Bạo lực nuốt chửng đêm đen, 10 thiên tài ngã xuống

Lịch sử nhân loại từng chứng kiến vô vàn những bi kịch, nhưng có lẽ không gì xót xa hơn cảnh tương, những bộ óc kiệt xuất nhất, những tinh hoa mang tầm vóc nhân loạt lại bị nghiệt nát dưới bánh xe của sự cuồng tín chính trị. Dù là những học giả thành danh ở hải ngoại từ thời dân quốc hay những chi thức từ bỏ mức lương cao chót vót tại các đại học danh giá để quay về quê hương, họ đều mang cho mình một bầu nhiệt huyết tột độ. Thế nhưng, đằng sau ánh hảo quang của những người từng là nền móng cho nguyện khoa học kỹ thuật lại là một chương lịch sử đẫm máu và nước mắt. Những quy luật tàn khốc của sự bạo ngược đã biến những thiên tài thành nạn nhân của một thời kỳ đen tối, nơi chi thức bị trà đạp, nhân phẩm bị lăng nhục và sinh mệnh rụng rơi như lá mùa thu. Kim Hoa xin kính chào quý vị khán giả. Hôm nay chúng ta cùng nói về số phận bi thương của 10 nhà khoa học hải ngoại yêu tú, những người đã từng đại diện cho đỉnh cao trí tuệ Trung Hoa. Họ trở về với hy vọng kiếm thiết đất nước, nhưng cuối cùng lại rơi vào một hố sâu tuyệt vọng không lối thoát. Những câu chuyện này không chỉ là lời ai oán của một thế hệ, mà còn là bản cáo trạng đánh thét về một thời kỳ mà chi thức bị coi là tội lỗi. Diệp Khởi Tôn và Hùng Khánh Lai, bi kịch của những người đặt nền móng vật lý và toán học. Trong biên nhiên sử khoa học, Diệp Khởi Tôn không chỉ là một cái tên, mà là một tượng đài bất diệt. Với tấm bảng tiến sĩ từ Đại học Harvard danh giá của Hoa Kỳ, ông chính là người đặt nền móng cho nền vật lý hiện đại Trung Quốc. Danh sách học trò của ông đọc lên giống như một bảng tóng tắt của toàn bộ lịch sử khoa học cận đại Trung Hoa. Với những cái tên tuổi lẫy lừng như Đặng Giá Tiên, Dương Chấn Ninh, Lý Chính Đạc. Ông được xưng tụng bằng một danh xưng cao quý nhất, Bậc Thầy của các Bậc Thầy, người một tay gây dựng nên sự huy hoảng của khoa vật lý Đại học Thanh Hoa. Thế nhưng số phần của vị tông sư này lại là một bản bi ca thảm khốc, bị liên lụy từ vụ án của người học trò Hùng Đại Trần, trong những năm tháng cách mạc văn hóa cuộn loạn. Diệp khởi tồn bị vu khống là đặc vụ, là phần từ phản cách mạc. Ông bị giam cầm trong thời gian dài, phải chịu đựng những trận đòn roi tản độc và sự lăng nhục nhân phẩm đến mức tột cùng. Từ một học giả uyên bác, ông dần rơi vào trạng thái tinh thần thất thường, điền dại. Dù sau này chính quyền đưa ra kết luận xử lý theo dạng mâu thuẫn nội bộ nhân dân, nhưng mọi thứ đã quá muộn. Vị tông sư vĩ đại xuất hiện trên đường phố trung quan thôn trong một bộ giang cùng một kẻ ăn xin, đôi chân phù nề, tiểu tiện không tự chủ, cơ thể còng gập xuống 90 độ. Ánh mắt hoảng loạn và thần chí mơ hổ. Tháng 1 năm 1977, Diệp khởi tồn chút hơi thở cuối cùng trong sự cô độc và thê lương tột cùng tại Bắc Kinh. Khép lại một kiếp người đầy hoàn khuất. Cùng chung số phận