TÓM TẮT CUỘC ĐỜI KHƯƠNG DUY - Truyền Nhân Của Khổng Minh | Tam Quốc Diễn Nghĩa

Đình Sự
546 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AICâu chuyện kể về cuộc đời bi tráng của Khương Duy, một tài năng xuất chúng từ nhà Ngụy nhưng đã trở thành trụ cột trung thành của nhà Thục Hán. Từ một người bị quê hương ruồng bỏ, ông tìm thấy sự trân trọng từ Gia Cát Lượng và dành trọn đời mình để phò tá nhà Thục, chiến đấu kiên cường cho đến hơi thở cuối cùng dù vương triều sụp đổ.
Có những người sinh ra ở một bên chiến tuyến nhưng lại dành cả đời để chết vì bên chiến tuyến còn lại.
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Faces.
Trước khi đi vào nội dung tóm tắt, mọi người ấn đăng ký kênh để ủng hộ tinh thần để mình có động lực ra những video tiếp theo nha.
Những năm sau khi gia các lượng giấy binh bắt phạt, biên giới lũng Tây trở thành nơi nguỵ thục, dằn co từng tất đất.
Quân hai bên đóng dọc dãy núi kỳ sơn.
Giữa cảnh loạn lạc ấy, có một người trẻ tuổi xuất hiện, mang trong mình một mối oan khuất mà chính đồng bào ông cũng không hay biết.
Giữa lúc kẻ khác một lòng bám giữ quê cha đất tổ, lại có một người bị chính quê hương rùng bỏ để rồi trở thành trụ cột trung thành tuyệt đối của kẻ thù cú.
Người đó chính là Khương Duy, một đời mang danh Phản Tướng nhưng lại chết để giữ trọn một lời thề không phải với nơi mình sinh ra.
Cuộc đời ông bắt đầu từ quận Thiên Thủy, đất lũng Tây, nơi cha ông, Khương Quính, giữ chức công tạo trong quận.
Công tạo là chức quan nhỏ, chuyên coi việc sổ sách và tuyển cử trong quận, không phải hàng võ tướng cầm quân,
nhưng vào những năm cuối Triều Hán, ngay cả một viên quan văn cũng phải cầm giáo ra trận khi giặc giã tràn về.
Năm ấy, người Khương và người Nhung nổi loạn ở vùng Biên, quân Triều Định Mỏng, Khương Quính dẫn theo đám lại diệt trong quận ra ngân chiến để giữ thành.
Trận đánh ấy không cần sức, Khương Quính tử trận ngay giữa vòng vây, để lại người vợ trẻ cùng đứa con trai còn chưa đầy 10 tuổi.
Người ta sau này nhắc đến cái chết đó như một tấm gương trung liệt của quang lại Thiên Thủy.
Triều Định ban thêm ưu đái cho vợ con ông vì công lao ấy, nhưng với cậu bé Khương Duy, đó trước hết là một khoảng trống không gì bù đắp nổi.
Đêm đưa tang cha, người ta kể lại rằng, cậu bé đứng lặng bên linh cửu rất lâu,
hai bàn tay nhỏ nắm chặt lấy vạt áo tang, không khóc thành tiếng, chỉ có đôi vai run lên từng chạp trong tiếng kèn đưa ma vọng khắp xóm nhỏ.
Mẹ ông ở vậy nuôi con giữa vùng biên ải đầy bất trắc, không cãi giá, không rời quê, ngày ngày dạy con đọc sách và giữ nếp nhà.
Bà không có tiền của để thuê thầy giỏi, cũng không có thế lực để gửi con vào những dòng họ lớn trong quận.
Mọi thứ Khương Duy học được đều nhờ từ mình mày mò và một chút vốn liếng ít ỏi từ mẹ truyền lại.
Cậu bé lớn lên trong cảnh vừa thiếu cha vừa mang tiếng con nhà trung liệt, một thân phận vừa được trọng vọng ngoài miệng vừa bị giò xét sau lưng,
vì thiên thủy vốn là đất biên viễn, nơi triều đình ngụy luôn nghi ngại lòng trung thành của người bản xứ.
Khương Duy không chọn con đường an nhạng của một công tàu như cha.
Ông say mê binh thư, đặc biệt chuộng học thuyết của Trình Huyền, một bậc túc nho nổi tiếng đương thời,
nhưng thứ khiến ông khác hẳn đám nho sinh cùng lửa là việc ông không chỉ đọc sách xuông.
Những đêm đông lạnh giá, khi bàn học cùng lửa đã ngủ say, người ta vẫn thấy ánh đèn dầu hắt ra từ căn nhà nhỏ của mẹ con ông,
tiếng lật trang sách khô khốc xen lẫn tiếng gió riết ngoài vách đất.
Ông luyện cả cung mã, sáng sáng ra ngoài thành tập bắn, đến khi cánh tay mỏi rã rời, để tâm đến việc bày binh bố trận,
nuôi trong lòng một trí hướng công danh lớn hơn nhiều so với một trước lại vật trong quận nhỏ.
Người đương thời nhìn cậu thanh niên ấy với ánh mắt vừa dẻ trừng, vừa tò mò, một kẻ có tài, nhưng xuất thân không đủ thế lực.
Có trí, nhưng cha đã khuất, đứng trên vênh giữa việc nối nghiệp văn lại của gia tộc, hay dấn thân vào con đường binh nghiệp đầy bất chắc.
Nhờ danh tiếng của cha để lại và chút tài năng riêng, Khương Duy được cất nhắc làm trung lan,
tham dự việc quân sự trong quận Thiên Thủy, một vị trí không lớn, nhưng đủ để ông bước chân vào quần máy quân chính của Tạo Nguy.
Ông làm việc cẩn trọng, tính toán chi ly từng khoảng binh lương, từng đợt điều động, khiến cấp trên vừa hài lòng vừa dẻ trừng.
Bởi một viên trung lan trẻ tuổi mà sắc xảo quá mức, đôi khi lại trở thành cái gai trong mắt những kẻ tầm thường hơn.
Trong quận khi ấy, có thái thú Mã Tôn, người đứng đầu Thiên Thủy, cùng đám thuộc quan vây quanh.
Họ vừa dùng tài năng của Khương Duy, vừa không thực sự tin tưởng ông.
Bởi lai lịch một người có tài mà thiếu hậu thuẫn dòng tộc lớn, luôn khiến quan trường nguy quốc dè sẻn từng phần thưởng, từng lời khen.
Không ít lần, ông nghe được những lời xì xào sau lưng, rằng con nhà trung liệt cũng chưa chắc đã trung thành,
rằng tài giỏi quá mức ở một quận biên viễn dễ sinh lòng khác.
Những lời đồn vô canh cứ ấy, như hạt cát nhỏ âm thầm cứa vào lòng tự trọng của một thanh niên, vốn đã sớm mồ côi cha.
Khương Duy im lặng chịu đựng, càng làm việc càng cẩn thận hơn, càng tránh xa mọi phe cánh trong quận.
Tự nhũ chỉ cần lập được công lớn, mọi nghi kỳ ác sẽ tàn biến.
