Điều Gì Ẩn Giấu Dưới Đáy Hồ Baikal? Những Bí Mật Của Hồ Sâu Nhất Thế Giới | Thiên Hà TV

Có một hồ nước sâu hơn 1,6 km đã tồn tại hàng chục triệu năm, nhưng vùng đất bên dưới nó vẫn chưa ngừng chuyển động. Ở nơi ánh sáng không thể chạm tới, đáy hồ vẫn may những dấu hiệu địa chất kỳ lạ, trong khi phía trên là cả một thế giới sinh vật độc nhất. Đến mùa đông, mặt nước lại biến thành lớp băng trong suốt với những hình dạng khó tin. Đó là Balkans. Nhưng điều gì thật sự đang diễn ra bên dưới hồ nước sâu nhất hành tinh? Một hồ nước đang tiếp tục mở rộng. Nếu có thể đánh dấu hai điểm ở hai phía của vùng Balkans, rồi quan sát chúng trong một khoảng thời gian đủ dài, người ta sẽ nhận ra khoảng cách ấy không hoàn toàn cố định. Vỏ trái đất tại đây đang bị kéo dạng rất chậm, chỉ ở mức khó cảm nhận trong đời sống thường ngày. Nhưng trên thang thời gian hàng triệu năm, những chuyển động nhỏ bé ấy đủ sức làm thay đổi cả một vùng rộng lớn. Đó cũng là chìa khóa để hiểu nguồn gốc khác thường của Balkans. Hồ nằm trong vùng đất gãy Balkans, một hệ thống kiến tạo nơi vỏ lục địa bị kéo căng và xuất hiện những đất gãy lớn. Qua thời gian rất dài, một phần địa hình sụp xuống giữa các khối đất nâng cao, tạo thành lòng chảo sâu để nước tích tụ. Những dãy núi bao anh hồ ngày nay cũng gắn với quá trình kiến tạo ấy, khiến nhiều đoạn bờ có địa hình dốc mạnh và tạo cảm giác như mặt đất bị xé mở dưới lục địa. Điều đáng chú ý là hệ thống này chưa hoàn toàn yên nghỉ. Khu vực Balkans vẫn có mạch động địa chấn, từ những rung chấn nhỏ chỉ thiết bị mới nhận ra, cho đến các trận động đất mạnh từng được ghi nhận trong lịch sử. Chúng là lời nhắc rằng, lớp vỏ tổn như bất động dưới chân chúng ta, thật ra vẫn đang chịu những lực rất lớn. Chính đặc điểm đó khiến Balkans trở thành một nơi đặc biệt để nghiên cứu quá trình tách giãn lục địa. Người ta đôi khi ví những vùng như thế này với một giai đoạn rất sớm trong quá trình có thể dẫn đến sự hình thành một lưu vực lớn hơn nếu điều kiện kiến tạo phù hợp và tiếp tục trong tương lai địa chất. Tuy nhiên, nói Balkans chắc chắn sẽ trở thành đại dương là đi quá xa. Không ai có thể đơn giản lấy tốc độ dịch chuyển hiện nay rồi kéo thẳng nó qua hàng triệu năm để dự đoán kết quả cuối cùng. Điều hấp dẫn nằm ở hiện tại. Cảnh quan mà chúng ta đang nhìn thấy không phải một công trình địa chất đã hoàn tất. Balkans vẫn nằm giữa một vùng đất đang được kiến tạo. Và những chuyển động quá chậm để mắc người nhận ra hôm nay lại chính là lực từng góp phần tạo nên hồ nước sâu nhất thế giới. Thế giới bí ẩn ở độ sâu hơn 1.600 mét. Từ một chí thuyền giữa Balkans, mặt nước phía dưới có thể trong bình lặng đến mức khó hình dung khoảng cách từ đó xuống đáy lớn đến thế nào. Càng đi sâu, ánh sáng càng yếu, màu sắc lần lượt biến mất, cho đến khi ánh mặt trời không còn đủ sức chiêu tới. Thế nhưng, hành trình vẫn tiếp tục hàng trăm mét nữa trước khi chạm tới nơi sâu nhất của hồ. Con số từng được ghi nhận là khoảng 1.637 mét, đưa Balkans trở thành hồ nước sâu nhất hành tinh. Nếu đạp ba tòa nhà cao 500 mét chồng lên nhau từ đáy, đỉnh của chúng vẫn chưa vương tới mặt nước. Ở tầng sau ấy, áp suất lớn hơn rất nhiều so với trên bề mặt, nhiệt độ thấp và bóng