Sông Hằng — dòng sông linh thiêng nhất của Ấn Độ giáo, nhưng cũng là một trong những dòng sông đáng sợ nhất hành tinh. Tại sao Sông Hằng còn đáng sợ hơn cả Sông Nile? Trong video này, 360 Khám Phá sẽ cùng bạn khám phá 5 bí ẩn kinh hoàng của Sông Hằng, dòng sông nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết gần như biến mất.Sông Nile, cái nôi của nền văn minh Ai Cập, nơi các Pharaoh được ướp xác trong những kim tự tháp vĩ đại để bảo quản cơ thể cho kiếp sau. Nhưng Sông Hằng làm điều ngược lại. Nó hủy hoại. Nó nuốt chửng. Và nó là nơi hàng triệu người hành hương vẫn đổ về mỗi năm, sẵn sàng uống thứ nước bị khoa học kết luận là không thể uống được.Từ bí ẩn về những Bacteriophage tiêu diệt vi khuẩn chỉ trong vài giờ, đến truyền thuyết về nữ thần Ganga và lời nguyền 4.000 năm, đến những tu sĩ Aghori ăn xác chết và tuyên bố mình bất tử, đến nghịch lý khi chính tín ngưỡng đang đầu độc dòng sông, và cuối cùng là Kumbh Mela — lễ hội tôn giáo lớn nhất lịch sử nhân loại, nơi 120 triệu con người cùng lao xuống dòng nước đen ngòm như thể đó là cánh cổng dẫn đến cõi vĩnh hằng.⏰ MỐC THỜI GIAN:0:00 — Mở đầu: Sông Hằng và Sông Nile, hai dòng sông, hai số phận 1:18 — Phần 1: Dòng sông tự hủy xác, điều khoa học chưa thể giải thích 3:20 — Phần 2: Lời nguyền 4.000 năm của nữ thần Ganga 4:46 — Phần 3: Aghori, những con người không chết 6:51 — Phần 4: Nghịch lý chết chóc, khi tín ngưỡng đầu độc dòng sông 8:57 — Phần 5: Kumbh Mela, 120 triệu người cùng chạm vào cõi chết 10:53 — Tổng kết: 3 lý do Sông Hằng đáng sợ hơn Sông Nile 12:42 — Kết luận và tương tác
Video khám phá những nghịch lý kinh hoàng và linh thiêng của sông Hằng, nơi cái chết được tôn thờ như một sự giải thoát tâm linh. Qua việc đối lập với sông Nin, nội dung làm nổi bật sự giao thoa giữa niềm tin tôn giáo mãnh liệt, những hiện tượng địa chất kỳ bí và các nghiên cứu khoa học về khả năng tự làm sạch cũng như sự sinh tồn phi thường của con người.
Bạn đã bao giờ tự hỏi, điều gì khiến hàng triệu người hành hương sẵn sàng uống thứ nước mà khoa học kết luận là không thể uống được?
Điều gì khiến những sắc chết trôi trên mặt nước không gây ra ồn dịch suốt 5.000 năm?
Và điều gì khiến một dòng sông, nơi sự sống và cái chết cùng tồn tại trong từng giọt nước,
trở thành nơi linh thiêng nhất nhưng cũng đáng sợ nhất hành tinh? Hãy thử tưởng tượng.
Sông Nin, dòng sông dài nhất thế giới, cái nối của nền văn minh Ai Cập,
nơi các pha rào được ướp sác và trồn cất trong những kim tự tháp vĩ đại.
Người Ai Cập cổ đại tin rằng, chết không phải là kết thúc,
mà là khởi đầu của một hành trình vĩnh cửu.
Và sông Nin chính là con đường dẫn đến cõi bất tử đó.
Nhưng có một dòng sông khác, một dòng sông cũng là nơi người chết trở về,
cũng là con đường dẫn đến sự vĩnh hàng.
Nhưng thay vì bảo quản sắc chết như người Ai Cập,
dòng sông này làm điều ngược lại.
Nó hủy hoại, nó nút trứng, và nó khiến danh giới giữa sự sống và cái chết biến mất hoàn toàn.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá 6 bí ẩn kinh hoàng của sông Hàng.
Dòng sông linh thiêng nhất của Ấn Độ Giáo,
và đặt nó lên bàn cân với sông Nin.