Nhưng ông không biết rằng, chính sự đề phòng thái quá của những kẻ nắm quyền tại Thiên Thủy,
cộng với vận nước đang chuyển mình dữ dội ở phía Nam, sẽ đẩy ông vào một đêm quyết định,
nơi tất cả những gì ông tin tưởng về quê hương mình sẽ sụp đổ, chỉ trong một khắc.
Có một lần, trong buổi tập trận mùa thu của quận, Khương Duy một mình cưới ngựa vượt lên trước cả đám thanh niên cùng lứa,
ba mũi tên liên tiếp cắm gọn vào giữa hồng tâm, giữa tiếng reo hò của binh lính đứng xem.
Mã Tuần đứng trên đại quan sát, gật gù khen ngợi trước mặt mọi người,
nhưng ngay tối hôm đó lại dặn riêng viên phó tướng phải để mắt kỹ hơn đến chàng Trung Lan trẻ tuổi ấy,
một lời dặn dò mà Khương Duy không hề hay biết.
Ông chỉ biết rằng mỗi bước tiến của mình trong cuồng ngủ đều phải trả giá gấp đôi người khác,
phải chứng minh gấp đôi, phải nhẫn nhịn gấp đôi.
Và trong lòng một chàng trai chưa đầy hai mươi lăm tuổi,
sự nhẫn nhịn ấy dành hun đúc thành một ý chí sắc đá, chỉ chờ dịp bọc lộ.
Không ai trong quận khi ấy có thể ngờ rằng chính chiến tranh mà cha ông từng bỏ mạng để chống lại sẽ là thứ.
Chỉ ít năm sau, để Khương Duy rời bỏ vĩnh viễn mảnh đất trôn nhau các rốn của mình.
Mùa xuân năm 228, gia các lượng bất ngờ dẫn đại quân từ Hán Trung tiến đánh Kỳ Sơn,
mở đầu cuộc bắt phạt lần thứ nhất.
Tin dữ truyền đến Thiên Thủy như một trận cuồng phong,
ba quận Nam An, Thiên Thủy, An Định lập tức hưởng ứng theo về phía Thục Hán,
khiến cả vùng Lũng Tây chấn động.
Thái thú Mã Tuân khi ấy đang cùng đoàn Tùy Tùng,
trong đó có Khương Duy đi thị xác các huyện phía Đông Quận.
Nghe tin quân thục đã tiến sát, lại thấy ba quận lân cận náo loạn xin hạng,
Mã Tuân xin lòng nghi hoạt cùng cực.
Ngờ rằng chính những thuộc quan đi theo mình,
trong đó có Khương Duy, đã ngầm thông đồng với quân thục từ trước.
Không kịp hỏi hang, cũng không cho ai phân trận,
Mã Tuân lập tức ra lệnh nhổ trại trong đêm,
một mình dẫn Tùy Tùng thân tín bỏ chạy thẳng về thành thượng khuê,
đóng chặt cổng thành, không cho bất cứ ai trong đoàn cú tiếm vào.
Khương Duy cùng mấy người đồng lưu là Lương Tử,
Doãn Thưởng, Lương Kiền đuổi theo sau,
đến chân thành thượng khuê thì trời đã sáng.
Ông cùng mọi người đứng dưới chân tường thành,
gạo lớn xưng tên, xin được vào thành diện kiến thái thú.
Trên mặt thành, quân canh chỉ lặng lẽ nhìn xuống,
không một tiếng đáp lại, cánh cổng gỗ nặng nề,
vẫn đóng im im, như thế phía sau đó,
không hề có một thái thú từng cùng họ vào sinh ra tử.
Khương Duy đứng đó rất lâu,
bàn tay nắm chặt dây cương đến trắng bạch,
từ hỏi mình đã làm gì sai mà chính người từng tin cẩn,
nay lại coi mình như giặc.
Không còn lựa chọn, cả nhóm quay ngựa tìm về quận thành ký huyện,
quê hương gốc gác của chính Khương Duy,
nơi ông tin rằng ít nhất phần đất trôn nhau cắt rốn,
sẽ không nở khước từ ông.
Nhưng khi đoàn người đến gần cổng thành ký huyện,
cảnh tượng tương tự lại lặp lại.
Cổng thành khép chặt, quân trên tượng dương cung nhắm xuống,
một viên lại trông thành lớn tiếng quát vọng ra rằng
quân đã theo về Thục Hán, không tiếp nhận người của Mã Tuân.
Đó là lần đầu tiên trong đời, Khương Duy hiểu rằng
danh phần trung thành mà cha ông đổi bằng mạng sống
hóa ra chưa từng đủ để bảo đảm một chỗ đứng an toàn
cho chính con trai ông giữa thời loạn.
Cả nhóm bốn người đứng giữa cánh đồng trống,
phía sau là quê hương vừa đóng sầm cửa,
phía trước là đại quân Thục Hán,
đang tiến đến mỗi lúc một gần,
không thành nào chịu mở cổng,
không nơi nào còn được xem là nhà.
Lương Từ thở dại, nói rằng
đường cùng thì phải tính đường sống,
chẳng lẽ ngồi đây chờ chết đói giữa đồng không mông quảnh.
Khương Duy nhìn về phía chân trời,
nơi cờ xí quân Thục thấp thoáng sau lớp bụi mờ,
im lặng hồi lâu rồi gật đầu.
Không phải vì oán hình tàu nguy,
không phải vì mến mộ nhà Thục,
mà đơn giản vì đó là cánh cửa duy nhất còn mở ra
cho bốn kẻ vừa bị chính quê hương ruộng bỏ.
Cả nhóm tìm đến doanh trại của Gia Cát Lượng xin được diện kiến.
Gia Cát Lượng vốn đã nghe danh Khương Duy qua vài lời đồn từ trước,
đích thân tiếp kiến,
hỏi hàng cặn kẽ về tình hình lũng Tây,
về binh lực các quận, về lòng người vùng Biên.
Câu trả lời của viên Trung Lan trẻ tuổi
khiến vị thừa tướng nhà Thục không giấu nổi vẻ hài lòng,
một sự sắc xảo hiếm thấy
ở một người xuất thân từ đất Biên viễn nghèo khó.
Đó là lần đầu tiên trong đời,
tài năng của Khương Duy được nhìn nhận
không phải bằng ánh mắt rõ xét,
mà bằng sự trân trọng thật lòng.
Chỉ trong một buổi sáng,
Khương Duy từ một viên Trung Lan bị chính quê hương cử tuyệt,
trở thành hàng tướng của Thục Hán,
khoác lên mình một thân phận mới
mà ông sẽ mang theo đến tận lúc nhắm mắt.
Ở phía bên kia chiến tuyến,
mẹ ông vẫn còn ở lại đất Nguy,
một mình trong căn nhà cũ tại Thiên Thủy,
không hề hay biết con trai mình vừa trở thành
kẻ bị coi là phản tạc trong con mắt triều đình phương Bắc.
Ít lâu sau khi tin tức lang đến,
bà gửi cho ông một bức thư,
trong đó không có lời trách móc hay va nại trở về,
chỉ võn vẹn dặn ông tìm gửi cho bà
một vị thuốc mang tên Đương Quy,
cái tên vốn đồng âm với lời nhắn ngầm rằng
đã đến lúc nên quay về.
