CÀNG TRANH CÃI GIA ĐÌNH CÀNG XA NHAU –PHẬT DẠY CÁCH GIỮ GÌN TÌNH THÂN, BỚT SÂN GIẬN, BỚT KHẨU NGHIỆP

Nam Mô Bổng Sư Thích Cà Mau Ni Phật Có một điều rất lạ trong cuộc sống mà đôi khi phải đi qua rất nhiều năm tháng, con người mới nhận ra. Đó là người ngoài làm chúng ta buồn một lần, có thể chúng ta sẽ quên. Nhưng một lời nói nặng từ người thân đôi khi lại khiến trái tim đau suốt nhiều năm. Bởi vì người thân là những người chúng ta từng tin rằng sẽ luôn ở bên mình. Một bữa cơm gia đình đáng lẽ là nơi để mọi người trở về sau một ngày mệt mỏi. Nhưng đôi khi chỉ vì một câu nói không vừa ý, một chuyện cũ được nhắc lại, một người cảm thấy mình bị xem thường, người kia cảm thấy mình không được tôn trọng, rồi từ một chuyện nhỏ biến thành một cuộc tranh cãi lớn. Ban đầu chỉ là lời qua tiếng lại, sau đó là giọng nói cao hơn, rồi là những câu nói làm tổn thương nhau. Cuối cùng, cả căn nhà im lặng, không ai nói với ai. Mỗi người bước về một căn phần, nhưng trong lòng đều mang theo một cục tích. Bậc giáo gọi những trạng thái như vậy là sân giận, chấp trước và vô minh. Chúng ta thường nghĩ rằng khi tranh cãi, điều quan trọng nhất là phải chứng minh mình đúng. Nhưng có bao giờ chúng ta tự hỏi, nếu mình thắng một cuộc tranh cãi nhưng lại khiến người mình thương tổn thương, vậy mình thật sự đã thắng hay chưa? Có những người dành cả đời để tranh luận với cha mẹ. Có người thường xuyên trách móc vợ chồng. Có người không chịu nhường anh chị em dù chỉ một câu. Tại cũng muốn người khác hiểu mình, nhưng rất ít người chịu dần lại để hiểu người khác. Đó chính là nguồn gốc của rất nhiều khoảng cách trong gia đình. Trong đạo Phật, Đức Phật dạy con người phải nhìn lại chính tâm mình trước khi muốn thay đổi người khác. Bởi vì khi tâm đang nóng giận, lời nói phát ra rất dễ trở thành khẩu nghiệp. Một câu nói trong lúc nóng giận có thể chỉ mất vài giây để nói ra, nhưng người nghe có thể mất nhiều năm mới quên được. Có một câu chuyện rất đáng suy ngẩm. Một người con thường xuyên cãi lời mẹ. Mỗi khi mẹ góp ý, anh đều cho rằng mẹ cổ hủ. Mỗi lần mẹ nhắc nhở, anh lại nói, con lớn rồi, mẹ đừng can thiệp nữa. Rồi một ngày, anh chuyển ra sống riêng. Những cuộc điện thoại giữa hai mẹ con ngày càng ít đi. Cho đến một buổi tối, anh nhận được tin mẹ bệnh nặng. Anh vội vàng trở về. Ngồi bên giường mẹ, nhìn mái tóc đã bạc trắng, anh mới chật nhận ra một điều đau lòng. Ngày trước, anh cứ nghĩ mình còn rất nhiều thời gian để nói lời yêu thương. Nhưng thời gian chưa bao giờ hứa sẽ chờ đợi chúng ta. Lúc ấy, anh mới hiểu rằng rất nhiều cuộc tranh cãi trước đây chẳng có ý nghĩa gì. Mình đúng hay mẹ đúng, đến cuối cùng cũng không còn quan trọng. Điều quan trọng là những năm tháng đã mất thì không thể quay trở lại. Cho nên, nếu hôm nay trong gia đình bạn đang có một người khiến bạn khó chịu, hãy thử dừng lại trước khi nói một lời làm tổn thương họ. Đừng hỏi, ai đúng? Hãy hỏi, sau cuộc nói chuyện này, gia đình mình sẽ gần nhau hơn