Không phải về chiều dài, không phải về lịch sử, mà là về cái chết.
Và tin tôi đi ở cuối video này.
Khi tôi đưa ra 3 lý do khiến sông Hàng còn đáng sợ hơn cả sông Nin.
Bạn sẽ phải nhìn lại mọi điều bạn từng tin về sự sống,
cái chết, và những gì nằm giữa 2 danh giới ấy.
Phần 1, dòng sông tự hủy sát.
Vậy điều gì đã xảy ra trong mẫu nước mà NS Hàn Kinh lấy từ sông Hàng năm 1896?
Ông không phải là người đầu tiên và cũng không phải là người cuối đặt ra câu hỏi này.
Hơn một thế kỷ sau, năm 2020, Viện Vi sinh Ấn Độ đã lặp lại thí nghiệm đó,
với công nghệ hiện đại hơn rất nhiều,
và những gì họ phát hiện đã vượt xa mọi dự đoán.
Trong nước sông Hàng tồn tại một loại virus đặc biệt có tên là bacteriophage,
virus ăn vi khuẩn.
Mật độ của chúng trong nước sông Hàng cao gấp 3.000 lần
bất kỳ nguồn nước tự nhiên nào khác trên trái đất.
Chúng tấn công và tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, tả, thương hạn,
với tốc độ mà không một loại kháng sinh nào có thể sánh kịp.
Hãy dừng lại một giây để hiểu điều này.
Mỗi ngày, hàng chục thi thể được thả xuống dòng sông này,
có những sác chết đã phân hủy,
có những sác chết còn nguyên vẹn,
có những sác chết của người chết vì bệnh truyền nhiễm,
không quan tài, không hóa chất, không một biện pháp xử lý nào.
Vậy mà suốt 5.000 năm,
không một trận đại dịch nào thực sự bùng phát từ dòng nước này.
Nhưng đấy mới là điều kỳ lạ hơn cả.
Nếu nước sông Hằng thực sự có khả năng tự làm sạch kỳ diệu đến vậy,
tại sao Tổ chức Y tế Thế giới
vẫn xếp nó vào danh sách những nguồn nước ô nhiễm nhất hành tình?
Tại sao hàm lượng vi khuẩn coliform phân tại Varanasi
vẫn cao gấp 3.000 lần ngưỡng an toàn?
Câu trả lời cho nghịch lý này sẽ khiến bạn lạnh sống lưng,
nhưng chúng ta sẽ quay lại nó sau.
Còn bây giờ, có một điểm mà tôi muốn bạn chú ý.
Nếu sông Nin nổi tiếng với những xác ướp được bảo quản hoàn hảo suốt hàng ngàn năm,
thì sông Hằng lại nổi tiếng vì điều hoàn toàn ngược lại.
Nó hủy hoại xác chết nhanh gấp 4 lần bất kỳ môi trường tự nhiên nào.
Người Ai cập dành cả một nền văn minh để chống lại sự phân hủy.
Họ mòi não ra khỏi xác chết.
Họ tẩm hóa chất.
Họ quấn hàng chục lớp vải lanh.
Tất cả chỉ để giữ cơ thể nguyên vẹn cho kiếp sau.
Còn sông Hằng dường như được lập trình để đẩy nhanh sự phân hủy.
Như thế nó muốn trả linh hồn về với vũ trụ càng nhanh càng tốt.
Nhưng sông Hằng không phải lúc nào cũng là một dòng sông.
Theo truyền thuyết, nó được sinh ra từ mái tóc của một vị thần.
Và để hiểu tại sao điều đó lại đáng sợ,
chúng ta phải quay ngược thời gian 4.000 năm.
Phần 2 Lời Nguyên của Nữ Thần Ganga
Hãy thử tưởng tượng một dòng sông từ trên trời ráng xuống.
Không phải mưa, không phải lũ, mà là toàn bộ một dòng sông
lao thẳng từ thiên đường xuống mặt đất với sức mạnh có thể nghiền nát mọi thứ.
Đó là truyền thuyết về Nữ Thần Ganga.
Theo Kinh Vệ Đà, văn bản cổ xưa nhất của Ấn Độ Giáo,
Nữ Thần Ganga vốn là một dòng sông trên thiên giới.
