VÕ TẮC THIÊN – Tấm Bia Không Chữ Che Giấu Điều Gì Suốt 1.300 Năm? | Thế Giới Cổ Đại
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cổ Đại, tôi là MC Quang Thiên! Rất vui khi được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay! Tại Càn Lăng – nơi chôn cất nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc, Võ Tắc Thiên có 02 tấm bia đá, một tấm bia ca ngợi công đức của Đường Cao Tông Lý Trị là một tấm bia khổng lồ được dựng riêng cho Võ Tắc Thiên. Nhưng có một điều kỳ lạ và bí ẩn là ở trên mặt bia ấy, không có lấy một chữ nào. Không tên tuổi. Không công trạng. Không lời ca tụng. Cũng không một câu tự biện minh. Đây là điều gần như không thể tưởng tượng nổi với một người phụ nữ đã dành cả cuộc đời để tranh giành quyền lực, đánh bại hàng loạt đối thủ, bước lên ngai vàng và buộc cả một đế chế phải gọi mình là Hoàng đế. Vậy tại sao đến cuối đời, Võ Tắc Thiên lại để lại cho hậu thế một tấm bia trắng? Là vì bà cho rằng công lao của mình quá lớn, không lời nào có thể ghi hết? Hay ngược lại, bởi những cuộc thanh trừng đẫm máu, những người thân bị loại bỏ, những khốc lại được trọng dụng và vô số sinh mạng chết dưới thời bà khiến chính Võ Tắc Thiên cũng không biết phải viết gì lên bia mộ? Đáng sợ hơn, vào năm 1982, người ta phát hiện trên Tung Sơn một kim giản trừ tội do chính Võ Tắc Thiên cho người dâng lên thần linh vào những năm cuối đời. Trên đó, bà cầu xin được xóa bỏ tội lỗi. Một nữ hoàng từng đứng trên đỉnh cao quyền lực, đến cuối đời lại âm thầm xin thần linh tha tội. Vậy phải chăng tấm Vô Tự Bi không phải là biểu tượng của sự kiêu ngạo…mà là lời thú tội im lặng cuối cùng của Võ Tắc Thiên? hay là một lời tiên tri gửi đến hậu thế? Chúng ta hãy cùng giải mã tất cả trong video ngày hôm nay!
Cảm ơn mọi người! Chúc mọi người có những giây phút vui vẻ. Mời các bạn theo dõi video trên kênh Thế Giới Cổ Đại. ✔️ Thế Giới Cổ Đại sẽ đồng hành cùng các bạn trong hành trình giải mã những sự kiện kỳ bí xuyên suốt dòng lịch sử của loài người... ✔️ Chúc các bạn có những phút giây thư giãn và bổ ích! #thếgiớicổđại#bíẩn#võtắcthiên#biakhôngchữ#bíẩnlăngmộvõtắcthiên#votacthien
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video phân tích về cuộc đời Võ Tắc Thiên, từ những lời tiên tri về vận mệnh đến hành trình trở thành nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc. Nội dung làm nổi bật sự đối lập giữa tài năng trị quốc, những đóng góp cho xã hội và sự tàn độc trong các cuộc thanh trừng chính trị, kết thúc bằng bí ẩn về tấm bia không chữ tại Càn Lăng.
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cổ Đại và tôi là MC Quang Thiên.
Rất vui khi được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay.
Tại Cản Lăng, nơi trốn cất ngữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Hoa, Võ Tắc Thiên,
có 2 tấm bia đá, 1 tấm bia ca ngợi công đức của đường Cao Tông – Lý Trị
và 1 tấm bia khổng lồ được dựng riêng cho Võ Tắc Thiên.
Nhưng có 1 điều kỳ lạ và bí ẩn ở bên trên mặt bia ấy, không có lấy 1 chữ nào.
Không tên tuổi, không công trạng, không lời ca tụng, cũng không 1 câu tự biện mình.
Đây là điều gần như không thể tưởng tượng nổi với 1 người phụ nữ đã dành cả cuộc đời
để tranh giành quyền lực, đánh bại hàng loạt đối thủ, bước lên ngay vàng
và buộc cả 1 đế chế phải gọi mình là hoàng đế.
Vậy tại sao đến cuối đời, Võ Tắc Thiên lại để lại cho hậu thế 1 tấm bia trắng?
Là vì bà cho rằng công lao của mình quá lớn, không lời nào có thể ghi hết trắng.
Hay ngược lại, bởi những cuộc thanh trường đẫm máu, những người thân bị loại bỏ,
những khóc lại được trọng dụng và vô số sinh mạng chết dưới thời bà
khiến chính Võ Tắc Thiên cũng không biết phải viết gì lên bia mổ.
Đáng sợ hơn, vào năm 1982, người ta phát hiện trên tung sơn 1 kim dạn trừ tội
do chính Võ Tắc Thiên cho người dâng lên thần linh vào những năm cuối đời.
Trên đó, 3 câu xin được xóa bỏ mọi tội lỗi.
Một nữ hoàng từng đứng trên đỉnh cao quyền lực, đến cuối đời lại âm thầm xin thần linh tha tội.
Vậy, phải trắng tấm vô tự bi không phải là biểu tượng của sự kiều ngạo,
mà là lời thú tội im lặng cuối cùng của Võ Tắc Thiên hay là 1 lời tiên tri gửi đến hậu thế?
Chúng ta sẽ cùng giải mã tất cả trong video ngày hôm nay nhé!
Đầu thế kỷ thứ 7, nhà đường vừa bước vào thời kỳ trinh quán dưới sự cai trị của đường Thái Tông-Lý Thế Dân.
Võ Sĩ Hoạch là một công thần khai quốc nhà đường, làm quan tại Cảng Nguyên, Tứ Xuyên.
Năm 627, một vị tướng số nổi tiếng tên Viên Thiên Cương tình cờ đi qua nơi này.
Võ Sĩ Hoạch nghe danh liên mời ông vào phủ xem tướng cho các con.
Sau khi xem 2 người con trai và con gái lớn, Viên Thiên Cương đều đưa ra những lời đoán về phú quý và công danh.
Nhưng đến khi cô con gái thứ 2 được bế ra, ông lập tức kinh ngạc.
Dù cô bé khi ấy mặc quần áo con trai, Viên Thiên Cương vẫn nói rằng
Long đồng phương cảnh, cực quý trì tướng. Nếu là nữ, ắt sẽ làm thiệt tử.
Và cô bé đó chính là Võ Tắc Thiên.
Điều đáng chú ý là câu chuyện này không chỉ tồn tại trong dân gian, mà còn được ghi lại trong tân đường thư.
Và chỉ 10 năm sau, lời tiên đoán ấy bắt đầu bước vào hiện thực.
Năm 637, Võ Tắc Thiên mới 14 tuổi đã được tuyển vào cung, trở thành tai nhân của đường Thái Tông-Lý Thế Dân.
Đây không phải vị trí quá cao, nhưng người được chọn làm tai nhân, ngoài nhan sắc,
còn phải có học thức, biết thi thư và đôi khi còn giúp Hoàng đế xử lý việc ghi chép, soạn thảo.
Ngay con gái vào cung, mẹ bà là Dương Thị đau lòng khóc không ngừng.
Nhưng Võ Tắc Thiên lại bình thản nói, được gặp thiên tử, sao biết đó không phải là phúc.
Hạ tất phải khóc vì chuyện nhì nữ.
Ngay từ khi còn rất trẻ, bà đã cho thấy một tham vọng và sự bình tĩnh khác thường.
Đến năm trinh quán thứ 22, Triều Đình lại xuất hiện một lời tiên đoán đáng sợ hơn.
Sao Thái Bạch liên tục xuất hiện giữa ban ngày, khiến Lý Thế Dân bất an.
Ông Triệu Thái xử lệnh Lý Thuần Phong đến xem thiên tường.
Kết quả tóm gọn trong bà chữ, nữ chủ sương, một nữ chủ sẽ hừng thịnh.
Lý Thuần Phong còn nói rằng, sau vài đời nhà đường sẽ xuất hiện một người phụ nữ họ võ,
thay họ Lý nắm giữ thiên hạ.
Lý Thế Dân nghe xong vô cùng hoảng sợ, thậm chí từng có ý định thành trường những người mang họ võ.
Nhưng Lý Thuần Phong khuyên người rằng, đã mang thiên mệnh thì rất khó giết.
Cưỡng ép ngược lại có thể khiến hậu quả càng nghiêm trọng.
Cuối cùng, Lý Thế Dân vẫn bí mật sự tử tướng Lý Quân Tiện,
bởi người này có nhiều yếu tố liên quan đến chữ võ.
Nhưng người mà lời tiên đoán thực sự nhắm tới lại đang ở ngay trong hậu cung của ông.
Võ Tắc Thiên vì thế vô tình thoát được một kiếp.
Tuy nhiên, trong suốt khoảng 12 năm làm tài nhân, bà không được Lý Thế Dân đặc biệt sùng ái,
và cũng không được thăng cấp.
Trong một số rất ít câu chuyện giữa hai người được lưu truyền, là chuyện con ngựa giữ sứ tự thông.
Khi không ai có thể thuần phục con ngựa này, võ Tắc Thiên nói bà chỉ cần ba thứ,
dòi sắt, búa sắt và dao găm.
Bà giải thích rằng trước tiên sẽ dùng dòi sắt đánh nó, không phục thì dùng búa đập,
nếu vẫn không phục thì dùng dao giết chết.
Lý Thế Dân hỏi, như vậy chẳng phải con ngựa sẽ chết sao?
Võ Tắc Thiên bình thản đáp, dù nó có đáng giá nghìn vàng, nếu không sử dụng thì giữ lại để làm gì?
Câu trả lời ấy gần như đã bột lộ toàn bộ tính cách của võ Tắc Thiên sau này,
quyết đoán, lạnh lùng và sẵn sàng loại bỏ bất cứ thứ gì không chịu khuất phục.
Những năm cuối đời, Lý Thế Dân lâm trọng bệnh, Thái tử Lý Trị thường xuyên vào hầu cha
và cũng chính trong khoảng thời gian ấy, ông bắt đầu nảy sinh tình cảm với võ Tắc Thiên.
Khi đó, Lý Trị khoảng 19 tuổi, còn võ Tắc Thiên khoảng 23 tuổi.
Theo những câu chuyện được lưu truyền lại,
chỉ một lần võ Tắc Thiên mặc váy dài ngoảnh đầu nhìn lại cũng đủ khiến vị Thái tử trẻ tuổi mê mẩn.
Cho đến nay, vẫn chưa có chân dung sắc thực của võ Tắc Thiên được tìm thấy.
Tuy nhiên, có giả thuyết cho rằng,
tượng Đại Phật Lưu Sá Na ở hàng Đá Long Môn từng tham khảo dung mạo của bà.
