ có thể làm được nhiều việc hơn chúng ta nghĩ. Bột mì có thể dùng cho bánh, một số món chiên hoặc món ăn gia đình. Bột ngô có thể dùng để làm đặc nước sốt, súp hoặc một số món hầm. Trong hoàn cảnh nguyên liệu hạn chế, những thứ có khả năng biến đổi món ăn sẽ trở nên đặc biệt hữu ích. Thứ mười ba là nước dùng hoặc các nguyên liệu tạo vị. Một kho thực phẩm chỉ có gạo, mì và đậu rất dễ khiến cả gia đình cảm thấy ngán. Nhưng nếu có nước dùng, gia vị hoặc một số nguyên liệu tạo hương vị, cùng một loại thực phẩm có thể trở thành nhiều món khác nhau. Điều này rất quan trọng, bởi dự trữ không chỉ là làm sao để sống qua vài ngày, mà còn là làm sao để gia đình duy trì một bữa ăn tương đối bình thường khi hoàn cảnh bên ngoài không bình thường. Thứ mười bốn là một số thực phẩm phù hợp với trẻ em, người lớn tuổi hoặc người có nhu cầu ăn uống riêng trong gia đình. Đây là phần rất nhiều danh sách dự trữ trên mạng thường bỏ qua. Một gia đình không chỉ có những người trưởng thành khỏe mạnh, có trẻ nhỏ, có người già, có người ăn ít muối, có người không ăn được đồ cứng, có người cần thức ăn dễ tiêu. Vì vậy, danh sách dự trữ tốt nhất không phải danh sách giống nhau cho mọi nhà. Nó phải được xây dựng từ chính những người đang sống trong căn nhà đó. Và cuối cùng là nước uống. Nếu chỉ được chọn một thứ để chuẩn bị trước khi xảy ra thiên tai, gián đoạn nguồn cung hoặc mất điện kéo dài, đừng chỉ nghĩ đến thức ăn. Nước mới là thứ cần được tính toán đầu tiên. Một gia đình có thể nhịn một số loại thực phẩm trong thời gian ngắn, nhưng không thể coi nước sạch là thứ có thể thiếu. Hãy xác định nhu cầu nước uống của gia đình và chuẩn bị phương án dự phòng phù hợp với điều kiện thực tế. Đặc biệt với những gia đình ở khu vực thường xảy ra ngập lụt, mất điện hoặc khó tiếp cận cửa hàng, việc có sẵn nước sạch có thể quan trọng hơn việc có thêm vài bào thực phẩm. Nhìn lại toàn bộ danh sách, chúng ta sẽ thấy một điều. Không có món nào thật sự thần kỳ. Gạo không giải quyết được mọi vấn đề. Mì không giải quyết được mọi vấn đề. Đồ hộp cũng không. Nhưng khi những thực phẩm đơn giản được kết hợp với nhau, chúng có thể tạo thành một hệ thống dự phòng rất thực tế. Gạo để tạo năng lượng. Đậu để bổ sung protein thực vật. Dầu để cung cấp chất béo và phục vụ nấu nướng. Gia vị để biến những món đơn giản thành những bữa ăn có thể duy trì trong nhiều ngày. Đồ khô và đồ hộp giúp kéo dài thời gian xoay sở khi không thể đi chợ bình thường. Nước giúp toàn bộ hệ thống đó có thể hoạt động. Và điều quan trọng nhất là tất cả những thứ này đều nên nằm trong vòng quay sử dụng của gia đình. Đừng mua một thùng thực phẩm chỉ vì nghe nói giá sắp tăng. Đừng vây tiền để tích chữ. Đừng mua những thứ gia đình chưa từng ăn chỉ vì chúng có vẻ để được lâu. Bởi một món thực phẩm dù rẻ đến đâu mà cuối cùng phải bỏ đi thì vẫn là tiền mất. Cách đơn giản hơn là chia kho thực phẩm thành ba lớp. Lớp thứ nhất là những thứ gia đình ăn mỗi ngày. Lớp thứ hai là lượng dự phòng cho vài tuần. Lớp thứ ba mới là một số thực phẩm có thời gian bảo quản dài để dành cho tình huống bất thường. Mỗi khi mua hàng mới, sử dụng những món cũ trước. Mỗi tháng kiểm tra lại một lần. Món nào sắp hết hạn thì đưa vào bữa ăn. Món nào gia đình không thích thì đừng mua thêm. Món nào thường xuyên tăng giá nhưng gia đình chắc chắn sử dụng thì có thể cân nhắc mua thêm một lượng hợp lý khi giá phù hợp. Đó mới là giữ chữ thông minh. Không phải nhìn vào một trận báo rồi hoảng sợ. Không phải nghe một tin đồn giá thực phẩm tăng rồi lao ra mua sạch. Mà là bình tĩnh quan sát cuộc sống của chính gia đình mình. Gia đình một tháng ăn bao nhiêu gạo? Một tuần dùng bao nhiêu dầu? Có bao nhiêu người cần ăn riêng? Nếu mất điện 3 ngày thì có thể nấu bằng gì? Nếu mưa lớn không đi chợ được 5 ngày thì trong nhà còn gì? Nếu nước sạch bị gián đoạn thì gia đình đã chuẩn bị chưa? Những câu hỏi đó có giá trị hơn rất nhiều so với việc chạy theo một danh sách 20 món phải mua ngay. Bởi mỗi gia đình có một hoàn cảnh khác nhau. Một gia đình ở thành phố sẽ có cách chuẩn bị khác. Một gia đình ở vùng thường xuyên ngập lụt. Gia đình có trẻ nhỏ sẽ khác. Gia đình chỉ có người trưởng thành. Gia đình có người cao tuổi cũng sẽ cần một danh sách khác. Và có lẽ đây mới là điều đáng suy nghĩ nhất. Chúng ta không thể biết chính xác tháng sau giá gạo sẽ tăng bao nhiêu. Không thể biết khi nào một trận mưa lớn sẽ làm giao thông gián đoạn. Cũng không thể biết lúc nào một sản phẩm quen thuộc trên kệ hàng sẽ trở nên khó mua. Nhưng chúng ta có thể chủ động chuẩn bị một phần nhỏ ngay từ hôm nay. Không cần dầu mới có thể giữ chữ. Không cần mua cả kho hàng. Chỉ cần mỗi lần đi chợ thay vì mua đúng số lượng dùng hết trong vài ngày chúng ta học cách giữ lại một phần hợp lý cho những ngày chưa biết trước. Một bao gạo. Một ít đậu. Một chai dầu. Một vài món đồ khô. Một số thực phẩm đóng hộp. Một lượng nước sạch phù hợp. Những thứ rất bình thường, nhưng khi được chuẩn bị đúng cách chúng có thể tạo ra một khoảng đệm rất quý giá cho cả gia đình. Bởi chuẩn bị cho tương lai không nhất thiết phải bắt đầu bằng một khoản tiền lớn. Đôi khi nó bắt đầu bằng việc nhìn vào căn bếp của mình và tự hỏi Nếu ngày mai không thể đi chợ, gia đình mình có thể sống bình thường được bao lâu? Và nếu câu trả lời chưa đủ dài, thì có lẽ hôm nay chính là lúc bắt đầu bổ sung từng chút một. Không hoảng loạn. Không tích chữ mù quáng. Chỉ chuẩn bị đủ để khi cuộc sống có một vài ngày không thuận lợi gia đình vẫn có thể bình tĩnh ngồi xuống bên một bữa cơm quen thuộc. Đó mới là giá trị thật sự của việc giữ chữ lương thực.