Khương Duy cầm bức thư rất lâu,
đọc đi đọc lại từng chữ dưới ánh đèn doanh trại,
rồi đặt bút hồi đáp rằng
nơi ông đứng có trăm mẫu ruồng tốt đang chờ,
không phải chỉ một mẫu đất cũ ở quê nhà,
ý nói chí hướng của ông
Đó là lần đầu tiên thiên hạ hiểu rằng
với Khương Duy,
một khi đã bước qua ranh giới ấy,
ông sẽ không bao giờ còn là người của đất lúng Tây nữa.
Về phần Mã Tuân,
người từng đóng sập cổng thành
trước mặt thuộc hạ cũ của mình,
sau đó bị triều đình Tàu Nguy cách chức
vì tội bỏ nhiệm sở tháo chạy,
một kết cục mỉa mai cho kẻ vị nghi kỳ người khác
mà tự đánh mất tất cả.
Còn Khương Duy,
từ một viên quang nhỏ mang mối oan không đầu không cuối,
giờ đây đứng trước một thừa tướng sẵn sàng đặt cực
cả tương lai của Thục Hán
vào tài năng của một người vừa mới quy hàng.
Chỉ ít lâu sau khi tiếp nhận Khương Duy,
Gia Cát Lượng viết một bức thư
gửi về thành đô cho Tượng Nguyễn
khi ấy đang giữ chức trượng sử.
Trong thư, ông nhận xét rằng
Khương Duy là người có trí khí,
hiểu sâu về việc quân,
vừa gan giả vừa cẩn trọng,
lại thông thạo cả binh pháp lẫn lòng người,
một nhân tài hiếm có
mà đất Lương Châu từ lâu chưa từng
sẵn sinh ra được ai sánh kịp.
Đó không phải lời khen xã giao
dành cho một hàng tướng mới quy thuận
bởi Gia Cát Lượng, vốn nổi tiếng dùng người
thần trọng, ít khi đặt trọn niềm tin
vào ai chỉ sau một lần gặp gỡ.
Vậy mà lần này,
ông quyết định phá lệ.
Trước tiên, Gia Cát Lượng phong cho Khương Duy
chức Phụng Nghĩa Tướng Quân,
bàn tước đường Dương Đình Hầu,
một danh vị không nhỏ đối với một người
vừa mới rời hàng ngũ đối phương chưa đầy một mùa.
Nhiều cựu thần trong triều thục
nghe tin, không khỏi xì xào bàn tán.
Có người cho rằng
thừa tướng quá vội vàng, tin dùng
một kẻ mới, hàng còn chưa rõ gan ruột.
Lỡ như đó chỉ là
mưu kế trá hàng của quân quỷ,
thì hậu quả sẽ khôn lượng.
Gia Cát Lượng không đáp lại những lời
dị nghị ấy bằng tranh luận,
mà bằng hành động cụ thể hơn.
Ông cho gọi 5.000 quân người Khương Trung
Tinh Nhuệ, giao hãnh cho Khương Duy
trực tiếp huấn luyện và thống lính,
một đội quân đặc biệt về sau
được gọi là hổ bộ,
chuyên tinh về chiến thuật đánh nhanh và phục kích.
Đêm đêm ngoài thao trường,
người ta thấy Khương Duy đích thân cưới ngựa
đi khắp doanh trại, chỉnh lại
từng thế đứng, từng cách dương cung của binh lính,
giọng nói khàng đặc vì phải quát lớn
suốt cả ngày dài.
Ông không ngủ nhiều, thường thức đến canh ba
để cùng vài viên phó tướng bàn bạc lại
sơ độ địa hình vùng lúng Tây,
mà ông thuộc nằm lòng từ thủa nhỏ,
thứ kiến thức mà không một tướng lính
thuộc Hán nào khác có được.
Chính nhờ vốn hiệu biết ấy,
Gia Cát Lượng càng thêm tin rằng Khương Duy
sẽ là chiếc chìa khóa để thuộc Hán
một ngày nào đó có thể chiếm lại toàn bộ đất Lương Châu
nơi ông từng sinh ra và lớn lên.
Không dừng lại ở việc trao binh quyền,
Gia Cát Lượng còn quyết định
gửi Khương Duy về thành đô
để ông có dịp diện kiến hậu chủ lưu thiện
và học hỏi thêm nghi thức triều chính,
việc mà một hàng tướng bình thường
hiếm khi được ban cho.
Trên đường về kinh đô,
Khương Duy đi ngang qua những cánh đồng lúa
xanh mứt của đất thục, khát hẳn miền đất
khô cằn nhiều gió cát nơi ông sinh ra,
lòng ông vừa lạ lẫm vừa thấp thỏm không yên.
Ông biết rằng
mình đang bước vào một sân khấu lớn hơn
rất nhiều so với quận nhỏ Thiên Thủy ngày trước,
nơi mỗi bước đi sai đều có thể
đánh đổi bằng cả sinh mệnh chính trị
lẫn tính mạng.
Tại triều đình, không phải ai cũng nhìn Khương Duy
bằng ánh mắt thiện cảm như Gia Cát Lượng.
Một số quan lại kỳ cựu
vẫn giữ khoảng cách,
có người thẳng thừng nói sau lưng rằng
gốc gác lúng tay của ông mãi mãi
sẽ là một vết nhơ khó gột rửa
dù ông có lập bao nhiêu công trạng đi nữa.
Khương Duy nghe được những lời ấy,
không tranh cãi,
chỉ càng thêm chuyên tâm vào việc luyện binh
và học hỏi binh pháp,
xem đó là cách duy nhất để chứng minh mình
xứng đáng với niềm tin mà Gia Cát Lượng
đã đặt vào.
Đó là lần đầu tiên trong đời
một người từng bị chính quê hương ruồng
bỏ lại được một bậc kỳ tại thiên hạ
đặt trọn niềm tin,
không phải vì huyết thống hay xuất thân,
mà chỉ vì tài năng thực sự.
Có một buổi tối,
giữa lúc doanh trại đã yên tĩnh,
Gia Cát Lượng cho gọi riêng Khương Duy
đến lều chính,
trải tấm bản đồ lúng tay củ kĩ
ra giữa bàn, ngòn nến trao nghiêng
theo từng cơn gió lùa qua khe lều vải.
Ông chỉ tay vào từng dãy núi,
từng con đường nhỏ
mà chính sử sách triệu định
cũng không ghi chép đầy đủ,
hỏi Khương Duy về độ sâu của từng con sông,
về mùa nào đường đèo dễ hành quân nhất.
Khương Duy trả lời rành rọt từng câu,
không chút ngập ngừng,
như thể cả tấm bản đồ ấy
đã in sâu trong trí nhớ ông
từ những năm tháng thơ ấu rong ruội
khắp vùng biên viễn cùng cha.
Gia Cát Lượng lặng người một lúc,
rồi khẽ gật đầu, nói rằng
có được một người am hiểu lúng tay như ông,
chẳng khác nào thuộc Hán
đã có sẵn một tấm bản đồ sống
cho ngày bắt phạt thành công.
Đó là câu nói mà Khương Duy nhớ mãi
đến cuối đời, bởi lần đầu tiên
kể từ ngày cha mất,
có một người khiến ông cảm thấy
xuất thân biên viễn của mình
không phải gánh nặng,
mà là một lợi thế không ai khác có được.