hay xa nhau hơn? Bởi đôi khi, giữ được một mối quan hệ quan trọng hơn việc giữ lấy cái tôi. Và đó cũng là bài học đầu tiên của trí tuệ Phật giáo về gia đình. Biết im lặng đúng lúc không phải là yếu đuối. Biết nhường một câu không phải là thua cuộc. Đó có thể chính là cách chúng ta giữ lại bình an cho cả một mái nhà. Đừng dùng lời nói làm vũ khí với người mình thương. Thưa quý vị, trong cuộc đời này có những vết thương không chảy máu nhưng lại đau rất lâu. Đó chính là vết thương do lời nói gây ra. Một người có thể quên chúng ta đã mua cho họ món quà gì. Có thể quên một bữa cơm chúng ta từng nấu. Nhưng rất khó quên một câu nói khiến họ cảm thấy mình không được tôn trọng. Trong gia đình, điều này càng nguy hiểm. Bởi vì khi tranh cãi với người ngoài, chúng ta thường biết giữ ý. Nhưng khi tranh cãi với người thân, chúng ta lại dễ dàng nói ra những điều sâu kính nhất. Chúng ta lấy khuyết điểm của họ ra để công kích. Lấy những lỗi lầm trong quá khứ ra để nhắc lại. Lấy những hy sinh của mình ra để trách móc. Và đôi khi, chúng ta còn nói những câu mà chính mình cũng biết rằng không nên nói. Nhưng vì sân giận, chúng ta vẫn nói. Đó chính là lúc khẩu nghiệp được tạo ra. Vật giáo nhìn lời nói rất sâu. Một lời nói có thể gieo xuống lòng người một hạt giống của yêu thương. Nhưng cũng có thể gieo xuống một hạt giống của oán hận. Nếu ngày nào chúng ta cũng nói Anh lúc nào cũng thế Em chẳng bao giờ hiểu tôi Con lúc nào cũng làm cha mẹ thất vọng Cha mẹ chẳng bao giờ hiểu con Thì những câu nói ấy dần dần tạo thành một bức tường vô hình. Ngày đầu tiên bức tường còn thấp Ngày thứ hai cao thêm một chút Sau nhiều năm hai người sống chung một mái nhà nhưng tâm hồn lại cách nhau rất dài Có một người cha từng nói với con trai Bà nói vậy cũng chỉ vì muốn tốt cho con Nhưng người con đáp Con biết bà muốn tốt cho con nhưng mỗi lần bà nói con đều cảm thấy mình chẳng bao giờ đủ tốt Câu nói ấy khiến người cha im lặng Ông chưa từng nghĩ rằng những lời mình cho là dạy bảo lại trở thành áp lực trong lòng con Đây là điều chúng ta rất dễ mắc phải Chúng ta thường nghĩ Ý của mình tốt thì lời nói của mình cũng sẽ tốt Nhưng không phải lúc nào cũng vậy Một lời nói đúng nhưng thiếu từ bi vẫn có thể khiến người khác đau Một lời khuyên đúng nhưng sai thời điểm vẫn có thể tạo ra khoảng cách Cho nên người có trí tuệ không chỉ biết nói điều đúng mà còn biết nói đúng lúc đúng cách và với một tâm không sân hận Trước khi nói một điều gì với người thân hãy thử dừng lại vài giây Hỏi chính mình Điều mình sắp nói có thật sự cần thiết không? Có giúp người kia tốt hơn không? Hay mình chỉ đang muốn trúc cơn giận? Nếu chỉ để thoả mãn cái tôi tốt nhất hãy im lặng Bởi có những lúc một phút im lặng có thể cứu một mối quan hệ mà 10 năm xin lỗi cũng chưa chắc chữa lành được Gia đình không cần một người luôn thắng trong tranh luận Gia đình cần một người biết đem từ bi thay cho sân giận lắng nghe thay cho phán xét bao dung thay cho trách mốc Nếu