ĐỘNG VẬT HOANG DÃ ĐẠI DƯƠNG - CÁ VOI XANH - GÃ KHỔNG LỒ HIỀN LÀNH NHẤT ĐẠI DƯƠNG!.mp4

Giữa đại dương Paola, nơi mặt nước xanh thẳm kéo dài vô tận đến đường chân trời, có một sinh vật khổng lồ đang lặng lẽ bơi lội. Nó không phải là quái vật của thần thoại, cũng chẳng phải hóa thạch sống từ thời khủng long, mà là một thực thể hiện diện ngay hôm nay, ngay lúc này. Đó chính là cá voi xanh, sinh vật lớn nhất từng tồn tại trong lịch sử trái đất. Hãy thử hình dung, chỉ riêng trái tim của nó đã nặng gần 600 kg, tương đương một chiếc xe ô tô 4 chỗ. Mỗi nhịp đập của trái tim ấy bơm máu qua cơ thể khổng lồ dài hơn 30 mét bằng chiều dài của một chiếc máy bay chở khách cỡ nhỏ. Lưỡi của nó nặng ngang một con voi, và khi nó há miệng nuốt nước, khối lượng ấy đủ chứa một hồ bơi mini. Khi bạn đứng trên bong một con tàu và nhìn thấy bóng dáng xanh xám khổng lồ ấy lướt qua dưới mặt nước, cảm giác đầu tiên chính là sự chóng ngợp. Không chỉ vì kích thước, mà còn vì sự chuyển chuyển đến khó tin. Mỗi nhịp quẩy đuôi, mỗi lần lặn sâu xuống vùng nước tối đều gợi cho con người cảm giác vừa kính sợ, vừa thương mến. Cá voi xanh thuộc nhóm cá voi tấm sừng, hay còn gọi là balinwas. Thay vì răng, chúng sở hữu những tấm sừng dài treo trong miệng, hoạt động như một cái sàng khổng lồ. Khi săn mồi, cá voi xanh mở rộng miệng, nuốt một lượng nước khổng lồ chứa đầy krill, rồi dùng lưỡi đẩy nước ra ngoài qua những tấm sừng này, giữ lại thức ăn bên trong. Một lần há miệng, chúng có thể nuốt lượng nước lớn hơn cả cơ thể của mình. Thức ăn được lọc lại, trượt xuống cổ họng, vốn chỉ rộng bằng một quả bóng rổ, vừa đủ cho những sinh vật nhỏ bé lọt qua. Một con cá voi xanh cái trưởng thành, dài gần 28 mét, đang bơi chậm dãi gần mặt nước. Mỗi lần trồi lên, một cột nước khổng lồ phụt lên không trung cao gần 10 mét, như ống khói của một con tàu khổng lồ. Đó là cách nó thở, và cũng là dấu hiệu để các nhà nghiên cứu từ xa nhận ra sự hiện diện của nó. Cá voi xanh không chỉ vĩ đại về kích thước, tiếng gọi của chúng cũng là âm thanh lớn nhất trong thế giới động vật. Tiếng kêu chậm, dài và vang xa hàng trăm km dưới mặt nước. Người ta tin rằng những âm thanh này giúp chúng liên lạc với nhau trong quá trình di cư, thậm chí có thể là bản nhạc tình yêu để tìm bạn đời. Hãy tưởng tượng giữa không gian thăm thảm của lòng đại dương một âm thanh chầm vang vọc. Nó không chỉ là tiếng gọi mà còn là tín hiệu định vị giúp những cá thể đơn độc tìm thấy nhau giữa khoảng cách mênh mông. Hành trình của cá voi xanh gắn liền với sự di cư bất tận. Chúng là những kẻ lữ hành của đại dương, đi qua hàng nghìn km mỗi năm để tìm kiếm thức ăn và sinh sản. Vào mùa hè, chúng tập trung ở vùng cực. Nơi nước lạnh giàu dưỡng chất tạo điều kiện cho krill sinh sôi nảy nở mạnh mẽ. Khi mùa đông tới, chúng bơi về phía vùng nước ấm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới để sinh con và nuôi con