bi đất ấy là Hùng Khánh Lai, người tiên phong của toán học hiện đại Trung Quốc, người đã làm giang danh nền toán học phương Đông với định lý hùng thi, được ghi vào lịch sử toán học thế giới. Từng du học tại Pháp, lấy bằng thạc sĩ khoa học và tiến sĩ khoa học quốc gia Pháp, ông cũng là một trong những người sáng lập qua toán Đại học Thanh Hoa. Ông được mệnh danh là bá nhạc của giới toán học, là ân sư của những Hoa La Canh, Trần Tỉnh Thân, Tiền Tam Cường. Năm 1949, ông đến Paris dự đại hội UNESCO và vì lý do sức khỏe nên lưu lại Pháp, từ chối lời mời sang Đài Loan. Đến tháng 6 năm 1957, dưới lời mời được truyền đạt qua người học trò Hoa La Canh, ông quyết định trở về Đại lục. Quyết định ấy đã đưa ông thẳng vào cửa tử. Khi phong trò bạo lực bùng nổ, vị lão sư già yếu bị gán cho kết mắc quyền uy học thuật phản động tư sản. Dù đã bước qua tuổi thất thập cổ lai hy và mang cho mình thân thể tàn tật, ông vẫn bị lôi ra các cuộc đấu tố giữa ban ngày. Đêm đến, ông phải còng lưng viết tài liệu kiểm điểm cho đến tần mờ sáng. Dưới áp lực tàn khốc của sự đầy đoạ thể xác lẫn tinh thần, đêm khuya ngày 3 tháng 2 năm 1969, Hùng kháy lai chút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng ở tuổi 76. Xót xa thay, khi người học trò Hoa La Canh lúc bấy giờ cũng đang lạc đối tượng bị truyền chính, được phép đến viếng, thi thể của ân sư đã bị vứt đưa tới lò hỏa táng. Giữa một đống thi thể nguồn ngang lạnh lẽo, Hoa La Canh mới tìm thấy thầy mình, nghẹn ngào viết lên những dòng thơ tuyệt vọng, khóc thương cho một trí tuệ siêu phàm, phải vùi thây trong sự tàn ác vô nhìn đạp. Tăng triều luân và than phi phản, sự bức tử các tài năng hóa học và y học. Nếu như toán học và vật lý chứng kiến sự ngã xuống của những người khổng lồ, thì ngành hóa học và y học cũng bị dình trong bể máu. Tăng triều luân, người đặt nền móng cho chuyên ngành hóa học Trung Quốc, là một nhân vật xuất thân từ danh gia vọng tộc, chắc của Tăng Quốc Hoàng, em trai Út của Đại thần Tăng Quốc Phiên. Tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa năm 1920, nhân bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts của Hoa Kỳ năm 1926. Ông là giáo sư tại Đại học Bắc Kinh, Đại học Vũ Hán và là một trong những người sáng lập hội hóa học Trung Quốc. Năm 1945, ông từng dẫn đầu phái đoàn sang Hoa Kỳ để học hỏi về công nghệ năng lượng nguyên tử. Năm 1957, khi phong trào Trăm Hoa Đua Nở, trăm nhà đua tiếng, được phát động với danh nghĩa xúc đảng chỉnh phong. Tăng triều luân cùng năm vị giáo sư uy tín khác đã dũng cảm lên tiếng. Họ thẳng thắn chỉ trích hệ thống giáo dục đại học đường thời, cho rằng những cán bộ đảm viên không hiểu biết về khoa học, không nên bao biệt, can thiệp vào chuyên môn. Họ đòi hỏi một nền giáo dục, giáo sư trị nhà trường, bảo đảm thời gian nghiên cứu cho các nhà khoa học, thay vì bị cuốn vào những cuộc họp chính trị vô