hôm nay bạn đang giận một người thân đừng vội nói những lời cuối cùng Hãy để tầm lắng xuống Bởi khi cơn giận đi qua chúng ta thường nhìn thấy một sự thật rất đơn giản Người đứng trước mặt mình không phải là kẻ thù Đó là người mà mình từng yêu thương từng cùng nhau đi qua biết bao năm tháng Gia đình tấn vỡ không phải vì một lần giận mà vì nhiều lần không chịu buông Có những gia đình không tàn vỡ vì một biến cố lớn Họ xa nhau với những chuyện rất nhỏ một câu nói một ảnh mắt một lần trách mốc một lần không chịu xin lỗi một lần nhớ lại chuyện cũ rồi thêm một lần nữa Cứ như vậy những điều nhỏ bé tích tụ thành một khoảng cách rất lớn Đó chính là sức mạnh đáng sợ của chấp trước Chấp vào việc mình đúng Chấp vào việc người kia phải hiểu mình Chấp vào một câu nói từ nhiều năm trước Chấp vào một lỗi lầm mà người khác đã phạm Và càng chấp tâm càng nặng Vật giáo dạy về buông bỏ nhưng buông bỏ không có nghĩa là chúng ta phủ nhận nỗi đau Buông bỏ lại nhìn thấy nỗi đau nhưng không tiếp tục nuôi dưỡng nó Có một người phụ nữ nhiều năm không nói chuyện với em gái chỉ vì chuyện chia tài sản của cha mẹ Ngày cha mẹ còn sống hai chị em rất thương nhau Nhưng sau khi cha mẹ qua đời một cuộc tranh cãi xảy ra Người chị cho rằng em lấy phần nhiều hơn Người em cho rằng chị không công bằng Hai người bắt đầu nói những lời rất nặng Từ chuyện tài sản họ chuyển sang chuyện tuổi thơ Rồi những chuyện cách đây 20 năm cũng được lôi ra Cuối cùng họ không còn nhìn nhau như hai chị em nữa Họ nhìn nhau như hai người ta lạ Nhiều năm sau người chị mắc bệnh Nằm trên giường bệnh chị nói với con Điều mẹ tiếc nhất không phải là mất bao nhiêu tiền Mẹ tiếc là vì số tiền đó mà mẹ mất em gái Một người có thể kiếm lại tiền Có thể mua lại một căn nhà Có thể bắt đầu lại một công việc Nhưng một người thân đã mất đi thì không phải lúc nào cũng có cơ hội để tìm lại Đây chính là vô thường mà đạo Phật nhắc nhở chúng ta mỗi ngày Không có gì đảm bảo rằng người đang ngồi bên cạnh chúng ta hôm nay sẽ còn ở đó vào ngày mai Không có gì đảm bảo rằng chúng ta còn đủ thời gian để nói một câu xin lỗi Không có gì đảm bảo rằng cuộc gặp hôm nay không phải là lần cuối Vậy thì tại sao chúng ta cứ phải ôm lấy dần hơn Tại sao cứ phải giữ một câu nói Tại sao cứ phải chứng minh rằng mình đúng Đôi khi buôn một chuyện nhỏ chính là giữ lại một tình thân lớn Nếu cha mẹ già rồi đừng đợi đến lúc họ yếu đi mới muốn gần gũi Nếu anh chị em đang giận nhau đừng đợi một người bệnh mới tìm đến Nếu vợ chồng đang lạnh nhạt đừng đợi đến khi hai người trở thành hai người xa lạ mới bắt đầu nói chuyện Hãy nhớ Gia đình không được giữ bằng tiền bạc Gia đình được giữ bằng sự hiểu nhau bằng lòng bao dung bằng những lần biết nhường nhịn và bằng khả năng tha thứ Người có trí tuệ không phải là người không bao giờ giận Mà là người biết khi nào cần dừng cơn giận lại Không phải vì người kia hoàn toàn đúng Mà vì tình thân đáng giá hơn một cuộc tranh luận Muốn gia đình bình an trước