tối gần như tuyệt đối. Nhưng những điều thật sự khác thượng của Balkans còn nằm sâu hơn nữa, trong lớp trầm tích phủ kính đáy hồ. Nhưng bí mật đáng chú ý nhất còn nằm sâu hơn. Trong lớp trầm tích phủ đáy hồ, các cuộc khảo sát đã phát hiện những khu vực Hierocarpon tự nhiên thoát lên từ bên dưới, cùng những cấu tạo bi-tung liên quan đến dầu. Một lượng vật chất như vậy không nhất thiết đồng nghĩa với tảm họa tràn dầu trên bề mặt. Ngay tại nơi Hierocarpon xuất hiện, các cộng đồng vi sinh vật có thể sử dụng chúng làm nguồn năng lượng và tham gia vào quá trình phân hủy tự nhiên. Ở trong trầm tích còn có khí hierac, thường được gọi bằng cái tên gây tò mò hơn là băng cháy. Khi nhiệt độ đủ thấp và áp suất đủ cao, các phân tự khí, chủ yếu là me-tan, có thể bị giữ trong mạng tinh thể nước, tạo thành một vật chất trong giống băng. Sự hiện diện của khí hierac tại một hồ nước ngọt sâu như Balkans khiến đáy hồ trở thành một phòng thí nghiệm tự nhiên đặc biệt cho giới nghiên cứu. Ở một số khu vực, các khảo sát còn ghi nhận hoạt động thủy nhiệt, nơi nước có nhiệt độ và thành phần hóa học khác với môi trường xung quanh thoát lên qua lớp trầm tích. Bởi vậy đáy Balkans không phải một mặt phẳng lành lẻo và đơn điệu. Đó là nơi trầm tích, khí hierocarpon và những dòng chất lưu từ bên dưới cùng tạo nên một cảnh quan mà người đứng trên bờ gần như không thể tưởng tượng ra. Vẽ tỉnh lặng của Balkans vì thế chỉ thuộc về những gì mắt người nhìn thấy trên mặt nước. Ở độ sâu hơn 1,5 km, hồ vẫn cất giữ một thế giới mà phần lớn chúng ta sẽ không bao giờ có cơ hội tận mắt nhìn thấy. Nhìn trên bản đồ, Balkans giống một dải nước dài và hẹp hơn là một hồ nước khổng lồ. Nhưng từ đầu này đến đầu kia, nó kéo dài khoảng 636 km, còn diện tích mặt nước vượt 31.000 km2, gần tương đương diện tích của cả nước Bỉ. Chỉ riêng việc đi hết chiều dài ấy đã đủ để người ta hiểu vì sao cư dân quanh vùng từ lâu thường nhìn Balkans với cảm giác giống một vùng biển nội địa. Điều khó hình dung hơn lại nằm ở lượng nước. Hồ chứa khoảng 23.000 km khối nước ngọt, tương đương khoảng một phần năm lượng nước ngọt bề mặt không đóng băng của thế giới. Phần lớn khối lượng khổng lồ ấy không thể nhận ra khi đứng trên bờ, bởi nó được chứa trong lòng hồ sâu phía dưới. Để duy trì kho nước này, Balkans nhận nước từ hàng trăm con sông và dòng suối quanh lưu vực. Quan trọng nhất là sông Selenga mang theo một lượng lớn nước từ Mông Cổ và Nga trước khi tạo thành vùng châu thổ rộng lớn ở phía đông hồ. Trong khi rất nhiều dòng nước tìm đường vào Balkans, chỉ có sông Angara là dòng thoát chính đưa nước ra ngoài. Vì chứa một thể tích quá lớn, nước trong Balkans được thay mới rất chậm. Có thể hình dung một giọt nước đi vào hồ hôm nay sẽ còn ở lại lâu hơn tuổi đời của nhiều thế hệ trong một gia đình. Balkans vị thế không chỉ rộng trên bản đồ, nó giống như một kho nước ngọt khổng lồ được thiên nhiên tích trữ qua hàng thế kỷ. Vì sao nước Balkans trông đến mức có thể nhìn xuống vực sâu? Vào mùa xuân có những ngày nhìn xuống Balkans khiến người ta dễ đánh giá sai khoảng cách. Những tạng đá phía dưới hiện lên rõ đến mức tưởng như nằm ngay sát mặt nước, trong khi thực đế chúng có thể cách người quan sát