bổ. Lời nói thẳng thắn ấy đã phải trả giá bằng máu. Chỉ hai ngày sau, họ bị quy chụp là tập đoàn phản đảng có tổ chức. Tăng triều luân bị cách chức Thứ trưởng Bộ Giáo dục Đại học, dán xuống làm giáo viên Đại học Vũ Hám. Vì xuất thân từ gia tộc Tăng Quốc Phiên, bị coi là thủy tổ của giai cấp địa chủ, cộng thêm cái danh Đại Hiếu Phái, ông đã phải ứng chịu những trận đòn thù kinh hãi. Bị kịch gia đình đẩy lên đỉnh điểm khi người vợ của ông, bà Chu Đại Nhân, cũng là một học giả du học Anh Quốc, giáo sư khoa Tây ngữ Đại học Bắc Kinh, em gái của Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan Du Đại Duy, bị Hồng vệ binh lăng nhục tàn bạo. Năm 1966, bà bị ép cởi bỏ quần áo ngay giữa thanh thiên Bạch Nhật, bị quất bằng dây nịt da đẩy phấn đổ. Không chịu nổi sự ô nhục, người phụ nữ cao thiết ấy đã uống thuốc độc tự xác. Một năm sau, năm 1967, vị tông sư hóa học Tăng Triều Luân cũng nhắm mắt lìa đời trong sự thê lương tột độ. Thất bại thảm liệt của ông là dấu chấm hết cho dũng khí phản biệt của giới chí thức Trung Quốc. Trường hợp của Thang Phi Phạm lại là một bản án oan huất khứa sâu vào lịch sử y học nhân loại. Ông là nhà vi rút học, vi sinh vật học thế hệ đầu tiên, người phát hiện da vi khuẩn gây bệnh mắt hộp, cứu phức thị lực cho hàng triệu người trên thế giới. Ông là người Trung Quốc đầu tiên được đánh giá có hy vọng đạt giải Nobel, được tôn vinh là cha đẻ của vaccine Trung Quốc. Du học tại trường đại học E Harvard, ông trở về nước năm 1929 và quyết định ở lại đại lục năm 1949. Thế nhưng, vào năm 1958, trong chiến dịch nhổ cờ trắng, một trí tuệ kiệt suốt mang tầm vóc quốc tế như ông lại bị đem ra xỉ nhục công khai, bị gán mác quyền uy học thuật phản động từ sản, bị vu khống là kẻ cưới lên đầu lên cổ nhân dân. Mọi cống hiến khoa học và nhân phẩm của ông bị đám đông cuồng tím trả đạp không thường tiếc. Đối mặt với bạo lực phi lý, vì đại sư có tính cách cương nghị đã chọn cái chết để bảo toàn khí tiết. Chỉ ba ngày sau khi chiến dịch bắt đầu, ông tự treo cổ tại nhà riêng, qua đời ở tuổi 61. Cái chết của Thang Phi Phạm là một mất mát không thể đong đếm, tước đi của nền y học Trung Quốc một nhân vật lĩnh sướng đẳng cấp thế giới, để lại một khoảng trống vĩnh viễn không thể lấp đầy. Hoà La Canh và Hoàng Vạn Lý, sự khuất phục của trí tuệ và lời cảnh báo thiên tai bị vất lở. Thì bánh xe tàn bạo lăn qua, mỗi người trí thức phải chọn cho mình một cách đối diện. Thiên tai toán học Hoà La Canh, giáo sư thực thụ tại Đại học Cambridge và Đại học Illinois đã chọn cách trở về từ Hoa Kỳ vào năm 1950, phát hành bức thư ngỏ kêu gọi du học sinh về nước, trở thành biểu tượng tinh thần lớn lao. Nhậm chức Viện trưởng Viện Toán học thuộc Viện Khoa học Trung Quốc, ông cống hiến không ngừng nghỉ. Thế nhưng đến năm 1957, ông bị lôi ra phê phán ngày gắt, phải viết vô số bản kiểm điểm. May mắn sống sót nhờ một lời nói đỡ của giới chóc bu, nhưng đến thời cách mạng văn hóa, ông vẫn không thoát khỏi thảm cảnh. Nhà bị lục xoát, bản thảo nghiên cứu tâm huyết bị cướp đi, Hoà La Canh từng có ý định tự sát. Để tồn tại qua cơn bão máu, vị thiên tai từng đứng trên đỉnh cao của toán học thuần túy thế giới đã phải tự bẻ gãy đôi cánh của mình, ông buộc lòng từ bỏ những nghiên cứu mang tính hàn lâm, dẫn dắt đội ngũ đi về các nhà máy, nông thôn để phổ biến phương pháp tối hưu hóa cho công nhân và nông dân. Một sự thòa hiệp đau đớn để giữ lấy mạng sống. Năm 1985, ông đột ngột qua đời vì bệnh tim ngay trên bục giảm tại Đại học Tokyo, Nhật Bản. Mặc dù cuối đời được hưởng vinh quang, nhưng số phận của Hoà La Canh chính là bi kịch của một thiên tài phải tự phế võ công, vứt bỏ những giới hạn cao nhất của trí tuệ chỉ để được tồn tại ngấp ngoài dưới một chế độ truyền chế. Trái ngược với sự thòa hiệp đau xót ấy là khí tiết tiên cường bất khuất của Hoàng Vạn Lý, chuyên gia thủy lợi lỗi lạc, thạc sĩ Đại học Cornell và tiến sĩ Đại học Illinois. Là con trai của nhà yêu nước nổi tiếng Hoàng Viêm Bồi, ông mang cho mình một trái tim chính trực không thể lay chuyển. Năm 1957, trong hồi nghị thảo luận về dự án đập Tàm Môn Hiệp, Hoàng Vạn Lý là người duy nhất dám đứng lên dùng những lập luận khoa học sắc bén để phản đối việc xây đập trên dòng chính sông Hoàng Hà. Ông tiền trì rõ ràng, nếu xây đập, chỉ vài năm sau bùn cát sẽ tiếp tục không thể thoát, biến Bình Nguyên-Quang Trung mỏng mỡ ở Thượng Nguồn thành một biển nước. Lời nói chân thật ấy đã biến ông Thành Đại Hiễu Phái, ông Mỹ tức đoạt toàn quyền giảng dạy, nghiên cứu và xuất bản suốt 25 năm đầm đắng. Vị thái đầu của ngành thủy lợi bị đầy ải đến công trưởng Hồ Chứa Nước, Mật Vân để lao động cải tạo, liên lụy đến cả người vợ Tàu Khang. Và rồi luật nhiên quả thiên nhiên không chửa một ai. Ngay sau khi đập Tàm Môn Hiệp hoàn thành, thảm họa xảy ra y hệt như lời tiêm tri của Hoàng Vạn Lý. Bùn cát phủ xa ứt đậm nghiêm trọng, đồng ruộng bị nhấn chìn, phá hủy nghiêm trọng sinh kế. Cuối cùng, con đập vô dụng đó buộc phải tháo rỡ. Thập niên 1980, Hoàng Vạn Lý được quay trở lại bục giảng, và một lần nữa, ký chất người trí thức lại bùng cháy. Ông tiếp tục đứng lên phản đối quyết liệt dự án đập Tàm Hiệp. Nhiều lần viết thư chỉnh liên giới chức lãnh đạo cấp cao, cảnh báo về thảm họa sinh thái khôn lưỡng. Đáng tiếc thay, những lời cảnh tỉnh đấm máu và nước mắt ấy vẫn bị phớt lở, dự án vẫn bị gương ép khởi công. Hoàng Vạn Lý qua đời năm 2001. Ông đã dùng cả mạng sống, trí tuệ quyên bác học ngập trời Tây và lòng can đảm vô song của mình để bảo vệ sự thật. Nhưng cuối cùng đành bất lực, nhìn những cảnh báo của mình từng bước từng bước trở thành hiện thực cay đắng. Đồng thiết bảo và triệu cử trương những cái chết tức tưởi trong ngành máy tính và vũ trụ. Có một quan điểm từng phổ biến cho rằng, những cuốn bức