Lý Trị từng khen võ Tắc Thiên có phong thái ung dung, quý phái như Bồ Tát,
còn bản thân bà cũng từng quyên góp tiền để hỗ trợ việc tạp tượng.
Năm 649, Lý Thế Dân qua đời.
Kheo lệ, võ Tắc Thiên cùng những phi tần không có con phải vào chùa cảm nghiệp xuống tóc làm mì.
Trong khi đó, Lý Trị lên ngôi trở thành đường Cao Tông.
Tưởng rằng mối tình giữa hai người từ đấy sẽ kết thúc,
nhưng võ Tắc Thiên không chấp nhận số phận ấy.
Bà tìm cách gửi thơ cho Lý Trị, kể về nỗi nhớ và những giọt nước mắt của mình.
Năm 650, nhân ngày dỗ đầu của đường Thái Tông, Lý Trị đến chùa cảm nghiệp Dân Hương và gặp lại võ Tắc Thiên.
Tình cũ lập tức bùng cháy.
Điều bất ngờ hơn là chính Vương Hoàng Hậu lại chủ động đề nghị đưa võ Tắc Thiên trở lại cùng.
Nhưng đó không phải vì bà cảm động trước tình yêu của hai người.
Vương Hoàng Hậu khi ấy đang thất thế trước tiêu thục phị,
nên muốn dùng võ Tắc Thiên như một quân cờ để chia bất sự sủng ái của Hoàng đế.
Chỉ tiếc rằng bà đã đưa vào cung một đối thủ nguy hiểm hơn rất nhiều.
Sau khi trở lại hậu cung, võ Tắc Thiên nhanh chóng chiếm chọn sự sủng ái của Lý Trị.
Năm 652, bà sinh con trai Lý Hoàng và không lâu sau được phong làm triều nghi,
địa vị trì dưới những phi tần cao nhất trong hậu cung.
Đến lúc ấy, Vương Hoàng Hậu mới nhận ra tiêu thục phị đã không còn đáng sợ nữa.
Mối đe dọa thực sự chính là võ triều nghi.
Thế là hai kẻ thù cũ, Vương Hoàng Hậu và tiêu thục phị buộc phải liên thủ chống lại bà.
Nhưng cuộc chiến này không còn đơn thuần là tranh sùng.
Đứng sau Vương Hoàng Hậu là tập đoàn quý tộc Quan Lũng,
thế lực đã ảnh hưởng sâu sắc đến triều đình từ thời Tuy, Đương.
Nhân vật quan trọng nhất trong số đó là trưởng tôn vô kỳ, cậu ruột của Lý Trị.
Sau khi lên ngôi, Lý Trị ngày càng muốn thoát khỏi ảnh hưởng của những đại quý tộc này để thu quyền lực về tay hoàng đế.
Còn Võ Tắc Thiên muốn đánh bại Vương Hoàng Hậu để tiến lên ngôi hậu.
Một người cần phá thế lực Quan Lũng, một người cần bước lên vị trí cao nhất trong hậu cung.
Từ thời điểm đó, Lý Trị và Võ Tắc Thiên không chỉ là một đôi tình nhân.
Họ đã trở thành một liên minh chính trị.
Năm 654, Võ Triều Nghi sinh một con gái, thường được gọi là An Định Công Chúa.
Nhưng đứa trẻ chưa đầy trăm ngày tuổi đã chết yếu.
Cái chết này về sau trở thành một trong những nghị án lớn nhất cuộc đời Võ Tắc Thiên.
Có thuyết cho rằng bà đã tự tay giết con để đổ tội cho Vương Hoàng Hậu.
Sau sự kiện này, Võ Tắc Thiên còn đổ an cho Vương Hoàng Hậu thêm một số tội danh
làm lý do chính thức để Lý Trị phế bỏ Vương Hoàng Hậu.
Cùng thời điểm đó, bà được sắc lập làm Hoàng Hậu.
Còn Tiêu Thục Phi, bởi trước đó từng liên thủ với Vương Hoàng Hậu chống lại Võ Tắc Thiên,
cũng bị phế chốt và đưa vào lãnh cung.
Nhưng Võ Tắc Thiên hiểu rõ một đảo lý rằng, đã nhổ cỏ thì phải nhổ tận gốc.
Bởi Lý Trị từng bí mật tới lãnh cung thăm Vương Hoàng Hậu và Tiêu Thục Phi,
Võ Tắc Thiên bắt đầu lo sợ rằng một ngày nào đó Hoàng đế có thể mềm lòng, khiến hai người họ có cơ hội trở lại.
Và từ đây, số phần của Vương Hoàng Hậu cùng Tiêu Thục Phi cũng bắt đầu bước sang một giai đoạn bi thạm hơn.
Võ Tắc Thiên không muốn để bất kỳ mối họa nào có cơ hội hồi sinh,
nên đã ra lệnh xử lý Vương Hoàng Hậu và Tiêu Thục Phi bằng một hình phạt vô cùng tàn khốc.
Theo những ghi chép về sau, hai người bị đánh đập, chặt tay chân rồi ném vào chung diệu.
Vương Thị và Tiêu Thị cuối cùng đều chết trong quất hợp.
Sau đó, để tiếp tục củng cố quyền lực của mình, Võ Tắc Thiên thậm chí còn không buông tha cho chính những người trong gia tộc.
Võ Tắc Thiên có một người chị gái tên là Võ Thuận,
chồng của Võ Thuận mất sớm, để lại Võ Thuận một mình nuôi hai người con.