hàng chục mét. Trong điều kiện thuận lợi, tầm nhìn dưới nước được ghi nhận có thể đạt khoảng 40 mét, tạo nên độ trông nổi tiếng của hồ. Không có một nguyên nhân duy nhất tạo ra hiện tượng ấy, nhiệt độ nước thấp, lượng vật chất lơ lửng tương đối ít ở nhiều khu vực và đặc điểm tuần hoàng của hồ đều góp phần duy trì chất lượng nước. Các khô nước được trao đổi theo chiều sâu, cũng giúp phần chuyển oxy xuống dưới, nhờ đó ngay cả những tầng rớt sâu vẫn có thể duy trì điều kiện khác biệt so với nhiều hồ sâu có lớp nước đáy thiếu oxy. Một mắc xích đáng chú ý trong hệ thống này là Ebishkura Baikalensis, loài giáp sát phù du, đặc hữu, chỉ dài khoảng hơn 1mm. Chúng sống với mật độ lớn, ăn các vi sinh vật và những hạt hữu cơ lơ lửng, đồng thời trở thành nguồn thức ăn quan trọng cho những mắc xích khác trong hệ sinh thái. Ebishkura thường được nhắc đến như những bộ lọc sống của Baikal, nhưng chúng không thể một mình tạo nên cả hồ nước trong vắt. Đằng sau cảnh tường ấy là sự kết hợp của nhiệt độ chuyển động nước, điều kiện hóa học và hoạt động của nhiều sinh vật khác nhau. Điều thú vị là trong một hồ nước rộng đến mức khó hình dung, một phần cơ chế duy trì sự trong trẻo lại phụ thuộc vào những sinh vật nhỏ đến mức mắc thường gần như không thể nhận ra chúng. Một thế giới sự sống không có ở nơi nào khác. Nếu có thể rút toàn bộ nước khỏi Baikal, thứ hiện ra sẽ không phải một lồng hồ trống rỗng. Qua hàng triệu năm tồn tại và cách biệt, nơi đây đã trở thành một thế giới sinh học riêng, với rất nhiều loài đặc hữu mà muốn gặp chúng trong tự nhiên, gần như chỉ có một địa chỉ duy nhất trên trái đất. Ở những vùng đáy có ánh sáng, nổi bật nhất là bọt biển Baikal. Chung bám trên đá, có cá thể tạo thành những cấu trúc phân nhánh màu xanh trông giống thực vật hoặc sang hô hơn là động vật. Bọt biển liên tục hút nước qua cơ thể để lấy thức ăn, đồng thời tạo nơi cư trú cho nhiều sinh vật nhỏ. Lên lõi quanh đó là vô số amphibot, nhóm giáp sát có sự đa dạng đặc biệt cao tại Baikal. Mỗi loài thích nghi với một tầng nước, loài thức ăn và môi trường khác nhau, từ vùng ven bờ cho tới những nơi sâu khun hút. Kỳ lạ hơn là golomianca, loài cá có cơ thể nhạt màu, gần như trong suốt và không ai nấp vẫy quen thuộc như nhiều loài cá khác. Cơ thể chứa nhiều lipid, giúp chúng thích nghi với cuộc sống trong cột nước lạnh. Golomianca cũng không đẻ trứng ra ngoài theo cách thường thấy mà sinh con sống. Với số lượng lớn, chúng trở thành mắc xích quan trọng trong chuỗi thức ăn của hồ. Nhưng sinh vật khiến Baikal trở nên khó tin nhất lại là hải cẩu Baikal hay nơ ba. Đây là loài hải cẩu đặc hữu sống hoàn toàn trong môi trường nước ngọt giữa một vùng lục địa cách xa đại dương. Nguồn gốc của tổ tiên chúng vẫn là câu hỏi thú vị. Một giả thuyết cho rằng chúng từng tiến vào khu vực qua những hệ thống sông cổ nối với vùng bắc cực. Ngày nay, nơ ba đã thích nghi hoàn toàn với Baikal, có thể lặn sâu, chịu nước lạnh và sinh con trong những hang tuyết trên băng. Khi mùa ấm đến, quần đảo Uganui trở thành một trong những nơi nổi tiếng để bắt gặp chúng nằm nghỉ trên các bãi đá. Baikal vì thế tạo ra một nghịch lý hiếm thấy, nằm sâu trong lục địa Á Hâu, nhưng lại sở hữu một loài hải cẩu