Khi ba ráng xuống trần gian, sức nặng của dòng nước thần thánh khủng khiếp đến mức
nó có thể phá hủy toàn bộ trái đất.
Chỉ có thần Shiva vị thần hủy diệt
mới có thể đỡ lấy dòng sông bằng chính mái tóc của mình,
chia nó thành bầy nhánh và thả nhẹ nhàng xuống dãy Himalaya.
Suốt hàng ngàn năm, người ta vẫn nghĩ đó chỉ là thần thoại.
Nhưng năm 2016, một nhóm các nhà địa chất quốc tế đã tìm thấy
bằng chứng khiến tất cả phải im lặng.
Họ phát hiện ra rằng, đúng vào thời điểm mà Kinh Vệ Đà mô tả dòng sông từ trên trời,
một trận đại hồng thủy có quy mô không tưởng đã thực sự xảy ra.
Chầm tích để lại cho thấy một khối lượng nước khổng lồ,
tương đương với hàng trăm con sông cộng lại,
đã đổ xuống khu vực này trong một khoảng thời gian cực ngắn.
Và đó chưa phải là tất cả.
Các nhà địa chất còn phát hiện ra một sự thật còn khó tin hơn,
sông hàng tưng chảy ngược hướng.
Khi tiểu lục địa Ấn Độ đang trôi giạt và va chạm với châu Á,
dòng chảy của nó đi từ Nam lên Bắc,
hoàn toàn ngược với những gì chúng ta thấy ngày nay.
Và đó cũng chính là điều mà Kinh Vệ Đà đã mô tả từ 3500 năm trước,
dòng sông chảy ngược về phía các vị thần.
Nhưng điều đáng sợ hơn cả không nằm ở quá khứ mà nằm ở hiện tại.
Aghori, những con người không chết,
bên bờ sông hàng,
tồn tại một giáo phái không giống bất kỳ thứ gì bạn từng biết đến.
Họ sống trong các nghĩa trang,
họ dùng s** gầy làm bát uống nước,
họ bôi cho hỏa táng lên khắp cơ thể,
và họ ăn thịt xác chết trôi trên sông.
Họ được gọi là Aghori,
những tu sĩ cực b** của Ấn Độ giáo,
và họ tuyên bố rằng mình đã chiến thắng cái chết,
trong tín ngưỡng của Aghori.
Mọi thứ trong vũ trụ đều là một phần của cùng một thực tại duy nhất,
không có sạch và bẩn,
không có thiên liêng và ô ế,
không có sống và chết.
Mọi sự phân biệt đó chỉ là ảo ảnh do tâm trí con người tạo ra,
bằng cách ăn thịt xác chết,
thứ mà người bình thường coi là kinh tởm nhất.
Họ phá vỡ rào càng cuối cùng của tâm trí.
Họ tin rằng làm vậy sẽ hấp thụ năng lượng của người đã khuất,
phá vỡ vòng luân hồi,
và đạt đến trạng thái bất tử.
Nghe có vẻ điên rồ,
cho đến khi các nhà khoa học vào cuộc.
Năm 2022,
một nhóm nghiên cứu từ Đại học Delhi
đã tiến hành xét nghiệm máu của một Aghori 73 tuổi.
Người đã sống trong nghĩa trang bên bờ sông hàng suốt hơn 50 năm.
Họ mong đợi tìm thấy dấu hiệu của bệnh tật,
của nhiễm trùng,
của một cơ thể đang suy tàn.
Nhưng những gì họ phát hiện đã vượt xa mọi dự đoán.
Trong máu của ông ta tồn tại một chủng vi khuẩn hoàn toàn mới.
Một chủng vi khuẩn không có trong bất kỳ cơ sở dữ liệu sinh học nào trên thế giới.
Các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định được nó đến từ đâu.
Và quan trọng hơn,
nó có vai trò gì trong khả năng sinh tồn phi thường của những tu sĩ này.
Điều đáng sợ nhất về Aghori không phải là những gì họ làm,
mà là ý nghĩa đằng sau nó.
Những Aghori không cố gắng kéo dài sự sống như người Ai Cập cổ đại.
Họ không xây kim tự tháp để bảo vệ sát chết.
Họ không ướp sát để chờ ngày phục sinh.