non. Không một chiếc la bàn, không một bản đồ, nhưng bằng cách nào đó, cá voi xanh vẫn tìm đường chính xác giữa đại dương mênh mông. Các nhà khoa học tin rằng chúng dựa vào từ trường trái đất và những âm thanh chầm sâu để định hướng, một khả năng điều hướng tự nhiên đáng kinh ngạc. Trong những tháng ở vùng cực, cá voi xanh dường như chỉ làm một việc duy nhất, ăn. Chúng dành hầu hết thời gian trong ngày để nuốt krill và tích lũy lớp mỡ dày dưới da. Mùa hè ở vùng cực là thời điểm ăn thả ga của cá voi xanh. Trong vài tháng ngắn ngủi, chúng phải tích lũy đủ mỡ để sống sót trong mùa đông dài đói kém. Mỗi ngày, một cá voi trưởng thành nuốt chung bình 3-4 tấn krill. Tương đương 40 triệu con tép nhỏ. Chúng ăn theo kiểu hút nước, mở miệng khổng lồ, nuốt trọn cả đàn krill cùng hàng chục nghìn lít nước biển rồi đẩy nước ra qua những tấm sừng hàm, giữ lại toàn bộ thức ăn. Những cảnh tượng này diễn ra âm thầm dưới mặt nước sâu, một bữa tiệc thầm lặng mà chỉ những người may mắn quan sát mới có thể cảm nhận hết sự kỳ vĩ. Nguồn năng lượng giúp chúng tồn tại trong những tháng dài không ăn uống khi di cư. Khi đã no nê và cơ thể đầy năng lượng, chúng rời vùng cực lạnh giá, bắt đầu hành trình về. Phương Nam hoặc phương Bắc tùy theo bán cầu chúng sống. Chuyến di cư này không chỉ dài hàng nghìn km mà còn đầy rễ thử thách từ những cơn bão dữ dội đến nguy cơ va chạm với tàu biển hay thậm chí là những cuộc tấn công hiếm hoi từ cá voi sát thủ khi đi qua vùng nước ấm. Nhưng điều kỳ diệu nhất về cá voi xanh có lẽ nằm ở cách chúng sinh sản và chăm sóc con non. Mỗi lần mang thai kéo dài gần một năm và thường chỉ sinh một con duy nhất. Khi cá voi còn trào đời, nó đã là một khổng lồ nhí, dài tới 7-8m và nặng khoảng 2-3 tấn. Ngay từ những giây phút đầu tiên, cá voi mẹ và con gắn bó khăng khít. Mẹ tiết ra sữa đặc như kem, chứa hơn 40% chất béo, loại sữa giàu năng lượng nhất trong thế giới động vật. Cá voi con bú tới 200 lít sữa mỗi ngày và tăng cân với tốc độ kinh ngạc gần 90kg mỗi ngày. Trong vài tháng đầu đời, mẹ và con hầu như không rời nhau nửa bước. Cá voi mẹ luôn bơi sát để bảo vệ con khỏi những nguy hiểm tiềm ẩn. Hành trình sinh tồn của cá voi còn không hề dễ dàng. Biển cả bao la vừa là mái nhà, vừa ẩn chứa muôn vàn nguy hiểm. Khi còn nhỏ, cá voi xanh con phụ thuộc hoàn toàn vào mẹ, không chỉ để bú sữa mà còn để học cách bơi, cách lặn, cách tránh hiểm nguy. Cá voi mẹ dịu dàng nhưng luôn cảnh giác. Mỗi khi gần tàu thuyền hoặc vùng nước nguy hiểm, nó sẽ phát ra âm thanh cảnh báo hoặc thậm chí dùng cơ thể khổng lồ của mình làm lá chắn cho con. Trong thế giới dưới nước, nơi mọi chuyển động đều bị khuếch đại, sự gắn bó giữa mẹ và con cá voi xanh là một trong những sợi dây cảm xúc mạnh mẽ nhất thiên nhiên. Khi trưởng thành, cá voi xanh bắt đầu những chuyến di cư dài hàng nghìn km từ vùng biển lạnh giàu krill vào mùa hè đến vùng nhiệt đới ấm áp