của riêng mình. Khi hồ Baikal biến thành một thế giới bằng pha lê. Mùa đông không phủ Baikal bằng một lớp tuyết trắng đơn điệu. Khi cái lạnh kéo dài đủ lâu, mặt nước rộng lớn dần đông cứng và một cảnh quan hoàn toàn mới bắt đầu xuất hiện. Ở nhiều khu vực, lớp băng có thể dày gần một mét hoặc hơn, đủ sức khiến mặt hồ trông như một vụn đất rắn chạy tới tận đường chân trời. Điều khiến Baikal nổi tiếng lại là độ trông đáng kinh ngạc của băng. Những nơi ít tuyết phủ có thể để lộ lớp băng xanh trông như kính, nhìn thấy các đường nước và bóng tối của nước phía dưới. Cảm giác đứng trên đó rất khác với một mặt hồ đóng băng thông thường. Dưới chân dường như không phải mặt đất, mà là một khoảng sâu bị ngăn lại bởi tấm kính khổng lồ. Baikal cũng không im lặng trong mùa đông. Khi nhịt độ thay đổi, khối băng co giản và nứt ra, tạo nên những tiếng vang có lúc giống tiếng sấm vọng từ xa. Các khe nước có thể chạy thành những đường dài trên mặt hồ, liên tục thay đổi diện mạo của lớp băng tưởng như bất động. Ở một số nơi, những bong bóng khí bị giữ lại khi nước đóng băng, tạo thành từng tầng trắng xếp chồng bên dưới, khiến chúng trông như đang lơ lửng trong một khối pha lây. Trên bề mặt lại xuất hiện hiện tượng thường được gọi là Baikal Zem, những viên đá được nâng trên một chân băng nhỏ sau khi phần băng xung quanh bị tác động không đều bởi ánh nắng và các điều kiện thời tiết. Vèn các vách đá, nước bắn lên trong thời tiết lạnh, có thể đông cứng thành những mảng băng lớn. Nhủ băng đủ xuống, các hốc đá được phủ kín bởi những lớp băng xanh và trắng, biến một số đoạn bờ thành những hang băng chỉ tồn tại theo mùa. Khi thời tiết ấm trở lại, toàn bộ cảnh tượng ấy sẽ thay đổi rồi biến mất. Mỗi mùa đông vị thế không chỉ đóng băng Baikal, mà còn tạo ra một phiên bản của hồ chỉ tồn tại trong vài tháng, trước khi tất cả tan đi và mặt nước lại xuất hiện. Baikal đẹp nhưng không hề hình lành. Một buổi sáng trên Baikal có thể bắt đầu bằng mặt nước phẳng đến mức phản chiếu rõ như vậy núi phía xa. Vài giờ sau chính nơi ấy có thể nổi sóng dữ dội. Người sống lâu năm quanh hồ hiểu điều này rất rõ, bởi thời tiết ở Baikal không phải lúc nào cũng cho người ta nhiều thời gian để chuẩn bị. Khối nước khổng lồ hấp thụ và giải phóng nhiệt chậm hơn đất liền. Nhờ vậy khu vực sát bờ có mùa hè mát hơn và mùa đông bớt khắc nghiệt so với nhiều vùng lân cận. Thế nhưng địa hình núi bao quanh lại tạo ra một câu chuyện khác trên mặt hồ. Các luồng khí bị ép qua thung lũng và ghe núi có thể tăng tốt trước khi lao ra vùng nước rộng. Người địa phương thậm chí đặt tên riêng cho những cơn gió quen thuộc như Paguyin, Kuntuk hay Vepkhovik bởi mỗi loại thường xuất hiện từ một hướng và mang theo kiểu thời tiết khác nhau. Cái tên khiến tuy thủ dày chừng nhất là Sama. Luồng gió này tràn qua thung lũng sông Sama rồi đổ xuống khu vực Malomo với sức mạnh có thể biến mặt hồ đang yên thành những lớp sông lớn. Với tàu nhỏ sự thay đổi quá nhanh ấy đặc biệt nguy hiểm. Kinh nghiệm đọc mây, hướng gió và mặt nước vị thế từng là kỹ năng sống còn của những người đi lại trên Baikan. Mùa đông cũng không khiến hồ trở nên dễ đoán hơn. Khi băng đủ dày, con người từng sử dụng mặt hồ như một tuyến đường