hết phải học cách thắng chính mình Có một cuộc chiến mà rất nhiều người không nhận ra mình đang tham gia Đó là cuộc chiến với chính cái tôi của mình Khi tranh cãi chúng ta thường nghĩ đối phương là vấn đề Anh ấy quá cố chấp Cô ấy quá ngang bướng Con cái bây giờ không biết nghe lời Cha mẹ quá khó tính Nhưng nếu chúng ta nhìn sâu hơn theo tinh thần Phật giáo chúng ta sẽ nhận ra rằng vấn đề không chỉ nằm ở người kia Nó còn nằm trong cách tâm mình phản ứng Người kia nói một câu Tâm mình nổi giận Người kia im lặng Tâm mình phi diễn Người kia không làm theo ý mình Tâm mình cảm thấy bị xúc phạm Như vậy cùng một lời nói nhưng mỗi người có thể phản ứng hoàn toàn khác nhau Người tâm bình an nghe một câu khó nghe họ có thể bỏ qua Người đang chất chứa nhiều phiền não nghe một câu nhỏ cũng có thể bùng nổ Cho nên Đức Phật luôn hướng con người trở về quán chiếu nội tâm Muốn gia đình thay đổi đôi khi không cần bắt đầu bằng việc thay đổi người khác Hãy bắt đầu bằng chính mình Nếu người khác lớn tiếng mình có thể nói nhỏ lại Nếu người khác nóng giận mình có thể bình tĩnh hơn Nếu người khác cố chứng minh họ đúng mình không nhất thiết phải chứng minh mình đúng hơn Đó không phải là yếu đuối Đó là tu tập Có một người chồng từng rất nóng tính Mỗi khi vợ phàn nàn anh lập tức phản bác Hai người thường xuyên cãi nhau Một hôm anh đến chùa và kể chuyện với một vị thầy Vị thầy không khuyên anh phải làm cho vợ thay đổi Thầy chỉ hỏi Còn muốn gia đình mình đúng hay muốn gia đình mình bình an? Anh im lặng rất lâu Bởi trước đó anh luôn muốn mình đúng Nhưng chưa từng hỏi gia đình có bình an hay không Từ ngày ấy mỗi khi vợ nói điều khiến mình khó chịu anh không phản ứng ngay Anh tập thở Tập im lặng Tập nghe hết câu Sau một thời gian điều kỳ lạ tảy ra Người vợ cũng bắt đầu nói nhẹ hơn Không phải vì anh đã thắng Mà vì khi một người thay đổi cách phản ứng năng lượng của cả cuộc đối thoại cũng thay đổi Đây chính là sức mạnh của tránh niệm và tự bi Gia đình giống như một mặt hồ Nếu một người liên tục ném đá xuống nước mặt hồ không thể yên Nhưng nếu một người dừng lại mặt nước dần lắng xuống Và khi nước lặng chúng ta mới nhìn thấy hình ảnh thật của mình Cho nên nếu muốn gia đình bớt tranh cãi hãy thử trở thành người đầu tiên dừng lại Đừng chờ người kia tin lỗi trước Đừng chờ người kia thay đổi trước Đừng chờ người kia hiểu mình trước Hãy bắt đầu bằng một câu rất đơn giản Thôi chúng ta bình tĩnh rồi nói tiếp Có thể câu nói ấy không giải quyết được mọi vấn đề ngay lập tức Nhưng nó có thể ngăn một cuộc tranh cãi nhỏ biến thành một vết thương lớn Và đôi khi đó chính là cách một người âm thầm cứu lấy máy ấm của mình Thà thứ không phải vì người khác xứng đáng mà vì tâm mình xứng đáng được bình an Có một điều rất nhiều người hiểu lầm về thà thứ Họ nghĩ rằng thà thứ nghĩa là người kia làm sai nhưng mình phải chấp nhận Không phải như vậy Thà thứ không có nghĩa là phủ nhận tổn thương Thà thứ là không để tổn thương đó tiếp tục điều