Sau khi Võ Tắc Thiên đứng vững trong cung, người chị Võ Thuận vẫn còn rất xinh đẹp, thường xuyên ra vào Hoàng Cung.
Không ngờ qua lại lâu ngày, ba lại nảy sinh quan hệ tình cảm với chính em rể là Lý Trị.
Tình cảm chị em giữa Võ Tắc Thiên và Võ Thuận vì vậy cũng bắt đầu xuất hiện rạn nứt.
Trong dân gian thậm chí còn từng lưu truyền lời đồn rằng, cái chết của Võ Thuận cũng liên quan tới Võ Tắc Thiên.
Nhưng mọi chuyện còn chưa dừng lại ở đó.
Con gái của Võ Thuận là Hạ Lan Thị, sau đó cũng lọt vào mắt xanh của đường Cao Tông.
Hạ Lan Thị đứng mô tả là có dung mạo vô cùng xinh đẹp, đến mức một số ghi chép còn ca ngợi sắc đẹp của nàng thuộc hàng tuyệt sắc.
Khoảng năm 665, sau khi Võ Thuận qua đời, Võ Tắc Thiên thường đưa cô cháu gái trẻ Hạ Lan Thị vào cung ở lại một thời gian.
Khi ấy, Hạ Lan Thị đang ở tuổi xuân sắc, Lý Trị vừa nhìn thấy nàng đã lập tức bị thu hút.
Bản thân Hạ Lan Thị lại còn trẻ, chưa hiểu hết sự hiểm độc của tranh đấu trong cung đình.
Có lẽ nàng cho rằng, trên đời này, hoàng đế là người có quyền lực cao nhất.
Chỉ cần được hoàng đế xung ái thì mọi chuyện đều không thành vấn đề.
Huống hồ trong mắt nàng, người gì Võ Tắc Thiên lúc ấy đã lớn tuổi, làm sao có thể so sánh với tuổi trẻ và nhan sắc của mình.
Thế là trong Tân Đường Thư xuất hiện một câu chuyện vô cùng đáng sợ.
Khoảng tháng 9 năm 666, Võ Tắc Thiên đưa Hạ Lan Thị tới thăm mẹ mình là Dương Thị.
Hai người anh họ của Võ Tắc Thiên là Võ Duy Lương và Võ Hoài Vận vì muốn lấy lòng bà nên dông lên rất nhiều thức ăn.
Theo câu chuyện được ghi lại về sau, Võ Tắc Thiên nhân cơ hội bí mật bỏ độc vào thức ăn.
Sau đó lấy lý do muốn nói chuyện riêng với mẹ, bảo Hạ Lan Thị cứ tự nhiên ăn những món mình thích trước.
Hạ Lan Thị mới ăn được vài miếng đã đau bụng dữ rồi, sau đó chết thảm.
Võ Tắc Thiên lập tức tuyên bố những người hạ độc chính là hai người anh họ, Võ Duy Lương và Võ Hoài Vận.
Nếu câu chuyện này là thật thì chỉ bằng một kế bà đã loại bỏ cùng lúc Hạ Lan Thị và hai người anh họ.
Nói đến đây có lẽ nhiều người sẽ thắc mắc rằng mối thù giữa Võ Tắc Thiên và những người anh trong võ gia
rốt cuộc sâu đến mức nào mà sau khi nắm quyền bà lại lần lượt ra tay với họ.
Thực ra ân oán ấy không chỉ giới hạn ở hai người họ.
Sau khi cha Võ Tắc Thiên là Võ Sĩ Hoạch qua đời, mẹ bà Lan Dương Thị cùng các con rơi vào hoàn cảnh khá cô độc trong võ gia.
Hai người anh cùng cha các mẹ của Võ Tắc Thiên là Võ Nguyên Khánh và Võ Nguyên Sảng,
cùng hai người anh họ Võ Duy Lương và Võ Hoài Vận được cho là từng nhiều lần kinh miệt trên ép mẹ con Dương Thị.
Những chuyện xảy ra trong thời điểm Võ Tắc Thiên còn chưa có địa vị dường như đã để lại trong bà một sự oán hận rất sâu.
Bởi vậy sau khi thành hoàng hậu, Võ Tắc Thiên nhanh chóng điều Võ Nguyên Khánh và Võ Nguyên Sảng đến những vùng xa xôi làm quan.
Còn số vận của Võ Duy Lương và Võ Hoài Vận về sau cũng chẳng khá hơn.
Với một người nổi tiếng nhớ rất lâu cả ân oán như Võ Tắc Thiên,
việc thanh toán những món nợ cũ dường như chỉ còn là vấn đề thời gian.
Nhưng những câu chuyện gây tranh cãi quanh bà không chỉ dừng lại ở anh em trong võ gia.
Trong show đó, đáng chú ý nhất là cái chết của người con trai thứ hai, Lý Hiển.
Năm 675, Thái tử Lý Hoàng, con trai trường của Võ Tắc Thiên và Đường Cao Tông Lý Trị đột ngột qua đời.
Sau cái chết của anh trai, Lý Hiển được tập làm thái tử, trở thành người kế vị mới của đế quốc đại đường.
Lý Hiển vốn nổi tiếng thông minh, ham học và có năng lực xử lý chính sự.
Nhưng chỉ vài năm sau, quan hệ giữa ông với Võ Tắc Thiên bắt đầu trở nên căng thẳng.