thậm chí cái tuyến giao thương lịch sử đã đi qua đây. Nhưng một con đường hôm trước còn chắc chắn có thể xuất hiện khai nứt hoặc vùng băng yếu sau đó. Baikan vị thế có một nguyên tắc khá đơn giản. Vẻ yên bình trên mặt nước không bao giờ là lời đảm bảo cho những gì sẽ xảy ra tiếp theo. Đến Olkhon, cách người ta kể về Baikan bắt đầu thay đổi. Những con số về độ sâu hay địa chất dường như lù lại phía sau, nhuận chỗ cho các câu chuyện đã được truyền qua nhiều thế hệ. Hòn đảo lớn nằm giữa hồ này có những thảo nguyên rộng, rừng thông, bờ đá dựng lên bê mặt nước và từ lâu giữ một vị trí đặc biệt trong văn hóa của người Buryat. Nổi tiếng nhất là shaman ca, thường được gọi là shaman rock, mỏm đá nằm sát làng Khu Ye. Trong tính ngưỡng shaman của cư dân bản địa, nơi đây gắn với thế giới linh thiên và nhiều câu chuyện về các vị thần, linh hồn của Baikan. Những cục gỗ nghi lễ quấn đầy dải vải màu xuất hiện trên Olkhon cũng trở thành hình ảnh quen thuộc, cho thấy mối quan hệ giữa con người với vùng đất này không chỉ dừng ở chuyện sinh sống hay khai thác tài nguyên. Đi xa hơn về phía Bắc Hồ, Mũi Ryti lại mang một bầu không khí khác. Nơi này gắn với nhiều điều kiên kỳ trong truyền thống địa phương. Qua thời gian những lời kể về tai nạn, thiết bị hoạt động bất thường hay ánh sáng khó giải thích đã khiến Ryti đôi khi được truyền thông và các câu chuyện đại chúng ví như một tam giáp Bermuda của Baikan. Đây cũng là chỗ cần tách truyền thuyết khỏi sự thật. Không có cơ sở khoa học vững chắc để kết luận Ryti sở hữu một sức mạnh siêu nhiên khiến thiết bị mất kiểm soát hay con người biến mất. Một số hiện tượng quanh Baikan hoàn toàn có thể liên quan đến địa hình, thời tiết và điều kiện tự nhiên phức tạp, trong khi nhiều câu chuyện khác đơn giản chưa có đủ bằng chứng để kiểm chứng. Nhưng có lẽ giá trị của những truyền thuyết ấy không nằm ở việc chứng minh chúng đúng hay sai. Chúng cho thấy một Baikan khác, không phải Baikan trong phòng thí nghiệm, mà là Baikan đã sống hàng thế kỷ trong ký ức, sự kính sợ và trí tưởng tượng của những cộng đồng bên hồ. Trước khi những tuyến đường hiện đại xuất hiện, Baikan từng là một chướng ngại khổng lộ trên hành trình xuyên Siberia. Đi vòng qua hồ không hề đơn giản, đặc biệt khi tuyến đường sát xuyên Siberia cuối thế kỷ 19 vẫn còn một đoạn chưa hoàn thiện quanh bờ phía nam. Giải pháp khi ấy nghe khá khó tin. Thay vì đưa đường ray vòng qua hồ, người ta đưa cả những toa tàu lên tàu thủy. Con tàu may tên Baikan được chế tạo như một chiếc phà phá băng khổng lộ. Nó có thể chở đầu máy và cái toa xe qua mặt hồ, nối hai đầu tuyến đường sát bị ngăn cách bởi Baikan. Vào mùa đông, khi lớp băng trở thành trở ngại, ngay cả với tàu phá băng, việc vận chuyển càng khó khăn hơn. Chỉ khi tuyến đường sát vòng quanh hồ được hoàn thiện, vai trò đặc biệt ấy mới dần kết thúc. Nhưng lịch sử Baikan còn để lại một câu chuyện chưa bao giờ thôi kích tích trí tưởng tượng. Kho vàng của Alexander Kolchak. Trong thời kỳ nội chiến Nga, một lượng lớn vàng dự trữ của đế quốc Nga rơi vào tay lực lượng chống Bolshevik và gắn với chính quyền của Đô Đốc Kolchak. Khi lực lượng này rút lui về phía đông trong mùa đông khắc nghiệt, vàng được vận chuyển