Từ đêm hôm ấy,
mối quan hệ giữa hai người
không còn đơn thuần là chủ tướng
và hàng tướng,
mà dần trở thành mối quan hệ thầy trò,
ở nơi Gia Cát Lượng truyền lại
không chỉ binh pháp,
mà cả cách nhìn người, cách giữ lòng chung
với một lý tượng lớn hơn bản thân mình.
Nhưng ít ai ngờ rằng
sự gắn bó giữa hai thầy trò ấy
sẽ ngắn mũi hơn nhiều so với những gì
cả hai từng kỳ vọng,
khi vận mệnh của Gia Cát Lượng
đã bắt đầu bước vào những năm tháng cuối cùng.
Mùa thu năm 234,
giữa lệnh bắt phạt thứ năm,
đại quân thuộc Hán đóng lâu ngày
tại gò ngũ trường,
đối diện quân ngụy bên kia sông Vị.
Gia Cát Lượng khi ấy
đã lâm bệnh nặng,
sức khỏe suy kiệt dần theo từng ngày cầm cử
giữa thời tiết khắc nghiệt
và gánh nặng quân vụ đè lên một mình ông
suốt nhiều năm liền.
Khương Duy là một trong số ít người
thường xuyên túc trực bên doanh trướng
của thừa tướng,
chứng kiến người thầy mình từng ngưỡng mộ
ngày một gầy rọc,
giọng nói vốn sang sáng,
nay chỉ còn theo thảo từng câu dặn dò hậu sư.
Đêm gò ngũ trường năm ấy,
một ngôi sao lớn bất chợt vụt sáng
rồi rơi xuống phía sau doanh trại,
quân sĩ nhìn thấy đều sôn sao bản tán,
cho là điểm chẳng lành.
Không lâu sau đó,
Gia Cát Lượng không qua khỏi,
để lại toàn quân bắt phạt giữa vùng đất địch,
không chủ tướng,
không phương hướng,
trong khi đại quân tư mã ý
vẫn án binh chờ đợi bên kia chiến tuyến.
Trước khi mất,
Gia Cát Lượng đã kín đáo sắp đặt việc rút quân
giao cho Dương Nghi cùng phía Y
lo liệu đại cục,
còn Khương Duy được giao nhiệm vụ đoàn hậu,
chặn phía sau để bảo vệ toàn quân rút lui an toàn.
Đúng như thừa tướng lo liệu từ trước,
Nguy Yên,
một võ tướng vốn bất mãn với việc
quyền chỉ huy rơi vào tay Dương Nghi
đã giấy binh làm loạn,
đốt sạng đạo phía sau để chặn đường lui của toàn quân,
để cả đại quân thuộc Hán
vào thế tiến thoái lưỡng nan.
Khương Duy khi ấy vẫn còn rất trẻ
so với các tướng lĩnh kỳ cựu,
nhưng ông giữ được sự bình tĩnh hiếm có
giữa cảnh hỗn loạn,
ra lệnh cho quân sĩ quay ngược một thuẫn,
dàn thành thế trận vững chắc để răng đe,
buộc quân của Nguy Yên phải chùng bước
mà không cần giao chiến đổ máu.
Chính nhờ sự quyết đoán ấy,
toàn bộ đại quân bắt phạt
mới rút được an toàn về Hán Trung,
giữ nguyên vẹn lực lượng mà ra cách lượng
đã dày công, gây rừng suốt nhiều năm.
Đó là lần đầu tiên thiên hạ nhìn thấy rõ,
người học trò năm xưa
từng bị chính quê hương ruộng bỏ,
giờ đây đã đủ bản lĩnh
để một mình gánh vác trọng trách
giữa thời khắc sinh tử của cả một đạo quân.
Nhưng sau khi về đến thành đô,
quyền lực trong Triều Thục Hán
dành chuyển qua Tây Tượng Nguyễn,
rồi đến Phí Y,
những người kế nhiệm vốn chủ trương
giữ yên bờ cõi, tích trữ lực lượng
thay vì liên tục giấy binh bắt phạt
như thời ra cách lượng còn tại thế.
Hương Duy được thăng dần lên chức hữu giám quân,
rồi chinh tây đại tướng quân,
danh vị ngày một cao,
nhưng quyền thực sự điều động đại quân
lại luôn bị Phí Y nắm chặt trong tay.
Mỗi lần Hương Duy đề xuất
xuất binh với quy mô lớn
nhằm đánh chiếm lại vùng lũng Tây,
nơi ông am hiểu hơn ai hết,
Phí Y đều tìm cách khước từ
hoặc chỉ cấp cho ông chưa đầy một vạn quân,
một con số quá nhỏ
để làm nên chuyện lớn.
Có lần, Phí Y thẳng thắng nói với ông rằng
bọn họ đều không sánh được với thừa tướng năm xưa,
ngay cả thừa tướng còn chưa thể
bình định nổi trung nguyên,
hướng chi đám hậu bối này
chỉ bằng cứ giữ yên xã tắc,
đợi bất kỳ tài khác xuất hiện
rồi hẳn tính chuyện lớn.
Hương Duy nghe những lời ấy,
trong lòng dâng lên nỗi bức bối khó nói thành lời,
tài năng và chí hướng của ông
như con ngựa hay bị buộc chặt
trong chuồng hẹp,
chỉ được thả ra chốc lát rồi lại bị kéo về.
Ông không dám công khai phản đối
bởi Phí Y đang nắm quyền tối cao
trong triều.
Mọi chống đối công khai
chỉ khiến ông càng thêm bị nghi kỳ,
thứ cảm giác quen thuộc từng ám ảnh ông
suốt thời niên thiếu ở Thiên Thủy.
Nhiều năm liền,
Hương Duy chỉ được dẫn những đạo quân nhỏ lẻ
ra vùng biên giới,
đủ để quấy nhiễu chứ không đủ để làm nên
một chiến dịch thay đổi cục diện,
trong khi tuổi tác ông mỗi năm một lớn thêm,
còn giấc mộng thu phục lúng tay
vẫn xa vời như thuở nào.
Đó là những năm tháng dài đẳng đắng
mà Hương Duy phải học cách chờ đợi,
một bài học khó nhọc hơn
bất cứ trận đánh nào ông từng trải qua.
Mãi đến năm 253,
trong một buổi tiệc đầu năm mới
tại Hán Thọ, giữa lúc rượu đã ngà say,
phí y bất ngờ gặp hỏa sát thân
dưới tay một viên hàng tướng
từ đất Nguy trà trộn vào Yến Tiệt,
một biến cố mà không ai trong Triều Thục Hán
kịp lường trước.
Tin dữ truyền đến doanh trại biên giới
nơi Hương Duy đang trấn giữ.
Ông đứng lặng người rất lâu trước tin báo,
không phải vì thương tiếc người từng nhiều năm
ngăn cản trí hướng của mình,
mà vì hiểu rằng cánh cửa
vẫn bị khóa chặt suốt gần 20 năm qua.
Giờ đây, bỗng dưng bật mở.
Kể từ đó, không còn ai
đủ uy quyền để kìm hãm ông
như phí y từng làm,
binh quyền thực sự của Thục Hán lần đầu tiên
rơi trọn vào tay Hương Duy.