hại nhắm vào giới trí thức thường chỉ dừng lại ở các ngành khoa học cơ bản hay khoa học ứng dụng thông thường. Đối với nhà khoa học tham gia và lĩnh vực quốc phòng, quân sự liên quan trực tiếp đến sự tổn vong của quốc gia như chương trình 2 quả bom 1 vệ tinh, chính quyền sẽ nương tay và bảo vệ họ. Điển hình như trường hợp của tiền học sâm. Thế nhưng khi lật lại những trang sử đấm máu, chúng ta nhận ra tiền học sâm chỉ là một ngoại lệ hiếm hoi. Trong số 23 người được trao quân trương công trạng 2 quả bom 1 vệ tinh vào năm 1999, rất có nhiều người đã bị đầy đoạn tàn nhẫn đến mức phải trả giá bằng cả sinh mệnh. Trong số đó có Đồng Thiết Bảo, vị tiến sĩ cơ học từng du học Hoa Kỳ, người đi tiên phong trong việc nghiên cứu và ứng dụng máy tính điện tử, được vinh danh là cha đẻ của máy tính Trung Quốc hay lập chính viên đầu tiên của quốc gia này. Tốt nghiệp khoa Kỹ thuật Dân dục Đại học Giao thông năm 1939, ông sang Hoa Kỳ năm 1945 lần lượt học tập tại Đại học Purdue và Đại học Illinois, xuất sắc lý bảng tiến sĩ cơ học. Trong thời gian giảng dây tại Hoa Kỳ, ông đã tham gia sâu vào việc lập chính và ứng dụng thế hệ máy tính điện tử đầu tiên. Mang theo hoài bão lớn lao, năm 1956, ông cùng vợ và 3 người con đi đường vòng qua châu Âu để trở về nước, nhận công tác giảng dây tại Đại học Bắc Kinh. Thế nhưng lòng yêu nước ấy lại biến thành bản án tử hình. Vào năm 1968, trong phong trào làm sạch đội ngũ giai cấp, chính quá trình học tập tại Hoa Kỳ đã khiến ông bị quy kết là đặc vụ tình báo, trở thành đối thượng trọng điểm bị cách ly và điều tra. Những gì ông phải nếm chẳng trong phòng cách ly vượt xa chí tưởng tượng của một con người bình thường. Theo lời kể của những giáo viên may mắn sống sót bước ra từ phòng thỏng vấn, đồng thiết bào, bị đánh đập và tra tấn bằng những nhục hình quái gở. Một trong số đó gọi là bào thụ. Người bị phạt phải đứng trước một gốc cây, rang rộng hai tay như đang ôm cây, nhưng tuyệt đối không được để tay chạm vào vỏ cây. Một hình phạt khác có tên ngao ưng, bắt nạn nhân phải ngửa mặt lên trời, mở chừng chừng đôi mắt nhìn thẳng vào mặt trời lúc giữa trưa. Ngày 18 tháng 10 năm 1968, không thể chịu đựng thêm những nỗi nhục nhã và sự đầy đoạn thể sát tàn độc. Đồng thiết bào đã bước ra khỏi phòng cách ly, tìm đến một cây cây gần Đại học Bắc Kinh và tự treo cổ tự sát, khép lại cuộc đời ở tuổi 52. Một trường hợp bi thương không kém trong lĩnh vực không gian là triệu cửu trường. Tiến sĩ du học Đức, nhà khí tượng học, nhà vật lý không gian và là người đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp vệ tinh của Trung Quốc. Từng tốt nghiệp khoa vật lý Đại học Thanh Hoa năm 1933, sang Đại học Berlin Đức du học và lấy bảng tiến sĩ năm 1938. Triệu cửu trường là giáo sư của Đại học Liên hợp Tây Nam và giám đốc viện khí tượng thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung ương. Bất chấp những biến động thời cuộc, năm 1949, ông chọn ở lại Đại lục. Với tư cách là một công thần số một của chương trình vệ tinh nhân tạo Đông Phương Hồng I, giá trị học thuật và tầm quan trọng của ông đối với quốc phòng là không thể bàn cãi. Tuy nhiên sự đóng góp to lớn ấy không cứu được ông khỏi guồng quay của sự niên loạn chính trị. Chỉ vì từng có thời gian lưu học tại Đức, ông bị gắn mác đặc vụ và quyền uy học thuật phản động. Vì học giả đáng kính, bị lôi ra đấu tố điên cuồng, bị bắt diễu hành trên phố Bêu Diễu, chịu đựng những trận đòn soi thể chất và bị tống vào trại tài tạo lao động. Thể sát suy kiệt, tinh thần bị tàn phá đến tận cùng. Vào tháng 10 năm 1968, tại nhà riêng ở khu trung quan thôn Bắc Kinh, Triệu cửu trường đã uống một lượng lớn thuốc ngủ để tự kết liễu sinh mệnh của mình. Ông ra đi ở tuổi 61, để lại một khoảng trống khổng lồ trong hành vật lý không gian mà ông đã dành cả đời để xây đắp. Riêu đổng bân và tiêu quang diễm, thảm kịch diệt môn và bài học từ lịch sử. Sự tàn áp không chỉ dừng lại ở những đòn roi tra tấn tinh thần hay việc ép buộc nạn nhân phải tự sát, mà nó còn hiện hình qua những hành động bạo lực trực diệt, tước đoạt mạng sống. Cái chết của Riêu đổng bân, chuyên gia vật liệu hàng không vũ trụ, người có công giải quyết các kỹ thuật cốt lõi về bảo vệ nhiệt cho hỏa tiễn, là một minh chứng đấm máu. Ông tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật Đường Sơn, nay là Đại học Giao thông Tây Nam năm 1945, du học tại Đại học Birmingham, Anh Quốc và Liên bằng Tiến sĩ Kỹ thuật năm 1951, sau đó tiếp tục nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Aachen của Đức. Năm 1957, ông trở về nước và được phân công làm việc tại Bộ Quốc phòng. Với năng lực xuất chúng, ông nhanh chóng trở thành người tiên phong và lãnh đạo chủ chốt về công nghệ vật liệu hàng không của Trung Quốc. Thế nhưng vào ngày 8 tháng 6 năm 1968, trong thời kỳ đỉnh điểm của các cuộc đấu võ trang, một nhóm phần tử tạo phản đã hung hãn xuống thẳng vào nhà ông. Chẳng cần chứng cứ, chỉ cần cái mác từng đi du học, chúng lập tức quy kết ông là gián điệp. Những kẻ cuồng tín vung những thanh sắc đặc, đập thẳng và liên tiếp vào đầu vị chuyên gia 46 tuổi. Diêu đồng mân ngã gỗ, máu tuôn sối sả, nhưng không một ai dám đứng ra càn ngăn hay đưa đi cấp cứu. Ông đã chết thảm ngay trong chính ngôi nhà của mình. Cái chết của ông đại diện cho sự hủy diệt thể sắc trực diện và ma dợ nhất mà cách mạng văn hóa đã gieo rắc lên những bộ óc vĩ đại. Thông số những tội danh ráng xuống đầu các học giả trở về từ nước ngoài, thông đồng với thế lực nước ngoài hay thu thập tình báo cho Hoa Kỳ là lưỡi hái tử thần phổ biếm nhất. Tiều Quang Diễm, nhà hóa hậu vật lý, người tiên phong trong ngành hóa giàu, là nạn nhân bi thẳng nhất của sự suy diễn hoang tưởng này. Sinh ra tại Tokyo năm 1920, ông sang Hoa Kỳ năm 1937, học