Đến năm 680, trong đông cung của Lý Hiển bị phát hiện cất giấu một lượng lớn binh khí.
Ông lập tức bị buộc tội mưu phản, bị phế khỏi ngôi thái tử, dáng làm thứ dân rồi lưu đầy đến Ba Châu.
Điều khiến hậu thế đặc biệt chú ý là trong quá trình điều tra và buộc tội Lý Hiển,
Võ Tắc Thiên, chính mẹ ruột trên danh nghĩa của ông lại đóng vai trò rất quan trọng.
Tại sao một người mẹ lại có thể lạnh lùng đến như vậy?
Một lời đồn được ghi lại trong tân đường thư càng khiến câu chuyện trở nên bí ẩn.
Theo thuyết này, Lý Hiển thực ra không phải con do Võ Tắc Thiên sinh ra, mà là con của chị gái bà, Võ Thuận.
Vì một lý do nào đó, Võ Tắc Thiên đã nhận đứa trẻ làm con mình và nuôi dưỡng trong Hoàng Cung.
Tất nhiên, đây chỉ là một giả thuyết được sử sách đời sau ghi lại, tính xác thực đến nay vẫn còn gây tranh luận.
Nhưng chính lời đồn ấy đã khiến mối quan hệ giữa Võ Tắc Thiên và Lý Hiển càng trở nên khó lý giải.
Bốn năm sau khi bị lưu đẩy, bi kịch cuối cùng cũng xảy ra.
Năm 684, Võ Tắc Thiên phải khâu thần tích tới Ba Châu.
Không lâu sau đó, Lý Hiển bị ép phải tự sát.
Khi qua đời, ông mới chỉ 29 tuổi.
Cái chết của Lý Hiển từ đó trở thành một trong những viết đen gây tranh cãi nhất trong cuộc đời chính trị của Võ Tắc Thiên.
Và nếu nhìn rộng hơn, con đường đi tới quyền lực tối cao của bà thực sự được bao phủ bởi rất nhiều cuộc thanh chừng.
Theo một số công trình và tác phẩm nghiên cứu thời cẩn, hiện đại, số thành viên hoàng tộc, quan lại
và những người có liên quan bị Võ Tắc Thiên trực tiếp hoặc gian tiếp loại bỏ là rất lớn.
Đằng sau những cuộc tranh đấu quyền lực ấy, còn có vô số người bị liên lụy.
Nhưng cũng chính trong giai đoạn đầy không liệt đó, tài năng chính trị của Võ Tắc Thiên ngày càng bộc lộ rõ rệt.
Những năm trung niên, đường cao tông lý trị thường xuyên mắc chứng đau đầu, hoa mắt và trắng mặt.
Có những thời điểm suy giảm khiến ông không thể tự mình xử lý hết công việc triều đình.
Khoảng trống quyền lực ấy đã tạo điều kiện để Võ Tắc Thiên ngày càng tham gia sâu vào chính sự.
Ban đầu bà chỉ hỗ trợ hoàng đế xử lý tâu trương và công việc trong cung.
Nhưng theo thời gian, pham vi quyền lực ngày càng mở rộng.
Đến một lúc nào đó, Võ Tắc Thiên đã không còn đơn thuần là hoàng hậu đứng phía sau ngài bạc nữa,
mà trở thành một trung tâm quyền lực thực sự của triều đình.
Lý trị và Võ Tắc Thiên cùng xuất hiện, cùng xử lý quốc sự, đến mức người đương thời gọi hai người là nhị thánh.
Về sau, lý trị xưng thiên hoàng, còn Võ Tắc Thiên được gọi là thiên hậu.
Đây là một hiện tượng cực kỳ hiếm thấy trong lịch sử phong kiến Trung Quốc.
Khi hoàng đế vẫn còn sống, quyền lực của hoàng hậu đã đạt đến mức gần như có thể đứng ngang hàng với ông trong việc điều hành đất nước.
Và rồi, bước ngoặt quyết định cuối cùng cũng đến.
Năm 683, Đường Cao Tông lý trị qua đời.
Người con trai thứ ba của Võ Tắc Thiên là Lý Hiển Kế Vị, tức Đường Trung Tông.
Nhưng vị hoàng đế trẻ nhanh chóng nhận ra rằng,
chiếc ngai vàng mình đang ngồi trên thực chất vẫn nằm dưới cây bóng quá lớn của mẹ.
Chỉ sau một thời gian rất ngắn tại vị,
Lý Hiển bị chính mẹ mình phế chuất, ráng xuống làm lưu lăng vương rồi đưa khỏi kinh thành.
Sau khi phế Lý Hiển, Võ Tắc Thiên đưa người con trai út là Lý Đán lên ngai vàng, tức Đường Duệ Tông.
Nhưng lần này, bà gần như không còn che giấu quyền lực của mình nữa.
Lý Đán tuy mang danh hoàng đế nhưng thực tế rất ít quyền quyết định.
Mọi việc lớn nhỏ trong chiều đều do Võ Tắc Thiên nắm giữ.
Có lẽ vì đã chứng kiến số phận của các anh, Lý Đán hiểu rõ rằng đối đầu trực diện với mẹ sẽ dẫn đến kết cục như thế nào.
Vì vậy, ông lựa chọn im lặng, và sự nhẫn nhịn ấy quả thực đã giúp ông sống sót qua giai đoạn nguy hiểm nhất.