Họ làm điều ngược lại.
Họ lao thẳng vào cái chết.
Họ chạm vào nó.
Họ ăn nó.
Và trong quá trình đó,
họ tin rằng mình đã trở thành thứ nằm ngoài vòng sinh tử.
Người Ai Cập cổ đại bên bờ sông nên tin rằng,
để đạt được sự bất tử,
bạn phải bảo quản cơ thể mình nguyên vẹn.
Nhưng những Aghori bên bờ sông hàng lại tin vào một chân lý khác.
Một chân lý đáng sợ hơn rất nhiều.
Để trở nên bất tử,
trước tiên bạn phải chết đi.
Nhưng nếu bạn nghĩ những tu sĩ Aghori là điên rồ,
thì hãy nhìn lại chính mình.
Bởi vì phần tiếp theo sẽ chỉ ra rằng,
chính chúng ta,
những người văn minh,
mới là những kẻ đáng sợ nhất bên bờ sông hàng.
Bây giờ,
hãy quay trở lại câu hỏi mà tôi đã đặt ra ở phần 1.
Nếu nước sông hàng thực sự có khả năng tự làm sạch kỳ diệu,
với những bacteriophag tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh trong vòng vài giờ,
tại sao nó vẫn là một trong những dòng sông ô nhiễm nhất hành tinh?
Câu trả lời nằm ở chính những người tôn thờ nó.
Mỗi ngày,
3 tỷ lít nước thải chưa qua xử lý được đồ thẳng xuống sông hàng.
Đó là nước thải từ các nhà máy,
từ các khu dân cư,
từ các bệnh viện,
hóa chất công nghiệp,
kim loại nặng,
chất thải y tế.
Tất cả hòa vào dòng nước mà 200 triệu người hành hương vẫn uống mỗi năm.
Hàm lượng Coliform Fund tại Varanasi,
thành phố linh thiêng nhất bên bờ sông hàng,
cao gấp 3.000 lần ngưỡng an toàn của Tổ chức Y tế Thế giới,
3.000 lần.
Để bạn dễ hình dung,
nếu bạn múc một cốc nước từ sông hàng ngày tại Varanasi và uống nó,
khả năng bạn sống sót mà không bị bệnh nặng gần như bằng không.
Nhưng hàng triệu người vẫn uống,
vẫn tắm,
vẫn ngụp lạn trong đó.
Và đây mới là điều khiến bạn nổi da gà.
Họ biết.
Người dân Ấn Độ không hề ngây thơ.
Họ biết nước này có thể giết chết họ.
Họ đã nhìn thấy người thân của mình chết vì bệnh tả,
vì thương hàn,
vì những căn bệnh lây truyền qua nguồn nước.
Nhưng họ vẫn uống,
vẫn tắm,
vẫn đổ về đây mỗi năm.
Bởi vì trong tính ngưỡng Hindu,
chết bên bờ sông hàng không phải là một bi kịch,
mà là giải thoát đầy là nghịch lý kinh hoàng nhất của sông hàng.
Cùng một dòng sông vừa là nữ thần,
vừa là cống thải lớn nhất thế giới.
Cùng một dòng nước,
vừa có khả năng tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh,
vừa chứa lượng coliform phân gấp 3.000 lần ngưỡng an toàn.
Cùng một niềm tin,
vừa là sự tôn thờ thuần khiết nhất,
vừa là thứ đang giết chết chính những người tôn thờ nó.
Ở sông Nin,
cái chết là điều người ta tìm mọi cách để trì hoãn.
Kim tự tháp,
sắc ướp bùa trú,
tất cả đều là những nỗ lực tuyệt vọng để trốn chạy cái chết.
Nhưng ở sông Hằng,
người ta không trốn chạy.
Họ lao về phía nó,
họ ôm lấy nó,
họ uống nó vào người mỗi ngày.
Và chính điều đó khiến dòng sông này trở nên đáng sợ hơn
bất kỳ nơi nào khác trên trái đất.
Một dòng sông nơi cái chết không phải là kẻ thù,
mà là một vị khách được chào đón.
Và nếu bạn nghĩ điều đó đã là đỉnh cao của sự đáng sợ,
thì hãy chờ đến phần cuối cùng.