khiển cuộc đời mình Có những người đã sống 10 năm trong giận dữ chỉ vì một câu nói của người thân 10 năm ấy người làm họ tổn thương có thể đã quên Nhưng họ thì vẫn nhớ Mỗi lần nghĩ đến lại thật Mỗi lần nhắc đến lại tức Mỗi lần gặp lại lại khó chịu Họ tưởng rằng mình đang trừng phạt người kia Nhưng thật ra người chịu đau nhiều nhất lại chính là mình Trong tinh thần tử bi của Phật giáo chúng ta học cách nhìn sâu vào nguyên nhân của hành động Người làm chúng ta tổn thương đôi khi cũng đang mang trong lòng những nỗi đau mà chúng ta không biết Một người cha hay nóng giận có thể từng lớn lên trong một gia đình thiếu tình thương Một người mẹ hay kiểm soát con cái có thể vì quá sợ mất con Một người vợ hay trách móc có thể vì cô ấy đã cô đơn quá lâu Một người chồng ít nói có thể vì anh ấy chưa từng được dạy cách bọc lộ cảm xúc Hiểu được nguyên nhân không có nghĩa là chúng ta cho phép hành vi sai trái tiếp diễn Nhưng hiểu giúp chúng ta bớt hận Và khi bớt hận tâm mới có cơ hội bình an Có một người con từng giận cha mình suốt nhiều năm Anh cho rằng cha không yêu thương mình Và luôn nghiêm khắc ít khi khen con Cho đến một ngày anh tìm thấy một chiếc hộp cũ Trong đó là những giấy khen, những tấm ảnh và những bài viết của anh từ thời nhỏ Tất cả đều được cha cất giữ cẩn thận Anh bật khóc Bởi anh chật hiểu Có những người không biết nói cha thương con nhưng họ thể hiện tình yêu bằng một cách khác Có những người yêu thương rất vụn vệ Có những người không biết cách nói lời dịu dàng Và cũng có những người cả đời hy sinh nhưng chưa từng biết cách kể về sự hy sinh của mình Cho nên nếu trong gia đình đang có một người khiến bạn đau lòng hãy thử nhìn họ bằng một ánh mắt khác Không phải ánh mắt của người phán xét Mà là ánh mắt của một người đang cố hiểu một con người cũng có những yếu đuối sợ hãi và tổn thương giống như mình Đó chính là tâm từ Bi Khi lòng từ Bi xuất hiện nhu cầu phải thắng cũng giảm xuống Khi không còn muốn thắng chúng ta bắt đầu muốn hiểu Và khi bắt đầu muốn hiểu khoảng cách trong gia đình có thể dần được thua hẹp Hãy nhớ một điều Gia đình không cần chúng ta hoàn hảo Gia đình cần chúng ta biết quay về sau những lần làm nhau tổn thương Một lời xin lỗi không làm chúng ta thấp đi Một cái ôm không làm chúng ta yếu đi Một câu ba mẹ bỏ qua cho con nhé hay anh xin lỗi lúc đó anh nóng quá Có thể đơn giản đến mức chúng ta ngại nói Nhưng đôi khi một câu nói giản gì ấy lại có sức mạnh chữa lành một khoảng cách kéo dài nhiều năm Đừng để đến khi mất nhau mới hiểu giá trị của gia đình Thưa quý vị nếu chúng ta đã đi cùng nhau đến phần cuối của câu chuyện hôm nay Có lẽ điều quan trọng nhất không phải là học cách tranh luận giỏi hơn Mà là học cách không để những cuộc tranh luận không đáng có phá vỡ tình thân Cuộc đời này thật sự rất ngắn Một ngày chúng ta còn trẻ Một ngày chúng ta đã có gia đình Một ngày cha mẹ vẫn còn khỏe mạnh Rồi chẳng biết từ lúc nào mái tóc của mẹ đã bạc Bàn tay của cha đã rung