Trong những năm tiếp theo, Võ Tắc Thiên từng bước củng cố quyền lực, loại bỏ các thế lực chống đối, xây dựng lực lượng ủng hộ mình trong chiều,
và đồng thời tạo ra một bầu không khí chính trị thuận lợi cho việc thay đổi chiều đài.
Đến năm Thiên Thụ Thứ Nhất, tức năm 690, mọi thứ cuối cùng đã chín mũi.
Lý Đán rất thúc thời, chủ động dâng biểu xin nhường ngồi, khuyên mẹ chính thức lên làm hoàng đế.
Thậm chí, ông còn xin được đổi từ họ Lý sang họ Võ.
Đối với Võ Tắc Thiên, đây gần như là bước cuối cùng để quyền lực trên thực tế biến thành danh nghĩa chính thức.
Năm 690, bà đăng cơ hoàng đế, đổi quốc hiệu từ Đường thành Chu,
rồi lấy Lạc Dương làm trung tâm chính trị và đổi tên nơi đây thành Thần Độ.
Từ một cô gái bước chân vào hậu cung của đường Thái Tông, trải qua những cuộc tranh đấu sinh tử trong cung đình,
Võ Tắc Thiên cuối cùng đã đi đến đỉnh cao, mà trước bà,
chưa từng có người phụ nữ nào trong lịch sử Trung Quốc đạt tới, trở thành hoàng đế với danh nghĩa chính thức.
Sau khi chính thức đăng cơ, bà lại tiếp tục cải cách và hoàn thiện chế độ khoa cử,
mở rộng con đường tiến thân cho tầng lớp Hàn Môn.
Bà thúc đẩy việc thể chế hóa khoa cử, sử dụng thi cử làm một trong những con đường quan trọng để tuyển chọn nhân tài.
Đặc biệt, bà còn được xem là người thúc đẩy hình thức điện thí,
tức hoàng đế trực tiếp gặp và khảo vấn thi sinh ngay tại điện.
Cách làm này vừa có tác dụng hạn chế việc quan trù khảo thiên vị, gian lận,
vừa tăng mức độ nghiêm ngặt của quá trình tuyển chọn.
Đây được xem là một bước tiến rất đáng chú ý trong lịch sử khoa cử.
Trong việc dùng người, Võ Tắc Thiên tương đối ít câu nệ xuất thân hay thâm niên.
Chỉ cần là người có năng lực trị quốc, giữ biên cương hoặc thực sự có tài, bà đều có thể cân nhắc sử dụng.
Công lao thứ hai của Võ Tắc Thiên là coi trọng sự phát triển của nông nghiệp và kinh tế.
Cuối thầm niên 1960, trong quá trình xây dựng một đoạn đường sắt gần Lạc Dương,
các công nhân bất ngờ phát hiện hơn 10 hố lớn hình đà rác, mỗi hố có đường kính lên tới hơn 10 mét.
Ban đầu, đội thi công tưởng rằng mình đã đào trúng một quân thể mộ cổ nên lập tức báo cho cơ quan chức năng.
Sau khi đội khảo cổ tới khai quật và nghiên cứu, họ xác nhận đây hoàn toàn không phải khu mộ táng,
mà là một quần thể kho lương cổ đại.
Khi mở phần kết cấu bằng gỗ của một trong những hầm lương, các nhà khảo cổ vô cùng kinh ngạc trước cảnh tượng bên trong.
Trong hầm vẫn chứa một lượng lớn ngũ cốc cổ đã trải qua hơn 1.000 năm.
Điều khiến người ta khó tin hơn là những hạt lương thực ấy, dù đã nằm dưới lòng đất suốt hàng thế kỷ,
vẫn giữ được hình dạng tương đối rõ ràng, từng hạt vẫn có thể nhìn thấy.
Điều khiến các nhà khảo cổ học kinh ngạc hơn nữa là sau khi đưa số ngũ cốc này về phòng thí nghiệm để thử ươm trong,
một số hạt thậm chí vẫn có thể nảy mầm bình thường.
Đây chẳng phải giống như một loại công nghệ đen của người xưa hay sao?
Sau một thời gian dài khai quật, trước mắt các nhà khảo cổ dần hiện ra một quần thể kho lương khổng lồ,
dài khoảng 612 mét theo hướng Đông-Tây, rộng khoảng 710 mét theo hướng Bắc-Nam.
Tổng diện tích lên tới khoảng 430.000 m2, với hơn 400 hầm chứa lương thực.
Đó chính là Hàm Gia Thương, nơi từng được mệnh danh là kho lương số 1 thiên hạ.
Thời kỳ Hàm Gia Thương được sử dụng nhiều nhất cũng chính là dưới các chiều Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên và Đường Huyền Tông.
Sự phát triển của đông nghiệp đã tạo nền tảng vật chất cho thủ công nghiệp và thương nghiệp.
Trong thời võ tru, các hoạt động kinh tế trở nên vô cùng sôi động.
Theo số liệu thống kê được truyền lại, năm Vĩnh Huy III, đời Đường Cao Tông, tức năm 652,
cả nước nhà đường có khoảng 3,85 triệu hộ.
Đến năm Thần Long I, tức năm 715, số hộ đã tăng lên khoảng 6,15 triệu, gần như tăng gấp đôi.
Sự gia tăng dân số ở quy mô như vầy ít nhất cũng phản ánh rằng trong một thời gian dài,
xã hội vẫn duy trì được mức độ ổn định và khả năng sản xuất tương đối cao.
Công Lao III, nâng cao địa vị của phụ nữ.