tại Đại học Chicago dưới sự hướng dẫn của người đoạt giải Nobel James Frank và xuất sắc lấy bảng tiến sĩ. Từng làm việc tại Viện Nghiên cứu Xúc tác Cơ bản của công ty dầu mỏ Mobil, Tiều Quang Diễm đã dùng toàn bộ tiền tiết kiệm cá nhân để mua, sao chép và mang theo một lượng lớn khổng lồ các tài liệu kỹ thuật về công nghiệp dầu mỏ của Hoa Kỳ trở về nước vào cuối năm 1950. Chính những tài liệu quý giá ấy đã đóng vai trò bản lệ thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp dầu mỏ non trẻ tại Đại lục. Nhưng thay vì được tôn vinh, sự trung thành của ông bị đáp trả bằng nghi ngờ và thù hận. Trải qua các đợt chỉnh huấn tư tưởng năm 1951 và Chiến dịch nhổ cờ trắng năm 1958, đến cuộc phong trào làm sạch đội ngũ giai cấp năm 1968, Tiều Quang Diễm bị cáo buộc thẳng thừng là đặc vụ Hoa Kỳ. Ngày 5 tháng 10 năm 1968, ông bị đội tuyên truyền công nhân lục xoát nhà cửa, tống và trùng bỏ giam giữ. Ngày đêm trừ đựng như đòn cha khảo, đánh đập dã man bằng doi vọt và nắm đấm để ép cung. Ngày 11 tháng 12 năm 1968, không lối thoát, Tiều Quang Diễm uống thuốc ngủ tự xác trong nơi giam giữ ở tuổi 48. Đáng phấn nộ hơn, chính quyền thời điểm đó không mảnh may sót thương mà còn lưu loa tuyên truyền rằng cái chết của tên đặc vụ phản cách mạng sợ tội tự xác này là một tin mừng đặc biệt lớn. Nỗi đau tột cùng đã đánh gục gia đình nhỏ của ông. Chỉ vài ngày sau, người vợ tuyệt vọng cùng của con gái mới 15 tuổi đã cùng nhau uống thuốc ngủ tại nhà riêng. Hai mẹ con ôm chặt lấy nhau chút hơi thở cuối cùng, chấm dứt toàn bộ dòng dõi của một gia đình trí thức xuất chúng. Một nhà ba người, không một ai sống sót. Thưa quý vị, bi kịch của mười vị học giả vĩ đại này không chỉ là nỗi đau của riêng mười cá nhân hay mười gia đình, mà nó chính là hình ảnh thu nhỏ cho số phần thảm khốc của cả một thế hệ tinh hoà trở về quê hương trong thời điểm ấy. Họ đã đánh đổi sự nghiệp rực rỡ, bồng lọc dồi dào nơi xứ người, mang theo vốn tri thức vô giá và một lòng trung thành thuần khiếp, chỉ để cuối cùng bị chính mệnh đất mẹ nghiền nát thêm phầm, đầy đoạn thể xác và tước đoạn sinh mệnh. Lịch sử nhân loại và những quy luật nhân quả vốn vô cùng song phẳng. Khi một quốc gia để cho sự cuồng tín dẫm đạp lên trí thức, khi bạo lực mù quáng thay thế cho lý trí, thì cái giá phải trả chính là sự tàn lụi của văn minh và tương lai. Những tiếng khóc ức hận của mười vị đại sư ấy vẫn còn vọng vang, không chỉ để tưởng niệm những linh hồn oan khuất, mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh đánh thép, nhắc nhở chúng ta không bao giờ được phép để bóng đen của sự vô chi và bạo ngược lúc chừng lương chi con người thêm một lần nào nữa. Bạn nghĩ sao về số phần của những bộ óc vĩ đại này khi đặt nhầm niềm tin vào một thể chế sai lầm? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận. Cảm ơn quý vị đã theo dõi. Xin kính chào và hẹn gặp lại!