Ông đứng trước bản đồ lúng tay cũ kỹ,
tấm bản đồ ông từng cùng ra
các lượng nghiên cứu năm nào,
lòng dâng lên một quyết tâm
mà ông đã ném chặt suốt gần 20 năm rộng rã.
Giấc mộng thu phục quê hương cũ,
giấc mộng mà cha ông
đã đổi bằng cả mạng sống.
Giờ đây cuối cùng cũng có cơ hội được thực hiện.
Từ năm 253 trở đi,
Hương Duy liên tiếp dẫn đại quân
ra khỏi Hán Trung,
mở ra chuối chính lệnh bắt phạt kéo dài
suốt hơn một thập niên,
một tần suốt chinh chiến chưa từng có,
kể từ thời ra các lượng.
Ngay trong năm đầu tiên nắm trọn binh quyền,
ông đã đưa quân đánh vào địch đạo,
vây thành nhiều ngày,
khiến cả vùng lũng Tây một lần nữa
chánh động như những năm ông còn là
một trung lan trẻ tuổi tại đó.
Hai năm sau, tại Thao Tây,
Hương Duy giành được một chiến thắng vang dội,
đánh tan quân quỷ do Vương Kinh chỉ huy,
khiến hàng vạn quân địch tử trận
hoặc phải nhảy xuống sông Thao tháo chạy,
một trong những chiến công lớn nhất
suốt cả sự nghiệp cầm quân của ông.
Tin thắng trận truyền về thành đô,
triều đình gia phong ông làm đại tướng quân.
Danh vọng của Hương Duy
lên đến đỉnh cao chưa từng có,
kể từ ngày ông rời bỏ
đất lũng Tây năm xưa.
Nhưng chiến thắng lớn ấy
cũng khiến ông thêm phần nóng lòng,
tin rằng vận nước thuộc Hán
đang đứng trước cơ hội hiếm có
để giết điểm vùng lũng Tây một lần cho xong
thay vì tiếng kế lâu dài,
dè dạch từng bước như những bật tiềm bối.
Năm 256, Hương Duy quyết định
phát động một chiến dịch quy mô lớn,
hẹn cùng tướng Hô Tế,
mang quân từ Thường Khuê
đến Hội hợp tại Đoạn Cốc,
cùng lúc xếp chặt gọng kìm
quanh quân quỳ do Đặng Ngãi trấn giữ.
Kế hoạch trên giấy tờ tướng trừng hoàn hảo,
hai gọng kìm cùng lúc khép lại
sẽ khiến quân quỳ không kịp trở tay.
Nhưng đến đúng ngày hẹn,
quân của Hô Tế không hề xuất hiện
tại điểm hội quân như đã định trước,
không ai rõ vì lý do chậm trễ
hay vì bất động nội bộ,
chỉ biết rằng cánh quân của Hương Duy
giờ đây phải một mình đối đầu
với toàn bộ lực lượng của Đặng Ngãi,
một tướng lính vốn nổi tiếng thiện chiến
và giàu mưu lược.
Đặng Ngãi nhanh chóng nhận ra thế cô lập của đối phương,
tập trung toàn lực đánh thẳng
vào cánh quân đơn độc của Hương Duy
tại Đoạn Cốc.
Trận đánh diễn ra vô cùng khốc liệt,
quân Thục Hán tổn thất nặng nề,
sát quân sĩ nằm rãi khắp thun lũng hẹp,
tiếng kêu la của thương binh vang vọng
suốt nhiều ngày sau khi trận chiến kết thúc.
Hương Duy phải thu tàn quân rút lui
trong cảnh hỗn loạn,
để lại sau lưng
một trong những thất bại nặng nề nhất
mà ông từng gánh chịu suốt cả đời cầm quân.
Chi tiết ít người nhắc đến này
về Hương Duy,
người từng thắng lớn ở Thao Tây
rồi gánh chịu thảm bại ở Đoạn Cốc.
Nếu bạn thấy đáng suy ngẫm,
bấm đăng ký kênh để theo dõi phần tiếp theo.
Tin bại trận truyền về thành đô,
triều thần phẫn nộ,
nhiều người công khai chỉ trích Hương Duy hão thắng,
đem sinh mạng quân sĩ ra đánh cực
cho tham vọng cá nhân về vùng đất quê hương cũ.
Không né tránh trách nhiệm,
Hương Duy dân biểu lên hậu chủ lưu thiện,
xin tự dán trước xuống làm hậu tướng quân,
chỉ tạm lãnh việc của đại tướng quân,
một hành động hiếm thấy
ở một tướng lĩnh vốn có thể đổ lỗi
hoàn toàn cho việc hậu tế sai hẹn.
Đêm sau khi dân biểu,
người ta thấy Hương Duy một mình ngồi trước doanh trại
đã dừng lại, tay siết chặt chén rượu nhạc,
mắt nhìn về phía Tây,
nơi vùng lũng Tây quê cũ vẫn còn xa vời
như những ngày ông mới quy hàng
Liệu giấc mộng thu phục quê hương,
giấc mộng mà cả cha ông lẫn da các lường
đều chưa kịp hoàn thành,
có phải là cái giá quá đắt
mà một mình ông không đủ sức gánh vác?
Câu hỏi ấy, không ai trong Triều Thục Hán
khi đó có thể trả lời thay ông,
và bản thân Khương Duy
cũng chưa tìm được lời giải.
Những năm sau đó,
ông vẫn tiếp tục dẫn quân ra trận,
khi thì đánh vào Vọng Xuyên,
khi thì tiến đến Kỳ Sơn,
có trận thắng nhỏ khiến quân nguy
phải rút lui, cũng có trận phải cầm cử
bất phân thắng bại rồi lui binh
vì lương thảo cạn kiệt.
Danh tiếng của ông trong dân gian
dần chia thành hai luồng trái ngược,
một bên ca tụng ông là vị tướng trung liệt hiếm có,
một lòng vì đại nghiệp
phục hưng nhà Hán,
bên còn lại oán trách ông 5 lệnh 7 lược,
đem quân dân vốn đã ít ỏi của Thục Hán
ra đánh đổi cho một giấc mộng xa vời,
không bao giờ chạm tới.
Ngay trong triều đình,
một số đại thần bắt đầu công khai dân sớ,
cho rằng nên hạn chế
bớt quyền binh của Khương Duy,
viện cớ đất nước nhỏ yếu,
không kham nổi trình chiến liên minh như vậy.
Khương Duy nghe được những lời giềm pha ấy,
không còn phản ứng gây gắt như
thời còn trẻ tại Thiên Thủy,
mà chỉ lặng lẽ tiếp tục công việc của mình.
Như thế ông đã học được rằng,
nghi kỳ là thứ sẽ mãi mãi bám theo
một người mang xuất thân như ông,
dù ông có cống hiến bao nhiêu đi nữa.
Nhưng con ngựa dạ trình chiến ấy không hề biết rằng,
mối nguy lớn nhất đang chờ đợi ông phía trước
không đến từ chiến trường phương Bắc,
mà đến ngay từ bên trong triều đình,
mà ông đang tận trung phụng sự.