Đây là một tượng gốm phụ nữ cưỡi ngựa được trưng bày tại Bảo Thàng Lạc Dương.
Trong những ngôi mộ từ đầu thời đường cho tới thời kỳ cực thịnh của nhà đường,
người ta thường xuyên phát hiện những tượng gốm tương tự.
Trong thu tịch cổ cũng không thiếu những ghi chép về phụ nữ thời đường cưỡi ngựa.
Nhưng đến thời võ tru, phụ nữ không chỉ có thể cưỡi ngựa,
mà thậm chí còn có thể trực tiếp tham gia vào bộ máy chính trị.
Khái niệm nữ quan dưới thời võ Tắc Thiên đã khác khá nhiều so với nữ quan của các triều đại trước.
Trước đó, nữ quan chủ yếu phụ trách các công việc nội định và hậu cung.
Nhưng sau khi võ Tắc Thiên nắm quyền, địa vị của phụ nữ có phần được nâng lên.
Một số nữ quan bắt đầu bước từ hậu cung ra tiền triều.
Thậm chí có người trực tiếp tham gia vào việc xử lý chính sự.
Có thể nói, võ Tắc Thiên đã góp công lớn để xây dựng một thời đại nhà đường,
tru, thịnh vượng trong lịch sử Trung Hoa.
Tuy nhiên, không thể không kể đến một sai lầm nghiêm trọng của bà.
Đó là trọng dụng khốc lại để giết, hãm hại những người có tài, nhưng có tư tưởng chung đối.
Năm 686, tức năm thứ ba võ Tắc Thiên với tư cách là Hoàng Thái Hậu Lâm Triều Xương Chế,
bà cho đặt những chiếc hòm tiếp nhận thư tô cáo tại nhiều nơi.
Đây thường được xem là một trong những hình thức hòm tố rác sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Một thời đại tô cáo lẫn nhau bắt đầu.
Võ Tắc Thiên đồng thời nuôi dưỡng và trọng dụng một nhóm khốc lại để loại bỏ các đối thủ chính trị.
Cuốn tà thư La Chức Kinh mà chúng ta từng nhắc đến ở video trước,
chính là tác phẩm được cho là của Lai Tuấn Thần,
một trong những khốc lại nổi tiếng nhất dưới chướng võ Tắc Thiên.
Truyền bàn về cách bịa đạt tội danh, nắm thóp và hãm hại người khác.
Dựa vào những khốc lại này, võ Tắc Thiên thanh trừng hàng loạt thành viên tông thất nhà lý,
các quý tộc chống đối cùng nhiều đại thân có quyền thế.
Qua đó dần củng cố vững chắc vị trí của mình.
Đến khi chính chiều võ Chu đã tương đối ổn định,
những khốc lại từng giúp võ Tắc Thiên thanh trừng đối thủ cũng dần trở thành mối nguy.
Ba bắt đầu loại bỏ từng người một.
Sách Nguyên Lễ, Chu Hưng, Hậu Tứ Chỉ lần lượt bị xử lý.
Đến năm 697, Lai Tuấn Thần, khốc lại nổi tiếng nhất,
cũng bị sử tử sau khi âm mưu vô cáo Thái Bình Công Chúa thất bại.
Có thể nói, những công cụ bạo lực từng giúp võ Tắc Thiên tiến tới đỉnh cao quyền lực,
cuối cùng cũng bị chính bà vứt bỏ.
Những năm cuối đời, bà ngay càng sung tín Phật giáo,
cho xây nhiều chùa triền, tượng Phật và các công trình quy mô lớn,
tiêu tốn không ít sức người tiền của.
Đời tư của bà cũng trở thành đề tài gây tranh cãi.
Dẫn gian từng phóng đại rằng võ Tắc Thiên có tới hàng nghìn nam sùng,
nhưng sự sách chủ yếu nhắc đến một vài cái tên như Tiết Hoài Nghĩa, Thầm Nam Cầu,
Trương Sương Tông và Trương Dịch Chi.
Trong đó, Trương Sương Tông và Trương Dịch Chi được sùng ái đặc biệt vào những năm cuối đời.
Hai nghèm dựa vào sự tiến nhiệm của võ Tắc Thiên để ngày càng can dự sâu và chiều chính,
khiến nhiều đại thần và thành viên hoàng tộc bất mãn.
Đến lúc này, võ Tắc Thiên đã giả yếu.
Người phụ nữ từng khiến cả chiều đình khiếp sợ cũng không còn đủ sức kiểm soát mọi thứ như trước.
Cuối cùng, một cuộc chính biến đã nổ ra.
Năm 705, các đại thần Trương Giản Chi cùng một số quan lại phát động binh biến,
giết Trương Dịch Chi và Trương Sương Tông.
Sau đó ép võ Tắc Thiên trao lại ngai vàng cho đường trung tông Lý Hiển.
Chiều Võ Chu chấm dứt.
Không lâu sau, võ Tắc Thiên qua đời ở tuổi hơn 80.
Theo dinh nguyện, bà không còn dùng danh hiệu hoàng đế mà trở lại thành thân phận hoàng hậu của đường Cao Tông.
Sau đó, bà được hợp táng cùng Lý Trị tại Càn Lăng.
Nhưng điều khiến Càn Lăng nổi tiếng hơn cả không phải quy mô của lăng mộ,
cũng không phải những tượng đá đứng hai bên thần đạo,
mà là một tấm bia, một tấm bia hoàn toàn không có chữ.