theo tuyến đường sát xuyên Siberia. Từ đó xuất hiện những câu chuyện cho rằng một phần kho báu đã thất lạc gần Baikan. Thậm chí có phiên bản kể rằng những toa chở vàng rơi xuống hồ. Các cuộc tìm kiếm và suy đoán kéo dài nhiều năm khiến câu chuyện ngày càng nổi tiếng. Nhưng đến nay vẫn chưa có bằng chứng đủ thuyết phục để khẳng định một kho vàng khổng lồ thật sự nằm dưới đáy Baikan. Vì vậy đâu đó dưới là nước có vàng hay không vẫn còn là câu hỏi. Điều chắc chắn hơn là Baikan từng đứng ngay giữa một trong những tuyến giao thông và những biến động lịch sử lớn nhất của Siberia. Từ đáy hồ sâu nhất đến những bí mật của vũ trụ. Trong phần lớn lịch sử, con người chỉ có thể đứng trên mặt Baikan và đoán xem phía dưới có gì. Đồ sâu quá lớn khiến những tầng nước cuối cùng gần như nằm ngoài tầm với, cho đến khi công nghệ lặn sâu mở ra một cánh cửa mà trước đó không ai có thể bước qua. Những tiết bị lặn thuộc dòng B-6 từng được sử dụng trong các nghiên cứu sâu tại Baikan từ thế kỷ 20. Sang giai đoạn 2008-2010, chương trình thám hiểm với hai tàu lặn Mer-1 và Mer-2 đưa con người xuống nhiều khu vực sâu của hồ phục vụ nghiên cứu địa chất, trầm tích và môi trường sinh học. Baikan lúc này không còn chỉ được khảo sái từ tàu trên mặt nước. Các nhà nghiên cứu có thể trực tiếp quan sát một phần cảnh quan vốn bị bóng tối che giấu. Năm 2010, một vị khách đặc biệt cũng xuống Baikan bằng Mer. Đạo diễn James Cameron, người nổi tiếng với niềm đam mê thám hiểm biển sâu, nhưng những chuyến lặn ấy vẫn chưa phải bước ngoặt kỳ lạ nhất trong câu chuyện khoa học tại đây. Ngày nay, sâu dưới nước Baikan là Baikan GVD, một kính thiên văn Neutrino khổng lồ. Thay vì hướng ống kính lên bầu trời, thiết bị gồm nhiều cảm biến ánh sáng được bố trí trong nước để tìm dấu vết của Neutrino năng lượng cao. Những hạt cực kỳ khó phát hiện có thể đến từ các hiện tượng dữ dội ở rất xa trong vũ trụ. Nước sâu của Baikan trở thành một phần của chính thiết bị quan sát. Khi Neutrino tương tác hiếm hoi với vật chất, các cảm biến có thể ghi nhận những tín hiệu ánh sáng liên quan và giúp giới khoa học lần ngược về nguồn phát của chúng. Có một sự đảo ngược thú vị ở đây. Con người tượng chế tạo cầu lặng chỉ để nhìn xuống Baikan. Giờ đây chúng ta đặt những con mắt dưới chính hồ nước ấy để nhìn ra ngoài trái đất. Và càng sử dụng Baikan cho khoa học, trách nhiệm gìn giữ nơi này càng trở nên rõ ràng. Ô nhiễm ven bờ, nước thải và sức ép từ du lịch vẫn là những vấn đề cần kiểm soát. Một hồ nước có thể tồn tại qua những khoảng thời gian địa chất khổng lồ. Nhưng những thay đổi cho con người tạo ra lại có thể diễn ra nhanh hơn rất nhiều. Baikan khiến người ta tò mò không chỉ vì một kỷ lục. Càng tìm hiểu, nơi này càng khó được gói gọn trong hai chữ hồ nước. Nó vừa là một thế giới tự nhiên hình thành qua thời gian địa chất khổng lồ, vừa lưu giữ dấu vết văn hóa, lịch sử và trở thành nơi khoa học hiện đại tiếp tục đặt ra những câu hỏi mới. Con người đã dành nhiều thế hệ để đo đạt, thám hiểm và tìm cách hiểu Baikan. Nhưng mỗi câu trả lời dường như lại mở thêm một cánh cửa khác. Với một nơi đã trải qua hàng chục triệu năm biến đổi, những gì chúng ta biết hôm nay có lẽ vẫn chỉ mới nằm trên bề mặt.