vào mùa đông. Chúng bơi không ngừng nghỉ, theo những con đường mòn vô hình mà tổ tiên đã khắc sâu vào bản đồ trí nhớ. Trong những chuyến đi ấy, cá voi xanh hầu như bơi đơn độc hoặc theo cặp. Hiếm khi người ta thấy chúng tụ tập thành đàn lớn như cá voi lưng gù hay cá voi sát thủ. Nhưng đôi lúc có một đàn khoảng 3 hay 4 con. Chúng tập hợp có thể để chống lại đàn cá voi sát thủ nguy hiểm để bảo vệ con non. Chúng lạng lẽ, chầm tư, chỉ để lại dấu vết là những cột nước khổng lồ phun lên từ lỗ thở, vuông cao như cột mốc giữa biển khơi. Dưới làn nước sâu, âm thanh của cá voi xanh vang vọng như tiếng chống chầm khổng lồ. Những tiếng kêu này có thể truyền xa hơn 500 km. Âm thanh này mạnh tới 180 dB, lớn hơn cả tiếng động cơ phản lực, nhưng vì tần số rất thấp nên tai người hầu như không nghe được. Chính những tiếng kêu này giúp cá voi xanh liên lạc với nhau ở khoảng cách hàng trăm km. Thậm chí còn có thể giúp chúng cảm nhận địa hình dưới đáy biển. Có thể nói, đại dương đối với cá voi xanh là một không gian đầy tiếng nói, nơi những bản nhạc chầm bổng của chúng vang lên trong cõi nước mênh mông. Sự hiện diện của cá voi xanh không chỉ là một điều kỳ diệu về sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái biển. Khi ăn krill và bài tiết phân, chúng vô tình thực hiện một quá trình gọi là one pump bơm chất dinh dưỡng từ đáy biển lên tầng nước mặt, nuôi dưỡng sự phát triển của tảo và sinh vật phù du. Những sinh vật này là nền tảng của chuỗi thức ăn biển và đồng thời sản xuất lượng lớn oxy cho trái đất. Một điều ít ai biết, hơn 50% lượng oxy chúng ta hít thở mỗi ngày đến từ đại dương và một phần công lao thuộc về những con cá voi khổng lồ. Khi một cá voi xanh chết đi, xác của nó chìm xuống đáy biển và trở thành một ốc đảo dinh dưỡng, nuôi dưỡng cả một cộng đồng sinh vật đấy trong nhiều thập kỷ. Dù là sinh vật lớn nhất hành tinh, cá voi xanh lại dễ bị tổn thương trước con người. Thế kỷ 20 từng là giai đoạn tàn khốc, nạn săn bắt công nghiệp đã giết hại hàng trăm nghìn cá thể, đẩy loài này đến bờ tuyệt chủng. Việc phát triển các kỹ thuật săn bắt cá voi hiện đại đã tăng lên vào thế kỷ 19 do sự gia tăng nhu cầu dầu cá voi và trong thế kỷ 20 do nhu cầu thịt cá voi. Đảo Faroe của Đan Mạch là nơi có phong tục giết cá voi, mỗi khi lễ hội này diễn ra có hàng trăm con cá voi bị giết khiến nước biển biến thành màu đỏ. Trước đó, Nhật Bản, một trong ba nước đánh bắt cá voi vây thương mại cùng với Naui và Iceland, đã bổ sung loài sinh vật biển này vào danh sách đánh bắt cùng với cá voi Minke, cá voi Bred và cá voi Say. Quyết định này khiến các nhà bảo tồn lo ngại. Cá voi xanh là phép màu còn sót lại giữa thế giới đang đổi thay quá nhanh. Bảo vệ chúng, hiểu chúng và kể câu chuyện về chúng chính là cách để chúng ta nhắc nhớ mình về sự vĩ đại nhưng cũng mong manh của hành tinh này. Ngôi nhà duy nhất mà cả con người lẫn cá voi xanh cùng chia sẻ.