Trong khi Khương Duy dồn hết tâm sức
cho chiến trường phương Bắc,
tại Thành Đô, một mối nguy khác âm thầm
lớn dần trong hậu cung,
nơi ông gần như không bao giờ đặt chân đến.
Hoàng quan Hoàng Hảo,
vốn được hậu chủ lưu thiện xung ái
từ nhiều năm trước,
dần dần thâu tóm quyền lực trong triều,
lấn át cả những đại thần từng một thời
có tiếng nói lớn.
Hoàng Hảo khéo léo lấy lòng hậu chủ
bằng những trò vui chơi giải trí,
ngày càng khiến lưu thiện sao nhãn
việc triều chính, phó mặt gần như
mọi quyết sách lớn nhỏ cho viên Hoàng quan này.
Nhận thấy Khương Duy nắm trong tay
binh quyền quá lớn,
lại là người có uy tín cao trong quân đội,
Hoàng Hảo bắt đầu lo sợ ngày nào đó,
vì đại tướng quân này sẽ trở thành
chứng ngại cho quyền lực của mình.
Ông ta bí mật liên kết với tướng Diêm Vũ,
một người vốn thân cận với phe cánh
trong triều, âm thầm tính kế thay thế
vị trí thống lĩnh quân đội
mà Khương Duy đang nắm giữ.
Tin tức về âm mưu này rốt cuộc
cũng đến tai Khương Duy qua vài mối quan hệ
cũ trong triều, khiến ông không khỏi bàn hoàng.
Suốt mấy chục năm chinh chiến
ngoài biên ải, đối mặt với
vô số danh tướng phương Bắc,
Khương Duy chưa từng nghĩ rằng
mối đe dọa lớn nhất đời mình
lại đến từ một viên Hoàng quan chưa từng một lần
cầm gươm ra trận.
Ông quyết định trở về thành đô,
trực tiếp diện kiến hậu chủ Lưu Thiện
dân lời tấu xin được sử tử
Hoàng Hảo để trừ hậu họa cho xá tắc.
Đứng trước ngai vàng,
giọng Khương Duy vang lên đầy phẫn út
kể lại từng việc làm khốt tết
của viên Hoàng quan, từ việc
thao túng nhân sự, đến việc âm mưu
tước đoạt binh quyền của một vị tướng
đã cống hiến cả đời cho nhà thuộc.
Nhưng Lưu Thiện chỉ khẽ cười,
xua tay nói rằng
Hoàng Hảo bất quá chỉ là một tên hậu hạ
nhỏ mọn trong cung, không đáng
để một đại tướng quân phải bận tâm đến vậy.
Nói đoạn, hậu chủ
liền cho gọi Hoàng Hảo đến,
bắt phải quỳ lại tạ lỗi trước mặt Khương Duy
xem như đã dàn xếp xong chuyện,
rồi thẳng nhiên chuyển sang bàn việc khác.
Khương Duy đứng lặng nhìn
cảnh tượng ấy, trong lòng lạnh toát,
ông hiểu rằng đó không phải một lời
xin lỗi thật lòng, mà chỉ là một
màn kịch ngắn ngũi để xoa dịu ông,
còn quyền lực thực sự trong cung
vẫn nằm nguyên trong tay Hoàng Hảo.
Bước ra khỏi đại điện hôm ấy,
Khương Duy cảm nhận rõ từng ánh mắt
dò xét, đổ dồn về phía mình,
từ đám quang lại đứng hai bên.
Không khác gì cảm giác ông từng trải qua
nhiều năm trước, khi còn là một
trung lan trẻ tuổi, bị chính đồng
liêu ở thiên thủy nghi kỳ.
Ông hiểu rằng nếu tiếp tục ở lại
kinh thành, chỉ cần một lời giềm pha
khéo léo từ Hoàng Hảo, mạng sống của
ông cũng có thể gặp nguy hiểm bất cứ lúc nào,
dù ông đã cống hiến cả đời cho
thuộc Hán. Suy đi tính lại
nhiều đêm liền, Khương Duy quyết định
dân biểu xin được đưa quân ra
đóng đồn tại Đạp Trung, một vùng đất
xa xôi giáp ranh lũng Tây,
viện cớ là để khai khẩn ruộng đất,
tích trữ lương thảo cho những lệnh bắt phạt
sau này. Đó thực chất là một cách
lùi binh đầy cay đắng. Một vị
đại tướng quân từng nắm trọn binh quyền
cả nước, giờ đây phải tự đưa mình rời
xa Kinh Đô, để tránh hỏa sát thân
ngay trong chính triều đình mình phùng sự.
Tại Đạp Trung, Khương Duy cùng binh sĩ
ngày ngày cày cấy, khai hoang,
dựng trại giữa vùng đất hoang vu gần
biên giới cũ, nơi ông từng sinh ra
và lớn lên gần 40 năm về trước.
Đêm đêm, ông một mình
đứng trước cửa lều, nhìn về hướng đông
nơi Kinh Đô thành đô còn xa lắc,
tự hỏi liệu mình đang canh giữ
biên cương cho nhà thục, hay thực chất
đang bị chính triều đình mà mình trung
thành đẩy ra khỏi trung tâm quyền lực.
Có đêm sương xuống dày đặc,
Khương Duy trở mình không ngủ được,
lắng nghe tiếng gió rít qua khe núi Đạp Trung,
âm thanh quen thuộc từng theo ông
đến lòng ông vừa ấm áp, vừa sót xa
khó tả. Ông từng rời bỏ
mảnh đất này vì bị chính quê hương
ruộng bỏ. Giờ đây, sau gần
40 năm phục vụ một triều đại khác,
ông lại quay về đóng quân gần nơi
trôn nhau các rốn, không phải
trong tư thế người con trở về,
mà trong tư thế một kẻ lánh nạn khỏi
chính triều đình mình, từng đem cả đời
ra gìn giữ. Đó là lần đầu tiên
Khương Duy thấm thiế rằng, dù đứng
ở bên nào của chiến tuyến, số phận
của ông dường như luôn gắn liền với sự
nghi kỳ. Chỉ khác nhau ở việc lần này,
kẻ nghi kỳ ông không phải quân
địch, mà chính là người mình hết
lòng phùng sự. Không ai ngờ
rằng, chính sự xa cách kinh thành này,
tưởng như là một cách lánh nạn khôn ngoan,
lại vô tình đặt Khương Duy vào thế
bị động chết người, khi đại họa
thực sự ập đến từ phương Bắc chỉ ít lâu
sau đó. Năm 263,
Tư Mã Chiêu, người
đang nắm thực quyền tại Triều Nguy,
quyết định phát động cuộc chinh phạt lớn
nhất từ trước đến nay nhằm vào
Thục Hán, chia quân làm ba
đường cùng lúc tiến đánh.