Bởi vì cứ mỗi 12 năm,
sông Hằng lại chứng kiến một hiện tượng
khiến ngay cả những nhà khoa học cứng rắn nhất
cũng phải dùng mình.
Cùng mẹ là
khi 120 triệu người cùng chạm vào cõi chết.
Cứ mỗi 12 năm,
một hiện tượng xảy ra mà không một mô hình khoa học nào có thể giải thích được.
Trong vòng 48 giờ,
120 triệu con người,
một con số gần gấp đôi dân số Việt Nam
cùng đổ về một khúc sông duy nhất.
Họ đến từ khắp nơi trên thế giới.
Họ đi bộ hàng trăm cây số.
Nhiều người trong số họ biết rằng
mình có thể sẽ không bao giờ trở về.
Đó là Kumbh Mela, lễ hội tôn giáo lớn nhất
và cũng là sự kiện tụ tập đông nhất trong lịch sử nhân loại.
Hình ảnh vệ tinh từ NASA chụp Kumbh Mela
năm 2013 cho thấy một vết đen khổng lồ xuất hiện trên bản đồ Ấn Độ.
Đó không phải là bóng mây.
Đó là con người,
dày đặc đến mức che phủ hoàn toàn mặt đất bên dưới.
Từ không gian, bạn không thể nhìn thấy đất.
Bạn chỉ thấy một biển người trải dài đến tận chân trời.
Và điều đáng sợ hơn cả những con số
là những gì xảy ra bên trong biển người đó.
Mỗi kỳ Kumbh Mela,
hàng ngàn người chết.
Họ bị giếm đạp trong những đợt xen lấn kinh hoàng.
Họ bị đuối nước khi lao xuống dòng sông.
Họ chết vì kiệt sức sau những ngày dài hành hương không ăn không ngủ.
Sát của họ như một nghi thức,
được thả xuống dòng sông.
Và dòng người vẫn tiếp tục đổ về,
không ngừng nghỉ.
Như thế cái chết của những người đi trước
chỉ là một phần tất yếu của hành trình.
Nhưng điều kỳ lạ hơn cả,
điều khiến các nhà tâm lý học
và xã hội học trên khắp thế giới phải đau đầu
là thái độ của những người tham gia.
Không ai sợ hãi,
không ai hoảng loạn.
Họ cười,
họ hát,
họ nhảy múa.
Và họ lao mình xuống dòng nước đen ngòm
với một niềm vui gần như siêu thực.
Các nhà khoa học gọi đây
là hiệu ứng đám đông thần thánh.
Khi niềm tin tập thể mạnh đến mức
nó át đi bản năng sinh tồn mạnh mẽ nhất
của con người,
bản năng sợ chết.
Hãy dừng lại một giây và so sánh.
Người Ai Cập Cổ đại chết khi xây dựng
kim tử tháp.
Nhưng họ chết vì lao động khổ sai,
vì bệnh tật,
vì tai nạn.
Họ không muốn chết.
Họ bị ép buộc,
bị cưỡng bức,
bị đẩy vào cái chết.
Còn bên bờ sông Hằng,
trong cùm Mela,
người ta chết vì họ sẵn sàng chết.
Họ chọn cái chết.
Họ đón nhận nó như một món quà.
Và đó là sự khác biệt
khiến tất cả chúng ta phải dùng mình.
Bây giờ,
sau tất cả 6 bí ẩn chúng ta vừa khám phá,
hãy cùng tôi tổng kết lại
tại sao sông Hằng lại đáng sợ hơn cả sông Ninh.
Thứ nhất,
sông Ninh là dòng sông
của những người chết được bảo quản.
Xác ướp,
kim tử tháp,
lăng mộ,
tất cả đều là những nỗ lực tuyệt vọng
để giữ cơ thể nguyên vẹn cho kiếp sau.
Người Ai Cập sợ cái chết
đến mức họ dành cả nền văn minh
để chống lại nó.
Họ xây dựng những công trình
vĩ đại nhất lịch sử nhân loại
chỉ để bảo vệ xác chết.
Nhưng sông Hằng thì hoàn toàn khác.
Nó không bảo quản,
nó hủy hoại.
Nó không chỉ hoãn cái chết,
nó đẩy nhanh nó.
Và người Hindu
thay vì sợ hãi
lại tôn thờ điều đó.