Con cái đã trưởng thành Anh chị em mỗi người một nơi Những bữa cơm đông đủ ngày càng ít Lúc ấy chúng ta mới hiểu rằng những điều từng khiến mình tranh cãi thật ra nhỏ bé biết bao Một căn nhà lớn không đảm bảo gia đình hạnh phúc Có nhiều tiền cũng không mua được sự gần gũi Có thể có hàng nghìn người quen nhưng không thể thay thế một người thân thật lòng Bởi vậy gia đình chính là một trong những nơi chúng ta có cơ hội thực hành lòng từ bi rõ ràng nhất Ngoài xã hội chúng ta có thể nói những lời rất hay Nhưng trở về nhà mới là lúc chúng ta thật sự đối diện với bản thân Chúng ta có thể nói về nhân quả Nhưng nếu về nhà vẫn thường xuyên làm tổn thương cha mẹ vợ chồng con cái thì những lời ấy vẫn chưa trở thành sự tu tập Chúng ta có thể nói về buông bỏ Nhưng nếu vẫn giữ mãi những lỗi lầm của người thân để trách móc thì tâm mình vẫn còn nặng Chúng ta có thể nói về từ bi Nhưng nếu không thể dịu dàng với chính người đang sống bên cạnh mình thì lòng từ bi ấy vẫn còn rất dài Cho nên tu không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao Đôi khi tu là khi mẹ nói nhiều mình vẫn kiên nhẫn lắng nghe Tu là khi cha nóng tính mình không đáp trả bằng một cơn nóng tính khác Tu là khi vợ chồng bất động mình biết dừng lại trước khi nói lời tổn thương Tu là khi con cái mắc lỗi mình biết dậy dỗ thay vì nhục mà Tu là khi anh chị em có mâu thuẫn mình biết đặt tịnh thân lên trên cái tôi Đó chính là trí tuệ Phật giáo trong đời sống gia đình Nếu hôm nay bạn đang giận một người thân hãy thử làm một điều rất nhỏ Gọi cho họ Hoặc bước đến bên họ Không cần nói những điều quá lớn lao chỉ cần chúng ta đừng giận nhau nữa Nếu chưa thể nói được hãy bắt đầu bằng một ánh mắt dịu dàng Nếu chưa thể ôm nhau hãy bắt đầu bằng việc ngừng làm tổn thương nhau Bởi vì nhiều khi khoảng cách giữa hai người không cần một điều kỳ diệu để chữa lành Nó chỉ cần một người chịu bước về phía trước Và nếu người đó là bạn hãy bước đi Đừng đợi ngày mai Đừng đợi khi mọi chuyện hoàn hảo Đừng đợi khi người kia tin lỗi Bởi chúng ta không biết mình còn bao nhiêu thời gian Có thể ngày hôm nay chúng ta vẫn còn cơ hội nói chuyện Nhưng ngày mai cơ hội ấy có thể không còn Hãy nhớ câu này Tranh cãi có thể giúp chúng ta thắng một câu nói nhưng yêu thương mới giúp chúng ta giữ được một đời người Nếu một gia đình biết bớt một câu trách móc thêm một câu yêu thương bớt một lần hên thù thêm một lần nhường nhìn Bớt một chút sân giận thêm một chút tự bi thì căn nhà ấy sẽ dần trở thành nơi bình yên nhất để mỗi người trở về Và đó cũng là điều mà kênh an nhiên cổ muốn gửi đến quý vị hôm nay Đừng cố thắng người thân hãy cùng nhau thắng những sân giận chấp trước và vô minh trong chính mình Bởi cuối cùng điều quý giá nhất của một gia đình không phải là ai đúng ai sai Mà là sau bao nhiêu biến động của cuộc đời chúng ta vẫn còn có thể ngồi cạnh nhau nhìn nhau bằng ánh mắt bình yên Và nói rằng may mắn vì chúng ta vẫn còn nhau Năm Bộ Bổng Sư Thích Cả Mâu Đi Phật