Trung hội dẫn đại quân chủ lực từ Quang Trung
theo các con đường hiểm trở xuyên
núi, tiến thẳng vào Hán Trung,
trong khi Đặng Ngãi cùng Gia Cát Tự
dẫn quân từ phía Lũng Tây đánh xuống
với mục tiêu chính là
kìm chân Khương Duy đang đóng
quân tại Đạp Trung. Khương Duy
sớm nhận ra ý đồ vây ép của đối phương,
không hề nao núng. Ông
khéo léo tránh vòng vây của Gia Cát Tự,
dẫn quân vòng qua nhiều néo đường
hiểm trở để rút lui an toàn
về phía nam. Trên đường rút
quân, Khương Duy nhận được tin báo
Hán Trung đã thất thủ nhanh hơn dự tính,
các cửa ải trọng yếu lần lượt rơi
vào tay Trung hội, tình thế cấp
bách hơn bất cứ lúc nào ông từng trải qua
suốt mấy chục năm cầm quân.
Ông lập tức đổi hướng, dẫn toàn
quân gấp rút tiến về ải Kiếm Cát,
nơi địa thế hiểm trở bậc nhất có thể
ngăn chặn bước tiến của đại quân Nguy
vào sâu trong đất Thục. Chỉ
với một đạo quân không lớn, Khương
Duy dựa vào địa hình núi non hiểm trở,
tổ chức phòng thủ vẫn chắc tại Kiếm Cát,
khiến đại quân đông đảo của Trung hội
dù cố công tấn công nhiều đợt,
vẫn không sao vượt qua nỗi cửa ải này.
Lương thảo của quân Nguy
dần cạn kiệt giữa vùng núi hiểm trở,
Trung hội thậm chí đã tính đến
chuyện lùi binh, thừa nhận rằng
nếu cứ dằn co mãi ở Kiếm Cát,
cuộc chinh phạt lần này rất có thể
sẽ thất bại. Đó là
lần thứ hai trong đời, Khương Duy
đứng vững như một bức tường thành trước
đại quân phương Bắc, chứng minh rằng
tài dụng binh của ông không hề thua kém
bất cứ danh tướng nào từng đối đầu với Thục Hán.
Nhưng ngay khi Khương Duy tưởng như
đã giữ vững được vận mệnh của cả nước
ngay tại cửa ải hiểm yếu này,
một biến cố không ai lường trước
đã xảy ra ở một hướng khác hoàn toàn.
Đặng ngãi, thay vì tiếp tục
giao chiến trực diện, đã táo bạo chọn
một con đường mà không ai từng nghĩ tới,
dẫn một toán quân nhỏ vượt qua
âm bình, một vùng núi non hoang vu hiểm trở,
nơi vốn không có đường mòn
cho quân đội hành quân.
Quân nguy phải tự đục đá mở đường,
có đoạn địa hình dốc đứng đến mức
binh sĩ phải cuốn chăn quanh người
rồi lăn xuống núi, hào tổn không ít người
ngay giữa đường hành quân gian khổ ấy.
Vượt qua được chặng đường tưởng như
bất khả thi, đặng ngãi bất ngờ
xuất hiện ngay sau lưng phòng tuyến Thục Hán,
tiến thẳng đến Giang Du,
khiến tướng dữ thành hoảng loạn
phải mở cổng đầu hàng ngay lập tức.
Từ Giang Du, đặng ngãi
tiếp tục tiến quân đến Miên Trúc,
nơi Gia Cát Chim, con trai của Gia Cát Lượng,
dẫn đội quân cuối cùng của Thục Hán
ra ngân chiến trong tuyệt vọng.
Trận đánh tại Miên Trúc diễn ra
ác liệt, nhưng lực lượng quá chênh lệch.
Cuối cùng, Gia Cát Chim
cùng con trai mình không qua khỏi giữa
vòng vây quân nguy, khép lại dòng
dõi cuối cùng còn cầm quân của
gia tộc Gia Cát trên chiến trường.
Tin dữ từ Miên Trúc truyền đến
thành đô như một cú xét đánh ngang tay
hậu chủ lưu thiện cùng đám
quân thần trong triều, rời vào cảnh
hoảng loạn tột độ, bởi không ai
còn kịp tổ chức phòng thủ trước một
đạo quân bất ngờ xuất hiện ngay sát
kinh thành. Giữa lúc Khương Duy
vẫn đang ngày đêm cố thủ tại Kiếm Cát,
một mình chặn đứng đại quân của Trung Hội,
hoàn toàn không hay biết gì về thảm họa
vừa xảy ra phía sau lưng mình,
thì tại thành đô, một quyết định định đoạt
cả vận mệnh nhà Thục đã được đưa ra
mà không có sự tham vấn của ông.
Trong trụ hàng, lưu thiện quyết định
mở cổng thành, sai người mang ấn tín
ra đầu hàng đặng ngãi, chấm dứt
cơ nghiệp 43 năm của nhà Thục Hán
mà không tốn thêm một mũi tên nào
tại kinh đô. Khi tin tức về
việc thành đô đã đầu hàng cuối cùng
cũng đến được Kiếm Cát, Khương Duy
đứng chết lặng giữa doanh trại, tay
vẫn còn nắm chặt thanh kiếm từng bao lần
chặn đứng quân địch, không thể tin rằng
trận tuyến ông đang giữ vấn
lại trở nên vô nghĩa chỉ vì cánh cửa
phía sau lưng đã tự mở ra.
Binh sĩ dưới quyền ông,
những người vừa cùng ông đẩy lui bao đợt
tấn công của trung hội, khi nghe tin
cũng không kìm được cơn phẫn quất.
Có người rút gươm chém thẳng xuống đá,
tiếng thép va vào đá vang lên
chan chát khắp doanh trại, sen lẫn
tiếng gào khóc của không ít người,
không chấp nhận nổi cảnh cơ nghiệp cha ông
sụp đổ trong một sớm một chiều.
Khương Duy đứng lặng nhìn cảnh tượng ấy
rất lâu, gương mặt ông không còn
chút biểu cảm nào, như thế mọi cảm xúc
đã bị rút cạn ngay tại khoảnh khắc nghe tin.
Đó là lần đầu tiên trong suốt
35 năm phùng sự thuộc Hán,
Khương Duy ném trải một
thất bại không đến từ chiến trường,
không đến từ sai lầm của chính ông,
mà đến từ chính sự sụp đổ của
cái triều đại mà ông từng đánh đổi
cả quê hương để trung thành.
Liệu một vị tướng chưa từng để mất
một cửa ải nào mình trấn giữ, cuối cùng
lại phải chứng kiến cả một vương triều
sụp đổ ngay sau lưng mình,
đó có phải là bi kịch cay nghiệt nhất
mà số phận dành riêng cho ông.
Sau khi thành độ đầu hàng,
Khương Duy nhận được lệnh của Lưu Thiện,
buộc toàn quân phải hạ khí giới.
Ông đứng trước ba quân, tay run rẫy
đặt thanh kiếm từng theo mình khắp
các chiến trường xuống đất, tiếng kim khí
chạm nền đất vang lên như một hồi chuông
báo tử cho cả sự nghiệp cầm quân của ông.
Binh sĩ chứng kiến cảnh ấy,
không ít người bật khóc, rút gươm chém
tan cả những phiến đá lớn ven đường,
rút hết cơn phẫn út,
không nơi giải bày vào những nhát chém vô hồn.
Khương Duy dẫn quân đến
doanh trại của Trung hội xin quy hàng,
ngoài mặt tỏ ra thuần phục,
nhưng trong lòng ông vẫn âm thầm
nuôi một kế hoạch táo bạo cuối cùng.