Một dòng sông
không chỉ chấp nhận cái chết,
mà còn chủ động đẩy nhanh nó.
Đó là điều
mà ngay cả người Ai Cập cổ đại
cũng không dám tưởng tượng.
Thứ hai,
sông Ninh đáng sợ
bởi những thứ nó cất giấu,
những lăng mộ bí mật,
những lời nguyện chưa được giải mã,
những kho báo nằm sâu
trong lòng đất.
Nhưng sông Hằng đáng sợ
theo một cách hoàn toàn ngược lại.
Nó đáng sợ
bởi những thứ nó phơi bày ra
trước mắt bạn,
xác chết trôi trên mặt nước,
cho hỏa táng lỡ lửng
trong dòng chảy.
Những Aghori
bôi cho người chết
lên người giữa ban ngày.
Sông Hằng không giấu điều gì.
Nó bắt bạn
phải nhìn thẳng vào cái chết,
mỗi ngày,
mỗi giờ,
mỗi khoảnh khắc.
Và đó là một thử thách
mà không phải ai
cũng có thể chịu đựng.
Cuối cùng,
sông Ninh đã chết.
Nó là di sản
của một nền văn minh
đã lụi tàn từ hàng ngàn năm trước.
Nhưng Pharao
không còn cai trị.
Những ngôi đền
không còn được tôn thờ.
Những nghi lễ
đã biến mất cùng với thời gian.
Nhưng sông Hằng,
sông Hằng vẫn đang sống.
Vẫn đang chảy.
Vẫn đang được
200 triệu người
tôn thờ mỗi năm.
Vẫn đang nuốt chửng
những xác chết mỗi ngày.
Vẫn đang chứng kiến
120 triệu người
lao xuống dòng nước
của nó mỗi 12 năm.
Và đó chính là điều
khiến nó đáng sợ hơn tất cả.
Một dòng sông của cái chết
nhưng lại là trái tim
vẫn đang đập
của một nền văn minh
chưa bao giờ lụi tàn.
Một dòng sông
nơi cách đây 5.000 năm
người ta đã thả xác chết xuống.
Và ngày hôm nay,
ngay lúc này,
họ vẫn đang làm đúng như vậy.
Đó chỉ là món khai vị
trong chuối bí ẩn vô tận
của sông Hằng.
Dòng sông nơi sự sống
và cái chết
không đối đầu nhau
mà cùng tồn tại
trong từng giọt nước.
Nơi khoa học hiện đại
và tính ngưỡng cổ xưa
không mâu thuẫn
mà bổ sung cho nhau
theo những cách
mà chúng ta vẫn chưa thể hiểu hết.
Nơi ranh giới
giữa những gì chúng ta biết
và những gì chúng ta tin
trở nên mờ nhạt
đến mức gần như biến mất vậy
còn bạn thì sao?
Sau tất cả những gì
chúng ta vừa khám phá
từ dòng sông tự hủy sát
đến những eglory bất tử
đến 120 triệu con người
sẵn sàng lao mình vào cõi chết
bạn nghĩ sao?
Sông Hằng, với bạn
là linh thiêng hay đáng sợ?
Và trong 6 bí ẩn
chúng ta vừa khám phá
bí ẩn nào
khiến bạn ấn tượng nhất?
Đừng quên để lại
bình luận bên dưới
cho tôi biết suy nghĩ của bạn.
Tôi sẽ chờ đọc
từng bình luận
và cùng nhau
chúng ta sẽ tiếp tục khám phá
những điều kỳ diệu
mà thế giới này
còn cất giấu.
Nếu bạn yêu thích
những câu chuyện
về các nền văn minh cổ đại
những địa điểm bí ẩn
và những điều
mà lịch sử
vẫn chưa thể giải thích
hãy cân nhắc đăng ký
gói hội viên
của 360 Khám Phá
Sự ủng hộ của bạn
sẽ giúp chúng tôi
có thêm nguồn lực
để đầu tư vào
những video dài hơn
nghiên cứu kỹ hơn
và tiếp tục khám phá
những bí ẩn
kỳ lạ nhất trên thế giới.
Cảm ơn bạn
đã đồng hành
cùng 360 Khám Phá
Hẹn gặp lại
trong hành trình tiếp theo.