Đó chính là vô tự bi, bia không chữ của võ Tắc Thiên.
Tấm bia được dưng ở phía đông trước lăng mộ, đối diện với tấm bia ca ngợi công đức đường Cao Tông.
Nó cao lớn, được chạm khắc tinh xảo với hình dòng.
Nhưng mặt bia ban đầu lại không khác bất kỳ văn tự nào.
Điều này rất kỳ lạ.
Bởi trong truyền thống cổ đại Trung Quốc,
bia mộ của hoàng đế thường dùng để ghi lại công lao, chiến tích và những lời ca tụng dành cho người đã khuất.
Võ Tắc Thiên lại càng không phải một nhân vật bình thường.
Bà từng từ một phi thân trở thành hoàng hậu, rồi nắm quyền triều đinh,
cuối cùng phá bỏ giới hạn hàng nghìn năm để trở thành nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Một cuộc đời như vậy đáng lẽ phải có hàng nghìn chữ để kể.
Nhưng trên bia đá của bà lại không có lấy một chữ.
Tại sao lại như vậy?
Đây cũng chính là một trong những bí ẩn lớn nhất xoay quanh Võ Tắc Thiên suốt hơn một nghìn năm.
Có người cho rằng chính Võ Tắc Thiên đã yêu cầu để chống tâm bia.
Theo cách giải thích này, bà hiểu rằng cuộc đời mình quá đặc biệt, công và tội đều quá lớn,
không thể chỉ dùng vài dòng văn bia để kết luận.
Bà từng mở rộng việc tuyển chọn nhân tài, trọng dụng nhiều quan lại có năng lực,
duy trì sức mạnh của đất nước và tạo niên tảng để nhà đường bước vào thời kỳ hương thịnh sau này.
Nhưng mặt khác, con đường đi tới quyền lực của bà cũng gắn với những cuộc thanh trường khổng liệt,
những vụ án chính trị và cái chết của rất nhiều người.
Nếu tự ca ngợi mình, hậu thế có thể cho rằng bà tổ vẽ lịch sử.
Nếu tự nhận lỗi, lại không phù hợp với địa vị của một người từng đứng trên đỉnh cao quyền lực.
Vì vậy, cách đơn giản nhất có lẽ chính là không viết gì cả để công và tội của mình cho người nơi sau phán xét.
Chính từ đó xuất hiện một câu nói nổi tiếng rằng, công hay tội thì để khán giả bình luận.
Tuy nhiên, đây không phải cách giải thích duy nhất.
Một giả thuyết khác cho rằng tấm bia vốn không phải do võ Tắc Thiên chủ động để chống.
Sau khi bà qua đời, con cháu nhà đường rơi vào tình thế rất khó xử.
Nếu viết bà là hoàng đế, điều đó đồng nghĩa chính thức thừa nhận chiều võ Chu từng thay thế nhà đường.
Nhưng nếu chỉ viết bà là hoàng hậu, lại không thể phủ nhận sự thật rằng bà từng cai trị thiên hạ suốt nhiều năm.
Quan trọng hơn chính những người chịu trách nhiệm viết văn bia lại là con cháu của bà.
Đối với họ, võ Tắc Thiên vừa là mẹ, vừa là tổ mẫu, nhưng cũng chính là người từng phế bỏ hoàng đế họ lý và thay đổi quốc hiệu.
Ca ngợi bà quá mức thì có lỗi với nhà đường, chỉ trích bà quá nặng lại bất kính với tổ tiên.
Kết quả là chẳng ai biết nên viết gì, và tấm bia cứ thế bị bỏ trống.
Cũng có học giả cho rằng, bia vốn được dựng trước, nhưng văn bia chưa kịp hoàn thành thì tình hình chính trị đã thay đổi.
Sau khi nhà đường được khôi phục, chuyện khắc chữ lên bia võ Tắc Thiên trở thành vấn đề quá nhạy cảm nên cuối cùng bị gác lại.
Điều thú vị là tấm bia ấy về sau cũng không hoàn toàn vô tử.
Qua nhiều thế kỷ, những người đến Càn Lăng đã khắc lên đó thơ văn, đề tư và những dòng ghi chép của mình.
Một tấm bia ban đầu không có chữ, cuối cùng lại trở thành nơi người đời sau liên tục để lại lời bình về võ Tắc Thiên.
Và có lẽ đây mới là điều đặc biệt nhất.
Nếu trên bia ngay từ đầu đã có một bài văn ca ngợi võ Tắc Thiên, có lẽ người ta chỉ đọc nó như một văn bản lịch sử bình thường.
Nhưng vì nó trống, nên hơn 1.000 năm qua, mỗi thế hệ đều cố gắng tự mình trả lời câu hỏi.
Võ Tắc Thiên rốt cuộc là minh quân hay bạo chúa, là một người phụ nữ phi thường phá vỡ giới hạn của thời đại, hay là một chính trị gia tàn nhẫn,
sẵn sàng hy sinh bất kỳ ai để giữ quyền lực.
Có lẽ chính võ Tắc Thiên cũng hiểu rằng, không có một câu trả lời đơn giản.
Và vì vậy, tấm bia không chữ ấy lại trở thành một lời kết phù hợp nhất cuộc đời bà.
Không có lời ca tụng, không có lời tự biện hộ, chỉ có một khoảng trống.
Một khoảng trống để hơn 1.000 năm sau. Lịch sử vẫn tiếp tục viết lên đó những phán xét chưa bao giờ thống nhất.