Ông nhanh chóng nhận ra Trung hội
là người có giả tâm lớn,
từ lâu đã bất mãn với việc
phải chia công cùng Đặng Ngãi,
lại đang nắm trong tay đội quân hùng mạnh nhất
vừa chinh phục được đất Thục.
Khương Duy khéo léo lấy lòng Trung hội,
ngày ngày bàn luận binh pháp,
cùng ăn cùng ở như tri kỷ,
dần dần trở thành mưu sĩ thân cận nhất,
bên cạnh vị tướng nguy đầy tham vọng này.
Trong những buổi trò chuyện riêng,
Khương Duy khéo léo gợi ý rằng
với binh lực hiện có,
Trung hội hoàn toàn có thể tách khỏi
tư mã chiêu, tự lập một cõi gian sơn riêng
ngay tại đất Thục vừa chiếm được.
Trung hội bị những lời ấy khích động,
cộng thêm mối hiểm khích sẵn có với Đặng Ngãi,
liền vu cáo Đặng Ngãi mưu phản
cho bắt giữ vị tướng già
rồi chuẩn bị kết binh làm phản
chống lại triều đình tư mã chiêu.
Kế hoạch thực sự trong đầu Khương Duy
còn sâu xa hơn nhiều so với những gì
Trung hội tưởng tượng.
Ông bí mật gửi một bức mật thư về cho Lưu Thiện.
Dù khi ấy Hậu chủ đã bị áp giải
sang đất Nguy, khẳng thiết xin
nhà vua nhấn nhịn chịu nhục thêm ít ngày.
Hứa rằng bản thân ông sẽ tìm cách
khiến xã Tắc đang nguy khốn trở lại yên ổn.
Mặt trời mặt trăng đang bị che khuất,
sẽ có ngày sáng tỏ trở lại.
Toan tính của ông là mượn tay Trung hội
để tiêu diệt hết các tướng lính
Nguy đang có mặt tại đất Thục.
Sau đó, nhận lúc hỗn loạn
sẽ trừ khử luôn Trung hội,
khôi phục lại cơ nghiệp nhà Thục Hán
dưới danh nghĩa Lưu Thiện.
Đó là một kế hoạch liều lĩnh đến mức
gần như không tưởng, nhưng với một người
từng vượt qua vô số nghịch cảnh trong đời
như Khương Duy, đó có lẽ là cơ hội
cuối cùng ông còn nắm trong tay.
Trung hội theo lời suý dục
triệu tập các tướng lính Nguy đến
định giam lỏng để trừ khử dần từng người
nhưng kế hoạch bị lộ ra ngoài
trước khi kịp thực hiện tròn vẹn.
Đêm trước khi biến cố nổ ra,
Khương Duy ngồi một mình trong phủ nhà
tay cầm chén rượu nhạc
ngoài trời mưa xuân đất Thục
rơi rã rích suốt canh dài.
Không khác gì cơn mưa ông từng đứng dưới
chân thành, ký huyện năm nào
ngày ông bị chính quê hương từ chối.
Ông biết rõ kế hoạch lần này
mong manh đến mức nào, biết rằng
khả năng thành công gần như không đáng kể
nhưng suốt 35 năm phụng sự Thục Hán
chưa một lần ông cho phép
mình bỏ cuộc trước một cơ hội
dù nhỏ nhoi đến đâu.
Đêm hôm ấy, các tướng lính Nguy bị giam lỏng
đã liên kết với binh sĩ bên ngoài
bất ngờ nổi loạn tấn công ngược
vào phủ nhà nơi chung hội
cùng Khương Duy đang cố thủ.
Tiến binh khí va chạm, tiến quân reo hò
sen lẫn, tiến bước chân rầm rập
trên nền đá vàng khắp cả khu phủ nhà
giữa đêm tối, ánh đuốc bập bùng
soi rõ từng khun mạch hoảng loạn
của cả hai phía.
Khương Duy, dù tuổi đã ngoài 60
vẫn đích thân cầm kiếm
xông ra giao chiến giữa đám loạn quân
chém ngá không ít người trước khi sức cùng lực kiệt.
Giữa vòng vây trùng điệp
của quân Nguy phẫn nộ, chung hội
không qua khỏi ngay tại chỗ.
Còn Khương Duy, sau một hội quyết chiến
đến hơi thở cuối cùng, cuối cùng
cũng gục xuống giữa đám loạn quân
khép lại cuộc đời đầy sóng gió
ở tuổi ngoài 60.
Đó là cái kết mà có lẽ chính ông
cũng từng lường trước.
Một người đã quen với việc đứng đơn độc
giữa những làng ranh nghi kỳ suốt cả đời.
Này cũng đơn độc gục xuống giữa
canh bạc cuối cùng của chính mình.
Tin ông mất nhanh chóng lan khắp doanh trại.
Quân Nguy vốn đã căm hận vì âm mưu
vừa bị phát giác, không dừng lại ở đó
mà còn truy sát cả gia quyến của ông
tại thành đô, khiến dòng dõi trực hề
của Khương Duy gần như không còn ai
sống sót qua cơn bình biến ấy.
Người đời sau kể lại rằng
khi khâm liệm thi thể ông,
quân Nguy không khỏi kinh ngạc
trước khi phách toát ra, ngay cả lúc lâm chung
và từ đó trong dân gian lưu truyền
nhiều giai thoại khác nhau
về sự phi thường của vị tướng cuối cùng nhà thuộc Hán,
dù chính xử không ghi chép
tường tận đến từng chi tiết ấy.
Chỉ trong vài ngày ngắn ngũi,
kế hoạch phục quốc táo bạo nhất đời Khương Duy
đã sụp đổ hoàn toàn,
mang theo luôn cả tiê hi vọng cuối cùng
của một vương triều đã diệt vong trên danh nghĩa
nhưng vẫn còn le lói trong lòng
một người trung thần không chịu buông xuôi.
Suốt 35 năm phùng sự thuộc Hán,
Khương Duy chưa từng một lần
phản bội lời thề.
Mình đã lập trong ngày
bị chính quê hương từ chối,
dù phải đối mặt với sự nghi kỳ triền miên
từ cả hai phía chiến tuyến.
Sau khi ông mất,
nhà thuộc Hán chính thức không còn
dù chỉ trên danh nghĩa.
Kế hoạch phục quốc táo bạo cuối cùng của ông
cũng tan theo, khép lại vĩnh viễn,
rất mộng phục hưng cơ nghiệp
mà cả gia các lượng lẫn ông
từng theo đuổi suốt hơn 30 năm rộng.
Người đời sau
khi nhắc đến những trung thần cuối cùng
của một vương triều sụp đổ
vẫn thường nhắc tên Khương Duy
như một biểu tượng cho lòng trung thành không đổi rời
dù nơi ông đặt trọn niềm tin
chưa từng thực sự là quê hương máu mũ
của chính mình.
Có những người sinh ra ở một bên chiến tuyến
nhưng lại dành cả đời để chết vì bên chiến tuyến còn lại
và có lẽ không ai
minh chứng cho điều đó rõ ràng hơn Khương Duy
người từng bị cả một quận thành
đóng cửa khước từ
để rồi trở thành cái tên cuối cùng thắp sáng
cho một vương triều đã lụi tàn.
